Orta Do\u011fu\u2019da \u00f6zellikle de K\u00fcrdistan\u2019da burjuva-feodal sistem kar\u0131na kar katmak i\u00e7in do\u011fay\u0131 talan etmektedir. Talan etmedi\u011fi alan da kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kad\u0131n direni\u015fini veya bu direni\u015fi k\u0131rma \u00fczerine her t\u00fcrl\u00fc \u2018tiksindirici canbazl\u0131\u011f\u0131\u2019 yapmakta geri durmayan erkek egemenlikli sistemin varmak istedi\u011fi son noktay\u0131 anlamak i\u00e7in \u201cDo\u011fa ve Kad\u0131n\u201d aras\u0131ndaki uyumu kavramak yeterli olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Erkek egemenli\u011finin kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, toplumun do\u011fa ve kad\u0131n aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi anlad\u0131\u011f\u0131ndan bu yana ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in do\u011fa \u00fczerinde etkide bulunur. \u0130lk insanlar ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011fadan sa\u011fl\u0131yorlard\u0131. Do\u011fadan yararlanma \u015fekli do\u011fay\u0131 yenilemek bununla birlikte de kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidererek kendilerini yeniliyorlard\u0131. Do\u011fayla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir etkile\u015fim s\u00f6z konusuydu. Bu anlam\u0131yla olumlu bir yerde duruyordu. Ne zaman ki art\u0131 \u00fcr\u00fcn elde etmeyi hesaplad\u0131 do\u011faya da zarar vermeye ba\u015flad\u0131. Do\u011fayla kurdu\u011fu do\u011fal ili\u015fki yerine yok etme ve talan etme \u015feklinde oldu. Bu d\u00f6nem s\u0131n\u0131flar\u0131n m\u00fclkiyetin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Ezenler do\u011fayla bu ili\u015fkiyi kurarken ayn\u0131 zamanda kad\u0131n\u0131n do\u011fadan kopar\u0131lmas\u0131yla \u00f6zde\u015ftir. Kad\u0131n do\u011fadan kopar\u0131l\u0131p k\u00f6lenin k\u00f6lesi durumuna getiriliyor. Ezenlerin do\u011fa \u00fczerindeki s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc toplumda kad\u0131n \u00fczerindeki s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc ve bask\u0131s\u0131na birebir paraleldir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsanl\u0131k tarihinden talan ve ezme ile kad\u0131n direni\u015fleri her ne kadar iki farkl\u0131 nehir gibi g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmi\u015f olsa da ancak erkek egemenlik sistemin hem toplumun hem de kad\u0131n\u0131n canl\u0131lar i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bilgiyi, tam tersi kullanarak t\u00fcm canl\u0131lara zarar verme ve yok etme arac\u0131 olarak kullanmaya ba\u015flamas\u0131yla, kad\u0131n\u0131n bir kez de\u011fil iki defa eziliyor.<\/p>\n\n\n\n
Orta Do\u011fu\u2019da \u00f6zellikle de K\u00fcrdistan\u2019da burjuva-feodal sistem kar\u0131na kar katmak i\u00e7in do\u011fay\u0131 talan etmektedir. Talan etmedi\u011fi alan da kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Son olarak baraj ve HES\u2019lerin yo\u011fun yap\u0131m\u0131 buna \u00f6rnektir. Do\u011fay\u0131 k\u00fclt\u00fcrel alanlar\u0131 yok etmeyi hedeflemektedir. \u00d6zellikle barajlar\u0131n yap\u0131m\u0131 Dersim\u2019den \u015e\u0131rnak\u2019a, Serhad\u2019tan, Garzan\u2019a, Rojava\u2019dan, Rojhilat\u2019a, Ba\u015fur K\u00fcrdistan\u2019\u0131ndan T\u00fcrkiye, \u0130ran, Irak, Suriye ve b\u00f6lgenin bir \u00e7ok arazisini kullan\u0131lamaz duruma getirmi\u015ftir. Birbiriyle rahat ileti\u015fime ge\u00e7en k\u00f6yler