TC devletinin uzun s\u00fcre T\u00fcrkmenleri \u00f6zellikle de Irak\u2019ta ya\u015fayan T\u00fcrkmenleri kendi politikalar\u0131na ara\u00e7 haline getirmek istedi\u011fi biliniyor. 2003 y\u0131l\u0131ndaki ABD\u2019nin Irak\u2019\u0131 i\u015fgalinden sonra yo\u011funla\u015fan bu \u00e7abas\u0131nda farkl\u0131 farkl\u0131 y\u00f6ntemler denese de fa\u015fist bir grubu \u00f6rg\u00fctlemekten \u00f6teye bir ba\u015far\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenemez. Aksine Irak T\u00fcrkmenlerinin \u00e7o\u011fu, halklar\u0131 birbirine d\u00fc\u015f\u00fcren TC politikalar\u0131ndan etkilenmedi. Fakat bu T\u00fcrk devletinin klasik politikas\u0131ndan vazge\u00e7ti\u011fi anlam\u0131na gelmiyor.<\/p>\n\n\n\n
AKP-MHP fa\u015fist h\u00fck\u00fcmeti son birka\u00e7 ayd\u0131r T\u00fcrkmenlerle ilgili giri\u015fimlerine h\u0131z verdi. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Mevl\u00fct \u00c7avu\u015fo\u011flu birka\u00e7 ay \u00f6nce Hewl\u00ear\u2019e geldi\u011finde KDP y\u00f6netimi ile yapt\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131da kendilerine ba\u011fl\u0131 T\u00fcrkmenlerin y\u00fcr\u00fctece\u011fi faaliyetlerin engellenmemesi i\u00e7in talimat verdikten sonra Irak T\u00fcrkmen Cephesi ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gitti. Bu fa\u015fist yap\u0131y\u0131 te\u015fvik edip \u00e7e\u015fitli s\u00f6zler veren \u00c7avu\u015fo\u011flu T\u00fcrkmenlerle ilgili planlara a\u011f\u0131rl\u0131k vereceklerini g\u00f6sterdi. T\u00fcrkmenlere yak\u0131n zamanda Hewl\u00ear ve S\u00fcleymaniye\u2019yi de y\u00f6netecekleri m\u00fcjdesini ileten \u00c7avu\u015fo\u011flu bu \u015fekilde as\u0131l niyetini de d\u0131\u015fa vurdu.<\/p>\n\n\n\n
Bu ziyarete yak\u0131n zamanlarda kamuoyuna T\u00fcrkmenlerin Ba\u015fur\u00ea K\u00fcrdistan\u2019da bulunan T\u00fcrk \u00fcslerinde askeri e\u011fitim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yans\u0131d\u0131. T\u00fcrk subaylar\u0131n\u0131n az\u0131msanmayacak say\u0131da ki\u015fiye temel askeri e\u011fitim verdikleri belirtildi. Birka\u00e7 binle ifade edilen bu ki\u015filer aras\u0131nda di\u011fer etnik gruplara da yer vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 biliniyor. Masraflar\u0131n\u0131n T\u00fcrk Devletinin kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 bu e\u011fitimden KDP g\u00fc\u00e7lerinin bihaber olmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da eklemek gerekir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrk Devletinin \u201c\u00c7\u00f6kertme Plan\u0131\u201dn\u0131 uygulamadaki temel ara\u00e7lar\u0131ndan olan M\u0130T\u2019in 2016 y\u0131l\u0131ndan itibaren Irak T\u00fcrkmen Cephesine ba\u011fl\u0131 Kerk\u00fck merkezli T\u00fcrkmeneli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131(T\u0130T) ad\u0131yla gizli bir \u00e7ete \u00f6rg\u00fctledi\u011fi zaman zaman ifade ediliyordu. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi sempatizanlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere K\u00fcrt halk\u0131na y\u00f6nelmi\u015f bu \u00e7eteye ba\u011fl\u0131 40 ki\u015finin T\u00fcrkiye\u2019de istihbarat e\u011fitimi g\u00f6r\u00fcp 2020 sonbahar\u0131nda Kerk\u00fck\u2019e d\u00f6nerek kirli faaliyetlere ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bilgileri bas\u0131na yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bu askeri haz\u0131rl\u0131k ve faaliyetlerin