{"id":1074,"date":"2020-03-15T00:06:53","date_gmt":"2020-03-14T21:06:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lekolin.org\/petrol-silah-finans-gucleri-ve-kurdistan-politikalari-1\/"},"modified":"2020-03-15T00:06:53","modified_gmt":"2020-03-14T21:06:53","slug":"petrol-silah-finans-gucleri-ve-kurdistan-politikalari-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/petrol-silah-finans-gucleri-ve-kurdistan-politikalari-1\/","title":{"rendered":"Petrol-Silah-Finans G\u00fc\u00e7leri ve K\u00fcrdistan Politikalar\u0131 -1-"},"content":{"rendered":"<p>17 Kas\u0131m 2009 Sal\u0131 Saat 15:49<\/p>\n<\/p>\n<div class=\"detail content_14\" id=\"text_detail\">\n<div class=\"newsImage\">\n<b>Bu yaz\u0131da, kurulu tekelci petrol-silah ve finans sistemati\u011finin nas\u0131l i\u015fledi\u011fine de\u011finmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/b><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\t <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/29-1.jpg\">\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n madde, enerji ve bilgi yap\u0131lar\u0131 \u00fczerinde tam bir tekel kuran<br \/>\nk\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler, tarihi, toplumsal ve insanl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm de\u011ferlerini de<br \/>\npervas\u0131zca kendi sistem \u00e7\u0131karlar\u0131na yedekleyerek h\u00fck\u00fcmranl\u0131klar\u0131n\u0131<br \/>\ns\u00fcrd\u00fcrmek pe\u015findedirler. Bu yaz\u0131da, kurulu tekelci petrol-silah ve<br \/>\nfinans sistemati\u011finin nas\u0131l i\u015fledi\u011fine de\u011finmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>Ortado\u011fu<br \/>\nve Orta Asya merkezli s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen enerji (petrol ve su) sava\u015flar\u0131yla<br \/>\ni\u015fgal ve hakimiyet m\u00fccadelelerinin yan\u0131 s\u0131ra Ortado\u011fu co\u011frafyas\u0131, ABD<br \/>\nve \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finin oynad\u0131\u011f\u0131 oyunlar\u0131n karma\u015f\u0131k ve pervas\u0131z bir<br \/>\n\u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcne sahne olmaktad\u0131r. K\u00fcrdistan ve T\u00fcrkiye\u2019yi de<br \/>\nhedefleyen bu kirli oyunlar\u0131n arkas\u0131nda, \u00e7o\u011funlu\u011fu Yahudi<br \/>\nsermayedarlar\u0131n elinde bulunan ABD ve \u0130ngiltere merkezli<br \/>\npetrol-silah-finans koalisyonun olu\u015fturdu\u011fu konsorsiyum bulunmaktad\u0131r.<br \/>\nBunlar d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda ya\u015fanan sava\u015f, soyk\u0131r\u0131m ve krizlerin<br \/>\narkas\u0131ndaki \u015firketler olurken ayn\u0131 zamanda katliamlardan ve<br \/>\nyoksulluktan kar sa\u011flayan sava\u015flar\u0131n gizli efendileridir. D\u00fcnyay\u0131<br \/>\ny\u00f6netmenin kural\u0131n\u0131n petrol\u00fc y\u00f6netmekten ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yleyen petrol<br \/>\nkartelleri, petrol\u00fcn oldu\u011fu her alan\u0131, \u00fczerinde ya\u015fayan halklar i\u00e7in<br \/>\ncehenneme \u00e7evirmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Ekonominin ve d\u00fcnyan\u0131n merkezi<br \/>\nolduklar\u0131n\u0131 iddia eden ve d\u00fcnyadaki servetin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131<br \/>\nelinde tutan bir avu\u00e7 kapitalistin sahip oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck petrol-silah<br \/>\n\u015firketleri ile banka-finans tekelleri d\u00fcnya ekonomisini ve devletlerin<br \/>\npolitikalar\u0131n\u0131 belirler hale gelmi\u015ftir. Bunlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu en b\u00fcy\u00fck<br \/>\nkurulu\u015f, k\u00fcresel ekonomik g\u00fcc\u00fcn koordinasyonunu sa\u011flayan D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler<br \/>\nKonseyi (Council on Foreign Relations) CFR\u2019dir. \u201cRay\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f d\u00fcnya<br \/>\nekonomisini d\u00fczeltme ve ter\u00f6rizmle m\u00fccadele etme g\u00f6revi ni \u00fcstlenen<br \/>\nCFR\u2019nin ald\u0131\u011f\u0131 kararlar NATO, BM, D\u00fcnya Bankas\u0131, Uluslararas\u0131 Para Fonu<br \/>\n(IMF), D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc, UNESCO ve Atlantik Konseyi gibi bilinen<br \/>\nkurum ve kurulu\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yerine getirilmektedir. Bu kurumlar,<br \/>\nCFR\u2019nin z\u0131mni alt \u00f6rg\u00fctleridir.<\/p>\n<p>Petrol-silah-finans<br \/>\npiyasalar\u0131n\u0131n efendileri, ABD ve \u0130ngiltere\u2019nin kendilerine kesintisiz<br \/>\nsiyasi destek sa\u011flamas\u0131 ve ayr\u0131ca bu devletlerin g\u00fc\u00e7lerinin b\u00fcy\u00fck<br \/>\n\u00f6l\u00e7\u00fcde petrol-finans-savunma sanayisine dayanmas\u0131 gibi birbiriyle<br \/>\nba\u011flant\u0131l\u0131 sebeplerle ABD ve \u0130ngiltere\u2019de kurulup palazlanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cD\u00fcnyada<br \/>\nh\u00e2kimiyet kurmak istiyorsan\u0131z Ortado\u011fu\u2019yu kontrol etmeniz laz\u0131md\u0131r<br \/>\ntezi do\u011frultusunda 11 Eyl\u00fcl 2001 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen, CIA-MOSSAD-MI6<br \/>\npatentli El Kaide sald\u0131r\u0131lar\u0131, ABD-\u0130ngiltere merkezli<br \/>\npetrol-silah-finans \u015firketleri i\u00e7in Ortado\u011fu ve Orta Asya\u2019y\u0131 i\u015fgal<br \/>\netmek i\u00e7in uygun f\u0131rsat\u0131 olu\u015fturmu\u015ftu. Afganistan\u2019la ba\u015flayan ve daha<br \/>\nsonra Irak\u2019la devam eden \u2018ter\u00f6rizmle sava\u015f\u2019 arg\u00fcman\u0131 ile kendine yeni<br \/>\nd\u00fc\u015fmanlar yaratarak\u00a0 \u2018s\u00fcrekli sava\u015f\u2019 bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00f6ylece<br \/>\nkendisinden olmayan ve politikalar\u0131na boyun e\u011fmeyen halklar d\u00fc\u015fman ilan<br \/>\nedilmi\u015ftir. ABD ve \u0130ngiltere, kendi milli strateji dok\u00fcmanlar\u0131nda<br \/>\n\u2018haydut devletler\u2019 (rogue states) olarak belirttikleri ve \u2018birincil<br \/>\ntehdit olu\u015fturan\u2019 \u0130ran ve Kuzey Kore ile \u2018ikincil tehdit olu\u015fturan\u2019<br \/>\nSuriye ve Rusya gibi devletlerden kendilerine ya da i\u015fgal edilip ele<br \/>\nge\u00e7irilen enerji sahalar\u0131na ve boru hatlar\u0131na gelebilecek her t\u00fcrl\u00fc<br \/>\nsald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 \u2018\u00f6nleyici tedbir\u2019 kapsam\u0131nda\u00a0 \u2018g\u00fcvenlik \u015femsiyesi\u2019<br \/>\nad\u0131yla f\u00fcze kalkan\u0131 projesini hayata ge\u00e7irerek, kendine ba\u011fl\u0131<br \/>\ndevletleri silahland\u0131rma \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisindedirler. \u2018Haydut devletler\u2019 de<br \/>\nABD ve \u0130ngiltere\u2019den gelebilecek sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 silahlanmaya<br \/>\nay\u0131rd\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00e7eleri art\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. \u00dcretilen ve denemesi yap\u0131lan<br \/>\nsilahlarla, f\u00fcze-roket ve uzaya f\u0131rlat\u0131lan uydularla psikolojik<br \/>\n\u00fcst\u00fcnl\u00fck kurma sava\u015f\u0131 pervas\u0131z bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. <\/p>\n<p><strong>Dolar \u2013 Euro Kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00dczerinden K\u00fcresel Sava\u015flar<\/strong><br \/>1945<br \/>\ny\u0131l\u0131nda imzalan Bretton Woods Anla\u015fmas\u0131 ile uluslararas\u0131 rezerv para<br \/>\nbirimi olarak ABD dolar\u0131n\u0131n ($) kullan\u0131lmas\u0131 \u00fczerinde uzla\u015fmaya var\u0131ld\u0131<br \/>\nve ABD dolar\u0131n\u0131n alt\u0131n olarak kar\u015f\u0131l\u0131k de\u011feri sabitlendi. Bretton Woods<br \/>\nsistemi ile birlikte Amerikan dolar\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011fil, sadece<br \/>\nyabanc\u0131 devletler i\u00e7in alt\u0131na konvertibilite (serbest\u00e7e d\u00f6vize<br \/>\n\u00e7evrilebilirlik) haline getirildi. Bunun sonucunda dolar, kendisini<br \/>\nk\u00fcresel rezerv para olarak in\u015fa etti.