barajlar\u0131n yap\u0131m\u0131yla engellenmi\u015ftir. Baraj\u0131n yap\u0131m\u0131 bir\u00e7ok k\u00f6y\u00fcn su alt\u0131nda kalmas\u0131na da neden olmu\u015ftur. Topra\u011f\u0131 olan yerliler baraj nedeniyle topraks\u0131z yurtsuz duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Barajlar\u0131n yap\u0131m\u0131 b\u00f6lge co\u011frafyas\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 hedeflemektedir. Bu anlam\u0131yla b\u00f6lge kad\u0131n\u0131n da bundan ba\u011f\u0131ms\u0131z yan\u0131 yoktur. Kad\u0131n\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131, kad\u0131n\u0131n do\u011fayla ili\u015fkisinin t\u00fcmden kopar\u0131lmas\u0131, barajlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 susuzluk kurakl\u0131k verimsizlik ayn\u0131 zamanda kad\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 da tehdit eden bir yerde durmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Di\u011fer bir \u015fey siyan\u00fcrle alt\u0131n \u00e7\u0131karmaya y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r. Do\u011fa tahribinin yan\u0131nda esasta insan ya\u015fam\u0131n\u0131 tehdit eden bir yerde durmaktad\u0131r. Kad\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n tehdit edilmesi kad\u0131n biyolojisini de etkilemektedir.<\/p>\n\n\n\n
B\u00f6lgede ataerkil sistemin belirledi\u011fi toplumsal cinsiyet rollerine g\u00f6re \u015fekillenmi\u015ftir. Bu rollere g\u00f6re otorite erkektedir. Sayg\u0131nl\u0131k ya\u015fa g\u00f6re belirlenir. Kad\u0131nlar belli bir ya\u015ftan sonra belli haklar elde edebilirler. Bu haklar erke\u011fin otoritesine benzer, ona benzeyerek yap\u0131l\u0131r. Kad\u0131n ve erke\u011fin faaliyet alanlar\u0131 ayr\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Mekanlar bile buna g\u00f6re belirlenmi\u015ftir. Kad\u0131na ait mekanlar genelde evin i\u00e7i \u00f6zellikle mutfakla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Erke\u011fe ait mekanlar ise evin en geni\u015f b\u00f6l\u00fcmleri, misafir odalar\u0131 misafirlere ayr\u0131lm\u0131\u015f \u201csosyal\u201d alan olarak belirlenen yerlerdir.<\/p>\n\n\n\n
Ekonomik olarak tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 b\u00f6lgede kad\u0131n\u0131n \u00fcretimdeki yerini esasta ekonomik ko\u015fullar\u0131 belirler. Bunu en belirgin ya\u015fayanlar k\u00f6yl\u00fc kad\u0131nlard\u0131r. Ev, tarla ve ah\u0131r aras\u0131nda harcad\u0131\u011f\u0131 eme\u011fin g\u00f6r\u00fclmemesi s\u00f6z konusudur. \u00dcrettiklerinin sadece kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 temelinde olmas\u0131 bir yana \u00fcretimdeki aktif rollerinin g\u00f6r\u00fclmemesi s\u00f6z konusudur. K\u00f6yl\u00fc kad\u0131nlar\u0131n en a\u00e7\u0131k hali g\u00fcn boyu \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131, yemek, \u00e7ama\u015f\u0131r, evin temizli\u011fi bunun yan\u0131nda ah\u0131r, davar bak\u0131m\u0131, sonradan ekin ekme, bi\u00e7me, bah\u00e7e i\u015fleri vs. gibi i\u015flerin hepsinde yer al\u0131r. Erkeklerin tarla ve ek i\u015f olarak davar olsa da kad\u0131n ve erkek aras\u0131ndaki i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kad\u0131na daha \u00e7ok i\u015f d\u00fc\u015fmektedir. Bu basit yeniden \u00fcretimin, en aktif \u00fcyeleridir. Fakat sosyal olarak hi\u00e7bir hakk\u0131 olmayan \u00fcyeleridir. K\u00f6yl\u00fc kad\u0131nlar\u0131n \u00fcretimdeki yerlerine ra\u011fmen s\u00f6z haklar\u0131 yoktur. \u00d6rne\u011fin; davara