Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin son d\u00f6neminde K\u00fcrdistan\u2019da uygulanmaya ba\u015flanan Umumi M\u00fcfetti\u015flikler, Cumhuriyet\u2019in kuruldu\u011fu ilk y\u0131llardan itibaren daha derinle\u015ftirilip bir sisteme ba\u011flanarak K\u00fcrdistan\u2019\u0131 yeniden i\u015fgal ve egemenlik alt\u0131nda tutman\u0131n temel bir y\u00f6netim bi\u00e7imi olarak devreye konulmu\u015ftur. 1927 y\u0131l\u0131nda uygulanmaya ba\u015flanan Umumi M\u00fcfetti\u015flikler fiilen 1947 y\u0131l\u0131nda kald\u0131r\u0131l\u0131r fakat T.C. hukukundaki varl\u0131klar\u0131n\u0131 1952 y\u0131l\u0131na kadar korurlar. Tarihsel olarak 2. Abd\u00fclhamit devrinden 1952\u2019ye kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Umumi M\u00fcfetti\u015flikler, Osmanl\u0131\u2019dan Cumhuriyet\u2019e intikal eden bir yap\u0131lanma ve zihniyettir. Umumi M\u00fcfetti\u015fliklere d\u00f6nem ve \u015fartlara g\u00f6re, \u201cUmumi Valilik, Eyalet Valili\u011fi, Genel Valilik, Fevkalade Valilik, Hidivlik, B\u00f6lge Valili\u011fi, Genel Enspekt\u00f6rl\u00fck, \u0130nspekt\u00f6rl\u00fck, Genel M\u00fcfetti\u015flik ve Umumi M\u00fcfetti\u015flik\u201d gibi adlar verilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca 1986\u2019 da Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da uygulanmaya konulup 2002 y\u0131l\u0131nda kald\u0131r\u0131lan \u201cOla\u011fan\u00fcst\u00fc Hal B\u00f6lge Valili\u011fi\u201dde Umumi M\u00fcfetti\u015flik uygulamas\u0131n\u0131n d\u00f6neme uyarlanm\u0131\u015f halidir. \u201cOla\u011fan\u00fcst\u00fc Hal B\u00f6lge Valili\u011fi\u201d kald\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra AKP K\u00fcrdistan\u2019da kendi valilerini olu\u015fturup ola\u011fan\u00fcst\u00fc yetkilerle donatmas\u0131 da ayn\u0131 zihniyetin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ald\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imdir.<\/p>\n
Umumi M\u00fcfetti\u015flik bir soyk\u0131r\u0131m sistemidir<\/strong><\/p>\n Yukar\u0131da da ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, Umumi M\u00fcfetti\u015fli\u011fin K\u00fcrdistan\u2019daki rol\u00fc K\u00fcrt soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmektir. Sistematik bir \u015fekilde ad\u0131m ad\u0131m K\u00fcrtleri asimile etmektir. Bunun i\u00e7in de Umumi M\u00fcfetti\u015flere \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yetkiler tan\u0131nm\u0131\u015f, s\u00f6m\u00fcrgeci T.C.nin b\u00fct\u00fcn olanaklar\u0131 bunlar\u0131n hizmetine sunulmu\u015ftur. Bunlar\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma isterse ekonomik isterse k\u00fclt\u00fcrel boyutta olsun hepsi de K\u00fcrtleri soyk\u0131r\u0131ma tabi tutman\u0131n farkl\u0131 yol ve y\u00f6ntemleridir. Umumi M\u00fcfetti\u015flerin b\u00f6lgede y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn faaliyetler soyk\u0131r\u0131m eksenli olmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin Birinci Umumi M\u00fcfetti\u015flik b\u00f6lge sorumlusu Abidin \u00d6zmen, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde 7 Aral\u0131k 1936 y\u0131l\u0131nda b\u00fct\u00fcn Umumi M\u00fcfetti\u015flerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir toplant\u0131da, bilinen ad\u0131yla sundu\u011fu siyah raporun giri\u015finde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc faaliyetlerin gelip dayand\u0131\u011f\u0131 amac\u0131 \u015f\u00f6yle anlatmaktad\u0131r: \u201c\u0130lk s\u00f6zde, netice ve gayemi derhal bildirmek isterim. Raporumun hedefi, K\u00fcrtl\u00fck i\u015fini herhangi bir hal \u015fekline getirerek tabiat\u0131n bir\u00e7ok varl\u0131klar\u0131 ve zenginliklerle doldurmu\u015f oldu\u011fu bu b\u00f6lgenin daima T\u00fcrk vatan\u0131n\u0131n \u00f6z ve ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak kalmas\u0131n\u0131 temindir. Bu yaz\u0131mda, istatistik, te\u015fkilat ve bay\u0131nd\u0131rl\u0131k i\u015flerinden neye temas edersem edeyim, bu a\u00e7\u0131klamam\u0131n \u00fc\u00e7\u00fc de ayn\u0131 gaye i\u00e7in yap\u0131lacakt\u0131r.”