<\/p>\n<p>1970\u2019li y\u0131llara<br \/>\ngelindi\u011finde Vietnam sava\u015f\u0131yla birlikte ba\u015flayan ekonomik kriz ABD<br \/>\nekonomisini felce u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131. Dolara olan g\u00fcvenin azalmas\u0131 yabanc\u0131<br \/>\n\u00fclkelerin merkez bankalar\u0131n\u0131 dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda alt\u0131n almaya<br \/>\ny\u00f6nlendirmi\u015fti. B\u00f6ylece, dolar\u0131n egemen para olma pozisyonu zay\u0131flad\u0131.<br \/>\nABD dolar\u0131, temel rezerv para birimi olarak ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc ama<br \/>\nart\u0131k garanti edilmi\u015f bir alt\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak ge\u00e7erlili\u011fini<br \/>\nkaybetti. Bu andan itibaren ABD, ihtiyac\u0131n\u0131 duydu\u011fu iktisadi \u00fcr\u00fcnlerin,<br \/>\nde\u011feri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olan dolarlar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015ftirilmesi konusunda<br \/>\ngeri kalan d\u00fcnyay\u0131 ikna etmek i\u00e7in bir yol bulmak zorunda kald\u0131. ABD,<br \/>\ndi\u011fer \u00fclkeleri ellerinde Amerikan dolarlar\u0131 tutmalar\u0131 konusunda ikna<br \/>\nedebilmek amac\u0131yla bir iktisadi neden bulmak zorundayd\u0131: Petrol bu<br \/>\niktisadi nedeni sa\u011flad\u0131 ve b\u00f6ylece \u2018Petro-dolar\u2019 son derece \u00f6nemli bir<br \/>\nba\u011flant\u0131 haline geldi.<\/p>\n<p>Petro-dolar, bir \u00fclkenin petrol sat\u0131\u015f\u0131<br \/>\nneticesinde kazand\u0131\u011f\u0131 dolar anlam\u0131na gelir. ABD, 1972\u20131974 y\u0131llar\u0131nda<br \/>\nSuudi Arabistan y\u00f6netimi ile bir dizi anla\u015fmalar imzalad\u0131. Bu<br \/>\nanla\u015fmalar ile Suudi Arabistan sahip oldu\u011fu petrol\u00fc dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda<br \/>\nsatmay\u0131 kabul etti. Bu anla\u015fmadan hemen sonra, petrol ticareti d\u00fcnya<br \/>\npazar\u0131nda Amerikan dolar\u0131 \u00fczerinden yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Bu sistem<br \/>\nsayesinde, hem ABD\u2019li iktisadi ve siyasi elitler i\u00e7in reddedilemez<br \/>\nkazan\u00e7lar sa\u011fl\u0131yordu, hem de ABD ekonomisini dolar\u0131n k\u00fcresel rezerv<br \/>\npara olma rol\u00fcne ba\u011fl\u0131 k\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p>Petrol, uluslar aras\u0131 alanda<br \/>\nticareti yap\u0131lan en \u00f6nemli \u00fcr\u00fcn de\u011fildir sadece. Petrol, ayn\u0131 zamanda<br \/>\nekonomide kan i\u015flevini g\u00f6r\u00fcyor. E\u011fer bir \u00fclkenin petrol kaynaklar\u0131<br \/>\nyoksa onu ba\u015fkalar\u0131ndan dolar ile sat\u0131n almas\u0131 gerekir. \u00dclkeler, alt\u0131n<br \/>\nsat\u0131n al\u0131p elde tutar gibi dolar sat\u0131n al\u0131p elde tutarlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc dolar<br \/>\nolmadan petrol sat\u0131n alamazlar. <\/p>\n<p>Amerikan dolar\u0131n\u0131n<br \/>\nuluslararas\u0131 petrol ticaretinde \u2018k\u00fcresel para rezervi\u2019 haline gelmesi<br \/>\ndolara olan talebi son derece artt\u0131rd\u0131. Bu sistem sayesinde ABD artan<br \/>\naskeri harcamalar\u0131n\u0131 ve ithalat ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 dolar basarak kar\u015f\u0131lama<br \/>\nimk\u00e2n\u0131n\u0131 elde etti. ABD, di\u011fer \u00fclkelerin ciddi meydan okumas\u0131 ile<br \/>\nkar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ve di\u011fer \u00fclkeler Amerikan dolar\u0131na g\u00fcven duydu\u011fu<br \/>\ns\u00fcrece bu sistem \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu sistem ve durum, 1970\u2019li y\u0131llardan<br \/>\nitibaren devam eden Amerikan iktisadi hegemonyas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli<br \/>\ntemelidir. