{"id":12658,"date":"2021-04-08T08:30:00","date_gmt":"2021-04-08T06:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/?p=12658"},"modified":"2021-04-08T07:55:25","modified_gmt":"2021-04-08T05:55:25","slug":"3-dunya-savasi-tehlike-ve-umut-bolum-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/3-dunya-savasi-tehlike-ve-umut-bolum-3\/","title":{"rendered":"3. D\u00dcNYA SAVA\u015eI: TEHL\u0130KE VE UMUT -B\u00f6l\u00fcm 3"},"content":{"rendered":"\n

HABER MERKEZ\u0130-<\/strong>Ortado\u011fu insan\u0131 sahip oldu\u011fu f\u0131rsatlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra hem konumu hem co\u011frafyas\u0131ndan kaynakl\u0131 belkide tarihinin en tehlikeli durumu ile de kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Do\u011fa \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve zengin yeralt\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131n yan\u0131na Do\u011fudan Bat\u0131ya, Bat\u0131dan Do\u011fuya t\u00fcm topraklar\u0131n derinliklerine inen yol haritalar\u0131 vard\u0131r. Bu nedenle de, yeni bir d\u00fczen olu\u015fturmak isteyenlerin de Ortado\u011fu\u2019da kendini hakim k\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Sava\u015flar\u0131n bu b\u00f6lge merkezli olu\u015funun temelinde bu \u00f6zellikleri ve konumu vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Peki halen t\u00fcm s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olan 3. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda kimler, nerede duruyorlar? Kim neyi hedefliyor? G\u00fc\u00e7leri ne ve neler yapabilmekteler?<\/p>\n\n\n\n

RUSYA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Oyunun yakla\u015f\u0131k 100 y\u0131l sonra tekrar kuruldu\u011fu D\u00fcnya\u2019da azam\u00ee k\u00e2r hastal\u0131\u011f\u0131 ile i\u00e7inde bulundu\u011fumuz kapitalist modernite \u00e7a\u011f\u0131nda, Kaos karga\u015fa ortam\u0131nda hegemon g\u00fcc\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131na \u0130ran ve \u00c7in gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc stratejik m\u00fcttefikleri ile birlikte bir proje ile \u00e7\u0131kan bir di\u011fer g\u00fc\u00e7 Rusya olmaktad\u0131r. Kapitalist \u00e7a\u011f\u2019da do\u011fa kaynaklar\u0131n\u0131 da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde vuran t\u00fcketim hastal\u0131\u011f\u0131, Rusya gibi bir \u00fclkede i\u015ftah kabart\u0131yor. Ge\u00e7en y\u0131l d\u00fcnyada kan\u0131tlanm\u0131\u015f en fazla do\u011fal gaz rezervine sahip \u00fclke, 38 trilyon metrek\u00fcple Rusya olarak belirlendi. Bu \u00fclkeyi 32 trilyon metrek\u00fcpl\u00fck do\u011fal gaz rezerviyle \u0130ran ve 24,7 trilyon metrek\u00fcple Katar izledi. Varolan do\u011fal gaz kaynaklar\u0131n\u0131 geni\u015f bir co\u011frafyaya yaymak ve bundan ekonomik anlamda y\u00fcsek bir gelir elde etmek isteyen Rusya ilk kurulu\u015f y\u0131llar\u0131ndan bu yana s\u0131cak denizlere inme politikas\u0131n\u0131 s\u00fcrekli canl\u0131 tutmu\u015ftur. Avrupa k\u0131tas\u0131nda artan Do\u011fal Gaz ihtiyac\u0131, Amerika k\u0131tas\u0131nda ABD\u2019nin s\u00f6m\u00fcren anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n hemen her \u00fclkenin toplumu i\u00e7inde ve baz\u0131 \u00fclkelerde de h\u00fck\u00fcmet d\u00fczeyinde filizlenen Rusya\u2019ya yak\u0131nla\u015fma tohumlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Devrim\u2019in temellerinin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Orta Do\u011fu\u2019da yine yeni bir devrime uyan\u0131\u015f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 kriz, Rusya\u2019n\u0131n da oyunda belirmesine zemin oldu. 2011 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesinde Orta Do\u011fu\u2019da etkinli\u011fi bulunmayan Rusya\u2019n\u0131n yakla\u015f\u0131k 10 y\u0131l i\u00e7inde en az ABD kadar etkin bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemindeki hasm\u0131 ABD\u2019yi olabildi\u011fince rahats\u0131z ediyor. Rusya\u2019y\u0131 Ye\u015fil Ku\u015fak ile \u00e7evreleme gibi projeleri bulunan ABD\u2019nin bu projeye yapt\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131m, Rusya\u2019n\u0131n bu g\u00fcc\u00fc kazanmas\u0131 ile tehlikeye girdi. Zengin do\u011fal gaz rezervleri bulunan Rusya, co\u011frafyas\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantaj\u0131 kullan\u0131p \u00f6zellikle Avrupa \u00fclkelerinin ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama y\u00f6n\u00fcnde projeler geli\u015ftiriyor. Orta do\u011fu\u2019da askeri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131da g\u00fc\u00e7lendirirken \u015fimdilik olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc bir pozisyonda duru\u015fu, Rusya\u2019n\u0131n bu sava\u015ftan kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 garanti etmiyor. ABD\u2019nin elindeki kartlar\u0131 peyderpey sahaya s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir e\u015fik ya\u015fan\u0131yor. Bu e\u015fik Orta Do\u011fu\u2019da s\u0131cak sava\u015flara sahne olurken Avrupa, Amerika k\u0131tas\u0131 ve Avrasya\u2019da ABD\u2019nin \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kartlar\u0131 \u00fclke insanlar\u0131n\u0131n \u00fcn kazand\u0131\u011f\u0131 satran\u00e7 oyununa benzer stratejileriyle kar\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