kad\u0131n bakar, peyniri kad\u0131n yapar vs. ancak sat\u0131m i\u015flemi s\u00f6z konusu olunca karar veren erkek olur, t\u00fcccarla ili\u015fkilenen erkek olur. E\u011fer kad\u0131n \u201cs\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 bilmez de\u201d fiyata dair vs. fikir belirtir, t\u00fcccarla ili\u015fkilenirse hor g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve m\u00fcdahale an\u0131nda geli\u015ftirilir. Genelde ya\u015famlar\u0131na dair kararlar\u0131 da erkekler verir. Ya baba ya e\u015f ya da abi gibi. K\u00f6yl\u00fc kad\u0131nlar\u0131n evle d\u00fcnyas\u0131 o kadar s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ki en basit k\u00fclt\u00fcrel sosyal faaliyetler oldu\u011funda bile kad\u0131n yine bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Hatta sa\u011fl\u0131k problemleri olmas\u0131na ra\u011fmen ev ve davar kayg\u0131s\u0131 kad\u0131n\u0131 \u00f6l\u00fcmle ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakma durumlar\u0131 bile s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n
Merkezde ya\u015fayan kad\u0131nlar\u0131 iki \u015fekilde ele alabiliriz. Birincisi ev eksenli \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar; ev i\u015fleri \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131, temizlik i\u015fleri yapan \u201cev kad\u0131n\u0131\u201d olarak bilinen kesimlerdir. G\u00fcndelik\u00e7i i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlarda bu kesimin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r. \u0130kincisi kamu alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar; bunlar memur, esnaf vb.dir. \u015eehirde ya\u015fayan kad\u0131nlar\u0131n ya\u015famlar\u0131 k\u00f6yl\u00fc kad\u0131nlar\u0131n ya\u015fam\u0131ndan bi\u00e7imsel olarak ayr\u0131l\u0131r. Gerek ev eksenli \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar gerekse ev b\u00fct\u00e7esine katk\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan \u00fccretli kad\u0131nlar\u0131n cins olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 sorunlar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc ayn\u0131d\u0131r. \u00dccretli \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar\u0131n ekonomik olarak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclse de esasta erke\u011fe ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 s\u00f6z konusudur. Dersim \u00fclkemizdeki tablonun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Sistemin kad\u0131na bi\u00e7ti\u011fi misyon iradesine ra\u011fmen erke\u011fin karar verdi\u011fi, erke\u011fin tamamlayan\u0131, hi\u00e7le\u015ftirilen, \u00f6tekile\u015ftirilendir. Egemenler ideolojisini topluma benimsetmek i\u00e7in bir\u00e7ok ara\u00e7 kullan\u0131r. Medyas\u0131n\u0131, yay\u0131n\u0131n\u0131 vs. okulda, resmi dairelerde, ailede yani b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131 \u00fczerinden ideolojisini ya\u015fat\u0131r. Ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda insan\u0131n ili\u015fkilerini etkileyen ve d\u00fczenleyen bir durumdad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar\u0131n kad\u0131n olarak \u00fczerindeki s\u00f6m\u00fcr\u00fc, tahakk\u00fcm de\u011fi\u015fmez. Her ne kadar ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olsa dahi kad\u0131n\u0131n ikincil konumu esasta de\u011fi\u015fmiyor.<\/p>\n\n\n\n
D\u0130N\u0130N ETK\u0130S\u0130<\/p>\n\n\n\n