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu sistem, ABD\u2019ye d\u00fcnya petrol piyasas\u0131n\u0131<br \/>\nkontrol etme olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>1999 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda<br \/>\nEuro\u2019nun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla birlikte k\u00fcresel finans sistemine yeni bir<br \/>\nakt\u00f6r eklendi. Tedav\u00fcle girmesinden birka\u00e7 y\u0131l sonra Euro, d\u00fcnya finans<br \/>\npiyasas\u0131n\u0131n ikinci \u00f6nemli paras\u0131 haline geldi ve dolara kar\u015f\u0131 ger\u00e7ek<br \/>\nanlamda alternatif bir para olarak belirdi.<\/p>\n<p>Bu geli\u015fme ABD<br \/>\nkar\u015f\u0131tlar\u0131 olan devletler i\u00e7in \u00f6nemli bir f\u0131rsat yarat\u0131yordu. ABD\u2019ye<br \/>\nkar\u015f\u0131 ayr\u0131 bir sava\u015f alan\u0131yd\u0131. 6 Kas\u0131m 2000 tarihinde, Irak-Saddam<br \/>\nrejimi, sahip oldu\u011fu petrol rezervlerini bundan b\u00f6yle dolar \u00fczerinden<br \/>\nde\u011fil \u2013 Irak\u2019\u0131n \u2018gizli silah\u0131\u2019 olarak nitelendirilen &#8211; Euro \u00fczerinden<br \/>\nfiyatland\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Bu karar, OPEC \u00fclkelerinin, petrol\u00fcn<br \/>\ndolar \u00fczerinden fiyatland\u0131r\u0131lmas\u0131 kural\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fneme cesareti<br \/>\ng\u00f6sterdikleri ilk vaka olmu\u015ftur. Al\u0131nan bu karardan itibaren Euro\u2019nun<br \/>\nde\u011feri s\u00fcrekli bir art\u0131\u015f ve dolar\u0131n de\u011feri s\u00fcrekli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f<br \/>\nkaydetmi\u015ftir. Libya petrol\u00fcn dolar yerine Euro ile fiyatland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131<br \/>\ntalep etmi\u015f, \u0130ran, Venez\u00fcella ve di\u011fer \u00fclkeler de kendi petrollerini<br \/>\nEuro \u00fczerinden fiyatland\u0131rmak istediklerini bildirmi\u015flerdir. Petrol<br \/>\nticareti dolar\u0131n hegemonyas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel fakt\u00f6r oldu\u011fu i\u00e7in t\u00fcm bu<br \/>\ngeli\u015fmeler, Amerikan ekonomisinin g\u00fcc\u00fcne ve ABD\u2019nin k\u00fcresel<br \/>\nhegemonyas\u0131na kar\u015f\u0131 son derece \u00f6nemli tehdit olu\u015fturuyordu. ABD,<br \/>\n\u0130ngiltere ve gizli destek\u00e7isi \u0130srail ile birlikte Mart 2003\u2019te Irak\u2019\u0131<br \/>\ni\u015fgal etti. Irak\u2019\u0131n i\u015fgalini \u2018petrol-para sava\u015f\u0131\u2019 olarak belirlemek<br \/>\ndaha do\u011fru olur. Irak i\u015fgali, Saddam\u2019\u0131n n\u00fckleer tehdit veya kitle imha<br \/>\nsilahlar\u0131na sahip olmas\u0131 de\u011fil, Irak petrolleri \u00fczerinde kontrol<br \/>\nsa\u011flamak ve Amerikan dolar\u0131n\u0131 uluslar aras\u0131 petrol piyasas\u0131n\u0131n hakim<br \/>\nparas\u0131 olarak korumak amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini s\u00f6ylemek i\u00e7in \u00e7ok<br \/>\nsay\u0131da kan\u0131t mevcuttur. Amerikan dolar\u0131n\u0131 petrol ticaretine y\u00f6n veren<br \/>\npara birimi olarak muhafaza etme amac\u0131, Irak i\u015fgalinin temel<br \/>\nnedenlerinden biridir. \u0130\u015fgalden iki ay sonra Irak\u2019\u0131n Euro hesaplar\u0131<br \/>\ntekrar dolara \u00e7evrildi ve Irak petrolleri i\u00e7in \u00f6demelerin Amerikan<br \/>\ndolar\u0131 \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi duyuruldu.