Yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l \u00f6nce, 10 Ekim 2021 tarihinde yap\u0131lan genel se\u00e7imlerde, Sadr gurubu parlamentoda b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Se\u00e7imlere kat\u0131l\u0131m %44 gibi d\u00fc\u015f\u00fck bir oranda kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu kat\u0131l\u0131m oran\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, halk iradesinin yeterince sand\u0131klara yans\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Se\u00e7imlerin ard\u0131ndan bir\u00e7ok siyasi partinin se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin itirazlar\u0131 olmu\u015ftu. Sonu\u00e7lar\u0131n \u015faibeli oldu\u011funa dair itirazlar y\u00fckselmi\u015f ve bu durum protestolara sahne olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
DA\u0130\u015e sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kez sand\u0131k ba\u015f\u0131na giden Irak halk\u0131, arad\u0131\u011f\u0131 siyasi istikrar\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc bulamad\u0131. Son se\u00e7imlere de \u015faibe s\u00f6ylemleri damga vurmu\u015ftu. Irak\u2019ta ya\u015fanan ekonomik, siyasi ve g\u00fcvenlik sorunlar\u0131n g\u00f6lgesinde se\u00e7imlere gidilmi\u015fti. Se\u00e7imlerle yenilenen parlamento bu sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulamad\u0131. Halk\u0131n protesto eylemleri aylarca s\u00fcrm\u00fc\u015f, ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmalarda can kayb\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015f ve yine de sorunlar giderilememi\u015fti. Asl\u0131nda h\u00fck\u00fcmet de kurulamad\u0131. Ge\u00e7ici ba\u015fbakan, s\u00fcresi dolmu\u015f Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile y\u00f6netildi. \u0130\u00e7 \u00e7eli\u015fkiler ve d\u0131\u015f m\u00fcdahaleler nedeniyle siyasi vesayetle y\u00f6netilen bir \u00fclke haline geldi.<\/p>\n\n\n\n
Tek parti olarak se\u00e7ime kat\u0131lman\u0131n yan\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Koalisyonlarla se\u00e7imlere gidilmektedir. \u0130badi\u2019nin Zafer (Nas\u0131r) koalisyonu, Ha\u015fdi \u015eabi\u2019nin Fetih koalisyonu, Maliki\u2019nin Kanun Devleti koalisyonu gibi \u00fc\u00e7 koalisyon ile Sadr hareketi, \u015eiilerin par\u00e7al\u0131 durumunu g\u00f6stermektedir. Benzer bir durum S\u00fcnniler aras\u0131nda da ya\u015fanmaktad\u0131r. \u0130yad Allavi\u2019nin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Vataniye koalisyonu ve Hamis El Hancer\u2019in Karar koalisyonu S\u00fcnnileri de b\u00f6lm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. Daha ba\u015fka koalisyon ve hareket \u00f6rg\u00fctlenmeleri de mevcuttur. Kerk\u00fck T\u00fcrkmenler cephesi, KDP, YNK, Goran hareketi, K\u00fcrdistan federe b\u00f6lgesindeki partiler birlik olu\u015fturmaktan uzakt\u0131r. Irak\u2019taki etnik ve mezhepler \u00fczerine kurulan siyasi partiler istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n temel nedenini olu\u015fturmaktad\u0131r. Aralar\u0131nda \u00e7ok ciddi siyasi kutupla\u015fmalar mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n
Irak\u2019ta ki siyasi par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131k ve istikrars\u0131zl\u0131k daha da derinle\u015ftirmektedir. Ekonomik krizden kurtulamayan Irak\u2019\u0131n, yerlerine d\u00f6nemeyen binlerce s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 sorunu yan\u0131nda \u00e7ok ciddi g\u00fcvenlik sorunu siyasi sorunla b\u00fct\u00fcnle\u015fince i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir hal almaktad\u0131r. Bu tablo ile ne kadar se\u00e7imlere gidilse de kendi kronik yap\u0131sal sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmekten uzakt\u0131r. Siyasetin kurguland\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde uzun vadeli \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmesi beklenemez. \u0130ran, T\u00fcrkiye, ABD ve \u0130srail\u2019in b\u00f6lgeye fiili m\u00fcdahaleleri de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda i\u015fler daha da karma\u015f\u0131k hale gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Haziran 2022 de, 73 milletvekili say\u0131s\u0131yla parlamentoda \u00e7o\u011funlu\u011fu bulunan Sadr hareketi, parlamentodan \u00e7ekilme karar\u0131 almas\u0131yla yeni bir protesto dalgas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f, taraftarlar\u0131 meclis binas\u0131n\u0131 basm\u0131\u015f, onlarca ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne