{"id":14232,"date":"2023-08-03T11:31:55","date_gmt":"2023-08-03T09:31:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/?p=14232"},"modified":"2023-08-03T11:31:55","modified_gmt":"2023-08-03T09:31:55","slug":"guhertina-demografya-li-serekaniye-cewa-te-kirin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/guhertina-demografya-li-serekaniye-cewa-te-kirin\/","title":{"rendered":"Guhertina Demografya Li Ser\u00eakaniy\u00ea \u00c7ewa T\u00ea Kirin?"},"content":{"rendered":"<p>Di destp\u00eaka aloziya S\u00fbriy\u00ea \u00fb pi\u015ft\u00ee \u015fore\u015fa 19 T\u00eermeh\u00ea di sala 2012 an de, dewleta Tirk a dagirker dest bi m\u00fbdaxeleya S\u00fbriy\u00ea kir, bi taybet pi\u015ftgir\u00ee da \u00e7etey\u00ean Art\u00ea\u015fa Azad \u00fb h\u00eaz\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean p\u00eave gir\u00eaday\u00ee. Her wiha destekday\u00eena w\u00ea ji bo Pozisyona ni\u015ft\u00eeman\u00ee ya S\u00fbr\u00ee j\u00ee weke s\u00eewanek\u00ee siyas\u00ee ji xwe re d\u00eet \u00fb bikar an\u00ee. Ev h\u00eaz di 8\u2019\u00ea Sermawez\u00ea 2012\u2019an de birin her\u00eam\u00ean Kurdan li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb bi taybet li Ser\u00eakaniya dagirkir\u00ee da ku projeya netewa demokrat\u00eek xirab bike. P\u00eare \u00e7etey\u00ean Art\u00ea\u015fa Azad g\u00fbher\u00een ket\u00eebey\u00ean Cebhet El N\u00fbsra \u00fb\u00a0 di nav van kom\u00ean \u00e7ekdar de rastiya \u00e7etey\u00ean Da\u00ee\u015f\u00ea bi awayek\u00ee \u015f\u00eanber li bajar\u00ea Ser\u00eakaniy\u00ea derket hole. Pi\u015ft\u00ee w\u00ea Yek\u00eeney\u00ean Parastina Gel (YPG) di sala 2015\u2019an de bajar ji \u00e7etey\u00ean DAI\u015e\u2019\u00ea rizkarkirin \u00fb hem\u00fb plan\u00ean dewleta Tirk a dagirker \u00fb hik\u00fbmeta Erdogan \u00ea fa\u015f\u00eest bin p\u00ea kirin. Dema ku rastiya h\u00eaz\u00ean parastin\u00ea \u00fb pirojeya w\u00ea ya rizgarkirina welat hate naskirin \u00fb bi dem\u00ea re saziy\u00ean r\u00eaveberiya xweser hatin damezrandin, hem\u00fb p\u00eakhatey\u00ean li Ser\u00eakaniy\u00ea tevl\u00ee nav ref\u00ean YPG\u00ea b\u00fbn. Ev h\u00eaza parastin\u00ea her \u00e7\u00fb mezintir b\u00fb, ev yek aciziyek ji dewleta Tirk a dagirker da \u00e7\u00eakirin.<\/p>\n<p><strong>ACIZIYA WAN GIHI\u015eT ASTA KU \u00caR\u00ce\u015e\u00ca GOR\u00caN MIRIYAN BIKIN\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Dewleta Tirk a dagirker ji bo ku ev proje bi ser nekeve bi hem\u00fb away\u00ee \u00ear\u00ee\u015f li her\u00eam\u00ea da \u00e7\u00eakirin. Di sala 2018\u2019an de Efr\u00een dagirkir, di sala 2019\u2019an de Gir\u00ea Sip\u00ee \u00fb Ser\u00eakaniy\u00ea j\u00ee dagirkir, l\u00ea v\u00ea car\u00ea dewleta Tirk a dagirker ji bo bikaribe projey\u00ean xwe bidom\u00eene, gava yekem\u00een ku av\u00eat li her\u00eam\u00ean dagirkir\u00ee g\u00fbhartina demograf\u00ee b\u00fb. Di destp\u00eaka