<\/p>\n<p>Amerika\u2019n\u0131n Irak<br \/>\n\u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015fen askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve Amerikan askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fcn<br \/>\nAvrasya\u2019daki y\u00fckseli\u015fine ra\u011fmen, ba\u015f\u0131n\u0131 \u0130ran\u2019\u0131n \u00e7ekti\u011fi Ortado\u011fu ve<br \/>\nLatin Amerika\u2019daki petrol \u00fcreticisi \u00fclkeler ile Rusya, petrol<br \/>\nticaretinin dolar yerine Euro \u00fczerinden veya bir \u2018para sepeti\u2019<br \/>\narac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131lmas\u0131 konusunu g\u00fcndeme getirmeye ba\u015flad\u0131lar. <\/p>\n<p>ABD<br \/>\ngibi k\u00fcresel egemenli\u011fi ama\u00e7layan bir devleti alt etmeye niyetli bu<br \/>\n\u00fclkeler, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekteki ticarette dolara dayal\u0131 g\u00fcven zincirini<br \/>\nbilin\u00e7li ve siyasi bir tercih olarak k\u0131rmak i\u00e7in, ABD\u2019nin en hassas<br \/>\nnoktas\u0131ndan sald\u0131rarak ABD\u2019yi dize getirmek-engellemek veya k\u00fcresel<br \/>\negemenli\u011fine son vermeyi ama\u00e7lad\u0131lar. <\/p>\n<p>\u0130ran bu konudaki ilk<br \/>\nad\u0131m\u0131n\u0131, kurdu\u011fu Petro-euro borsas\u0131yla ba\u015flatt\u0131. Bunun anlam\u0131 petrol<br \/>\nborsas\u0131nda al\u0131\u015f sat\u0131\u015flar\u0131n bundan sonra Euro \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131 ve ABD<br \/>\ndolar\u0131n\u0131n tedav\u00fclden kalkarak pula d\u00f6nmesiydi. <\/p>\n<p>\u0130ran\u2019a, K\u00f6rfez<br \/>\nPetrol Borsas\u0131 kurulmas\u0131n\u0131 ilk a\u015f\u0131layan, Londra Uluslar Aras\u0131 Petrol<br \/>\nBorsas\u0131 (London International Petroluem Exchange) Ba\u015fkan\u0131 Chris Cook<br \/>\noldu. \u0130ran bunu \u00e7ok sonralar\u0131 resmi olarak 21 Mart 2007 tarihinde<br \/>\nger\u00e7ekle\u015ftirdi. Tahran petrol borsas\u0131n\u0131n kurulmas\u0131yla birlikte Amerikan<br \/>\ndolar\u0131 eski de\u011ferini koruyamad\u0131 ve s\u00fcrekli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ya\u015fad\u0131. Ayr\u0131ca,<br \/>\nAmerikan dolar\u0131n\u0131n de\u011ferindeki de\u011fi\u015fkenli\u011fin y\u00fcksek olmas\u0131 ve paralar\u0131<br \/>\ndi\u011fer paralara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin maliyeti Petro-euro\u2019yu cazibeli k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nYine Irak\u2019ta i\u015fgalin uzamas\u0131 ve artan harcamalar, ABD\u2019nin sald\u0131rgan<br \/>\ntavr\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek s\u00fcrekli silah g\u00fcc\u00fcne ba\u015fvurmas\u0131, b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha<br \/>\nda artmas\u0131, h\u0131zla y\u00fckselen petrol fiyatlar\u0131, \u00f6zellikle \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131<br \/>\nb\u00fcy\u00fck d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 vermesi ve faiz art\u0131r\u0131m\u0131na ra\u011fmen i\u00e7 t\u00fcketimin<br \/>\nazalmamas\u0131 gibi nedenler de d\u00fcnya piyasalar\u0131n\u0131n dolara olan g\u00fcvenini<br \/>\nazaltmaya yeterli oldu.<\/p>\n<p>\u0130ran\u2019\u0131n resmi petrol borsas\u0131 a\u00e7mas\u0131n\u0131 ve<br \/>\ndolar yerine Euro \u00fczerinden al\u0131m-sat\u0131m i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirme<br \/>\nkarar\u0131 almas\u0131n\u0131 yine Rusya\u2019n\u0131n 8 Haziran 2006\u2019dan itibaren ruble ile<br \/>\ni\u015flem g\u00f6recek kendi petrol borsas\u0131n\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131<br \/>\ntamamlay\u0131c\u0131 nitelikte son geli\u015fme ise, Venez\u00fcella Devlet Ba\u015fkan\u0131 Hugo<br \/>\nChavez\u2019in 17 May\u0131s 2006\u2019da, \u0130ran\u2019\u0131n petrol borsas\u0131 olu\u015fturma karar\u0131n\u0131<br \/>\ndesteklediklerini ve dolar yerine Euro ile petrol sat\u0131\u015flar\u0131na ba\u015flamay\u0131<br \/>\nplanlad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 oldu.