  1. Rusya Ve Avrasya<\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n

    D\u00fcnya enerji kaynaklar\u0131n\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcne sahip konumdaki Avrasya\u2019da, petrol ve dogal gaz\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lma ve ihrac\u0131n\u0131n kontrol\u00fc konusundaki yar\u0131\u015f bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesi olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Amerika Birlesik Devletleri (ABD)\u2019nin Orta Dogu\u2019da \u2018demokratiklestirme\u2019s\u00f6ylemi alt\u0131ndaki enerji politikalar\u0131na benzer bi\u00e7imde, Rusya\u2019n\u0131n Orta Asya ve genis anlamda Avrasya\u2019da gelistirdigi siyasi anlay\u0131s, enerji g\u00fcvenligi motiflidir. Avrupa Birligi (AB) genisleme s\u00fcreci ve \u00c7in\u2019in ekonomik politikalar\u0131 da bu enerji m\u00fccadelesinin birer par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    2011 y\u0131l\u0131nda Rusya Lideri Vladimir Putin taraf\u0131ndan Avrasya Ekonomik Birli\u011fi tezi \u00f6nerildi. Rusya, eski Sovyet Cumhuriyetlerini Avrasya Birli\u011fi gibi bir projede bir araya getirmekle, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra kaybetti\u011fi ve di\u011fer Emperyalist veya b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerle payla\u015fmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyada yeniden hegemon g\u00fc\u00e7 olmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. 2015 y\u0131l\u0131nda nihai sonuca ula\u015fan bu birli\u011fin ekonomik ili\u015fkiden \u00f6te Rusya\u2019n\u0131n politik \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet eden siyasal bir birlik oldu\u011fuda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu ba\u011flamda Ermenistan ve Ukrayna\u2019da ya\u015fananlar\u0131 Rusya\u2019n\u0131n d\u0131\u015f politikas\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z, bu \u00fclkelerin kendi i\u00e7 sorunlar\u0131 olarak yorumlamak do\u011fru olmaz. Zira bu \u00fclkelerden Ukrayna, Avrasya Ekonomik Birli\u011fi\u2019ne kat\u0131lmaktan uzak duruyor ve kendini Bat\u0131 \u00fclkelerinin yan\u0131nda konumland\u0131r\u0131yor. Ermenistan\u2019da ise Nikol Pa\u015finyan\u2019\u0131n Avrupa ile olan yak\u0131nla\u015fmas\u0131 bilinen bir durum. Rusya\u2019n\u0131n Ermenistan ve Ukrayna\u2019ya y\u00f6nelik geli\u015ftirdi\u011fi bask\u0131 politikalar\u0131nda hali haz\u0131rda her iki \u00fclkeninde kar\u0131\u015f\u0131k olmas\u0131na temel nedendir. \u201cRusya, Ermenistan\u2019da bir iktidar de\u011fi\u015fimi istiyor\u201d diyebilece\u011fimizi g\u00f6steren bir\u00e7ok husus bulunuyor. Azerbaycan-Ermenistan aras\u0131ndaki y\u0131llara varan krizde neredeyse t\u00fcm uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7leri etkisiz k\u0131l\u0131p iki \u00fclkenin sava\u015f\u0131ndan kazanan Rusya oldu. Avrasya\u2019da bulunan \u00fclkelerden Ukrayna, G\u00fcrcistan ve Moldova gibi \u00fclkeler Avrasya birli\u011fine kesinlikle kat\u0131lmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemenin yan\u0131nda D\u0131\u015f politikalar\u0131n\u0131 tamamen bat\u0131ya entegre olma ve NATO ile ili\u015fkiler kurma \u00fczerinden dizayn ediyor. Ermenistan K\u0131rg\u0131zistan ve Tacikistan gibi \u00fclkeler, Rusya\u2019ya b\u00fcy\u00fck oranda ba\u011fl\u0131 \u00fclkelerdir. Bu \u00fclkelerde zaman zaman farkl\u0131 sesler y\u00fckseliyor olsa da Rusya\u2019ya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k d\u00fczeyleri olduk\u00e7a fazla bir d\u00fczeyde. Di\u011fer Avrasya \u00fclkelerinden Azerbaycan, Kazakistan, T\u00fcrkmenistan ve \u00d6zbekistan gibi \u00fclkeler bir yandan ba\u011f\u0131ms\u0131z ekonomi ve siyaset hedeflerine sahip (kimi \u00fclkeler ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011funu da iddia ediyor. Azerbaycan \u00f6rne\u011fin.), bat\u0131 ile olan ili\u015fkilere \u00f6nem veriyorken Rusya ile olan \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131da g\u00f6z ard\u0131 edememektedirler.<\/p>\n\n\n\n

