K\u00fcresel hegemon konumu gittik\u00e7e zay\u0131flayan ABD bir yandan bu pozisyonu korumak isterken di\u011fer yandan art\u0131k g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131r\u0131na geldi\u011fini g\u00f6rmenin \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015famaktad\u0131r. ABD i\u00e7in \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k yaratan geli\u015fmeleri d\u00fcnya da merakla takip etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ABD\u2019nin her ad\u0131m\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 sadece kendisiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmamakta, d\u00fcnyada ta\u015flar\u0131n halklar\u0131n lehinde veya aleyhinde yerinden oynamas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Yani k\u00fcresel g\u00fcc\u00fcn etkileri de k\u00fcresel olmaktad\u0131r. T\u0131pk\u0131 SSCB\u2019nin kurulu\u015f ve y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki etkilerin k\u00fcresel d\u00fczeyde bir rol oynamas\u0131 gibi\u2026<\/p>\n\n\n\n
ABD\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen son ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imini bu \u015fekilde tan\u0131mlamak yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Korumac\u0131 ve i\u00e7e \u00e7ekilmeyi ve tek ba\u015f\u0131na hareket etmeyi esas alan Trump\u2019un yerine, ABD\u2019nin hegemon konumunu ittifaklar ile in\u015fa ederek korumay\u0131 esas alan Biden\u2019in gelmesi bu temelde okunmal\u0131d\u0131r. Biden, Trump ile k\u0131r\u0131lan ABD hegemonyas\u0131n\u0131 yeniden canland\u0131rmak i\u00e7in NATO\u2019nun kurulu\u015f esaslar\u0131ndan biri olan Rusya ve \u00c7in\u2019i hedef alan politikalar belirledi. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi 9 Ekim 2019 TC\u2019nin Rojava-Serekaniye i\u015fgaline bir\u00e7ok uluslararas\u0131 koalisyon kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Buna ra\u011fmen TC fa\u015fist devleti i\u015fgal sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Akabinde Fransa Cumhurba\u015fkan\u0131 Macron NATO\u2019nun \u2018beyin \u00f6l\u00fcm\u00fc ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini dile getirdi. ABD\u2019nin yeni politikas\u0131 da beyin \u00f6l\u00fcm\u00fc ger\u00e7ekle\u015fen NATO\u2019ya\u2019 kan bas\u0131nc\u0131 olmakt\u0131. Bu \u015fekilde fonksiyonlar\u0131 i\u015flevsizle\u015fen NATO\u2019yu harekete ge\u00e7irip AB \u00fclkelerini yeniden etraf\u0131ndan toplamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Deyim yerinde ise ABD \u00e7izik alan hegemonya karizmas\u0131nda adeta \u2018geri d\u00f6nd\u00fck\u2019 havas\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Elbette ABD\u2019nin bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 pratik sahada ne kadar kar\u015f\u0131l\u0131k buldu? Yine beyin \u00f6l\u00fcm\u00fc ger\u00e7ekle\u015fen NATO\u2019nun fonksiyonlar\u0131 harekete mi ge\u00e7ti? Yoksa bunun aksine ya\u015fanan son geli\u015fmelerde NATO beyin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan fiziksel \u00f6l\u00fcm evresine mi ge\u00e7ti? Sorular\u0131n\u0131n cevab\u0131n\u0131 yan\u0131tlamak i\u00e7in yak\u0131n tarihi ve g\u00fcncel geli\u015fmeleri bir nebzede olsa anlamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz son on y\u0131l\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda belki de insanl\u0131k tarihinin y\u00fcz y\u0131llard\u0131r ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 geli\u015fmeyi bu s\u00fcre\u00e7 \u00e7erisine s\u0131\u011fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. \u00d6zellikle 2011 Arap Bahar\u0131 sonras\u0131nda Ortado\u011fu\u2019da b\u00fcy\u00fck bir kaos ortam\u0131 ya\u015fan\u0131rken belki de halklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem b\u00fcy\u00fck kazanman\u0131n hem de b\u00fcy\u00fck kaybetmenin e\u015fi\u011fine geldi\u011fi s\u00f6ylenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sistem her ne kadar kendini g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fsa da en zay\u0131f oldu\u011fu bir d\u00f6nemi ya\u015famaktad\u0131r. Bu nedenle askeri, ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan en yo\u011fun sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir. Bunlar\u0131n yan\u0131nda maddi, pozitivist d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131 Ortado\u011fu toplumuna a\u015f\u0131lay\u0131p de\u011fi\u015fime u\u011fratmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Fakat toplumsal yap\u0131 i\u00e7erisinde manevi y\u00f6nler daha g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in sistemin bu sald\u0131r\u0131lar\u0131na direnmektedir. Bu nedenledir ki Kapitalist sistemin temsilcileri ve oyun kurucular\u0131 Ortado\u011fu ve Orta Asya\u2019da istedikleri sonu\u00e7lar\u0131 alamamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yine bunlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak son g\u00fcnlerde ya\u015fanan Afganistan meselesi yeni bir durumu ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Taliban\u2019\u0131n radikal \u0130slamc\u0131 ideolojik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu, ABD\u2019nin Afganistan\u2019dan \u00e7ekilmesi kendisi ile bir\u00e7ok tart\u0131\u015fmay\u0131 yaratmaktad\u0131r. Her ne kadar uluslararas\u0131 kamuoyunda \u2018ABD \u00e7ekilmesi\u2019 olarak dile gelse de salt olarak ABD\u2019nin de\u011fil, NATO\u2019nun da \u00e7ekilmesidir. Hatta ABD ve NATO\u2019nun kaybetmesi demek daha do\u011fru olacakt\u0131r. Tabi ki uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7ler bu kaybetmeyi manip\u00fcle etmek istemektedir.<\/p>\n\n\n\n
Yine bu kaybetme \u2018ABD, Taliban ile anla\u015ft\u0131. Afganistan\u2019\u0131 Taliban\u2019a teslim ederek, Taliban\u2019n\u0131 Rusya ve \u00c7in\u2019in ba\u015f\u0131na bela etmek istiyor\u2019 denilerek konunun \u00f6z\u00fc manip\u00fcle edilmektedir. Bu anla\u015fma ve anla\u015fman\u0131n detaylar\u0131 do\u011fru olabilir. Ancak as\u0131l g\u00f6r\u00fclmesi gereken b\u00fcy\u00fck resim ABD\u2019nin dolay\u0131s\u0131 ile NATO\u2019nun kaybetti\u011fidir. E\u011fer hat\u0131rlan\u0131rsa 1979\u2019da Sovyetler Birli\u011fi Afganistan\u2019a girdi. 1988\u2019de Sovyetler Birli\u011fi geri \u00e7ekildi ve Afganistan meselesi Sovyetler Birli\u011finin y\u0131k\u0131lmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir rol oynad\u0131. Afganistan meselesi son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r tart\u0131\u015fma konusu olan NATO\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131na da son noktay\u0131 koyabilir. Her sava\u015ftan kendine kazan\u0131m \u00e7\u0131kartan ABD, NATO\u2019nun y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in Afganistan\u2019dan \u00e7ekilmesini ba\u015far\u0131l\u0131 bir eylem plan\u0131 gibi lanse etmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Afganistan sava\u015f\u0131 b\u00f6lgesel a\u00e7\u0131dan da ele ald\u0131\u011f\u0131nda, de\u011ferlendirilmesi gereken konulardan bir tanesi de bu \u00e7ekilmenin ne kadar domino etkisi yarataca\u011f\u0131d\u0131r. ABD ve NATO\u2019nun bundan sonra, \u00f6zellikle de Suriye ve Irak\u2019taki varl\u0131\u011f\u0131 daha fazla tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. Rusya ve \u0130ran, ABD\u2019nin Afganistan\u2019dan \u00e7ekilmesini kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 kazan\u0131mlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in harekete ge\u00e7mektedir. Trump d\u00f6neminde