<\/p>\n Umumi M\u00fcfetti\u015fler soyk\u0131r\u0131m ama\u00e7l\u0131 faaliyetlerinin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc e\u011fitim, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel, sosyal, vb. etkinlikler ad\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015flerdir. K\u00fcrdistan\u2019\u0131n bir\u00e7ok yerinde \u201chalkevleri\u201d ad\u0131yla soyk\u0131r\u0131m evleri kurularak buralar\u0131 bir T\u00fcrkle\u015ftirme merkezleri olarak i\u015fletmi\u015flerdir. T\u00fcrk dilini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc empoze etmek i\u00e7in kurslar, tiyatrolar, piyesler vb. faaliyetler y\u00fcr\u00fcterek K\u00fcrt halk\u0131n\u0131 asimile etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Umumi M\u00fcfetti\u015fler halkevleri\u2019nin b\u00f6lgede daha fazla a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in s\u00fcrekli u\u011fra\u015f i\u00e7erisinde olmu\u015flard\u0131r. Ve merkeze g\u00f6nderdikleri raporlarda bu t\u00fcrden faaliyetlerin ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemine, sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 faydaya dikkat \u00e7ekilmi\u015f ve h\u00fck\u00fcmetten bu t\u00fcr faalietler i\u00e7in destek istemi\u015flerdir. \u00d6rne\u011fin Abidin \u00d6zmen ayn\u0131 raporunda bu konuya \u015f\u00f6yle de\u011finmektedir: \u201c\u2022 E- Temsil i\u015finde: 1 \u2022 Halkevlerine \u00f6nem verilmesi. 2- Okuma odalar\u0131 a\u00e7\u0131larak halka ajans ve gazete ve mecmua okutturulmas\u0131. 3- T\u00fcrk eserlerini \u00e7ok g\u00fczel bir surette te\u015fhir edecek m\u00fczeler kurulmas\u0131, gibi te\u015febb\u00fcsler, seyyar temsili oyunlar tertip ve halk t\u00fcrk\u00fcleri s\u00f6yleyecek temsil gruplar\u0131 yap\u0131p gezdirmek ve k\u00f6y sinema ve radyolar\u0131 tesis etmek de iyi netice verecek amillerdendir. Asimilasyon hususundaki fikirlerimi b\u00f6ylece h\u00fcl\u00e2sa ettikten sonra gerek temsil gerek kuvvete istinaden temdidi idare \u015fekli kabul edilmi\u015f olsun tatbiki l\u00e2z\u0131m \u00e7e\u015fitli i\u015fler vard\u0131r ki onlara temas etmek zaruretini duyuyorum\u201d. Deyip raporunda K\u00fcrtlerin asimile edilmeleri i\u00e7in bir dizi \u00f6neri sunmaktad\u0131r.<\/p>\n Umumi M\u00fcfetti\u015fliklerin K\u00fcrdistan\u2019da yo\u011funluklu olarak s\u00fcrd\u00fckleri di\u011fer bir soyk\u0131r\u0131m faaliyeti de \u0130sk\u00e2n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r. K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131n\u0131 T\u00fcrkle\u015ftirmek i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan b\u00f6lgeye s\u00fcrekli n\u00fcfus nakli yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrt n\u00fcfusunu katliam, s\u00fcrg\u00fcn ve g\u00f6\u00e7ertmelerle azaltma, T\u00fcrk n\u00fcfusunu ise \u00e7o\u011faltma politikas\u0131 g\u00fcd\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u00fcrdistan T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn bir yay\u0131lma sahas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve bunun i\u00e7in katliam ve s\u00fcrg\u00fcnlerden geri kalan K\u00fcrtler K\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m yolu ile T\u00fcrkle\u015ftirmeye