dagirkirina Ser\u00eakaniy\u00ea de \u00ear\u00ee\u015f\u00ea gund\u00ean \u00cez\u00eediyan kirin \u00ean wek e gund\u00ea \u015eikriya, Can Temir, Lezqa y\u00ea heta gor \u00fb goristan\u00ean miriyan ji topbarana dewleta Tirk a dagirker b\u00ea par neman. Di heman dem\u00ea de gor\u00ean \u015feh\u00eedan li Ser\u00eakaniy\u00ea talan kirin \u00fb kirin cih\u00ea perwerdeya \u00c7eteyan. Bi rengek\u00ee gi\u015ft\u00ee mirov\u00ean ji derdora 200 gund\u00ean ku ji mal\u00ean xwe derketin nema hi\u015ftin ku vegerin mal\u00ean xwe \u00fb derdora 150 hezar kes p\u00eare ko\u00e7ber b\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>BI KIRYAR\u00caN QIR\u00caJ XELQ\u00caN BAJ\u00caR KO\u00c7BER KIRIN<\/strong><\/p>\n<p>Di heman dem\u00ea de dewleta Tirk \u00fb \u00e7etey\u00ean w\u00ea dest dan\u00een ser hem\u00fb mal \u00fb milk\u00ean xelk\u00ea \u00fb kes\u00ean ku di mal\u00ean xwe de mane gef\u00ean ku\u015ftin\u00ea li ser wan kirin da ku ji mal\u00ean xwe derkevin. Bi dem\u00ea re istixbarata dewleta Tirk a dagirker \u00fb \u00e7etey\u00ean w\u00ea dest bi revandina siv\u00eelan kirin \u00fb fidiyayan ji malbat\u00ean wan xwestin da ku wan berdin. Her wiha bi kiryar\u00ean tecawiz\u00ea jinan, l\u00eadan, ku\u015ftin\u00ea xwestin xelk\u00ea Ser\u00eakaniy\u00ea ko\u00e7ber\u00ee cih\u00ean cuda cuda bibin. Li Ser\u00eakaniy\u00ea \u00e7etan bajar ji xwere kirine weke be\u015fan her fes\u00eeleyek an j\u00ee komek \u00e7eteyan cihek\u00ee bi r\u00eave dibin \u00fb her komek \u00e7ete ji wan li gor\u00ee s\u00eestema xwe didin me\u015fandin \u00fb her yek j\u00ee zindaneke taybet li gel wan heye. Di nava baj\u00ear de zindaneke taybet a jinan j\u00ee heye \u00fb wan i\u015fkence dikin \u00fb tecaw\u00fbz dikin. Piraniya wan j\u00ee ji ber ku ten\u00ea Kurdin bi hincet \u00fb senaryoy\u00ean ku pi\u015ftgiriy\u00ea didin R\u00eaveberiya Xweser dihatin girtin \u00fb beranber\u00ea w\u00ea ji malbatan pere dixwestin.<\/p>\n<p><strong>REVANDIN \u00db XWESTINA FIDYEY\u00ca JI BO \u00c7ETEYAN B\u00dbYE DERIY\u00ca DEBAR\u00ca<\/strong><\/p>\n<p>Ev kiryar\u00ean revandin, zindankirin \u00fb ji malbat\u00ea fidye (pere xwestin) \u00ead\u00ee ji bo hem\u00fb ket\u00eebey\u00ean \u00e7eteyan re bib\u00fb deriy\u00ea debar\u00ea \u00fb talaniy\u00ea. \u00cad\u00ee hate asta ku gelek caran \u00e7ete di nava xwe de \u00ear\u00ee\u015f\u00ee hev dikirin. Sedemeke din a \u00e7ete ku xwe bi xwe lihevketin j\u00ee kir\u00een \u00fb firotina madey\u00ean hi\u015fbir b\u00fb.