    G\u00fcney Kafkasya mevcut olan etnik sava\u015flar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fmamas\u0131 ve \u00f6zellikle Rusya\u2019n\u0131n ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 b\u00f6lgeleri savunarak ana devletlere bask\u0131 uygulama politikas\u0131, Azerbaycan ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n bu entegrasyon projesine mesafeli yakla\u015fmas\u0131na neden oluyor. Ukrayna\u2019da K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n ilhak\u0131 ve \u00fclkenin do\u011fusunda ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 Transdinyeseter b\u00f6lgesi sorunu da Kiev ve Ki\u015finev (Moldova\u2019n\u0131n ba\u015fkenti)\u2019in Kremlin ile ili\u015fkilerine etki eden \u00f6nemli noktalard\u0131r. Rusya, G\u00fcney Kafkasya\u2019da bulunan etnik sava\u015flar\u0131 \u00e7\u00f6zmeden, Azerbaycan ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n Avrasya Birli\u011finde g\u00f6remeyece\u011finin fark\u0131ndayd\u0131. Fakat Kremlin i\u00e7in bu sorunlar\u0131n uluslararas\u0131 hukuk prensibine dayal\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, t\u00fcm b\u00f6lgenin kontrol\u00fcnden \u00e7\u0131kabilece\u011fi korkusu yarat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

    Rusya\u2019n\u0131n Kafkasya politikalar\u0131\u2019n\u0131n bu \u00fclkeleri kendine ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lma ad\u0131na da bu b\u00f6lgede ya\u015fanan sorunlar\u0131 nas\u0131l bir form\u00fclle \u00e7\u00f6zece\u011fi merak ediliyordu. Azerbaycan-Ermenistan aras\u0131ndaki Karaba\u011f \u00fczerine ya\u015fanan sorunda halen nihai sonuca ula\u015f\u0131lmam\u0131\u015f olsa da Rusya, b\u00f6lgede kendisi d\u0131\u015f\u0131nda bir g\u00fcc\u00fcn bu durumu \u00e7\u00f6zemeyece\u011fini g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n