Burjuva-feodal sistem toplumu din \u00fczerinden de y\u00f6netir. Toplumun var olanla yetinmesi gerekti\u011fini, var olan\u0131n ise insan\u0131n reva g\u00f6r\u00fclen, \u00e7ekilmesi, ya\u015fan\u0131lmas\u0131 gereken bir durum oldu\u011funu ifade eder. Bunu da do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7lere dayand\u0131rarak temelini sars\u0131lmaz hale getirir. Bu durum toplumun s\u00f6m\u00fcr\u00fc, bask\u0131, a\u00e7l\u0131k, yoksulluk, e\u015fitsizliklere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmama durumunu yaratmaktad\u0131r. Kad\u0131n\u0131n \u201ckaderci\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 esasta bunun \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Kad\u0131nda kadercilik ya\u015fam\u0131n\u0131, durumunu sorgulatmayan, \u00e7\u00f6z\u00fcm g\u00fcc\u00fc olamayan bunun ya\u015fan\u0131lmas\u0131 gereken aln\u0131na yaz\u0131lm\u0131\u015f bir kader olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n\n\n\n
KADIN VE YOZLA\u015eMA \u00dcZER\u0130NE<\/p>\n\n\n\n
Bir di\u011fer sorun da burjuva-feodal yoz k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015ftirilmesinin mekanlar\u0131 olan birahanelerdir. Bir taraftan kad\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma kad\u0131n\u0131n ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fcnden yararlanma, di\u011fer \u00f6nemli yan\u0131 ise kad\u0131n bedeninin kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k tepkiler eylemlere d\u00f6n\u00fc\u015fse de yine de vazge\u00e7ilmemi\u015ftir. Kad\u0131n \u00fczerinden erkek m\u00fc\u015fteri kazanma birahane sahiplerinin tercihiyken kad\u0131n bedeni \u00fczerinden de toplumun yozla\u015fmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bu t\u00fcr mekanlara en \u00e7ok kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan kad\u0131nlard\u0131r. \u0130\u015fsizli\u011fin yoksullu\u011fun oldu\u011fu bu \u00f6zellikle Dersim gibi \u015fehirlerde erkeklerin paralar\u0131n\u0131 bu yerlerde harcamas\u0131 evde bekleyen kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131 etkilemektedir. Ayr\u0131ca bu tip yerlerde i\u00e7ip i\u00e7ip sarho\u015f olan erkekler eve geldiklerinde kad\u0131na \u015fiddet uygulamaktan geri durmamaktad\u0131r. Bu durum bir\u00e7ok kad\u0131nla sohbetimizde rahats\u0131z olmalar\u0131n\u0131n esas sebebi aras\u0131nda say\u0131lmaktad\u0131r. Yozla\u015ft\u0131rmaya neden olan ikinci etmen de fuhu\u015f ve balidir. \u00d6zellikle gen\u00e7 ya\u015fta kad\u0131nlar\u0131n buna y\u00f6nlendirilmesidir. Feodal kapal\u0131 de\u011fer yarg\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 burjuva yoz de\u011ferlerin ya\u015fam buldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr asl\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n
Yukarda bahsetti\u011fimiz nedenler egemen ideolojinin tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Her ne olursa olsun bu ideolojiye g\u00f6re bir toplumu yok etme, bilin\u00e7lerini dumura u\u011fratma, yozla\u015ft\u0131rma; esasta kad\u0131n \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Kad\u0131n\u0131n nesnele\u015ftirilmesi \u00fczerinden toplumun nesnele\u015fmesi sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
KADINA \u015e\u0130DDET<\/p>\n\n\n\n
