K\u00fcrtler; \u0130ran, Irak, Suriye ve T\u00fcrkiye’yi kapsayan alanlarda on milyonlarca insanla d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck devletsiz etnik gruplar\u0131ndan biridir. Bu durum ise \u00f6rg\u00fcts\u00fcz ve merkezi olmayan, da\u011f\u0131n\u0131k bir topluluk biny\u0131llarca nas\u0131l ayakta kal\u0131r, nas\u0131l devletle\u015femez veya \u00d6zerk bir yap\u0131ya kazanamayaca\u011f\u0131n\u0131n en kusursuz \u00f6rne\u011fini yaratt\u0131. T\u00fcm d\u00fcnya tarih sayfalar\u0131na da b\u00f6yle ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n
Zaman zaman ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k naralar\u0131 at\u0131l\u0131p bununla ilgili giri\u015fimler olsa da, ba\u011f\u0131rsaklar\u0131ndan i\u015fbirlik\u00e7i ve teslimiyet\u00e7i hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 atlatamayanlar\u0131n sahte ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k \u00e7abalar\u0131 hasta yataklar\u0131nda kalakald\u0131. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yap\u0131 kazanamaman\u0131n ve a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken en b\u00fcy\u00fck engel, K\u00fcrdistan\u2019\u0131 kendi i\u00e7inde y\u00f6netilmesine izin verdi\u011fimiz ve bununla ilgili y\u00fczy\u0131llard\u0131r ger\u00e7ek bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctemedi\u011fimiz, \u2018\u2019D\u00fc\u015fman Ger\u00e7ekli\u011fi\u2019\u2019 \u00f6znesidir.<\/p>\n\n\n\n
Neyse ki, bu tarihsel hata ve eksikliklerimizi K\u00fcrt Ger\u00e7ekli\u011fi ve ki\u015fili\u011finde analiz eden, tez ve sentezlerle \u00e7\u00f6z\u00fcmleyen, Ortado\u011fu\u2019da K\u00fcrdistan ger\u00e7ekli\u011fini ortaya \u00e7\u0131karan, Savunmalar ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerde ayd\u0131nlatan \u00d6nder APO ile biraz daha derli toplu bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fckle kazan\u0131mlar elde eden, d\u00fc\u015fmanla s\u00fcrekli ve kararl\u0131 bir sava\u015f veren bir g\u00fc\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Toplumun t\u00fcm klik ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine, d\u00fc\u015fman kontrol\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, daha ger\u00e7ek\u00e7i bir \u2018\u2019\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u2019\u2019 kavram\u0131 hakim olmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en g\u00fcr ve d\u00fc\u015fman\u0131 korkutan boyutu bug\u00fcn \u0130ran ve Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019da ya\u015fanmaktad\u0131r. \u00dclkeyi kas\u0131p kavuran g\u00f6steriler ilk olarak K\u00fcrdistan vilayetlerinde h\u0131z kazand\u0131. Mahsa Amini’nin -ya da anadili K\u00fcrt\u00e7esi Jina Amini’nin- ge\u00e7en ay ahlak polisleri taraf\u0131ndan katledilmesi, \u0130ran’\u0131n ve K\u00fcrdistan halk\u0131n\u0131n din adamlar\u0131na kar\u015f\u0131 uzun s\u00fcredir kaynayan \u00f6fkeyi k\u00f6r\u00fckleyen olay oldu.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6stericilerin kilit sloganlar\u0131ndan biri olan \u201cJin Jiyan Azidi (Kad\u0131n, ya\u015fam, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck)\u201d, b\u00f6lgenin tarihsel K\u00fcrt m\u00fccadelesine dayanmaktad\u0131r. Her ku\u015faktan erkek ve kad\u0131n, 50 y\u0131ld\u0131r \u00e7i\u011fnenmi\u015f haklar\u0131 u\u011fruna sava\u015fmak i\u00e7in Molla Rejimine kar\u015f\u0131 alanlarda, parklarda, \u00fcniversitelerde bir araya geldi. On y\u0131llard\u0131r bitmeyen adaletsizlik ve bask\u0131dan bir nebze olsun huzur bulacaklar\u0131 g\u00fcne kadar sokaklar\u0131 terk etmeyecekmi\u015f gibi direni\u015fe devam ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n
Halk, acil bir y\u00f6netim ve toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme gitmesi gerekti\u011fini \u00e7ok iyi biliyor. Bunun yerine devlet\u00e7i\/iktidar y\u00f6netiminin en etkili silah\u0131 olan zor y\u00f6ntemlerini devreye sokarak t\u00fcm alanlar\u0131 askeri k\u0131\u015flalara, cezaevlerini \u00f6l\u00fcm yerlerine, karakol ve tenha yerleri i\u015fkence hanelere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
Bunu a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak direni\u015fin en etkili verildi\u011fi K\u00fcrdistan \u015fehirlerinde uygulamaya koymaktad\u0131r. \u00d6zellikle Sine \u015fehri askeri bir \u00fcs haline getirildi ve tamamen askerile\u015ftirildi. Y\u0131llard\u0131r bu sistemin nas\u0131l i\u015fletildi\u011fini \u00e7ok iyi biliyoruz. Uluslararas\u0131 d\u00fczeyde acil bir eylem olmadan bu \u015fiddetin sona eremeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkenin K\u00fcrt toplumuna y\u00f6nelik vah\u015fet tarihinin bir par\u00e7as\u0131 olan 2019 BM raporuna g\u00f6re, \u0130ran’da tutulan siyasi mahkumlar\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 ve idam edilenlerin orant\u0131s\u0131z bir \u015fekilde y\u00fcksek bir k\u0131sm\u0131n\u0131 K\u00fcrtler olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Do\u011fu K\u00fcrdistan halk\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklarda, de\u011fi\u015fen t\u00fcm rejimlerde direni\u015f ve m\u00fccadele k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc bir an olsun b\u0131rakmad\u0131. Mesela; \u0130ran’\u0131 1925’ten 1979’a kadar y\u00f6neten Muhammed R\u0131za Pehlevi monar\u015fisi, K\u00fcrtleri bazen zorla asimile ederek ya da a\u015firet liderlerinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc azaltarak kontrol\u00fc merkezile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. K\u00fcrtler, \u015eah R\u0131za Pehlevi’yi devirmek i\u00e7in protestolara kat\u0131ld\u0131 ve 1979’da kazanan \u015eii devrimcilere kar\u015f\u0131 sava\u015fmaya devam etti. 1980’de \u0130ran-Irak sava\u015f\u0131 patlak verdi\u011finde, \u0130ran’\u0131n yeni din adamlar\u0131 K\u00fcrt direni\u015fini ezme \u00e7abalar\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ran, ge\u00e7en ay da dahil olmak \u00fczere Irak’ta s\u0131n\u0131r \u00f6tesi sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenleyerek misilleme yapt\u0131 ve buradaki K\u00fcrt gruplar\u0131 protestolarda parma\u011f\u0131 olmakla su\u00e7lad\u0131. K\u00fcrt yetkililer 28 Eyl\u00fcl’deki hava sald\u0131r\u0131lar\u0131nda en az biri \u00e7ocuk olmak \u00fczere 10 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n