<\/p>\n<p>ABD\u2019nin k\u00fcresel egemenli\u011fine<br \/>\nkar\u015f\u0131, \u0130ran\u2019\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 ve di\u011fer \u00fclkelerin de yava\u015f yava\u015f<br \/>\nkat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi Petro-Euro borsas\u0131 plan\u0131, sadece elindeki<br \/>\npetrolleri Euro \u00fczerinden satmay\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda t\u00fcm ilgili<br \/>\ntaraflar\u0131 &#8211; petrol \u00fcreticisi \u00fclkeleri oldu\u011fu kadar petrol t\u00fcketici<br \/>\n\u00fclkelerini de &#8211; i\u00e7ine alacak olan Euro\u2019ya dayal\u0131 bir petrol de\u011fi\u015fim<br \/>\npiyasas\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r. Bu durum, 1945 y\u0131l\u0131ndan<br \/>\nitibaren alt\u0131n ve petrol sat\u0131n al\u0131c\u0131 ve sat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n dolar \u00fczerinden<br \/>\nticaret yapt\u0131klar\u0131 uluslar aras\u0131 de\u011fi\u015fim sistemi olan, New York (NYMEX)<br \/>\nve Londra (IPE) taraf\u0131ndan kontrol edilen \u015fu anki uluslar aras\u0131 petrol<br \/>\nticareti tekeline kar\u015f\u0131 ciddi bir meydan okuma anlam\u0131na gelmektedir.<br \/>\nNYMEX ve IPE, Amerikal\u0131 \u015firketler taraf\u0131ndan kontrol edilen ve d\u00fcnya<br \/>\npetrol fiyatlar\u0131n\u0131 dolar \u00fczerinden belirleyen yerlerdir. Bunlara kar\u015f\u0131<br \/>\nkurulan alternatif petrol borsas\u0131, Euro\u2019nun alternatif petrol ticareti<br \/>\nparas\u0131 (Petro-euro) olarak sahip oldu\u011fu pozisyonunu her ge\u00e7en g\u00fcn<br \/>\ng\u00fc\u00e7lendirmektedir.<\/p>\n<p>Euro\u2019nun dolar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki bu y\u00fckseli\u015fi,<br \/>\n2008 y\u0131l\u0131 Ocak ay\u0131nda ABD merkezli finans piyasalar\u0131n\u0131 alt \u00fcst eden<br \/>\n\u2018ekonomik kriz\u2019e neden olmu\u015ftur. ABD\u2019de bir\u00e7ok banka ve dev \u015firketler<br \/>\nya iflas ederek kapanm\u0131\u015f ya da \u00e7ok y\u00fcksek oranda i\u015f\u00e7i \u00e7\u0131kararak krizden<br \/>\nkurtulma \u00e7areleri aramak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>ABD\u2019nin dolara<br \/>\nendeksli k\u00fcresel egemenlik g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131 \u0130ran\u2019\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi ve<br \/>\n\u00e7o\u011funlukla Afrika ve Asya \u00fclkelerinin verdikleri deste\u011fe kar\u015f\u0131,<br \/>\nAmerikal\u0131 ve \u0130ngiliz petrol-silah-finans kartelleri harekete ge\u00e7erek,<br \/>\n\u0130ran\u2019a destek veren \u00fclkeleri a\u00e7l\u0131kla hizaya getirmek i\u00e7in petrole<br \/>\nalternatif olarak g\u00f6sterilen Bu\u011fday ve baklagillerden biyoyak\u0131t \u00fcretimi<br \/>\ngerek\u00e7esiyle,\u00a0 d\u00fcnyay\u0131\u00a0 \u201cg\u0131da krizi ne soktular. \u00c7in, Hindistan, M\u0131s\u0131r<br \/>\nve di\u011fer Afrika \u00fclkelerinde bu\u011fday, pirin\u00e7 ve ekmek fiyatlar\u0131 son<br \/>\ny\u0131llar\u0131n en y\u00fcksek d\u00fczeyine ula\u015ft\u0131. A\u00e7l\u0131k ve a\u00e7l\u0131kla m\u00fccadele d\u00fcnyan\u0131n<br \/>\ntek g\u00fcndemi oldu. A\u00e7l\u0131kla terbiye edilen ve hizaya getirilen \u00fclkeler<br \/>\npetrol-silah-finans kapitalleri taraf\u0131ndan ABD politikalar\u0131yla uyumlu<br \/>\nhale getirildiler. \u00a0<\/p>\n<p>K\u00fcresel hegemon g\u00fc\u00e7 ABD, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck<br \/>\naskeri g\u00fcc\u00fcne sahiptir ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ekonomiye sahip olmak zorundad\u0131r.