ABD, bir\u00e7ok defa Irak ve Suriye\u2019den \u00e7ekilece\u011fini dile getirmi\u015fti. Hatta k\u0131smen de olsa baz\u0131 \u00e7ekilmeler ya\u015fand\u0131. ABD\u2019nin Afganistan\u2019da ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 profil b\u00f6lgede ABD ile taktik veya stratejik ili\u015fkide olan g\u00fc\u00e7lerinde pozisyonlar\u0131n\u0131 bir kez daha g\u00f6zden ge\u00e7irmelerine sebep olmaktad\u0131r. ABD ve NATO bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in ilk s\u00fcre\u00e7te askeri, siyasi ve diplomatik desteklerini artt\u0131rma \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisine girebilir. Ancak unutulmamal\u0131d\u0131r ki k\u0131r\u0131lan bir vazo ne kadar onar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da \u00e7atlaklar\u0131 belli etmektedir. Bu de\u011ferlendirmeden \u015fu sonuca \u00e7\u0131karmak yanl\u0131\u015f olamayacakt\u0131r.\u2019 S\u00fcper g\u00fc\u00e7 ABD\u2019 ve NATO\u2019nun art\u0131k Ortado\u011fu\u2019da ve Orta Asya\u2019daki m\u00fcdahaleci etkisi k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yine y\u0131llard\u0131r kendisini NATO\u2019nun ikinci b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc olarak tan\u0131tan ve bunu siyasi, askeri ve diplomatik kazan\u0131m\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk devletinin de kaybetti\u011fi anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Hat\u0131rlanacakt\u0131r. 2011 y\u0131l\u0131nda Tunus da ba\u015flayan ve bir domino etkisi yarat\u0131larak Ortado\u011fu\u2019ya yay\u0131lmas\u0131 sa\u011flanan ve ad\u0131na Arap Bahar\u0131 denilen s\u00fcrecin t\u00fcm\u00fcyle kurucular\u0131; ABD ve yanda\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7ler olmasa da en fazla \u00e7\u0131kar sa\u011flamak isteyenlerin onlar oldu\u011fu a\u015fikard\u0131r. Bu minvalde k\u00fcresel egemenliklerini toplumun ve pazarlar\u0131n t\u00fcm g\u00f6zeneklerine yerle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Aktif m\u00fcdahalecilik denilen askeri, siyasi, diplomatik hamlelerine \u00f6ncelik verenlerin ayn\u0131 g\u00fc\u00e7ler oldu\u011fu inkar da edilmemektedir. 17 Ocak 1991 K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131yla ba\u015flayan, 2001 Afganistan i\u015fgali ile t\u0131rmand\u0131r\u0131lan ve 2011 Arap Bahar\u0131 ile somut rejim de\u011fi\u015fikliklerine evirtilmek istenen toplamda Bat\u0131, ko\u00e7ba\u015f\u0131 anlam\u0131nda da ABD m\u00fcdahalecili\u011fi dedi\u011fimiz s\u00fcre\u00e7 2021 Afganistan \u00e7ekilmesiyle bamba\u015fka bir seyir izlemektedir. Kimisi bu s\u00fcreci keyifle, kimisi merakla, kimisi de endi\u015fe ve korkuyla izlemektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bir nebze merak\u0131m\u0131z olsa da korku ve endi\u015femiz yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc baz\u0131lar\u0131 gibi ABD\u2019nin Afganistan\u2019dan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n halklar aleyhine bir sonu\u00e7 yarataca\u011f\u0131n\u0131, Afgan halk\u0131na zarar verece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz. Ku\u015fkusuz keyifli de de\u011filiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00fcresel hegemonlar\u0131n g\u00fcbreli\u011finde filizlenerek boy veren, suyunu ve bak\u0131m\u0131n\u0131 CIA gibi karanl\u0131k odaklardan alarak dal budak salan Taliban gibi yap\u0131lar\u0131n da \u00f6zelde Afganistan\u2019a genelde de Orta Asya ya verecekleri herhangi bir k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131n heybelerinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Biliyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc Taliban \u00f6zelde kad\u0131n\u0131 genelde ise b\u00fct\u00fcn toplumsal yap\u0131y\u0131 