{"id":13977,"date":"2022-11-05T08:30:25","date_gmt":"2022-11-05T07:30:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/?p=13977"},"modified":"2022-11-05T08:30:25","modified_gmt":"2022-11-05T07:30:25","slug":"kitle-imha-silahi-olarak-kurdistanda-kimyasal-silah-kullanimi-ve-degerlendirmeler-bolum-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/kitle-imha-silahi-olarak-kurdistanda-kimyasal-silah-kullanimi-ve-degerlendirmeler-bolum-1\/","title":{"rendered":"Kitle \u0130mha Silah\u0131 Olarak K\u00fcrdistan\u2019da Kimyasal Silah Kullan\u0131m\u0131 ve De\u011ferlendirmeler &#8211; B\u00d6L\u00dcM 1"},"content":{"rendered":"\n<p>\u201cSava\u015f\u00e7\u0131l Toplum: Toplumsal de\u011fer gasp\u0131n\u0131n ikna yerine zorla sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imlerdir. Sava\u015f toplumsal ya\u015famdaki yabanc\u0131la\u015fman\u0131n en a\u015f\u0131r\u0131 ve vah\u015fi bi\u00e7imidir. Toplumsal do\u011fay\u0131 derinden yaralar ve sakatlar. Bu durumda toplumlar\u0131n korunma refleksleri geli\u015ferek yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 sava\u015fa kar\u015f\u0131 toplumsal varl\u0131\u011f\u0131 koruyucu \u00f6z savunma sava\u015f\u0131 bi\u00e7imini al\u0131rlar.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Kimyasal silahlar\u0131n ke\u015ffiyle birlikte insano\u011flu b\u00fcy\u00fck bir tehdit ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu silahlar kitle imha silahlar\u0131 olarak da adland\u0131r\u0131lmakta ve kullan\u0131ld\u0131klar\u0131 b\u00f6lgede asker, sivil ay\u0131rt etmeksizin kitlesel insan \u00f6l\u00fcmlerine sebebiyet vermektedir. Kimyasal silahlar\u0131n \u00fcretimlerinin ve geli\u015ftirilmelerinin kolay olmas\u0131 ile halk \u00fczerinde olumsuz y\u00f6nde psikolojik etkileri bulunmas\u0131 sebebiyle \u00fclkeler kimyasal savunma alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalara a\u011f\u0131rl\u0131k vermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 esnas\u0131nda kimyasal silah kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ok say\u0131da insan hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f ve yaralanm\u0131\u015ft\u0131r. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u015flamadan ise \u201csinir ajanlar\u0131\u201d kimyasal silah yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece kimyasal silahlar\u0131n insanl\u0131k \u00fczerindeki tehdidi \u00e7ok daha kritik bir noktaya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve so\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminde kimyasal silah geli\u015ftirilmesi ve sinir ajan\u0131 \u00fcretimi hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u00e7ika&#8217;dan Vietnam&#8217;a, Irak&#8217;tan Japonya&#8217;ya kadar d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesindeki benzer sald\u0131r\u0131larda binlerce insan hayat\u0131n\u0131 kaybederken, on binlerce insan ise yaralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Modern zamanlar\u0131n sava\u015f anlay\u0131\u015f\u0131nda ilk geli\u015fmi\u015f kimyasal silahlar I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;nda kullan\u0131ld\u0131. Almanya 1915 y\u0131l\u0131nda Ypres muarebesi olarak bilinen \u00e7at\u0131\u015fmalarda \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc nitelikteki sar\u0131 ve ye\u015fil renkli klorin gaz\u0131n\u0131 sava\u015f meydan\u0131nda kullanmaktan \u00e7ekinmemi\u015fti. Gaz, y\u00fczlerce Frans\u0131z askerinin akci\u011ferlerini derin bir \u015fekilde tahrip etmi\u015f ve sonras\u0131nda kitlesel \u00f6l\u00fcmler vuku bulmu\u015ftur. Zamanla yayg\u0131nla\u015fan kimyasal gaz y\u00f6nteminin sadece I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;nda yakla\u015f\u0131k 100 bin ki\u015finin \u00f6l\u00fcme sebep oldu\u011fu belirtiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Kendi \u00f6nc\u00fcl\u00fc olan birinci payla\u015f\u0131m sava\u015f\u0131ndan sonra, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 da kimyasal silahlar\u0131n yo\u011fun \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ve muharebelere sahne oldu. Sava\u015fta &#8220;Napalm&#8221; denilen yap\u0131\u015fkan ve benzine benzeyen bir madde kullan\u0131ld\u0131. Harvard \u00dcniversitesi Profes\u00f6r\u00fc Louis Fieser ve ekibi taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen bu madde, kurbanlar\u0131n derilerini eritebilecek etkiye sahip etkili bir kimyasal silah olarak hem kay\u0131tlara hem de \u00fclkelerin envanterlerine ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD Napalm bombas\u0131n\u0131 1943 y\u0131l\u0131nda ilk kez Tokyo&#8217;da kullanmas\u0131yla birlikte yakla\u015f\u0131k 100 bin ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybedecekti. Nagazaki&#8217;ye d\u00fczenlenen atom bombas\u0131 sald\u0131r\u0131s\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck etkileri olan bu kimyasal silah daha sonra ad\u0131 en \u00e7ok Vietnam Sava\u015f\u0131&#8217;nda an\u0131lacakt\u0131. Napalm bombas\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan \u00f6nce 1940&#8217;ta bitkiler i\u00e7in geli\u015ftirilen ve yaprak d\u00f6k\u00fcc\u00fc olarak tasarlanan &#8220;Agent Orange&#8221; adl\u0131 kimyasal madde ise yine ABD ordusu taraf\u0131ndan 1967 y\u0131l\u0131nda Vietnam Sava\u015f\u0131&#8217;nda insanlara kar\u015f\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131. &#8220;Agent Orange&#8221; i\u00e7erdi\u011fi dioksin maddesiyle insan v\u00fccudunda 10 y\u0131l boyunca kalabiliyor. Sava\u015ftan yar\u0131m y\u00fczy\u0131l ge\u00e7mesine kar\u015f\u0131n kurbanlar hala bu maddenin sebep oldu\u011fu hastal\u0131klarla m\u00fccadele ediyor. Bir\u00e7ok kanser, parkinson ve bebek \u00f6l\u00fcmlerinin sebebinin sava\u015fta kullan\u0131lan bu madde oldu\u011funun aksi kan\u0131tlanamad\u0131.<sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir jenosit deneyimi: Gaz odalar\u0131 <\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Naziler, zihinsel engelli hastalar\u0131n &#8216;\u2019\u00f6tenazi\u201d ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclmelerini sa\u011flayan zehirli gazlar\u0131 1939&#8217;da toplu katliam amac\u0131yla kullanmaya ba\u015flad\u0131. Nazi g\u00fczellemesi olan \u201c\u00f6tenazi\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc Nazilerin zihinsel rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 ya da fiziksel engelleri nedeniyle \u201cya\u015famaya de\u011fer\u201d bulmad\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131, sistematik olarak \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi anlam\u0131na gelen \u201cAlmanya\u201d patentli bir kitle imha y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 \u201c<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/11541\/tr\">\u00d6tenazi Program\u0131<\/a>\u201d\u00a0kapsam\u0131nda 6 adet gaz odas\u0131 tesisi kuruldu: Bernburg, Brandenburg, Grafeneck, Hadamar, Hartheim ve Sonnenstein tesisleri t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk \u00f6rnekleri olarak ve birer insanl\u0131k su\u00e7u abidesi olarak kay\u0131tlara ge\u00e7tiler. Bu \u00f6l\u00fcm merkezlerinde saf, kimyasal olarak i\u015flenmi\u015f karbon monoksit gaz\u0131 kullan\u0131larak kurbanlar topluca \u00f6l\u00fcme g\u00f6nderildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Almanya&#8217;n\u0131n Sovyetler Birli\u011fi&#8217;ni i\u015fgal etti\u011fi ve&nbsp; \u2018\u2019Mobilize Katliam Birlikleri\u201d ki Almanca \u2019da bunlara \u201c<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/2290\/tr\">Einsatzgruppe<\/a>\u201d ad\u0131 veriliyordu. S\u00f6z konusu mobil birliklerin \u201csivilleri toplu halde \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Haziran 1941&#8217;den sonra, Naziler toplu cinayet amac\u0131yla gaz arabalar\u0131nda deneyler yapt\u0131. Gaz arabalar\u0131 dahil\u00ee b\u00f6l\u00fcme verilecek egzozlarla, hava ve su ge\u00e7irmeyecek \u015fekilde s\u0131ms\u0131k\u0131 kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Einsatzgruppe \u00fcyelerinin sava\u015f yorgunlu\u011fu ve \u00e7ok