{"id":11327,"date":"2020-05-30T09:05:38","date_gmt":"2020-05-30T07:05:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/?p=11327"},"modified":"2020-05-30T09:05:38","modified_gmt":"2020-05-30T07:05:38","slug":"irak-ve-basur-kurdistanin-guncel-tablosu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/irak-ve-basur-kurdistanin-guncel-tablosu\/","title":{"rendered":"Irak ve Ba\u015fur K\u00fcrdistan\u2019\u0131n G\u00fcncel Tablosu"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>T.C.\u2019nin Ba\u015fur K\u00fcrdistan\u2019a y\u00f6nelik i\u015fgal hareketi K\u00fcrt gerillas\u0131n\u0131n muazzam direni\u015fine \u00e7arparak 5 y\u0131ld\u0131r neredeyse kesintisiz bir \u015fekilde s\u00fcr\u00fcyor. 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla i\u015fgal hareketi farkl\u0131 bir boyuta da geldi. \u0130\u015fgal hareketi Xakurk\u00ea\u2019den Gare\u2019ye Haftanin\u2019den Kandil\u2019e kadar her yerde Ba\u015fur halk\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir can ve mal kayb\u0131na yol a\u00e7mas\u0131na kar\u015f\u0131n T\u00fcrk devletinin, ciddi bir tepki g\u00f6stermeyen Ba\u015fur Federal Y\u00f6netimi ve \u00f6zellikle KDP Zin\u00ea Wert\u00ea olay\u0131yla beraber sessizli\u011fini i\u015fgal hareketinin lehine bozmu\u015f ve pratik bir konum alm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrt kamuoyunun ciddi tepkisi \u00fczerine \u00e7ok daha olumsuz bir boyuta gelmeyen fakat hala da \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fmam\u0131\u015f Zine Wert\u00ea olay\u0131 bir\u00e7ok boyutuyla de\u011ferlendirildi. Fakat yakla\u015f\u0131k 5 ayd\u0131r Covid-19 (Korona vir\u00fcs) hastal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle t\u00fcm d\u00fcnya tek g\u00fcndeme kilitlenirken Irak ve Ba\u015fur K\u00fcrdistan\u2019da ya\u015fanan ba\u015fka \u00f6nemli geli\u015fmeler de vard\u0131 ve Zin\u00ea Wert\u00ea bunlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildi. Egemenler halklar\u0131 evlerde kalmas\u0131n\u0131 tek \u00e7are olarak sunarken, kendileri durmuyordu. Bu geli\u015fmeleri anlamak tabloya genel olarak bakmaktan ge\u00e7er.<\/p>\n<p>Y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda kimsenin tahmin etmedi\u011fi Kas\u0131m S\u00fcleymani suikast\u0131 sadece ABD-\u0130ran gerilimi, Irak\u2019 ta aylard\u0131r s\u00fcren ve y\u00fczlerce insan\u0131n ya\u015fam\u0131na mal olan g\u00f6steriler i\u00e7in de\u011fil, Ba\u015fur K\u00fcrdistan\u2019\u0131n durumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan da olduk\u00e7a kritik bir olayd\u0131. Nitekim bu 5 ayda ya\u015fanan geli\u015fmelere rengini veren de suikast\u0131n g\u00fcrle\u015ftirdi\u011fi ABD-\u0130ran \u00e7eli\u015fkisinde taraflar\u0131n att\u0131klar\u0131 ad\u0131mlard\u0131. Ate\u015fli s\u00f6ylemler ve fiziki hamleler k\u0131sa s\u00fcrse de ABD-\u0130ran aras\u0131 z\u0131tla\u015fma ayn\u0131 d\u00fczeyde s\u00fcrd\u00fc. Yine bu suikasta \u0130ran\u2019\u0131n verdi\u011fi esas cevap Amerika\u2019n\u0131n \u00fcslerine yollad\u0131\u011f\u0131 f\u00fczeler de\u011fil aylard\u0131r h\u00fck\u00fcmet kuramayan Irak meclisinin S\u00fcnni ve K\u00fcrt \u00fcyelerine ra\u011fmen ald\u0131\u011f\u0131 Irak\u2019taki t\u00fcm yabanc\u0131 askerlerin \u00fclkeyi terk etmesi karar\u0131yd\u0131. Bu \u015fekilde bir yandan ABD\u2019yi s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken \u00f6te yandan Irak\u2019ta uzun zamand\u0131r s\u00fcren g\u00f6sterilerdeki \u0130ran kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm \u015eiileri tek tutum almaya te\u015fvik ederek k\u0131smen a\u015ft\u0131. Bu her ne kadar Irakta H\u00fck\u00fcmet krizini \u00e7\u00f6zmese de ABD-\u0130ran geriliminin g\u00fcncel pratik sahas\u0131 olan Irak\u2019ta pozisyonunu g\u00fc\u00e7lendirmesine yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n<p>ABD ise bunu Irak taki t\u00fcm askerlerini \u00e7ekece\u011fini duyurarak kar\u015f\u0131lad\u0131. \u0130nsanlar Trump