tarihsel ve b\u00f6lgesel bir gericili\u011fe mahkum etmek istemektedir. Di\u011fer taraftan ABD ve NATO ise kapitalist modernite \u00f6l\u00e7\u00fclerini Ortado\u011fu ve Orta Asya halklar\u0131na \u00f6zg\u00fcrl\u00fckm\u00fc\u015f gibi dayatarak ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda toplumun b\u00fct\u00fcn maddi ve manevi de\u011ferlerine tecav\u00fcz etmektedir. Ne Afgan, ne Orta Asya ne de Ortado\u011fu halklar\u0131 \u00f6zellikle de devrimci, demokrat ve sosyalist kesimler bu iki gerici g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda bir tercihe gitmemelidirler. Alternatif ya\u015fam\u0131 olu\u015ftururken bast\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fan bu g\u00fc\u00e7ler kendi \u00e7izgilerini yarat\u0131p bu s\u00fcreci f\u0131rsata \u00e7evire bilirler. Geri \u00e7ekilen K\u00fcresel hegemonyan\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bo\u015fluklar\u0131 b\u00f6lgesel gerici yap\u0131lanmalara ve devletlere izin vermeden demokratik bir \u00e7izgi ile doldura bilir. Devrimci, demokratik ve sosyalist g\u00fc\u00e7ler kendi pencerelerinden bakmal\u0131d\u0131rlar. Bakt\u0131klar\u0131nda ise \u2018son bahar\u0131n\u2019 geldi\u011fini g\u00f6recektirler. Yap\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7etin ge\u00e7ecek k\u0131\u015f\u0131n tedbirini al\u0131p Son Baharda d\u00f6k\u00fclen yapraklar\u0131n s\u00fcz\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc izlemektir. K\u0131\u015f \u00e7etin ge\u00e7ebilir. Fakat unutulmamal\u0131d\u0131r ki k\u0131\u015f\u0131n sonu Bahard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" K\u00fcresel hegemon konumu gittik\u00e7e zay\u0131flayan ABD bir yandan bu pozisyonu korumak isterken di\u011fer yandan art\u0131k g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131r\u0131na geldi\u011fini g\u00f6rmenin \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015famaktad\u0131r. ABD i\u00e7in \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k yaratan geli\u015fmeleri d\u00fcnya da merakla takip etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ABD\u2019nin her ad\u0131m\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 sadece kendisiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmamakta, d\u00fcnyada ta\u015flar\u0131n halklar\u0131n lehinde veya aleyhinde yerinden oynamas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Yani k\u00fcresel g\u00fcc\u00fcn etkileri de […]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":11563,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","video":"","gallery":"","source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override":[{"single_blog_custom":"","sidebar":"","second_sidebar":"","share_position":"","share_float_style":"","post_date_format":"","post_date_format_custom":"","post_reading_time_wpm":"","zoom_button_out_step":"1","zoom_button_in_step":"1","number_popup_post":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"","single_post_gallery_size":""}],"trending_post_position":"","trending_post_label":"","sponsored_post_label":"","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":""},"jnews_primary_category":{"id":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2958],"tags":[2826,3324,3325,3323,793,484],"class_list":["post-13090","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorden","tag-abd","tag-afkanistan-2","tag-arap-bahari","tag-fasist-tc","tag-nato","tag-rusya"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13090"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13091,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13090\/revisions\/13091"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11563"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}