    ABD\u2019den sonra en \u00e7ok do\u011fal gaz t\u00fcketen AB\u2019ye b\u00fcy\u00fck oranda darbe vurabilecek konum, Kafkasyad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu b\u00f6lge AB\u2019nin Orta Asya devletlerinden do\u011fal gaz tedariki i\u00e7in yol hatt\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n

    1-a) Rusya\u2019n\u0131n Hazar Havzas\u0131, Kafkasya Ve Karaden\u0131z Enerj\u0131 Pol\u0131t\u0131kalar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Hazar Havzas\u0131, 75-233 milyar varil aras\u0131nda de\u011fisen rakamlarda petrol ve 293 trilyon k\u00fcp feet tahmini do\u011fal gaz rezerviyle Basra K\u00f6rfezi\u2019nin en \u00f6nemli alternatifini olu\u015fturmaktad\u0131r. T\u00fcrkmenistan ve \u00d6zbekistan dogal gaz kaynaklar\u0131, Kazakistan ve Azerbaycan ise petrol rezervlerinin i\u015flenmesi, ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve sat\u0131\u015f\u0131 \u00fczerindeki ekonomik yakla\u015f\u0131mlar, b\u00f6lge \u00fclkeleri ile d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin uluslararas\u0131 politika stratejilerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00f6nlendirmektedir.<\/p>\n\n\n\n

    Putin Y\u00f6netimi\u2019nin Orta Asya\u2019da en \u00f6nemli hedefi, Rusya\u2019n\u0131n menfaatine olan daha \u00f6nceki proje ve anla\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fcge koymak, ana enerji koridorlar\u0131n\u0131 kendi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerine uygun olarak \u201ckuzey-g\u00fcney istikametinde\u201d olu\u015fturmakt\u0131r. Enerji koridorlar\u0131n\u0131 kuzey-g\u00fcney istikametinde olu\u015fturarak, Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 yap\u0131labilecek ittifaklar\u0131n \u00f6nlenmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesi, jeopoliti\u011fin temel kurallar\u0131ndan birinin Dugin taraf\u0131ndan Rus jeopoliti\u011fine uyarlanmas\u0131n\u0131n bir sonucudur. Bu yakla\u015f\u0131m, her ne kadar do\u011fu-bat\u0131 istikametindeki Bak\u00fc-Tiflis-Ceyhan Boru Hatt\u0131\u2019n\u0131 engelleyememi\u015f olsa da gelecekte AB  a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlike arz etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

    Rusya, Hazar Denizi\u2019nin stat\u00fcs\u00fc konusunda Azerbaycan, Kazakistan ve T\u00fcrkmenistan aras\u0131nda yap\u0131lan anla\u015fmalar\u0131 tan\u0131mamas\u0131na ragmen, Hazar Havzas\u0131\u2019nda Rus \u015firketlerinin yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 desteklemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hazar petrol s\u00f6zle\u015fmelerinde Rus \u015firketlerinin pay sahibi olmas\u0131, Rusya\u2019ya kendi b\u00f6lgesel \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun enerji politikalar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Rusya; Ocak 2002\u2019de T\u00fcrkmenistan, Kazakistan ve \u00d6zbekistan\u2019\u0131n bulundu\u011fu Avrasya Gaz \u00dcreticileri Birligi\u2019ni (EAGP) kurarak \u2018ortak bir sistem olu\u015fturma\u2019 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda b\u00f6lgede inisiyatifi yeniden kazanmay\u0131 basarm\u0131\u015ft\u0131r. Hemen arkas\u0131ndan, bu kontrol\u00fcn tescili olarak simgesel bir deniz g\u00fcc\u00fcn\u00fc Hazar Denizi\u2019ne yerle\u015ftirmi\u015ftir. Diger taraftan Putin\u2019in; AB ile 1994\u2019te imzalanmas\u0131na ra\u011fmen hen\u00fcz onaylanmam\u0131\u015f olan Enerji \u015eart\u0131 Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 reddetmesi, Hazar Havzas\u0131\u2019na Gazprom\u2019un eri\u015fiminin saglanarak b\u00f6lgenin Rus enerji a\u011f\u0131na entegre edilmesi, AB\u2019nin b\u00f6lgeye y\u00f6nelik planlar\u0131na da k\u0131sa vadede b\u00fcy\u00fck darbe vurmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