y\u00f6netiminin s\u00f6yleyip de yapmad\u0131\u011f\u0131 yeni bir karar daha diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken, ABD askerlerinin say\u0131s\u0131 da art\u0131r\u0131larak Ba\u015fur K\u00fcrdistan\u2019daki \u00fcslere aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kamuoyuna yans\u0131d\u0131. Bu \u015fekilde \u0130ran\u2019\u0131 ku\u015fatmas\u0131n\u0131 en \u00f6nemli cephesinin Ba\u015fur K\u00fcrdistan olaca\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. Irak meclis karar\u0131na uyaca\u011f\u0131n\u0131 beyan ederek Ba\u011fdat\u2019ta onunla beraber hareket eden ve sadece S\u00fcnnilerden ibaret olmayan kesimlerin elini g\u00fc\u00e7lendirdi. Nitekim May\u0131s ay\u0131nda yeni bir H\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan da bu ad\u0131m oldu. ABD kar\u015f\u0131t\u0131 karar\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 meclis oturumuna kat\u0131lmayan Irak\u2019\u0131n \u00e7ok say\u0131da S\u00fcnni parlamenteri bu hamle sonras\u0131 fiziki olarak da ba\u015fkente d\u00f6nebildiler. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir deste\u011fe sahip olmasa bile bir h\u00fck\u00fcmetin kurulabilmesinin zemini de bu geli\u015fme oldu.<\/p>\n<p>Di\u011fer yandan ciddi bir askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc Ba\u015fur\u2019a aktararak ABD sadece pratik bir mevzi de\u011fil ayn\u0131 zamanda Federal K\u00fcrt Y\u00f6netimini kendisi ile \u0130ran aras\u0131nda se\u00e7ime zorlayarak, tahkim edilmi\u015f bir m\u00fcttefik kazanmay\u0131 da hedefledi. \u0130ran\u2019\u0131n Ba\u015fur \u00fczerindeki bilinen etkisi bu ad\u0131m ile ciddi bir tehlikeye girdi. KDP ve YNK\u2019nin uzun y\u0131llard\u0131r asl\u0131nda \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olarak s\u00fcrd\u00fcrebildikleri denge politikas\u0131n\u0131n i\u015flemesi art\u0131k \u00e7ok zordur. Oysa bu denge politikas\u0131 Ba\u015fur y\u00f6netiminin neredeyse att\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131mda kendini g\u00f6steriyordu.<\/p>\n<p>Baharla beraber b\u00f6lgede riskli bir geli\u015fme daha kendini g\u00f6sterdi. Bu, b\u00f6lgenin t\u00fcm\u00fcne \u00e7ok\u00e7a bedel \u00f6deten DA\u0130\u015e\u2019in tekrardan aktifle\u015fmesiydi. K\u0131sa s\u00fcrede Maxmur \u015e. R\u00fcstem Kamp\u0131na y\u00f6nelik de sald\u0131r\u0131lar ger\u00e7ekle\u015ftiren bu \u00e7ete Diyala\u2019dan Musul\u2019a kadar \u00e7ok geni\u015f bir alanda harekete ge\u00e7ti. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak da Ba\u015fur K\u00fcrdistan hedef al\u0131n\u0131yordu. DA\u0130\u015e Kar\u015f\u0131t\u0131 Uluslaras\u0131n Koalisyonun Irak\u2019taki t\u00fcm operasyonlar\u0131na son verdi\u011fi a\u00e7\u0131klaman\u0131n ard\u0131ndan DA\u0130\u015e eylemlerinin h\u0131zla artmas\u0131 ku\u015fkusuz tesad\u00fcf de\u011fildi. Kapitalist hegemonik g\u00fc\u00e7ler b\u00f6lge halklar\u0131na \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6sterip s\u0131tmaya raz\u0131 etme politikalar\u0131n\u0131 tekrardan devreye koymu\u015ftu.<\/p>\n<p>May\u0131s ay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda t\u00fcm bu geli\u015fmeler \u00e7er\u00e7evesinde Irakta ABD taraftar\u0131 niteli\u011fi belirgin olan fakat \u0130ran\u2019\u0131nda do\u011frudan kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 bir H\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131 t\u00fcm bu \u00e7eli\u015fkilerin k\u0131sa vadede \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Aksine ABD-\u0130ran m\u00fccadelesi t\u00fcm Irak co\u011frafyas\u0131 oldu\u011fu gibi Irak kabinesinde de \u015fiddetle s\u00fcrece\u011fini g\u00f6steriyor. Bu H\u00fck\u00fcmetin ne kadar ba\u011f\u0131ms\u0131z politika izleyebilece\u011fi, bunun da \u00f6tesinde ortaya herhangi bir irade koyup koyamayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fur K\u00fcrdistana y\u00f6nelik \u00f6nceki h\u00fck\u00fcmetler kadar tehditk\u00e2r olmayaca\u011f\u0131 kesin olsa da sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde yard\u0131mc\u0131 olmayaca\u011f\u0131 da o kadar bellidir. TC\u2019ye a\u00e7\u0131k tav\u0131r almas\u0131 ise pek beklenmemektedir.