Tarihte insanl\u0131k onurunda ve vicdan\u0131nda derin yaralar a\u00e7an uluslararas\u0131 alanda sava\u015f su\u00e7lar\u0131 olarak tan\u0131mlanan su\u00e7lar, bu g\u00fcn t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde sistematik bir \u015fekilde i\u015fgalci T\u00fcrk devleti taraf\u0131ndan K\u00fcrdistan\u2019da i\u015flenmeye devam ediliyor.<\/p>\n\n\n\n
Uluslararas\u0131 toplum iki b\u00fcy\u00fck d\u00fcnya sava\u015f\u0131, milyonlarca can kayb\u0131, i\u015fkence, soyk\u0131r\u0131m, etnik temizlik ve tecav\u00fcz gibi insan haklar\u0131n\u0131 ihlal su\u00e7lar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ya\u015fan\u0131lanlar\u0131n tekrarlanmamas\u0131 ad\u0131na tarihte ilk defa N\u00fcrnberg Uluslararas\u0131 Askeri Mahkemesi Stat\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan kategrize edilmi\u015ftir. Modern uluslararas\u0131 hukuk sisteminde ise Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi bu g\u00f6revi \u00fcstlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
1.D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bir komisyon kurulmu\u015ftur. Komisyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131nda sunulmu\u015f ve sava\u015f su\u00e7lar\u0131 tan\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece Leipzig Mahkemesinde sava\u015f su\u00e7u i\u015fledikleri idda edilen ki\u015filer yarg\u0131lanm\u0131\u015f ve cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fanan bunca deneyim ve tecr\u00fcbeden yola \u00e7\u0131k\u0131larak ikinci D\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131 kurulacak mahkemelerin alt yap\u0131s\u0131 olu\u015fturulmu\u015ftur. Buna g\u00f6re sava\u015f su\u00e7u kavram\u0131 Leipzig Mahkemesindeki geli\u015fmelerden sonra N\u00fcrberg Mahkemesinde, Tokyo Mahkemesinde,1949 Cenevre S\u00f6zle\u015fmelerinde, Eski Yugoslavya Mahkemesinde, Ruanda Mahkemesinde net bir \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine 1899 ve 1907 Lahey s\u00f6zle\u015fmeleri, uluslararas\u0131 hukukta sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan ilk resmi s\u00f6zle\u015fmelerden biridir. T\u00fcm bu tan\u0131mlamalar ve Uluslararas\u0131 insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 sava\u015f su\u00e7lar\u0131 net bir \u015fekilde s\u00f6zle\u015fmelere ba\u011flanm\u0131\u015f olsa da s\u00f6z konusu i\u015fgalci T\u00fcrk devleti K\u00fcrt halk\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7lar g\u00f6rmezden geliniyor.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zellikle i\u015fgalci T\u00fcrk devleti 17 Nisanda ba\u015flat\u0131lan ve yakla\u015f\u0131k 8 ayd\u0131r G\u00fcney K\u00fcrdistan\u0131n Zap, Metina ve Ava\u015fin b\u00f6lgelerinde K\u00fcrdistan \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Gerillas\u0131na kar\u015f\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 kimyasal silahlar bir \u00e7ok kez belgelerle ispatland\u0131. Lahey hukukunun d\u00fczenledi\u011fi yasaklanm\u0131\u015f silahlar ve sava\u015f tekniklerini ihlal etti\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yukarda belirti\u011fimiz Uluslararas\u0131 alanda ve s\u00f6zle\u015fmelerde sava\u015f su\u00e7u olarak bilirlenen \u201cBo\u011fucu, zehirli veya di\u011fer gazlar ile benzeri s\u0131v\u0131, malzeme ve cihazlar kullan\u0131lmas\u0131\u201d maddesi i\u015fgalci T\u00fcrk devleti taraf\u0131ndan en \u00e7ok ihlal edilen madde oldu. Tarihten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze T\u00fcrk devleti, zehirli ve kimyasal gazlar\u0131 1938 y\u0131l\u0131nda Dersim de, Zilan\u2019da Kuzey K\u00fcrdistan da, yo\u011fun bir \u015fekilde kullanarak y\u00fczlerce ve hatta binlerce insan\u0131n bir anda \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep oldu\u011funu defalarca belgelerle kan\u0131tlanm\u0131\u015f, insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 sava\u015f su\u00e7u i\u015fledi\u011fi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Ayn\u0131 zamanda i\u015fgalci T\u00fcrk devletinin 19 Kas\u0131m\u2019dan beri de Kuzey ve Do\u011fu Suriye\u2019de d\u00fczenledi\u011fi sald\u0131r\u0131lar, hem Lahey hukuku hem de Cenevre hukuku bak\u0131m\u0131ndan sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131n en a\u00e7\u0131k g\u00f6stergesidir. \u201cSavunmas\u0131z veya askeri hedef olu\u015fturmayan kent, k\u00f6y, yerle\u015fim