Kuzey K\u00fcrdistan denilen K\u00fcrt \u015fehirlerinde kad\u0131n bir\u00e7ok \u015fiddete maruz kalmaktad\u0131r. \u015eiddet ataerkil sistemin ekonomik-politik \u00f6z\u00fcnden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olan insan eme\u011finin gasp\u0131 \u00fczerine kurulu sistem zor ve bask\u0131 yoluyla varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Zor ve bask\u0131 vazge\u00e7ilmez yasas\u0131 olur. Toplumu da buna g\u00f6re bi\u00e7imlendirir. Buna g\u00f6re kad\u0131n m\u00fclkt\u00fcr. M\u00fclkiyettir, nesnedir, eme\u011fi de\u011fersizle\u015fen g\u00f6r\u00fclmeyendir. Kad\u0131n\u0131n eme\u011finin bedeli \u201cerke\u011fin b\u00fct\u00e7esine katk\u0131\u201d olarak belirlenmi\u015ftir. Kad\u0131n eme\u011fine bi\u00e7ilen bu misyon dolayl\u0131 olarak kad\u0131n\u0131n erke\u011fe ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
B\u00f6lgede kad\u0131n ekonomik \u015fiddete yo\u011fun olarak maruz kalmaktad\u0131r. Erke\u011fe ekonomik olarak ba\u011f\u0131ml\u0131 olmalar\u0131 erke\u011fin kad\u0131n \u00fczerindeki tasarruf hakk\u0131n\u0131 do\u011furmaktad\u0131r. Kad\u0131n eme\u011finin g\u00f6r\u00fclmemesi; yukarda da de\u011findi\u011fimiz gibi kad\u0131nlar\u0131n esas\u0131 gerek k\u00f6yde gerek \u015fehirde ya\u015fayan ev i\u00e7i \u00fcreticilerdir. G\u00fcn boyu bu ya\u015fam\u0131n i\u00e7inde \u00fcrettiklerine ra\u011fmen eme\u011fin hi\u00e7le\u015ftirilmesi sadece yapmalar\u0131 gereken vazife olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Di\u011fer bir durumda eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alamamalar\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fan i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc satan kad\u0131nlar \u00f6zg\u00fcl\u00fcnde ya\u015fanmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar\u0131n kad\u0131n kimli\u011finden kaynakl\u0131 belirlenmi\u015f yasalar vard\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fan kad\u0131n\u0131n \u00fccretinin \u201caile b\u00fct\u00e7esine katk\u0131\u201d olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcp \u00fccretinin ona g\u00f6re belirlenmesidir. B\u00fct\u00fcn bu yakla\u015f\u0131mlar kad\u0131n\u0131n ekonomik \u015fiddeti yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu \u015fiddet t\u00fcr\u00fc kad\u0131n\u0131n erke\u011fe ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 iyice peki\u015ftirmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci olarak de\u011finece\u011fimizi fiziksel \u015fiddettir. Bu y\u00f6rede hemen hemen her kad\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir durumdur. Dayak \u015feklinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Daha \u00e7ok baba, e\u015f, abi taraf\u0131ndan bunu ya\u015famaktad\u0131r. \u201cErke\u011fe kar\u015f\u0131 gelme\u201d olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ve kad\u0131n\u0131n susmas\u0131 tabi olmas\u0131 istenir. Kad\u0131n\u0131 \u201cterbiye\u201d etme arac\u0131 olarak uygulan\u0131r. Ve do\u011fru da g\u00f6r\u00fclmektedir. Kad\u0131n her ne kadar rahats\u0131z olsa da yine de erke\u011fi hakl\u0131 g\u00f6rmektedir. Kad\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir \u015fiddet t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Buna kar\u015f\u0131 intihar giri\u015fiminde bulunan kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 da az de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak de\u011finece\u011fimiz psikolojik \u015fiddettir. B\u00f6lgede kad\u0131n zaten devlet ayg\u0131tlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olan erke\u011fin psikolojik \u015fiddetinin yan\u0131nda ayr\u0131ca (polisin, askerin, J\u0130TEM\u2019in, korucular\u0131n) da psikolojik \u015fiddetine maruz kalmaktad\u0131r. Dersim, Hakkari, \u015e\u0131rnak, Siirt, Batman, Mardin vb b\u00f6lgelerde kad\u0131n\u0131n en \u00e7ok ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fiddet t\u00fcrlerinden biridir.