yan\u0131nda M\u0130T uzman ki\u015filerden olu\u015fan bir heyet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla T\u00fcrkmen partileri ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131yla toplant\u0131lar ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bu sene yap\u0131lacak Irak se\u00e7imlerine T\u00fcrkmen partilerinin ortak bir listeyle girmesini sa\u011flamaya u\u011fra\u015fan bu toplant\u0131lar sonucunda bir protokol imzalanmas\u0131 hedefleniyor. Ba\u015far\u0131l\u0131 olup olmayaca\u011f\u0131 olduk\u00e7a \u015f\u00fcpheli bu ad\u0131m\u0131, t\u00fcm bu giri\u015fimlerin siyasi aya\u011f\u0131 olarak de\u011ferlendirebiliriz.<\/p>\n\n\n\n
Bu geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrk devletinin T\u00fcrkmenler \u00fczerinden b\u00f6lgede yeni bir hamle geli\u015ftirmek istedi\u011fini ifade edebiliriz. Bu noktada birbirini d\u0131\u015flamayan b\u00fct\u00fcnsel olarak ele al\u0131nabilecek iki olas\u0131l\u0131ktan bahsedebiliriz.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrk devleti Ba\u015fur\u00ea K\u00fcrdistan\u2019\u0131 kendi s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n b\u00f6lgelerden do\u011frudan i\u015fgal giri\u015fimleri s\u00f6z konusu fakat temel ve tarihi hedef olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Kerk\u00fck ve Musul\u2019a sarkmak i\u00e7in farkl\u0131 y\u00f6ntemler kulland\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Gar\u00ea operasyonunun di\u011fer fakt\u00f6rlerle birlikte Musul\u2019un tepesini tutmay\u0131 hedefledi\u011fini unutmamak gerekir. K\u00fcrt soyk\u0131r\u0131m\u0131 temelinde K\u00fcrdistan\u2019\u0131n di\u011fer par\u00e7alar\u0131n\u0131 da \u00f6nce i\u015fgal ve ard\u0131ndan ilhak etmek isteyen fa\u015fist h\u00fck\u00fcmet kendine s\u00f6zde yerel m\u00fcttefikler yaratmaya da u\u011fra\u015f\u0131yor. Nas\u0131l ki Rojava\u2019da DA\u0130\u015e art\u0131klar\u0131n\u0131 \u201cMilli Ordu\u201d \u015femsiyesi alt\u0131nda toplay\u0131p, K\u00fcrtlerin \u00fcst\u00fcne sald\u0131ysa T\u00fcrkmenleri de Ba\u015fur\u00ea K\u00fcrdistan\u2019da ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirmek istiyor. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6zellikle Rojava ve Ba\u015fur\u00ea K\u00fcrdistan aras\u0131nda bir duvar \u00e7ekmeyi ama\u00e7layan hamlesi T\u00fcrkmen b\u00f6lgesinde Habur\u2019u anlams\u0131z k\u0131lacak yeni bir kap\u0131 ile nihayetlendirmek i\u00e7in TC\u2019nin T\u00fcrkmen deste\u011fine sahip olmas\u0131 \u015fart. Fakat Ha\u015fdi \u015eabi i\u00e7erisinde \u00f6nemli bir T\u00fcrkmen yap\u0131s\u0131 var. \u015eii T\u00fcrkmenlerin \u00e7o\u011fu bu temelde \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve T\u00fcrk Devletinin politikalar\u0131na mesafelidir. Bu temelde kendine ba\u011fl\u0131 \u00e7eteleri askeri olarak uzmanla\u015ft\u0131rmak sadece K\u00fcrt halk\u0131na kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc sava\u015fta de\u011fil, ayn\u0131 zamanda di\u011fer T\u00fcrkmenleri etki alt\u0131na almak i\u00e7in de \u00f6nemli olmaktad\u0131r. Bu \u00e7etelere ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgedeki Araplar ba\u015fta olmak \u00fczere di\u011fer halklara kar\u015f\u0131 da i\u015fgalcili\u011fin sopas\u0131 rol\u00fc de bi\u00e7ilmektedir. Kerk\u00fck\u2019te yap\u0131lan kirli faaliyetleri bu temelde herkese verilen g\u00f6zda\u011f\u0131 olarak ele alabiliriz.<\/p>\n\n\n\n