tabi tutulurken, d\u0131\u015far\u0131dan b\u00f6lgeye insanlar getirilerek isk\u00e2n edilmi\u015flerdir. K\u00fcrdistan\u2019da isk\u00e2n edilenlere toprak, ev vb. imkanlar sunularak K\u00fcrdistan\u2019a yerle\u015fme te\u015fvik edilmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda da Orta Asya\u2019dan, Kafkasya\u2019dan, \u0130ran\u2019dan, Balkanlardan T\u00fcrk n\u00fcfus getirilerek K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131nda isk\u00e2n edilmi\u015flerdir. S\u00f6m\u00fcrgeci T.C. Umumi M\u00fcfetti\u015flikler eliyle K\u00fcrdistan\u2019\u0131n demografisini de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrdistan\u2019da uygulanan bu isk\u00e2n projeleri Umumi M\u00fcfetti\u015flerin raporunda da geni\u015f\u00e7e yer bulmu\u015ftur. K\u00fcrdistan\u2019a atanan Umumi M\u00fcfetti\u015flerden Abidin \u00d6zmen Siyah Raporunda bu konuyu \u015f\u00f6yle dillendirmektedir: “16 do\u011fu vilayetinde 1927 n\u00fcfus say\u0131m\u0131 istatistiklerimizin g\u00f6sterdi\u011fine g\u00f6re bir milyona yak\u0131n K\u00fcrt vard\u0131r. Bu K\u00fcrtler tamamen asimile edilerek cennet kadar g\u00fczel olan oturduklar\u0131 \u00fclke, T\u00fcrk vatan\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline mi getirilecektir, yoksa herhangi bir tepki sonucu do\u011facak ufak tefek vakaya bile meydan vermemek \u00fczere h\u00fck\u00fcmet kuvvetlerinin kontrol\u00fc alt\u0131nda bir\u00e7ok senelerden beri s\u00fcr\u00fcp gelmekte olan halin devam\u0131n\u0131 kabul etmek taraf\u0131na m\u0131 gidilecektir? Bu halde ileri gelenlere h\u00fcrmet g\u00f6sterip, bah\u015fi\u015f vererek bug\u00fcn i\u00e7in nispi s\u00fck\u00fbn tesis etmek, yar\u0131n gelecek hadiseleri o an\u0131n m\u00fcsaadesine g\u00f6re halletmek.<\/p>\n Benim d\u00fc\u015f\u00fcncem, devletin i\u00e7 ve d\u0131\u015f siyaseti m\u00fcsait oldu\u011fu anda birinci \u015fekli ihtiyar etmek tarz\u0131ndad\u0131r. O kadar ki, do\u011fu ve g\u00fcney s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda K\u00fcrtl\u00fck gayesiyle u\u011fra\u015fanlar bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kendilerinin konu\u015ftu\u011fu fiili anlar ve hisleri onlarla m\u00fc\u015fterek adam kalmad\u0131\u011f\u0131na kanaat getirsinler.” Demekte ve bu ama\u00e7 i\u00e7in izlenecek bir\u00e7ok \u00f6neri sundu\u011fu raporun ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde isk\u00e2n politikas\u0131na ili\u015fkin \u015funlar\u0131 belirtmektedir: ” Do\u011fu vilayetlerinin Van G\u00f6l\u00fc havzas\u0131, Mu\u015f Ovas\u0131, Bulan\u0131k ve Malazgirt kazalar\u0131, trenlerin ve \u015foselerin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 sahan\u0131n iki taraf\u0131 T\u00fcrk muhacirle isk\u00e2n edilmelidir. Bug\u00fcnk\u00fc \u015fekil do\u011fu vilayetlerinin \u00e7ok m\u00fchim olan isk\u00e2n i\u015fini halle yeter de\u011fildir.<\/p>\n Bu i\u015f i\u00e7in, senelere ayr\u0131lm\u0131\u015f bir program isk\u00e2n sahas\u0131 olan arazi \u00fczerindeki tasarruf hukukunu kanuni \u015fekilde teyit veya iptal, araziyi d\u00fczenli paftalara taksim, elinde mevcut malzemesi muhtelif sanatk\u00e2r ve ustalar ile derhal modern bir k\u00f6y kurmaya muktedir ve s\u0131rf bu i\u015flerle u\u011fra\u015fan idareci, h\u00e2kim, doktor, bir m\u00fchendis, bir mimar, bir fen memurundan olu\u015fan daim\u00ee k\u00f6y kuran komisyonlar yapmak laz\u0131md\u0131r.\u201d demektedir.