<br \/>\nPara olmazsa ordu da olmaz, ordu olmazsa k\u00fcresel kontrol de olamaz.<br \/>\nDolar d\u00fcnyay\u0131 y\u00f6netiyor, dolar\u0131 ise ABD y\u00f6netiyor. Dolar yenilirse ABD<br \/>\nde yenilir. Dolar yoksa kontrol de yoktur. Bug\u00fcn Rusya ve \u0130ran ba\u015fta<br \/>\nolmak \u00fczere bunlara kar\u015f\u0131 verilen sava\u015f dolar \u00fczerinden, petrol<br \/>\n\u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir sava\u015ft\u0131r. <\/p>\n<p><strong>\u0130ran\u2019a N\u00fckleer Teknolojiyi \u0130lk Kim Verdi?<\/strong><br \/>ABD,<br \/>\n\u0130ran&#8217;\u0131n d\u00fcnyay\u0131 tehdit edebilecek miktarda n\u00fckleer silah \u00fcretti\u011fini<br \/>\ndaha fazla \u00f6ne \u00e7\u0131kararak, bu \u00fclkeye y\u00f6nelik m\u00fccadelesine me\u015fruluk<br \/>\nkazand\u0131rma \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisindedir. As\u0131l ama\u00e7 ise \u0130ran\u2019\u0131n petrol<br \/>\nsat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 Euro \u00fczerinden yapmas\u0131, sahip oldu\u011fu silah g\u00fcc\u00fcne dayanarak<br \/>\nABD kar\u015f\u0131s\u0131nda Ortado\u011fu\u2019da g\u00fc\u00e7 olmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve petrol kaynaklar\u0131yla<br \/>\nenerji ula\u015ft\u0131rma hatlar\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi \u00fczerinde hakimiyet kurma<br \/>\nm\u00fccadelesi yatmaktad\u0131r. \u0130ran\u2019\u0131n tehdit olu\u015fturmas\u0131 ABD kadar \u0130srail\u2019i<br \/>\nde yak\u0131ndan ilgilendirmektedir. <\/p>\n<p>ABD\u2019nin \u0130ran \u00fczerindeki en<br \/>\nb\u00fcy\u00fck plan\u0131, bu \u00fclkenin enerji kaynaklar\u0131 ile birlikte, Avrasya&#8217;n\u0131n<br \/>\nyeni ya\u015fam sahas\u0131nda \u00e7ok kritik bir b\u00f6lgede olan co\u011frafyas\u0131n\u0131 da<br \/>\nkontrol ederek bunun \u00fczerinden Ortado\u011fu ile Orta Asya&#8217;y\u0131 birle\u015ftirmek<br \/>\nistemesidir. <\/p>\n<p>\u015eah d\u00f6neminde ABD\u2019li ve \u0130ngiliz \u015firketlerine<br \/>\nsat\u0131lan \u0130ran petrolleri, Humeyni\u2019nin 1979 y\u0131l\u0131nda iktidara geli\u015fi<br \/>\nard\u0131ndan millile\u015ftirilerek, yabanc\u0131 petrol \u015firketleriyle olan<br \/>\nanla\u015fmalar iptal edilmi\u015f ve bu \u015firketler \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nABD, olu\u015fturdu\u011fu bask\u0131 ile \u0130ran petrollerinin \u00f6zelle\u015ftirilmesini<br \/>\ndayat\u0131rken, petrol sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n da dolar \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131n\u0131<br \/>\nistemektedir.<\/p>\n<p>Washington\u2019un, \u0130ran\u2019\u0131n kitle imha silahlar\u0131n\u0131n ve<br \/>\nbalistik f\u00fczelerin pe\u015finde olmas\u0131yla ilgili kayg\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu, \u0130ran\u2019\u0131n<br \/>\nABD\u2019ye do\u011frudan sald\u0131raca\u011f\u0131 korkusundan ziyade, Suudi Arabistan,<br \/>\nKuveyt, Irak ve K\u00f6rfezdeki di\u011fer petrol \u00fcreticileri ve \u0130srail\u2019in<br \/>\ng\u00fcvenli\u011fiyle ilgili korkular\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. ABD, \u0130ngiltere ve<br \/>\n\u0130srail a\u00e7\u0131s\u0131ndan petrol kaynaklar\u0131n\u0131 ve boru hatlar\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla<br \/>\nK\u00f6rfez\u2019in g\u00fcvenli\u011fini tehdit edebilecek askeri kapasiteye sahip tek<br \/>\n\u00fclke \u0130ran olmaktad\u0131r. \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer silahlara ve balistik f\u00fczelere<br \/>\nsahip olmas\u0131, petrol-silah-finans