Di\u011fer taraftan T\u00fcrk Devleti T\u00fcrkmen partileri tek bir potada birle\u015ftirip, kendini ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131larak zaten olduk\u00e7a kar\u0131\u015f\u0131k ve gerilimli olan Irak\u2019ta siyasi a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahip olmay\u0131 ve i\u015fgalini de bu zemin \u00fczerinden y\u00fcr\u00fctmeyi planl\u0131yor. TC, bu y\u0131l yap\u0131lacak se\u00e7imi bu temelde \u00f6nemli bir f\u0131rsat olarak g\u00f6r\u00fcyor. Daha \u00f6nce buna benzer bir hamleyi T\u00fcrkiye\u2019ye ka\u00e7m\u0131\u015f olan Irak eski Cumhurba\u015fkan\u0131 yard\u0131mc\u0131s\u0131 Tar\u0131k Ha\u015fimi eliyle S\u00fcnni Araplar \u00fczerinden yapmaya \u00e7al\u0131\u015fan ve b\u00fcy\u00fck oranda ba\u015far\u0131s\u0131z olan T\u00fcrk Devleti \u015fimdi ayn\u0131 \u015feyi T\u00fcrkmenler \u00fczerinden denemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Irak T\u00fcrkmen Cephesi, T\u00fcrkmen partileri i\u00e7erisinde en az etkili yap\u0131lardan biri. Zaten varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi ve K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na adayan bu yap\u0131 Irak\u2019ta siyaset yapan bir olu\u015fum gibi davranmaktan bir s\u00fcredir vazge\u00e7mi\u015f gibi davranmaktad\u0131r. Irak\u2019a dair herhangi bir politika ya da \u00f6neri beyan etmeyen bu yap\u0131 s\u00fcrekli T\u00fcrk Devletinden ald\u0131\u011f\u0131 fa\u015fist-\u0131rk\u00e7\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fi yaymaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Boyutu ve etkisi k\u00fc\u00e7\u00fck olan bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn TC ile ili\u015fkileri T\u00fcrkmen yap\u0131lar\u0131 bir araya getirme projenin merkezinde yer almas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. T\u00fcrkmen partilerinin \u00e7o\u011funun bu ittifaka s\u0131cak bak\u0131p bakmad\u0131\u011f\u0131 net de\u011fil ama a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu cephede yer almayaca\u011f\u0131 tahmin edilebilir. Ayr\u0131ca geli\u015ftirilen askeri \u00e7abalarda bu siyasi projenin tamamlay\u0131c\u0131 fakt\u00f6r\u00fc olarak ele al\u0131nabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Irak\u2019\u0131n mevcut konumunda askeri potansiyeli olmayan herhangi bir siyasi olu\u015fumun ciddiye al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n
AKP-MHP fa\u015fizminin yeni Osmanl\u0131 h\u00fclyas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde T\u00fcrkmenlere dair bu geleneksel politikan\u0131n bir \u00fcst boyuta ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade edebiliriz. Esasta kendine de y\u00f6nelmi\u015f bu tehdide kar\u015f\u0131 KDP\u2019nin at\u0131l olmas\u0131 asl\u0131nda onun durumunun gafletle bile a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. T\u00fcrk yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00f6lge i\u00e7in ne kadar b\u00fcy\u00fck bir tehdit oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi her ge\u00e7en g\u00fcn b\u00f6lge halklar\u0131 i\u00e7in bilinen bir durum haline geliyorsa da devletlerin ayn\u0131 oranda net tav\u0131r ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. E\u011fer T\u00fcrkmenler T\u00fcrkiye\u2019nin aparat\u0131 haline gelirse, bu i\u015fgalci politikan\u0131n en b\u00fcy\u00fck kurban\u0131n yine kendileri olma ihtimali fazlad\u0131r. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r bir arada ya\u015fad\u0131klar\u0131 halklarla \u00e7\u00f6z\u00fclemez bir \u00e7eli\u015fkinin par\u00e7as\u0131 olmamalar\u0131 gerekir. Zaten T\u00fcrk devletinin T\u00fcrkmenlerin hakk\u0131n\u0131 korumak ya da onlar\u0131n durumunu d\u00fczeltmek gibi bir amac\u0131 yok, sadece kendi devlet \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 esas al\u0131yor. T\u00fcrkmen halk\u0131n\u0131n zor duruma d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde TC\u2019nin ne kadar kay\u0131ts\u0131z kald\u0131\u011f\u0131 hat\u0131rlanabilir. Bu a\u00e7\u0131dan T\u00fcrkmen kesimlerle demokratik ili\u015fki geli\u015ftirmek kritik bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Fa\u015fist T\u00fcrk yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n politikalar\u0131n\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in mevcut durumu \u00f6nemli oranda te\u015fhir etmek ve halklar\u0131 bu tehlikeye kar\u015f\u0131 uyarmak gerekir. TC\u2019nin b\u00f6lgedeki neredeyse tek orta\u011f\u0131 olarak kalan KDP\u2019nin bu noktada ciddi bir tav\u0131r almayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. Fakat Ba\u015fur\u00ea K\u00fcrdistan kamuoyuna bu tehlikeye kar\u015f\u0131 bilin\u00e7li k\u0131lmak bu oyunun bozulmas\u0131nda temek bir fakt\u00f6r olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ari TUFAN<\/strong><\/p>\n\n\n\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" TC devletinin uzun s\u00fcre T\u00fcrkmenleri \u00f6zellikle de Irak\u2019ta ya\u015fayan T\u00fcrkmenleri kendi politikalar\u0131na ara\u00e7 haline getirmek istedi\u011fi biliniyor. 2003 y\u0131l\u0131ndaki ABD\u2019nin Irak\u2019\u0131 i\u015fgalinden sonra yo\u011funla\u015fan bu \u00e7abas\u0131nda farkl\u0131 farkl\u0131 y\u00f6ntemler denese de fa\u015fist bir grubu \u00f6rg\u00fctlemekten \u00f6teye bir ba\u015far\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenemez. Aksine Irak T\u00fcrkmenlerinin \u00e7o\u011fu, halklar\u0131 birbirine d\u00fc\u015f\u00fcren TC politikalar\u0131ndan etkilenmedi. Fakat bu T\u00fcrk devletinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":135,"featured_media":12591,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","video":"","gallery":"","source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override":[{"single_blog_custom":"","sidebar":"","second_sidebar":"","share_position":"","share_float_style":"","post_date_format":"","post_date_format_custom":"","post_reading_time_wpm":"","zoom_button_out_step":"1","zoom_button_in_step":"1","number_popup_post":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"","single_post_gallery_size":""}],"trending_post_position":"","trending_post_label":"","sponsored_post_label":"","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":""},"jnews_primary_category":{"id":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-12590","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politik-analiz"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12590","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/135"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12590"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12590\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12592,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12590\/revisions\/12592"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}