say\u0131da&nbsp;<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/3298\/tr\">kad\u0131n<\/a>&nbsp;ve&nbsp;<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/2562\/tr\">\u00e7ocu\u011fu<\/a>&nbsp;\u00f6ld\u00fcrmenin getirdi\u011fi zihinsel \u0131st\u0131rap nedeniyle \u015fikayet etmelerinin ard\u0131ndan gaz arabalar\u0131 kullan\u0131lmaya ba\u015flan\u0131ld\u0131. Gaz odalar\u0131n\u0131n maliyetinin daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Einsatzgruppen \u00e7o\u011funlu\u011fu Yahudi,&nbsp;<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/4500\/tr\">Roman<\/a>&nbsp;(\u00c7ingene) ve zihinsel engelli ki\u015filerden olu\u015fan y\u00fcz binlerce insan\u0131 gaz odalar\u0131nda \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. 1941&#8217;de SS, Yahudilerin gaz odalar\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclmek \u00fczere imha kamplar\u0131na&nbsp;<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/5041\/tr\">s\u00fcrg\u00fcn<\/a>&nbsp;edilmesinin, \u201c<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/2816\/tr\">Nihai Sonucu<\/a>\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in en etkin y\u00f6ntem olmad\u0131\u011f\u0131na karar verdi. Ayn\u0131 y\u0131l, Naziler Polonya&#8217;da&nbsp;<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/11545\/tr\">Chelmno<\/a>&nbsp;kamp\u0131n\u0131 kurdu. Polonya&#8217;n\u0131n Lodz b\u00f6lgesinden gelen Yahudiler ve Romanlar \u00fc\u00e7 mobilize gaz arabas\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u201d<sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSabit gaz odalar\u0131nda (dizel motorlar\u0131n \u00fcretti\u011fi karbon monoksit gaz\u0131yla) sistematik toplu \u00f6l\u00fcmler 1942&#8217;de, Polonya&#8217;n\u0131n her yerinde&nbsp;<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/11542\/tr\">Belzec<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/11557\/tr\">Sobibor<\/a>&nbsp;ve&nbsp;<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/11558\/tr\">Treblinka<\/a>&#8216;da ba\u015flad\u0131. Kurbanlar s\u0131\u011f\u0131r vagonlar\u0131ndan \u201cindirilirken\u201d, onlara \u201cdu\u015flarda\u201d temizlenmeleri gerekti\u011fi s\u00f6ylendi. Nazi ve Ukraynal\u0131 subaylar bazen gaz odas\u0131na m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca fazla ki\u015finin s\u0131\u011fabilmesi i\u00e7in kollar\u0131n\u0131 kald\u0131rarak \u201cdu\u015flara\u201d girme emri verdikleri kurbanlara hakaret etti ya da onlar\u0131 d\u00f6vd\u00fc. Gaz odas\u0131na ne kadar \u00e7ok ki\u015fi s\u0131\u011farsa, kurbanlar\u0131n bo\u011fulmas\u0131 o kadar \u00e7abuk ger\u00e7ekle\u015fiyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Naziler s\u00fcrekli daha etkin imha y\u00f6ntemlerinin pe\u015findeydi. Polonya&#8217;daki&nbsp;<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/3673\/tr\">Auschwitz<\/a>&nbsp;kamp\u0131nda, Zyklon B (daha \u00f6nce fumigasyon i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r) gaz\u0131yla 600 Sovyet sava\u015f esirini ve 250 hasta esiri Eyl\u00fcl 1941&#8217;de \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Zyklon B topaklar\u0131, havayla temas etti\u011finde \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir gaza d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyordu. En h\u0131zl\u0131 gazla \u00f6ld\u00fcrme y\u00f6ntemini buldular ve Auschwitz&#8217;de toplu cinayet arac\u0131 olarak se\u00e7tiler. S\u00fcrg\u00fcnler en y\u00fcksek noktaya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, her g\u00fcn Auschwitz&#8217;de 6.000 Yahudi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u201d<sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle imha&nbsp;<a href=\"https:\/\/encyclopedia.ushmm.org\/narrative\/2689\/tr\">kamplar\u0131<\/a>&nbsp;olarak tasarlanmayan Stutthof, Mauthausen, Sachsenhausen ve Ravensbrueck toplama kamplar\u0131nda da gaz odalar\u0131 vard\u0131. Gaz odalar\u0131 g\u00f6rece k\u00fc\u00e7\u00fck olmakla birlikte, Nazilerin \u00e7al\u0131\u015fmaya \u201celveri\u015fsiz\u201d bulduklar\u0131 esirleri \u00f6ld\u00fcrmesi i\u00e7in in\u015fa edilmi\u015fti. S\u00f6z konusu toplama kamplar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda \u00f6ld\u00fcrme arac\u0131 olarak Zyklon B gaz\u0131 kullan\u0131ld\u0131.<sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1983&#8217;deki \u0130ran-Irak sava\u015f\u0131nda kullan\u0131lan &#8220;sarin gaz\u0131&#8221; da az bir miktar\u0131 ile insanlar\u0131 dakikalar i\u00e7inde \u00f6ld\u00fcr\u00fclebiliyordu. Alman kimyager Gerhad Schrader taraf\u0131ndan 1938 y\u0131l\u0131nda bulunan sinir sistemine k\u0131sa s\u00fcrede n\u00fcfuz ederek fel\u00e7 meydana getiren bu gaz hemen hemen b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin envaterinde kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 olarak yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Saddam H\u00fcseyin y\u00f6netimi taraf\u0131ndan \u201cSarin gaz\u0131\u201d 1988 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenen Halep\u00e7e katliam\u0131nda da kullan\u0131lm\u0131\u015f, 5 binden fazla insan \u00f6lm\u00fc\u015f, yakla\u015f\u0131k 7 bin ki\u015fi yaralanm\u0131\u015ft\u0131. G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019daki K\u00fcrtlere istianeden, 1991 y\u0131l\u0131nda BM taraf\u0131ndan kimyasal\u00a0silah kategorisine al\u0131nan bu gaz, daha sonra 1995 y\u0131l\u0131nda Tokyo metrosuna d\u00fczenlenen bir sald\u0131r\u0131da da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sald\u0131r\u0131da 12 ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015f, y\u00fczlerce ki\u015fi yaralanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cihan BEDEW\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>YARIN: B\u00d6L\u00dcM &#8211; 2  &#8221;TC\u2019nin Kimyasal Sicili&#8221; <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"http:\/\/www.lekolin.org\" data-type=\"URL\" data-id=\"lekolin.org\">K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cSava\u015f\u00e7\u0131l Toplum: Toplumsal de\u011fer gasp\u0131n\u0131n ikna yerine zorla sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imlerdir. Sava\u015f toplumsal ya\u015famdaki yabanc\u0131la\u015fman\u0131n en a\u015f\u0131r\u0131 ve vah\u015fi bi\u00e7imidir. Toplumsal do\u011fay\u0131 derinden yaralar ve sakatlar. Bu durumda toplumlar\u0131n korunma refleksleri geli\u015ferek yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 sava\u015fa kar\u015f\u0131 toplumsal varl\u0131\u011f\u0131 koruyucu \u00f6z savunma sava\u015f\u0131 bi\u00e7imini al\u0131rlar.\u201d Kimyasal silahlar\u0131n ke\u015ffiyle birlikte insano\u011flu b\u00fcy\u00fck bir tehdit ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13979,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","video":"","gallery":"","source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override":[{"single_blog_custom":"","sidebar":"","second_sidebar":"","share_position":"","share_float_style":"","post_date_format":"","post_date_format_custom":"","post_reading_time_wpm":"","zoom_button_out_step":"1","zoom_button_in_step":"1","number_popup_post":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"","single_post_gallery_size":""}],"trending_post_position":"","trending_post_label":"","sponsored_post_label":"","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":""},"jnews_primary_category":{"id":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1,13],"tags":[3732,3731,3735,3129,3734,3730,3733],"class_list":["post-13977","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-dizi-yazi","tag-agent-orange","tag-gaz-odalari","tag-imha-kamplari","tag-kimyasal","tag-mobilize-katliam-birlikler","tag-napalm","tag-otenazi-programi"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13977","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13977"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13980,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13977\/revisions\/13980"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13979"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}