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak de\u011finece\u011fimiz cinsel \u015fiddettir. En bariz \u00f6rnekleri son 20 y\u0131ld\u0131r T\u00fcrk devleti \u00fczerinden olmaktad\u0131r. Korucular\u0131n, polislerin, askerlerin tacizine tecav\u00fcz\u00fcne u\u011framaktad\u0131r. En canl\u0131 \u00f6rne\u011fi; son d\u00f6nemde 10 ya\u015f\u0131ndaki bir k\u0131z \u00e7ocu\u011funun bir korucu taraf\u0131ndan tecav\u00fcze u\u011framas\u0131d\u0131r. Ovac\u0131k\u2019ta i\u015fbirlik\u00e7i R\u0131za \u00c7olak\u2019\u0131n engelli bir kad\u0131na tecav\u00fcz etmesi\u2026 Ayn\u0131 \u015fekilde Pertek\u2019te bir \u00f6\u011fretmenin tacizine u\u011frayan 14 ya\u015f\u0131ndaki gen\u00e7, yine son bir ka\u00e7 ay i\u00e7inde \u015e\u0131rnak, Siirt ve Batman\u2019da uzman \u00e7avu\u015f ve \u00f6zel harekat timlerin tecav\u00fcz\u00fcne u\u011frayan \u00e7ocuk ya\u015f\u0131ndaki k\u0131zlar\u0131n intihar etmeleri ve tecav\u00fczc\u00fclerin serbest b\u0131rak\u0131lma \u00f6rnekleri bunlar\u0131 do\u011frulamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda kad\u0131nlar\u0131n fuhu\u015fa zorlanmas\u0131 ya\u015fanan \u015fiddetin bi\u00e7imleridir. Aile i\u00e7inde ya\u015fanan \u00f6rnekleri de hi\u00e7 de az de\u011fildir. Ancak bunlar feodal kapal\u0131 toplum yap\u0131s\u0131ndan kaynakl\u0131 d\u0131\u015fa yans\u0131mamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
B\u00f6lgede yukar\u0131da de\u011findi\u011fimiz gibi kad\u0131n \u015fiddetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Buna y\u00f6nelik B\u00f6lgedeki kad\u0131n \u00f6rg\u00fctleri duyarl\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015fsa da \u00e7\u00f6z\u00fcmleyici bir yerde durmamaktad\u0131r. \u015eiddeti ya\u015fayan kad\u0131nlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu dile getirmemektedir. Korkular\u0131ndan kaynakl\u0131 (\u00f6ld\u00fcr\u00fclme vb. \u00f6zellikle de d\u00fc\u015fman unsurlar\u0131 taraf\u0131ndan olmu\u015fsa) ya da kendisinin te\u015fhiri, ailenin te\u015fhiri gibi kayg\u0131larla ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 gizli tutmaktad\u0131r. Bunu gizli tutmak ad\u0131na kad\u0131n\u0131n psikolojisini derinden etkiledi\u011fi gibi intihar giri\u015fimlerine s\u00fcr\u00fckledi\u011fi durumlar da s\u00f6z konusudur. \u0130ntihar oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131na ra\u011fmen ya\u015fanan intiharlar da az\u0131msanacak kadar de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
G\u00d6\u00c7 VE KADIN<\/p>\n\n\n\n
B\u00f6lgede \u00f6zellikle d\u00fc\u015fman\u0131n zorla k\u00f6y bo\u015faltmalar\u0131nda topra\u011f\u0131ndan g\u00f6\u00e7 ettirilen insanlar a\u00e7l\u0131k ve yoksullukla y\u00fcz y\u00fcze b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunu en derinden hisseden kad\u0131nlar olmu\u015ftur. K\u00f6ydeyken birebir \u00fcretimin i\u00e7inde olan kad\u0131n \u015fehirlere g\u00f6\u00e7 ettirilerek ev ya\u015fam\u0131n\u0131n i\u00e7ine hapsedilmi\u015ftir. Bir\u00e7ok kad\u0131n\u0131n ifade etti\u011fi \u201ck\u00f6yde ya\u015fam ko\u015fullar\u0131m\u0131z zor olmas\u0131na