<\/p>\n S\u00f6z konusu raporun ba\u015fka bir yerinde ise K\u00fcrdistan\u2019\u0131n K\u00fcrtlerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u00f6n\u00fck uygulanmas\u0131 gereken bir di\u011fer politikay\u0131 anlatmaktad\u0131r: \u201c-K\u00fcrt, d\u00fczenli h\u00fck\u00fcmet te\u015fkiline, sebebi ne olursa olsun al\u0131\u015fm\u0131\u015f de\u011fildir. Kendisince en kuvvetli \u015fahsiyet kabilenin reisi, k\u00f6y\u00fcn a\u011fas\u0131, ekti\u011fi tarlan\u0131n ve kulland\u0131\u011f\u0131 \u00f6k\u00fcz\u00fcn sahibi olan adamd\u0131r. Onun s\u00f6z\u00fcne kanar, onun emirlerinin tahakkuku i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Cumhuriyet devrinde ba\u011f gev\u015femi\u015f ise de tamamiyle k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f denemez.<\/p>\n -Menfaatleri kaybolan \u015feyhler, halk\u0131n mesaisini istismara al\u0131\u015fm\u0131\u015f a\u011falar, d\u0131\u015far\u0131 ile m\u00fcnasebette bulunan propagandac\u0131lar, \u00e7etecilik yapanlar, h\u00fck\u00fcmet kuvvetlerine kar\u015f\u0131 gelenler, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k yapt\u0131ranlar, geni\u015f arazi i\u015fletenlerin zararlar\u0131n\u0131n \u00e7ok olaca\u011f\u0131 umulur. Bu gibi \u015fah\u0131slar\u0131n da K\u00fcrtler aras\u0131ndan se\u00e7ilip \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n -Her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 3 000 ki\u015finin bat\u0131 illerine al\u0131nmas\u0131 uygulamas\u0131na ge\u00e7ilmeli, b\u00f6ylece on be\u015f yirmi y\u0131ll\u0131k d\u00fczenli bir programla halk\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f, kalanlar\u0131 da T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne y\u00f6nelmi\u015f bir hale getirmi\u015f olacakt\u0131r.\u201d Diyerek K\u00fcrtlerin anayurtlar\u0131ndan g\u00f6\u00e7ertilmelerini \u00f6nermektedir. Zaten bulundu\u011fu b\u00f6lgede bu g\u00f6\u00e7ertme projelerini hayata ge\u00e7iren Abidin \u00d6zmen bunun t\u00fcm K\u00fcrdistan\u2019da sistematik bir \u015fekilde uygulanmas\u0131n\u0131 istemektedir.<\/p>\n Yine, Umumi M\u00fcfetti\u015fliklerin K\u00fcrdistan\u2019da e\u011fitim ad\u0131 alt\u0131nda yo\u011fun bir soyk\u0131r\u0131m politikas\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini g\u00f6rmekteyiz. K\u00fcrdistan\u2019\u0131n her yerine okullar yap\u0131lm\u0131\u015f. B\u00f6lgede okul yap\u0131mlar\u0131 bir yat\u0131r\u0131m olarak ele al\u0131nm\u0131\u015f. K\u00fcrtleri soyk\u0131r\u0131mdan ge\u00e7irip, K\u00fcrdistan\u2019\u0131 T\u00fcrkle\u015ftirme sahas\u0131 haline getirmenin yat\u0131r\u0131m\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f. Yat\u0131l\u0131 B\u00f6lge Okullar\u0131 a\u00e7\u0131larak (Y\u0130BO) K\u00fcrt \u00e7ocuklar\u0131 ailelerinden kopart\u0131l\u0131p T\u00fcrkle\u015ftirme cenderesine al\u0131nm\u0131\u015f. K\u0131z mektepleri ve kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck gece okullar\u0131 a\u00e7\u0131larak K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131n\u0131n asimile edilmeleri i\u00e7in \u00f6zel politikalar \u00fcretilmi\u015f. K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131n\u0131n asimile edilmeleri i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan getirilenlerin K\u00fcrt k\u0131zlar\u0131yla evlenmeleri i\u00e7in te\u015fvik edilmi\u015f, bu t\u00fcr evlilikleri ger\u00e7ekle\u015ftirenlere ev, arazi vb. sosyal yard\u0131mlarda bulunarak bu evliliklere te\u015fvik edilmi\u015ftir. Umumi M\u00fcfetti\u015f Abidin \u00d6zmen \u0130\u00e7 i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lan toplant\u0131da okudu\u011fu raporunda bu konuya \u015f\u00f6yle de\u011finmektedir:\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cNahiye m\u00fcd\u00fcrlerinin atl\u0131 olmalar\u0131, k\u00f6y k\u00f6y gezerek halkla temas etmesi, T\u00fcrk, K\u00fcrt ve Alevi ailelerin birbirine k\u0131z al\u0131p vermeleri, asker ve memur olarak bat\u0131 halk\u0131ndan bu b\u00f6lgeye gelip K\u00fcrt k\u0131zlar\u0131yla evlenip burada yerle\u015feceklere arazi verilmek suretiyle isk\u00e2nda sosyal tesirler artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olur.”