{"id":12698,"date":"2021-04-11T08:43:00","date_gmt":"2021-04-11T06:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/?p=12698"},"modified":"2021-04-11T08:43:03","modified_gmt":"2021-04-11T06:43:03","slug":"orta-doguda-rusya-ve-cin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/orta-doguda-rusya-ve-cin\/","title":{"rendered":"Orta Do\u011fu\u2019da Rusya Ve \u00c7in"},"content":{"rendered":"\n

HABER MERKEZ\u0130-<\/strong>\u0130zledi\u011fi d\u0131\u015f politika ve ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi at\u0131l\u0131mlar ile ABD kar\u015f\u0131t\u0131 veya ABD bask\u0131s\u0131ndan bunalm\u0131\u015f \u00fclkelerde etkin bir g\u00fc\u00e7 olmay\u0131 ba\u015farabilmektedir. Orta Do\u011fu\u2019da yayg\u0131n olan bir ABD kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin uzun s\u00fcre alternatifsiz kalmas\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 tahribat elbetteki fazlad\u0131r. Fakat mevcut kaos s\u00fcrecinde ABD\u2019nin kar\u015f\u0131s\u0131na (nitelikte \u00f6yle olmasada) alternatif bir g\u00fc\u00e7 olarak \u00e7\u0131kan g\u00fc\u00e7lerden biri, Rusya olmaktad\u0131r. Rusya bir bak\u0131ma kazand\u0131\u011f\u0131 konum ile Orta Do\u011fu\u2019da ABD\u2019ye alternatif bir g\u00fc\u00e7 tan\u0131m\u0131n\u0131da delmi\u015ftir. Kendi ba\u015f\u0131na bir g\u00fc\u00e7 olmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f, stratejik emeller ve hedefleri olan ve bir\u00e7ok \u00fclke ile bu temelde ekonomik ve siyasal ili\u015fkiler geli\u015ftirmektedir. Rusya, Orta Do\u011fu\u2019da stratejik m\u00fcttefiklere sahip olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ABD\u2019nin stratejik m\u00fcttefikleri ile de \u00f6nemli ticari ve siyasi ili\u015fkiler i\u00e7erisindedir. Putin\u2019in 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck felaketi olarak niteledi\u011fi SSCB\u2019nin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 sonras\u0131 Rusya, Putin ile birlikte bu y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n Rusya nezdindeki k\u00f6t\u00fc etkisini k\u0131rmaya da u\u011fra\u015f\u0131yor diyebiliriz. Suriye ve \u0130ran ile stratejik m\u00fcttefik olan Rusya, di\u011fer Orta Do\u011fu ve Arap D\u00fcnya\u2019s\u0131n\u0131n zengin \u00fclkelerinden Katar ve Suudi Arabistan ile de \u00f6nemli i\u015fbirlikleri i\u00e7erisinde yer al\u0131yor. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra NATO ve ABD\u2019nin Rusya ve \u00c7in\u2019e y\u00f6nelik uygulamak istedikleri Ye\u015fil Ku\u015fak projesindeki en \u00f6nemli akt\u00f6rlerden T\u00fcrk Devleti, mevcut durumda Rusya\u2019n\u0131n en etkin kulland\u0131\u011f\u0131 taktik m\u00fcttefiki durumundad\u0131r. T\u00fcrk Devleti\u2019nin Rusya ile olan ili\u015fkileri hen\u00fcz netle\u015fmi\u015f de\u011fil. Bu belirsizlik, temelinde birden fazla hedefin riske at\u0131lmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Sovyetlerden Rusya\u2019ya Orta Do\u011fu ve \u0130li\u015fkiler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk sava\u015f\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndan ve do\u011fu-bat\u0131 blo\u011funun y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde daha spesifik bir jeopolitik de\u011fi\u015fim ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu spesifik de\u011fi\u015fim Rusya\u2019n\u0131n stratejik olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7ekilmesidir. Bu \u00e7ekili\u015fin bir\u00e7ok nedeni bulunmaktad\u0131r. Bunlar; uluslararas\u0131 alanda askeri rol\u00fcn\u00fcn gerilemesi, co\u011frafi olarak daralmas\u0131 ve 1991\u2019in sonlar\u0131nda oldu\u011fu gibi Orta Do\u011fu\u2019nun terk edilmesinin verdi\u011fi sonu\u00e7tu. Yakla\u015f\u0131k iki y\u00fczy\u0131ld\u0131r ilk defa Rusya\u2019n\u0131n Orta Do\u011fu ile ortak bir s\u0131n\u0131r\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131. Bu anlamda so\u011fuk sava\u015f\u0131n sona ermesi ve Sovyetler