ra\u011fmen \u00fcretimde yer al\u0131yorduk\u201d s\u00f6zleri anlaml\u0131d\u0131r. \u015eehirde ise t\u00fcmden d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcketen pozisyonda olduklar\u0131n\u0131 ifade etmektedirler. Ayr\u0131ca \u015fehirlere s\u00fcr\u00fclen kad\u0131nlar\u0131n bir\u00e7ok kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenebilir. Bunun yan\u0131nda ya\u015fam m\u00fccadelesini verirken de k\u00fclt\u00fcrel olarak da yabanc\u0131la\u015fman\u0131n i\u00e7ine itilmektedirler.<\/p>\n\n\n\n
KADIN VE POL\u0130T\u0130KA<\/p>\n\n\n\n
Ataerkil sistemin kad\u0131n\u0131 toplumsal \u00fcretimden kopararak ev i\u00e7ine hapsetmesi kad\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn da\u011f\u0131n\u0131k olmas\u0131 durumunu da yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n\u0131n eve hapsedilmesi ya da d\u00fc\u015f\u00fcn d\u00fcnyas\u0131n\u0131n evle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 kad\u0131n\u0131n politik g\u00fc\u00e7 olma durumunu da engellemektedir. Politikayla sadece erkeklerin ilgilenmesi kad\u0131nlar\u0131n da g\u00fc\u00e7 olmak yerine tamamlayan destekleyen duruma itmektedir. Ya da hi\u00e7 ilgilenmeme durumunu da do\u011furur. B\u00f6lgede kad\u0131n\u0131n sistemle ge\u00e7mi\u015ften gelen \u00e7eli\u015fkilerinden kaynakl\u0131 sisteme muhalif sistemden beklentileri olmayan bir yerde durmaktad\u0131r. Fakat bu kad\u0131n\u0131n politik g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu anlam\u0131na gelmemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc politik g\u00fc\u00e7 olma \u00f6rg\u00fctl\u00fc olma durumudur. Bu anlam\u0131yla kad\u0131n \u00f6zg\u00fcl\u00fcnde bu tamam\u0131yla s\u00f6z konusu de\u011fildir. Kad\u0131n evle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ya\u015fam\u0131 vard\u0131r. Belki tek tek kad\u0131nlar ev ya\u015fam\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kabilseler de bu istenilen yerde de\u011fildir. Nedenlerine inersek kad\u0131nlar\u0131n geleneksel rollerinden vazge\u00e7memeleri, ikincisi devrimci ve kom\u00fcnist hareketlerin kad\u0131na y\u00f6nelik politikalar\u0131ndaki zay\u0131fl\u0131kt\u0131r. Birinci neden kad\u0131nlar\u0131n geleneksel rol\u00fcnden vazge\u00e7meleri kad\u0131n\u0131n kurtulu\u015funa do\u011fru at\u0131lan ad\u0131md\u0131r. Bu anlam\u0131yla kad\u0131n\u0131n geleneksel rol\u00fcn\u00fc isteyerek ya\u015fatma durumu s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bu noktada kad\u0131n\u0131n rol\u00fcn\u00fc kan\u0131ksama ya\u015fatma durumu kurtulu\u015funu da etkilemektedir. B\u00f6lgede kad\u0131n mevcut ya\u015famdan ho\u015fnutsuzdur. Fakat kurtulu\u015f m\u00fccadelesine kat\u0131lmakta zay\u0131f kalmaktad\u0131r. Bu noktada erke\u011fe havale eden durumda kalmaktad\u0131r. \u201cBir kad\u0131n olarak ben nas\u0131l yapar\u0131m?\u201d, \u201celimden ne gelir?\u201d, \u201cannem babam ne yapar?\u201d, \u201ce\u015fim ne der?