    Rusya\u2019n\u0131n 1997-2003 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkili ve karma\u015f\u0131k siyaseti, Putin D\u00f6nemi\u2019nde k\u0131smen de olsa Rusya lehine sonu\u00e7 vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. OPEC \u00fclkelerinin \u00fcretimi s\u0131n\u0131rland\u0131rma kampanyas\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fcg\u00fc d\u00f6nemde Putin Y\u00f6netimi, b\u00f6lgedeki petrol \u00fcretimini art\u0131rarak Orta Do\u011fu\u2019ya kar\u015f\u0131 Rus petrol\u00fcn\u00fc bir alternatif olarak sunma \u015fans\u0131n\u0131 en iyi \u015fekilde de\u011ferlendirmi\u015ftir. Putin; 2005\u2019te Orta Asya gaz\u0131n\u0131n \u00d6zbekistan ve Kazakistan \u00fczerinden ge\u00e7irilmesiyle ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmayla, bu \u00fclkelerin Moskova\u2019y\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakacak ittifaklar yapmas\u0131n\u0131 ve Rusya\u2019n\u0131n enerji politikalar\u0131na AB ve ABD m\u00fcdahalesini engellemi\u015ftir. 2006 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde, bu \u00fclkelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindeki dogal gaz sistem ve tesisat\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 Rusya\u2019ya devretmesi konusunda anla\u015fmaya var\u0131lmas\u0131, Rusya\u2019n\u0131n Orta Asya\u2019da dogal gaz konusundaki hakimiyetini art\u0131ran diger bir geli\u015fme olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

    Avrasya\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck dogal gaz ihracat\u00e7\u0131s\u0131 olan Rusya, dogal gaz rezervi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendisine rakip durumdaki Iran ve T\u00fcrkmenistan\u2019a y\u00f6nelik farkl\u0131 politikalar izlemi\u015ftir. 2003 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131nda T\u00fcrkmenistan ve Rusya aras\u0131nda yap\u0131lan dogal gaz anla\u015fmas\u0131 bu anlamda \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Rusya; T\u00fcrkmenistan\u2019a siyasi bask\u0131yla kabul ettirilen bu anla\u015fmayla, dogal gaz sekt\u00f6r\u00fcnde tekelle\u015ferek Avrasya\u2019da kontrol\u00fc ele ge\u00e7irmesinin yan\u0131nda Rus dogal gaz\u0131na alternatif \u00fcretmek isteyen AB\u2019nin projelerini de engellemi\u015ftir. Rusya, toplam 300 milyar dolar de\u011ferindeki 25 y\u0131ll\u0131k anla\u015fmayla T\u00fcrkmenistan\u2019dan ald\u0131g\u0131 dogal gaz\u0131, maliyetinin 2-3 kat\u0131 bir fiyatla Avrupa \u00fclkelerine ihra\u00e7 etmektedir. AB ise b\u00f6lgesel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyabilmek maksad\u0131yla; \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde T\u00fcrkmen gaz\u0131n\u0131n, Hazar Denizi alt\u0131ndan ge\u00e7irilecek bir hatla, \u015eahdeniz gaz\u0131yla birlikte Bak\u00fc-Erzurum hatt\u0131ndan AB\u2019ye ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, BTC hatt\u0131 \u00fczerinden yeni hatlar kurulmas\u0131 gibi i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye\u2019nin de bulundugu projeler \u00fcretmistir.<\/p>\n\n\n\n