y\u00fczlerce ki\u015finin yaralanmas\u0131na mal olmu\u015f silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Uzun bir aradan sonra parlamento tekrar toplanm\u0131\u015f ve bir t\u00fcrl\u00fc se\u00e7ilemeyen Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi 13 Ekim\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015fti. K\u00fcrtlerden olu\u015fmas\u0131 gereken Cumhurba\u015fkan se\u00e7imine iki adayla gidildi. KDP\u2019 nin destekledi\u011fi aday Abdulatif Cemal Re\u015fit 5. Irak Cumhurba\u015fkan\u0131 olarak se\u00e7ildi. YNK ve KDP aras\u0131nda bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015fen Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi \u0130ran ve T\u00fcrkiye\u2019nin de taraf olmas\u0131 nedeniyle se\u00e7ilememi\u015f ve ertelenmi\u015fti. KDP\u2019nin destekledi\u011fi aday\u0131n kazanmas\u0131 \u0130ran ve T\u00fcrkiye\u2019nin Irak\u2019ta ki siyasi dengeleri etkileyecektir.<\/p>\n\n\n\n
Yeni se\u00e7ilen Cumhurba\u015fkan\u0131 Re\u015fit, h\u00fck\u00fcmet kurma g\u00f6revini \u015eii lider Muhammed \u015eiya es Sudani\u2019ye verdi. \u0130ran\u2019\u0131n da onaylad\u0131\u011f\u0131 Ba\u015fbakan aday\u0131 Sudani hen\u00fcz h\u00fck\u00fcmeti kurmak i\u00e7in taraflar\u0131n uzla\u015fmas\u0131n\u0131 beklemektedir. Parlamentoda onaylanmas\u0131 i\u00e7in mevcut par\u00e7al\u0131 yap\u0131n\u0131n uzla\u015fmas\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Daha \u00f6nce Sadr hareketinin bu ismin ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131na itirazlar\u0131 vard\u0131. Yeniden aday g\u00f6sterilmesi ve se\u00e7ilmesi halinde bir uzla\u015fman\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Olduk\u00e7a me\u015fakkatli bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fayan Irak halk\u0131, kendi siyasi gelece\u011fini belirlemede s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131 olduk\u00e7a zor g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ekonomik, siyasi, g\u00fcvenlik sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de Irak\u2019a olduk\u00e7a Irak (uzak) durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Irak\u2019ta ki yap\u0131sal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, k\u00f6kl\u00fc siyasi yap\u0131lanmayla ancak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Konfedere y\u00f6netim sistemine, demokrasinin i\u00e7selle\u015fmesine, etnik ve mezhepler \u00fcst\u00fc politik \u00f6n g\u00f6r\u00fcye ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e Irak, daha da k\u00f6t\u00fc bir duruma d\u00fc\u015fmekten kurtulamaz. Sorunlar\u0131n a\u015f\u0131lmamas\u0131 halinde, par\u00e7alanmaya kadar gidecek ve mezhepler aras\u0131 i\u00e7 sava\u015f da dahil sonucu kestirilemeyecek s\u00fcrecin ba\u015flang\u0131c\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmekte fayda vard\u0131r. Mevcut se\u00e7imler, h\u00fck\u00fcmet kurmalar, s\u00fcre gelen siyasi karga\u015fa ve bunu s\u00fcrekli besleyen, ekonomik krizleri, yolsuzluklar\u0131, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131, sefaleti, adaletsizli\u011fi, siyasetteki vesayeti, d\u0131\u015f m\u00fcdahale etkilerini, g\u00fcvenlik zafiyetini a\u015facak durumdan yoksundur.<\/p>\n\n\n\n
Irak, yap\u0131sal krizlerden \u00e7\u0131k\u0131\u015f alternatifleri aramal\u0131 ve uygun bir y\u00f6netim modeli \u00fczerinde uzla\u015f\u0131 sa\u011flamas\u0131 gerekir. Halklar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc bir arada tutan paradigmadan yoksunlu\u011fu, Irak halk\u0131na k\u00fclfeti her ge\u00e7en g\u00fcn daha da artacakt\u0131r. \u015eengal \u00f6zerk y\u00f6netim modeli, k\u00fc\u00e7\u00fck bir il\u00e7ede uygulama deneyimi Irak\u2019\u0131n geneli i\u00e7in bir ilham kayna\u011f\u0131 olabilir. Farkl\u0131l\u0131klar\u0131n birli\u011fini sa\u011flayan siyasi iradenin te\u015fkili sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 oranda Irak d\u00fczl\u00fc\u011fe \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Kal\u0131c\u0131 istikrar i\u00e7in demokratik ulus perspektifine ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Aksi durumda, sular durulmaz, kazan kaynamaya devam edecektir. G\u00f6rece sakin olan \u015fimdiki halk hareketlili\u011fi kal\u0131c\u0131 bir sakinlik de\u011fildir. Kitle deste\u011finden yoksun iktidarlar\u0131n i\u015fba\u015f\u0131nda oldu\u011fu bu siyasi, idari mekanizmalara fazla rol bi\u00e7mek yan\u0131lt\u0131c\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n