Birli\u011finin da\u011f\u0131lmas\u0131 Rusya\u2019ya maliyeti y\u00fcksek olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Rusya, bir zamanlar Sovyet Birli\u011fi\u2019nin sahip oldu\u011fu yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fc kadar bir etkiye sahip de\u011fildir. Bu anlamda kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fanan de\u011fi\u015fikli\u011fi veya olaylar\u0131 etkileme kapasitesi Sovyetlere nazaran s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Rusya\u2019n\u0131n Orta Do\u011fu\u2019ya y\u00f6nelik bug\u00fcnk\u00fc politikas\u0131, Kremlin\u2019e uzun y\u0131llar rehberlik eden, ideolojik ittifak\u0131 olan So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n \u201cs\u0131f\u0131r-toplam\u201d15 d\u00fc\u015f\u00fcncesinden \u00e7ok uzaktad\u0131r. Rusya i\u00e7in; Orta Do\u011fu, giderek daha fazla Rusya\u2019n\u0131n n\u00fcfuz edebilece\u011fi bir alan haline gelse de birincil endi\u015fe kayna\u011f\u0131 de\u011fildir. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin ard\u0131ndan, Rusya Bat\u0131 Avrupa \u00fclkeleri (Almanya, \u0130ngiltere, Fransa) gibi daha politik bir ili\u015fki i\u00e7inde olan \u00fclke haline b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu durumun yans\u0131mas\u0131 olarak ge\u00e7mi\u015fte bu b\u00f6lgede stratejik rol\u00fc olan Arap \u00fclkeleri tekrar b\u00f6lgede rol kapma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na giri\u015ftiler. T\u00fcm bu geli\u015fmelere ra\u011fmen Rusya bu b\u00f6lgede \u00f6nemini ve etkisini hala korumaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Rusya i\u00e7in, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131 ile birlikte ortaya \u00e7\u0131kan ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131larda, petrol ve do\u011falgaz rezervleri ekonomik kaynak olmu\u015ftur. Rusya enerji alan\u0131nda OPEC\u2019le rekabet halinde olmu\u015f ve pazar hacmini geni\u015fletmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, OPEC \u00fclkeleri % 40 olan Avrupa pazar\u0131n\u0131 yar\u0131 yar\u0131ya Ruslara kapt\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Rusya\u2019n\u0131n geri kalm\u0131\u015f teknolojisi ve uluslararas\u0131 arenada askeri g\u00fcc\u00fcn haricinde rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, Rusya\u2019y\u0131 petrole ve do\u011falgaza dayal\u0131 bir ekonomik d\u00fczene itmi\u015ftir. Rusya\u2019n\u0131n \u015fu andaki en \u00f6nemli politikalar\u0131ndan biri petrol fiyatlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek tutulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendirerek petrol piyasas\u0131ndaki yerini b\u00fcy\u00fctmektir. Rusya g\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00f6lgedeki geleneksel rol\u00fcn\u00fc, savunma sanayisinde ihracat hacmini geni\u015fletmek olarak s\u00fcrd\u00fcrmeye odaklan\u0131rken, ayn\u0131 zamanda Rus \u015firketlere yeni pazarlar a\u00e7maya odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. 2005 y\u0131l\u0131nda Putin\u2019in Orta Do\u011fu\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 bir tak\u0131m temaslar ve ziyaretler esnas\u0131nda yan\u0131nda yer alan kabilesinde Rus savunma sanayi ihracat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n olmas\u0131 bu alanda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6nemli bir \u00f6rnek te\u015fkil etmektedir. Ayr\u0131ca silah ticaretinin yan\u0131 s\u0131ra Rus \u015firketlerinin enerji sekt\u00f6r\u00fcndeki rol\u00fcn\u00fc geni\u015fletmek i\u00e7in \u00f6nemli giri\u015fimleri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Rusya\u2019n\u0131n Enerji Hatt\u0131 Projeleri ve Kar\u015f\u0131 Duru\u015flar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Petrol ve Do\u011fal Gaz\u2019a dayal\u0131 ekonomik d\u00fczene sahip Rusya\u2019n\u0131n d\u00fcnya pazar\u0131nda bu alanda yer kapmas\u0131 ad\u0131na bir\u00e7ok ad\u0131m