<\/p>\n Ayr\u0131ca K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fmak yasaklan\u0131p yapt\u0131r\u0131ma ba\u011flan\u0131r, K\u00fcrdistan\u2019da a\u00e7t\u0131klar\u0131 okullara \u00f6zel yeti\u015ftirilmi\u015f \u00f6\u011fretmenler g\u00f6nderilir. Devlet dairelerinde, \u00e7ar\u015f\u0131-pazarda K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fma yasa\u011f\u0131 uygulanarak K\u00fcrtlerin \u00f6n\u00fcne T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011frenme zorunlulu\u011fu konulur. Bunu ba\u015farmak i\u00e7in de yo\u011fun say\u0131da okul a\u00e7ma yoluna gidilir. E\u011fitim ad\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu faaliyetler d\u00f6nemin Umumi M\u00fcfetti\u015flerin raporlar\u0131na da yans\u0131maktad\u0131r. Abidin \u00d6zmen Siyah Raporunda K\u00fcrtlerin asimile edilmeleri i\u00e7in Y\u0130BO\u2019larda e\u011fitim ad\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen faaliyetlerle ama\u00e7lad\u0131klar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle dile getirmektedir: \u201cT\u00fcrk camias\u0131 i\u00e7inde kayna\u015ft\u0131rmak istedi\u011fimiz kimseleri K\u00fcrt\u00e7e yerine T\u00fcrk\u00e7e ile konu\u015fur hale getirmek icap eder. Bu s\u00f6z g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n Bunun i\u00e7in, yemesi, k\u00f6y\u00fcnde k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn, anas\u0131n\u0131n, babas\u0131n\u0131n yedi\u011finden ayr\u0131lmak, yata\u011f\u0131n\u0131 basit tahta kerevetini kendilerine temin ettirmek suretiyle dev\u015firme ile k\u00f6y \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 al\u0131p yat\u0131l\u0131 mektepler kurmak icap eder.<\/p>\n Bu mekteplerin binas\u0131 geni\u015f, hastanesi, eczanesi yerinde m\u00fcstakil veya tez u\u011frayan bir doktorun kontrol\u00fcnde, T\u00fcrkl\u00fck a\u015f\u0131lamak kabiliyetiyle yeti\u015fmi\u015f, azimli, \u00e7al\u0131\u015fkan \u00f6\u011fretmenlerin idaresinde olmal\u0131d\u0131r. Bu yap\u0131y\u0131 ve te\u015fkilat\u0131 h\u00fck\u00fcmet kurmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bu okullarda s\u0131rf T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmay\u0131 ve T\u00fcrkl\u00fck propagandas\u0131n\u0131, T\u00fcrk b\u00fcy\u00fcklerine kar\u015f\u0131 sevgiyi uyand\u0131racak bir program takip edilecek, \u00f6\u011frenim s\u00fcresi \u00fc\u00e7 y\u0131l olup \u00e7ocuk senenin on on bir ay\u0131nda okulda kalacak. Bunun i\u00e7in kanun \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131. Bu misyoner tarz\u0131nda bir temsil takibidir. Bu okul kaza merkezlerinde, hatta kalabal\u0131k memuru, subay\u0131 olan nahiye merkezlerinde genel be\u015f y\u0131ll\u0131k okullara engel olmayacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n K\u00fcrt dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn tasfiye edilmesi i\u00e7in bir\u00e7ok y\u00f6ntem devreye konulur. Sa\u011fl\u0131k alan\u0131 soyk\u0131r\u0131m politikalar\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irildi\u011fi bir di\u011fer alan olur. Y\u0131llarca uygulanan katliam, talan, toplu s\u00fcrg\u00fcn, tutuklamalarla K\u00fcrtler sa\u011fl\u0131ks\u0131z ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na itilerek toplum bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klarla y\u00fcz y\u00fcze b\u0131rak\u0131l\u0131r. Bununla da kendisine bu alana m\u00fcdahale ortam\u0131 olu\u015fturan fa\u015fist zihniyet, halk\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile ilgileniyor ad\u0131 alt\u0131nda b\u00f6lgeye g\u00f6nderdi\u011fi sa\u011fl\u0131k personelini bir soyk\u0131r\u0131m arac\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Sa\u011fl\u0131k alan\u0131, K\u00fcrt toplumunun i\u00e7erisine girerek onu i\u00e7ten asimile etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. 