    T\u00fcrkmenistan\u2019\u0131 dogal gaz ihrac\u0131 konusunda kendine bag\u0131ml\u0131 hale getirmeyi basaran Rusya\u2019n\u0131n, ayn\u0131 basar\u0131y\u0131 Azerbaycan ve Kazakistan\u2019\u0131n Hazar petrol\u00fcn\u00fcn ihrac\u0131 konusunda g\u00f6sterdigi s\u00f6ylenemez. Kazakistan ve Azerbaycan, ABD\u2019nin de etkisiyle petrol konusunda Rusya\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir politika izlemeyi tercih etmi\u015f ve T\u00fcrkiye\u2019nin de dahil oldugu BTC projesine entegre olmu\u015flard\u0131r. \u00d6rnek vermek gerekirse, Rusya\u2019n\u0131n en \u00f6nemli petrol \u015firketi Lukoil, Kazakistan\u2019\u0131n 46 petrol projesinden yaln\u0131zca d\u00f6rd\u00fcne girebilmi\u015ftir. Kazakistan; Tengiz-Novorrossik petrol boru hatt\u0131 vas\u0131tas\u0131yla Rusya\u2019yla i\u015fbirli\u011fini devam ettirmekle birlikte, Rusya\u2019y\u0131 d\u0131\u015far\u0131da tutacak \u015fekilde \u00c7in ve \u0130ran\u2019a petrol ihra\u00e7 etme projeleri y\u00fcr\u00fctmektedir. Benzer \u015fekilde Lukoil, Azerbaycan petrol yataklar\u0131ndan sadece %10\u2019unu alabilmi\u015ftir. Rusya ise, Azerbaycan\u2019a kar\u015f\u0131; \u00fclke i\u00e7i etkinligini ve Karaba\u011f kozunu elinde tutmaktad\u0131r. Bu sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz olarak kalmas\u0131n\u0131, eger bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ulas\u0131lacaksa da bunun kendi arabuluculugu sayesinde olmas\u0131n\u0131 isteyen Rusya; bu vesileyle b\u00f6lgede geli\u015ftirilebilecek yeni enerji projelerini kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda y\u00f6nlendirmeyi planlamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Karaba\u011f sorununa, AB ve Rusya \u00e7ok farkl\u0131 perspektiften bakmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    Rusya\u2019n\u0131n; daha ucuza dogal gaz ihra\u00e7 etme vaadiyle \u00fclkeleri i\u00e7erisindeki gaz sisteminin kontrol\u00fcn\u00fcn Gazprom\u2019a b\u0131rak\u0131lmas\u0131 konusunda G\u00fcrcistan ve Ermenistan\u2019\u0131 ikna etmesi, Avrupa\u2019ya \u0130ran gaz\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcren boru hatt\u0131n\u0131 da kontrol alt\u0131na almas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte Rusya; G\u00fcrcistan\u2019da, BTC boru hatt\u0131 gibi yeni projeler i\u00e7in bu b\u00f6lgenin g\u00fcvenilir bir enerji koridoru olamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek ad\u0131na \u00fclkedeki az\u0131nl\u0131kl\u0131klar\u0131 destekleyerek i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa sebebiyet vermektedir. \u00d6zellikle Karadeniz\u2019e k\u0131y\u0131s\u0131 olan Abhazya\u2019da, Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu (BDT) Bar\u0131\u015f G\u00fcc\u00fc kapsam\u0131nda asker bulunduran Rusya, b\u00f6lgedeki sorunlar\u0131n kendisi olmadan \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011fini g\u00f6stermek istemektedir. Rusya Federasyonu\u2019nun Kafkasya politikalar\u0131, \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin b\u00f6lge politikalar\u0131yla b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n

    ABD\u2019nin 2002 y\u0131l\u0131nda uygulamaya koydu\u011fu Milli G\u00fcvenlik Strateji Belgesi; Karadeniz ve Hazar Denizi\u2019nin, zengin enerji kaynaklar\u0131 yan\u0131nda Hint ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019ya ge\u00e7i\u015f koridoru olmas\u0131 itibariyle de \u00f6nemine i\u015faret etmektedir. Bu nedenle ABD; Orta Do\u011fu\u2019da hakimiyet sa\u011flaman\u0131n yan\u0131nda, Karadeniz\u2019de de kontrol\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde politika izlemektedir. Bu politikan\u0131n; Montr\u00f6 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ndeki stat\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 konusunda hassas olan T\u00fcrkiye\u2019yi oldu\u011fu kadar, ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki etkinli\u011fini art\u0131rmas\u0131ndan rahats\u0131z olan Rusya\u2019y\u0131 da endi\u015felendirdi\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n