\u201d gibi s\u00f6ylemler kad\u0131n\u0131n kendine dair de\u011fil, esasta ba\u015fkalar\u0131na g\u00f6re, ba\u015fkalar\u0131 ne der anlay\u0131\u015f\u0131 ile kad\u0131n kendine g\u00fcvensizle\u015ftirmekte bir g\u00fc\u00e7 olmas\u0131n\u0131 engellemektedir. Kad\u0131n\u0131n ba\u015fkalar\u0131na g\u00f6re hareket etmesi tam da o gelenekseli koruyan bir yerde durmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci neden; b\u00f6lgede k\u0131rk y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir m\u00fccadele tarihi vard\u0131r. Bunun yan\u0131nda devrimci kurumun da faaliyeti s\u00f6z konusudur. Genel olarak uzun s\u00fcren m\u00fccadele d\u00f6nemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00f6lgede kad\u0131n mevcut olan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fildir. Sava\u015fa kat\u0131lan kad\u0131n say\u0131s\u0131 da az de\u011fildir. Fakat kad\u0131n\u0131n politik g\u00fc\u00e7 haline getirilmesi noktas\u0131nda zay\u0131f kal\u0131nmaktad\u0131r. Daha \u00e7ok erkeklerin yer almas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir. Her ne kadar kad\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karma, \u00f6rg\u00fctleme temelinde ad\u0131mlar olsa da zay\u0131f kalmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Ancak t\u00fcm bunlar\u0131 tersine \u00e7evirmek veya d\u00fczeltmek i\u00e7in \u00f6zg\u00fcr, e\u015fit bir ya\u015fam felsefesi ile kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesine katk\u0131da bulunulabilir.<\/p>\n\n\n\n
Leyla \u00caG\u0130T<\/strong><\/p>\n\n\n\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Orta Do\u011fu\u2019da \u00f6zellikle de K\u00fcrdistan\u2019da burjuva-feodal sistem kar\u0131na kar katmak i\u00e7in do\u011fay\u0131 talan etmektedir. Talan etmedi\u011fi alan da kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n direni\u015fini veya bu direni\u015fi k\u0131rma \u00fczerine her t\u00fcrl\u00fc \u2018tiksindirici canbazl\u0131\u011f\u0131\u2019 yapmakta geri durmayan erkek egemenlikli sistemin varmak istedi\u011fi son noktay\u0131 anlamak i\u00e7in \u201cDo\u011fa ve Kad\u0131n\u201d aras\u0131ndaki uyumu kavramak yeterli olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Erkek egemenli\u011finin kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, […]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":13051,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","video":"","gallery":"","source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override":[{"single_blog_custom":"","sidebar":"","second_sidebar":"","share_position":"","share_float_style":"","post_date_format":"","post_date_format_custom":"","post_reading_time_wpm":"","zoom_button_out_step":"1","zoom_button_in_step":"1","number_popup_post":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"","single_post_gallery_size":""}],"trending_post_position":"","trending_post_label":"","sponsored_post_label":"","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":""},"jnews_primary_category":{"id":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[18,11],"tags":[3289,3287,3096,3291,160,3290,195],"class_list":["post-13050","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekoloji","category-kadin","tag-bag","tag-direnis-3","tag-doga-2","tag-insanlik-2","tag-kadin","tag-saldirilar-2","tag-talan"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13050","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13050"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13050\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13052,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13050\/revisions\/13052"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13051"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13050"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13050"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13050"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}