1935 y\u0131l\u0131nda \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 K\u00fcrt raporunda bu konudaki niyetlerini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131\u011fa vurmu\u015ftur: \u201cTrahom fena bir salg\u0131n halinde Erzincan’a kadar gelmi\u015ftir. Halk pek mustarip ve pek \u015fik\u00e2yet\u00e7idir. Frengi b\u00fct\u00fcn kuzey m\u0131nt\u0131kas\u0131n\u0131 kaplamaktad\u0131r. Sa\u011fl\u0131k m\u00fccadelelerine halk itimat ediyor. Alaca\u011f\u0131m\u0131z semereler \u00e7ok m\u00fchimdir. Sa\u011fl\u0131k m\u00fccadelelerini siyasal ve ekonomik olarak dahi h\u00fck\u00fcmet\u00e7e en etkili tedbir bilmeliyiz. \u0130yice i\u00e7ine girmek istedi\u011fimiz K\u00fcrt merkezlerine seyyar doktorlarla girmek \u00e7ok m\u00fcessir (etkili) olacakt\u0131r\u201d.<\/p>\n Ekonomi alan\u0131nda da ekonomi merkezleri kurulmak suretiyle hem K\u00fcrdistan ekonomisinin da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 hem de kurulan bu s\u00f6m\u00fcrgeci kurumlar T\u00fcrkle\u015ftirmeye hizmet temelinde kullan\u0131l\u0131r. K\u00fcrtler ekonomik olarak s\u00f6m\u00fcrgeci sisteme ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirilerek, kurulan ekonomi merkezlerinin \u00e7arklar\u0131 aras\u0131nda eritme hedeflenmektedir. Bunu h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in de ziraat alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan veteriner ve memurlar K\u00fcrt k\u00f6ylerine g\u00f6nderilip T\u00fcrk\u00e7e propaganda yapmalar\u0131 yoluna ba\u015fvurulur. Yine, k\u00f6yden k\u00f6ye dola\u015farak \u00e7er\u00e7ilik yapan seyyar sat\u0131c\u0131lar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba i\u00e7erisine girilir. K\u00f6yden k\u00f6ye K\u00fcrt\u00e7e konu\u015farak dola\u015fan bu meslek sahipleri K\u00fcrt dilini k\u00f6ylerde Pazar dili olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeci sistemin hedefi haline gelirler ve tek\u00e7i ulus in\u015fas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde engel g\u00f6r\u00fclen bu kesimin tasfiyesi ama\u00e7lan\u0131r. Birinci Umumi M\u00fcfetti\u015f Abidin \u00d6zmen haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 raporunda ekonomi alan\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri \u015f\u00f6yle belirtmektedir: “- Geni\u015f bir b\u00f6lgenin ortas\u0131nda kurulacak bir T\u00fcrkl\u00fck merkezindeki iktisadi h\u00e2kimiyet, K\u00fcrt\u00e7e ile ilgisini katiyen kesmi\u015f bir z\u00fcmre eline ge\u00e7irilmeli, di\u011fer taraftan da mevcut t\u00fcccarlara kendisiyle m\u00fcnasebette bulunan her da\u011fl\u0131 K\u00fcrt’\u00fc, T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fturmak ve h\u00fck\u00fcmete \u0131s\u0131nd\u0131rmak yolunda nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015facaklar\u0131 m\u00fcnasip kimseler, halkevleri vas\u0131tas\u0131yla pek a\u00e7\u0131k olarak anlat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n – Buna kar\u015f\u0131l\u0131k k\u00f6y k\u00f6y gezerek her \u00e7e\u015fit e\u015fya satan ve k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn yumurtas\u0131n\u0131, ya\u011f\u0131n\u0131 pek az bir de\u011ferle, e\u015fya ile de\u011fi\u015ftiren ve devaml\u0131 K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fan ve bir ihtimal k\u00f6yl\u00fcy\u00fc kasabalara yana\u015fmaktan uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan ayak sat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak laz\u0131m gelir.