<\/p>\n<p>T.C i\u015fte b\u00f6ylesi bir d\u00f6nemde Ba\u015fur K\u00fcrdistan\u2019\u0131n kritik b\u00f6lgelerini i\u015fgal ederek sadece K\u00fcrt soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 sonu\u00e7land\u0131rmay\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ABD-\u0130ran gerilimindeki pozisyonunu g\u00fc\u00e7lendirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Olas\u0131 geli\u015fmelerden K\u00fcrt halk\u0131 kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n diye \u00f6nceden kontrol sa\u011flamak istemesi i\u015fgal hareketinin bir di\u011fer hedefi olmaktad\u0131r. S\u0131cak bir \u00e7at\u0131\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131nda avantajl\u0131 bir konum elde etmek istemektedir. Irak\u2019\u0131n silik bir devlet konumu ona emperyal r\u00fcyalar\u0131n\u0131 pratikle\u015ftirme f\u0131rsat\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n<p>T\u00fcm bu parametreler \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te Ba\u015fur K\u00fcrdistan\u2019\u0131n \u00e7ok \u00e7etin bir m\u00fccadeleye sahne olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Fakat hem KDP hem de YNK \u00f6zce Ba\u015fur K\u00fcrdistan h\u00fck\u00fcmeti bu s\u00fcrece dar bir pencereden yakla\u015farak zaten g\u00fc\u00e7le\u015fmi\u015f durumu daha da zora sokmaktad\u0131rlar. Bundan sonra ise bu daralmay\u0131 a\u015fmas\u0131 ancak K\u00fcrt ulusal birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde hareket etmesiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yava\u015f ilerlese bile Rojava\u2019daki birlik \u00e7abalar\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00f6rnek te\u015fkil ediyor. Oysa Zine Werte bunun tersi anlam\u0131na geliyor. T.C ile paralel bir politik, askeri hat izlemesi sadece ona de\u011fil b\u00f6lgenin t\u00fcm\u00fcne ve K\u00fcrt halk\u0131na kaybettirir. B\u00f6ylesi kritik bir d\u00f6nemde Ba\u015fur\u2019u di\u011fer par\u00e7alardan soyutlamadan ortak bir ak\u0131lla i\u00e7 sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcp, ulusal birlik \u015fiar\u0131yla hareket etmek d\u0131\u015f\u0131nda bir se\u00e7enek yoktur. Yoksa ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n faturas\u0131 K\u00fcrt halk\u0131na \u00f6detilebilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Yasin K\u0131l\u0131\u00e7kaya<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 T.C.\u2019nin Ba\u015fur K\u00fcrdistan\u2019a y\u00f6nelik i\u015fgal hareketi K\u00fcrt gerillas\u0131n\u0131n muazzam direni\u015fine \u00e7arparak 5 y\u0131ld\u0131r neredeyse kesintisiz bir \u015fekilde s\u00fcr\u00fcyor. 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla i\u015fgal hareketi farkl\u0131 bir boyuta da geldi. \u0130\u015fgal hareketi Xakurk\u00ea\u2019den Gare\u2019ye Haftanin\u2019den Kandil\u2019e kadar her yerde Ba\u015fur halk\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir can ve mal kayb\u0131na yol a\u00e7mas\u0131na kar\u015f\u0131n T\u00fcrk devletinin, ciddi bir tepki g\u00f6stermeyen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":11328,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","video":"","gallery":"","source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"0","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":""},"jnews_primary_category":{"id":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-11327","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politik-analiz"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11327"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11327\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11329,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11327\/revisions\/11329"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}