at\u0131yor. \u00a0D\u00fcnya do\u011fal gaz rezervleri\u2019nin %24\u2019\u00fcne sahip \u00fclke olan Rusya, di\u011fer petrol ve do\u011fal gaz rezervi zengini olan \u00fclkeler ile de \u00f6nemli ekonomik ili\u015fkiler kurmu\u015ftur. Avrasya\u2019daki etkinli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra Rusya\u2019n\u0131n Ortado\u011fu\u2019daki etkinli\u011fide dikkat \u00e7ekiyor. \u00d6ncelikle Do\u011fal Gaz rezervleri D\u00fcnya s\u0131ralamas\u0131nda 2. S\u0131rada bulunan \u0130ran ve 3. S\u0131rada bulunan Katar ile projeler geli\u015ftiriyor. \u00d6ncelikle Suriye\u2019de patlak veren sava\u015f\u2019\u0131n temel problemi Suriye rejimi\u2019nin ABD\u2019nin Katar ve Suudi Arabistan\u2019dan \u00e7\u0131kar\u0131lan Do\u011fal Gaz\u2019\u0131n Suriye \u00fczerinden Avrupa\u2019ya aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131 projeden vazge\u00e7ip, Rusya ve \u0130ran\u2019\u0131n bu projeye alternatif olarak geli\u015ftirdi\u011fi projeye kat\u0131lmas\u0131 ile ba\u015flad\u0131. A\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ABD\u2019nin 2011 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesi geli\u015ftirmek istedi\u011fi boru hatt\u0131 projesinin ge\u00e7ti\u011fi hatlar g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rusya ve \u0130ran\u2019\u0131n buna alternatif sundu\u011fu proje ise a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekildedir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Suriye\u2019de \u0130ran ve Rusya etkinli\u011finden sonra ABD\u2019nin ilk projeye alternatif geli\u015ftirdi\u011fi proje ise \u015fu \u015fekildedir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bu projenin ge\u00e7ti\u011fi \u00fclkeler \u015fu bi\u00e7imdedir. Suudi Arabistan, Irak, G\u00fcney K\u00fcrdistan, Kuzey Do\u011fu Suriye, Akdeniz, K\u0131br\u0131s, M\u0131s\u0131r, \u0130srail, Yunanistan, \u0130talya ve buradanda t\u00fcm Avrupa\u2019ya da\u011f\u0131t\u0131lacak \u015fekilde bir boru hatt\u0131 projesidir. T\u00fcrk Devleti\u2019nin ilk proje\u2019yi sahiplenme emelleri bu alternatif hat olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Bu proje\u2019nin ger\u00e7ekle\u015febilmesi ad\u0131na Kuzey Do\u011fu Suriye\u2019nin Akdeniz\u2019e ula\u015fabilmesi gerekiyorken bunun ilk elden kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan\u0131 T\u00fcrkiye ve Rusya olmu\u015ftur. Efrin\u2019in i\u015fgali \u00fczerine Kuzey Do\u011fu Suriye\u2019de bulunan \u00d6zerk Y\u00f6netim g\u00fc\u00e7lerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n Akdeniz\u2019e ula\u015fmas\u0131 engellenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Ortado\u011fu\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilmek istenen 2. \u00e7izginin hangi do\u011frultuda seyretti\u011fide bu projelerden anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu projelerin hataya ge\u00e7irilebilmesi i\u00e7in anla\u015fma i\u00e7inde olunan rejimin istikrarl\u0131 olabilmesi ve i\u00e7 problemleri a\u015fabilmi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. Bu boru hatt\u0131na zarar verebilecek olan k\u00fc\u00e7\u00fck ya da b\u00fcy\u00fck gruplar\u0131n b\u00f6lgede olu\u015fu, bu projeyi sekteye u\u011frat\u0131r ve Rusya\u2019n\u0131n bunun \u00fczerine sa\u011flamak istedi\u011fi istikrar, Suriye Rejimi\u2019nin eski Suriye topraklar\u0131 \u00fczerine mutlak hakimiyetini \u00a0istemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Orta Do\u011fu\u2019da \u00c7in<\/strong><\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndan uluslararas\u0131 politikada ya\u015fanan de\u011fi\u015fim \u00c7in\u2019i de etkilemi\u015f ve Pekin y\u00f6netimi Ortado\u011fu\u2019yu d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline getirmi\u015ftir. Bu de\u011fi\u015fimin sebepleri aras\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan unsurlar ise \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n\n\n\n