<\/p>\n -T\u00fcrk’\u00fcn, T\u00fcrk i\u015f\u00e7i ba\u015f\u0131 kullanmak suretiyle kuraca\u011f\u0131 fabrika ve imalathaneler de etkili olacakt\u0131r.<\/p>\n -Ziraat memurlar\u0131n\u0131n, baytarlar\u0131n (veteriner) atl\u0131 ve seyyar bir hale konmas\u0131 ve devaml\u0131 k\u00f6ylerde gezerek k\u00f6yl\u00fc ile konu\u015fup propaganda yapmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen merkezlerin ekonomik etkilerini art\u0131racak tedbirlerdendir.”<\/p>\n S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi b\u00f6lgenin her yerinde derinli\u011fine geli\u015ftirmek, K\u00fcrdistan\u2019\u0131 en \u00fccra yerine kadar kontrol alt\u0131nda tutmak, s\u00f6m\u00fcrgeci zihniyete kar\u015f\u0131 geli\u015febilecek direni\u015flerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek gibi i\u00e7erisinde bir\u00e7ok etkeni ta\u015f\u0131yan ama\u00e7larla K\u00fcrdistan\u2019\u0131n her taraf\u0131na yol, k\u0131\u015fla, telgraf merkezleri kurulmaya ba\u015flan\u0131r. K\u00fcrdistan\u2019\u0131 yeniden i\u015fgal anlam\u0131na gelen bu politikalar, her Umumi M\u00fcfetti\u015fin ba\u015fvurdu\u011fu temel y\u00f6ntemlerdir. Umumi M\u00fcfetti\u015fler devletin K\u00fcrtlere d\u00f6n\u00fck resmi politikalar\u0131n\u0131 K\u00fcrdistan\u2019\u0131n her taraf\u0131nda uygulamak i\u00e7in yo\u011fun bir faaliyet i\u00e7erisine girmi\u015flerdir. Bu ba\u011flamda da tek\u00e7i ulus devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 K\u00fcrtler aras\u0131nda geli\u015ftirmek i\u00e7in birer toplum m\u00fchendisi gibi hareket etmi\u015flerdir. Nerelerde yol, k\u0131\u015fla ve telgraf merkezleri kurulursa s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin ama\u00e7lar\u0131na daha iyi hizmet eder d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle hareket edip K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131n\u0131n her yerine geziler yaparak ke\u015fif faaliyetlerinde bulunmu\u015flard\u0131r. \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc 1935 y\u0131l\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 raporunda s\u00f6m\u00fcrgeci zihniyetle yap\u0131lacak olan bu politikalara h\u0131z verilmesi i\u00e7in hem merkeze hem de Umumi m\u00fcfetti\u015flere talimat vermektedir. S\u00f6m\u00fcrgeci T.C. Devleti, K\u00fcrdistan\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 kara ve demiryollar\u0131 ile k\u0131\u015fla-karakollarla K\u00fcrdistan\u2019daki denetimini iyice artt\u0131rarak toplum \u00fczerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 soyk\u0131r\u0131m politikalar\u0131n\u0131 daha etkili k\u0131lmay\u0131, bask\u0131, \u015fiddet ve ceberut karakterini her alana yaymay\u0131 esas alm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla K\u00fcrt toplumunu korkutma, bast\u0131rma ve sindirme politikas\u0131 g\u00fcderek K\u00fcrdistan\u2019da adeta bir \u00f6l\u00fcm sessizli\u011fi yaratmay\u0131 hedeflemi\u015ftir.