kartellerinin b\u00f6lgedeki \u00e7\u0131karlar\u0131<br \/>\ni\u00e7in \u00f6nemli bir tehdit olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ran&#8217;\u0131n n\u00fckleer enerji<br \/>\n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 1950\u2019li y\u0131llara dayan\u0131r. ABD\u2019nin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi \u0130ngiltere,<br \/>\nFransa ve Almanya (Bat\u0131) d\u00f6rtl\u00fcs\u00fc Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden gelebilecek<br \/>\n\u2018kom\u00fcnizm tehlikesi\u2019ne kar\u015f\u0131 Bat\u0131n\u0131n en \u00f6nemli \u00fcss\u00fc olan \u0130ran\u2019\u0131n<br \/>\nn\u00fckleer g\u00fcce kavu\u015fturulmas\u0131 gerekti\u011fini ifade ediyorlard\u0131. Sovyetlere<br \/>\nkar\u015f\u0131 olu\u015fturulan bu ittifak ve strateji sayesinde \u0130ran \u015eah\u2019\u0131 n\u00fckleer<br \/>\nteknolojide Amerika\u2019n\u0131n deste\u011fini kazanm\u0131\u015ft\u0131. Bu do\u011frultuda ABD \u0130ran\u2019\u0131,<br \/>\nbu \u00fclkede askeri \u00fcsler kurarak kom\u00fcnizmin yay\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in \u2018\u00f6nleyici<br \/>\ntedbir stratejisi\u2019 gere\u011fi, Sovyet tehlikesine kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z<br \/>\ndestekliyordu. Amerika&#8217;n\u0131n a\u00e7\u0131k deste\u011fi ile \u0130ran 1958 y\u0131l\u0131nda BM Atom<br \/>\nEnerjisi Kurumu \u00fcyeli\u011fine kabul edildi. Daha sonra Amerika 1967\u2019de 5<br \/>\nmegavatl\u0131k ilk hafif su ara\u015ft\u0131rma reakt\u00f6r\u00fcn\u00fc \u0130ran&#8217;a satt\u0131 ve Amerikan<br \/>\nAMF firmas\u0131 bu reakt\u00f6r\u00fc Tahran \u00fcniversitesinde kurdu. ABD, Fransa ve<br \/>\nAlmanya 4 n\u00fckleer santralin Bu\u015fehr, Darhuveyn, \u0130sfahan ve Arak\u2019ta in\u015fa<br \/>\nedilmesi ve yine n\u00fckleer santrallerin yak\u0131t ve teknolojik deste\u011finin<br \/>\nteminini \u00fcstlendi. O d\u00f6nemde Bat\u0131 \u00fclkeleri \u0130ran\u2019a n\u00fckleer yak\u0131t ve<br \/>\nzenginle\u015ftirme teknolojisi vermek i\u00e7in adeta bir biriyle yar\u0131\u015f\u0131yordu.<br \/>\n\u015eah\u2019\u0131n Ortado\u011fu\u2019da ABD\u2019nin m\u00fcttefiki olmas\u0131 nedeniyle n\u00fckleer<br \/>\nsantrallere sahip olmas\u0131 pek ciddiye al\u0131nm\u0131yor ve yans\u0131t\u0131lm\u0131yordu. Bu<br \/>\nd\u00f6nemde \u0130ran&#8217;\u0131n n\u00fckleer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ABD taraf\u0131ndan destekleniyordu.<br \/>\nDolay\u0131s\u0131yla \u0130ran\u2019\u0131 ilk kez n\u00fckleer enerji teknolojisine kavu\u015fmaya<br \/>\nte\u015fvik eden \u00fclke ABD\u2019dir ve bug\u00fcn bu s\u00fcrece muhalefet eden \u00fclkelerin<br \/>\nba\u015f\u0131nda yine ABD gelmektedir.<\/p>\n<p><strong>Yasin K\u0131l\u0131\u00e7kaya<\/strong><\/p>\n<p>K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n<p>www.lekolin.org-net-info<\/p>\n<p>\t<!-- parveke begin --><\/p>\n<div>\n<div class=\"sharethis-inline-share-buttons\"><\/div>\n<p><!-- parveke END -->\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><b>Bu yaz\u0131da, kurulu tekelci petrol-silah ve finans sistemati\u011finin nas\u0131l i\u015fledi\u011fine de\u011finmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/b><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1075,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[32,31,36,33,30,35,34],"class_list":["post-1074","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dizi-yazi","tag-arastirma","tag-kurdi","tag-kurdish","tag-kurdistan","tag-lekolin","tag-turkish","tag-turkiye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1074"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1074\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}