yeri ve binalar\u0131n bombalanmas\u0131 veya bu yerlere herhangi bir ara\u00e7la sald\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d maddesi a\u00e7\u0131k\u00e7a 19 Kas\u0131m\u2019dan beri ihlal edilmektedir. Bu bak\u0131mdan Demokratik Suriye G\u00fc\u00e7leri (QSD) Bas\u0131n \u0130rtibat Merkezi\u2019nin, i\u015fgalci T\u00fcrk devletinin sadece 23 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi sald\u0131r\u0131larda 116 k\u00f6y ve beldeyi hedef ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131, k\u00f6ylerin ve di\u011fer yerle\u015fim birimlerinin i\u015fgalci T\u00fcrk devleti taraf\u0131ndan nas\u0131l hedef g\u00f6zetilerek sald\u0131r\u0131ya maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar niteliktedir.<\/p>\n\n\n\n
Bununla birlikte \u201cAskeri ama\u00e7l\u0131 olmamas\u0131 ko\u015fuluyla din, e\u011fitim, sanat, bilim veya yard\u0131m ama\u00e7lar\u0131yla kullan\u0131lan binalara, tarihi eserlere, hastanelere ve hasta ve yaral\u0131lar\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 yerlere kasten sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlenmesi\u201d maddesi, T\u00fcrk devletinin 20 Kas\u0131m\u2019da Koban\u00ea\u2019deki Covid Hastanesi\u2019ni bombalayarak yerle bir etmesi, Koban\u00ea’nin do\u011fusundaki Koran k\u00f6y\u00fcnde 1 okul tamamen, 3 okul da k\u0131smen y\u0131k\u0131lmas\u0131 bu maddenin a\u00e7\u0131k\u00e7a ihlal edildi\u011finin kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u201cTahmin edilen somut ve do\u011frudan askeri avantajlara k\u0131yasla, a\u015f\u0131r\u0131 olacak \u015fekilde, sivillerin yaralanmas\u0131na veya \u00f6lmesine veya sivil nesnelerin zarar g\u00f6rmesine yol a\u00e7aca\u011f\u0131 ve geni\u015f \u00e7apta, uzun vadeli ve a\u011f\u0131r bir bi\u00e7imde do\u011fal \u00e7evreye zarar verece\u011finin bilincinde olarak sald\u0131r\u0131 ba\u015flat\u0131lmas\u0131\u201d maddesine, bu\u011fday silolar\u0131ndan elektrik hatlar\u0131na kadar altyap\u0131y\u0131 hedef alan sald\u0131r\u0131lar\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n\n\n\n
\u201c\u0130\u015fgalci devletin kendi sivil n\u00fcfusunun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u015fgal etti\u011fi topraklara do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak nakletmesi veya i\u015fgal edilen topraklardaki n\u00fcfusun tamam\u0131n\u0131n veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131n devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde veya d\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcr\u00fclmesi veya nakli\u201d maddesi, \u00f6zellikle Efrin, Ser\u00eakaniy\u00ea ve Gir\u00ea Sp\u00ee\u2019nin T\u00fcrk devleti taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmesi sonras\u0131 K\u00fcrt n\u00fcfusun tehcire maruz b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 bak\u0131mdan ihlal edildi. K\u00fcrts\u00fczle\u015fme ve demografi de\u011fi\u015ftirme halen devam da ediyor.<\/p>\n\n\n\n
\u201cSald\u0131r\u0131 sonucu ele ge\u00e7irilse bile, bir kenti ya da yeri talan etme\u201d maddesi, Efrin, Ser\u00eakaniy\u00ea ve Gir\u00ea Spi i\u015fgalinde \u00e7ok\u00e7a ihlal edildi. \u00d6zellikle Efr\u00een\u2019de tam bir ya\u011fma ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fgalci T\u00fcrk devleti, G\u00fcney K\u00fcrdistan ve Rojava\u2019da devam eden sald\u0131r\u0131lar\u0131yla uluslararas\u0131 hukuku tamamen \u00e7i\u011fneyerek, sava\u015f ve insanl\u0131k su\u00e7u i\u015fliyor. T\u00fcm bunlar d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde ya\u015fan\u0131rken ilgili kurum ve kurulu\u015flar K\u00fcrt halk\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda sa\u011f\u0131r ve dilsizi oynuyor, bu insanl\u0131k su\u00e7lar\u0131na ortak oluyor.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131da belirti\u011fimiz \u00a0uluslararas\u0131 yasalara g\u00f6re ilgili kurumlar bunu takip etmek ve engel olmak i\u00e7in kurulmu\u015ftur. \u0130\u015fgalci T\u00fcrk devleti, K\u00fcrt halk\u0131na kar\u015f\u0131 Biyolojik ve demografik, sistematik \u00a0bir soyk\u0131r\u0131m sald\u0131r\u0131lar\u0131 yap\u0131yor. Bu sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00a0g\u00f6rmezden gelmek bu kurumlar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fini\u00a0 tart\u0131\u015fma a\u00e7\u0131k hala getiriyor.<\/p>\n\n\n\n