<\/p>\n Fa\u015fist T.C. Devleti, K\u00fcrdistan\u2019da \u00f6zel bir hukuk rejimi uygulam\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131k\u0131y\u00f6netim d\u00f6nemlerini aratmayan, s\u00f6m\u00fcrge hukukunu ifade eden bu rejimde K\u00fcrde reva g\u00f6r\u00fclen; idam, tutuklama, i\u015fkence, bask\u0131, s\u00fcrg\u00fcn ve yasaklamalar olmu\u015ftur. K\u00fcrtl\u00fck ad\u0131na ne varsa yasaklanarak yapt\u0131r\u0131mlara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6zel hukuk rejimi, K\u00fcrtlere uygulanan jenosidin hukuk k\u0131l\u0131f\u0131na b\u00fcr\u00fcnmenin ad\u0131 olmu\u015ftur. Hukukla alakas\u0131 olmayan bu rejimle K\u00fcrtler teslim al\u0131nmak ve bu yolla tasfiye edilmenin bir arac\u0131 gibi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Umumi M\u00fcfetti\u015flikler bu \u00f6zel rejimini K\u00fcrdistan\u2019da oturtmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck u\u011fra\u015f\u0131 i\u00e7erisine girmi\u015flerdir. K\u00fcrdistan\u2019da uygulanan bu s\u00f6m\u00fcrge hukuk sistemi Umumi M\u00fcfetti\u015fliklere ba\u011fl\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f ve \u00f6yle de faaliyet sergilemi\u015flerdir.\u00a0 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc bu \u00f6zel hukuk rejimi i\u00e7in raporunda \u015funlar\u0131 belirtmektedir: \u201cDo\u011fu illerinde yer yer tatbik olunmak \u00fczere \u00f6zel bir adliye rejimi kanun ile tayin olunacakt\u0131r. B\u00f6yle bir proje bilhassa I. Genel Enspekt\u00f6rlerle beraber haz\u0131rlanacakt\u0131r.<\/p>\n Genel Enspekt\u00f6rlerin yan\u0131ndaki m\u00fcfetti\u015flerin ve tefti\u015f i\u00e7in vek\u00e2letlerden kendi m\u0131nt\u0131kalar\u0131na giren m\u00fcfetti\u015flerin raporlar\u0131 evvela Genel Enspekt\u00f6rlere verilmek laz\u0131md\u0131r. Genel Enspekt\u00f6rler, m\u00fcfetti\u015flerin veya vek\u00e2let m\u00fcfetti\u015flerinin raporlar\u0131 \u00fczerine m\u00fcnasip g\u00f6rd\u00fckleri tedbirleri derhal yerine getirmeye salahiyetlidirler.<\/p>\n Adliye memurlar\u0131 \u00fczerinde I. ve 3. Genel Enspekt\u00f6rlerin kati salahiyetleri olacakt\u0131r. Genel Enspekt\u00f6rlerin sivil devlet memurlar\u0131 \u00fczerindeki sicilleri esas mahiyeti haiz olacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n Ayn\u0131 minval \u00fczerinden hareket eden Umumi M\u00fcfetti\u015f Abidin \u00d6zmen K\u00fcrdistan\u2019da y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan \u00f6zel hukuk rejimini yetersiz g\u00f6rerek \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lan toplant\u0131da bu konularda taleplerde bulunmaktad\u0131r: “B\u00f6lgeyi bug\u00fcn K\u00fcrtl\u00fck propagandas\u0131, yar\u0131n K\u00fcrt ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k cereyan\u0131 kaplasa, bug\u00fcnk\u00fc adli prensiplerin memleketi kurtaraca\u011f\u0131na kanaat getiremiyorum. Me\u011fer ki b\u00f6lgedeki amme hukuku m\u00fcdafii olacak arkada\u015flar ulusal duyguyu her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde tutmaya azmetmi\u015f \u015fah\u0131slar olmal\u0131.” Diyerek taleplerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralamaktad\u0131r:<\/p>\n “1- Sulh, hukuk, ceza ve sair unvanlar\u0131 kald\u0131r\u0131p her kazada, her \u00e7e\u015fit davaya bakabilecek kaza h\u00e2kimli\u011fi kurulmal\u0131.<\/p>\n 2- B\u00f6lgenin uzak olmas\u0131na kar\u015f\u0131 adli i\u015flerin etkisi gerekti\u011finden her davan\u0131n temyize gitmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in Bitlis ve Diyarbak\u0131r’da \u00fc\u00e7er ki\u015fiden olu\u015fan istinaf mahkemesi kurulmal\u0131<\/p>\n 3-Sorgu h\u00e2kimlerinin uygun bulmas\u0131yla kaza h\u00e2kiminin ilk tahkikata ba\u015flayarak neticeye g\u00f6re karar vermesi sa\u011flanmal\u0131.<\/p>\n 4-\u0130lk ve istinaf mahkemelerinde verilen kararlar kati h\u00fck\u00fcm olarak kabul edilmeli.”<\/p>\n B\u00f6l\u00fcm-1; Umumi M\u00fcfetti\u015fli\u011fin Tarihsel Seyri<\/a><\/strong><\/p>\n