<\/p>\n<p><strong>PROJEYA GUHERTINA DEMOGRAFIYAY\u00ca <\/strong><\/p>\n<p>Li aliyek\u00ee din j\u00ee dewleta Tirk a dagirker ji bo projeya xwe a guhartina demograf\u00ee temam bike dem bi dem malbat\u00ean wan kom\u00ean \u00e7ekdar y\u00ean bi ser Tirkiy\u00ea ve weke malbat\u00ean \u00e7etey\u00ean Idlib\u00ee, malbat\u00ean \u00ceraq\u00ee \u00fb kes\u00ean biyan\u00ee an\u00een her\u00eam\u00ea \u00fb li mal\u00ean kurdan bi cih kirin. Ji xwe di du sal\u00ean daw\u00ee de kom\u00ean \u00e7ete y\u00ea bi nav\u00ea Say\u00eeron tev\u00ee malbat\u00ean wan derbas\u00ee Ser\u00eakaniy\u00ea b\u00fbn \u00fb bi taybet li taxa Hewarna bi cih b\u00fbn. Xelk\u00ea tax\u00ea ji mal\u00ean wan derxistin da ku DAI\u015e\u2019\u00ee \u00fb malbat\u00ean wan t\u00eade bi cih bibin. Hejmarek ji wan j\u00ee (nasname) cinsiya \u00ceraq\u00ee bi wan re hene, ji bo p\u00ea\u015f\u00ee l\u00eagirtina heb\u00fbna Da\u00ee\u015f\u00ea li her\u00eam\u00ea b\u00ea ve\u015fartin. Parastina v\u00ea tax\u00ea derxistin asta jor.<\/p>\n<p>Di van dem\u00ean daw\u00ee de dewleta Tirk a dagirker \u00fb \u00e7etey\u00ean w\u00ea senariyoya revandina DAI\u015e\u2019\u00ea ya li girt\u00eegehan dan ragihandin\u00ea. Bi v\u00ea hincet\u00ea DAI\u015e\u2019\u00ea perwerde dikin da ku di dem\u00ean p\u00ea\u015f de kiriyar\u00ean ku b\u00ean kirin dewleta Tirk a dagirker ney\u00ea tohmetbar (sucdar) kirin. Ji xwe gund\u00ean ku n\u00eaz\u00ee s\u00eenor\u00ea Bak\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea m\u00eena projeya Meco \u00a0ya ku dikeve Rojhilat\u00ee Ser\u00eakaniy\u00ea \u00fb gund\u00ea Re\u015fo Etiya j\u00ee dagirkirin da ku serbaz\u00ean Tirkan \u00fb \u00e7etey\u00ean w\u00ea serbest derbas\u00ee Tirkiy\u00ea bibin \u00fb \u00e7\u00fbn \u00fb hatina wan h\u00easan bibe. K\u00ealeka v\u00ea yek\u00ea \u00e7i kes\u00ean ku li Ser\u00eakaniy\u00ea hatibe d\u00eetin, hatin girtin bi tohmeta ku pi\u015ftgiriya QSD\u00ea dikin yan j\u00ee bi wan re kar dikin. Bi v\u00ea r\u00eabaz\u00ea xwestin ku tirs\u00ea di nav gel de bidin \u00e7\u00eakirin \u00fb kes\u00ean ku mal \u00fb milk\u00ean wan hene ko\u00e7ber bibin. Di sala 2022\u2019an de dewleta Tirk a dagirker dest bi r\u00eabazek\u00ee n\u00fb ya g\u00fbhrtina demograf\u00ee kir. V\u00ea pol\u00eet\u00eekay\u00ea j\u00ee bi riya firotina malan a li Ser\u00eakaniya dagirkir\u00ee, m\u00eena kes\u00ea bi nav\u00ea Salih El Mi\u00ea\u015f\u00ee di riya par\u00eazer\u00ea Minhel El Say\u00eer ku li \u00c7argo\u015feya Ewlehiy\u00ea ya li bajar\u00ea Hesek\u00ea dim\u00eene \u00fb dibe xizm\u00ea Xelef El Say\u00eer ku niha ev kes li Ser\u00eakaniy\u00ea bi M\u00ceT a Tirk re kar dike, dest bi firotina xaniyan dikin. Li aliyek\u00ee din j\u00ee dewleta Tirk a dagirker ji bo her\u00eam\u00ea di war\u00ea fikr\u00ee \u00fb bawer\u00ee de li gor fikr\u00ea Osmaniya n\u00fb p\u00ea\u015fbix\u00eene \u00fb fikr\u00ea Islama Tundrew belav bike gir\u00eeng\u00ee dide dewrey\u00ean ezberekirina Quran\u00ea li mizgeftan. Bi v\u00ea r\u00eabaz\u00ea \u00e7andina fikr\u00ea netewperest\u00ee, ol perest\u00ee di nav jin \u00fb zarokan de dide \u00e7\u00eakirin.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee hilbijartin\u00ean Tirkiy\u00ea \u00fb serkeftina Erdogan\u00ea fa\u015f\u00eest di komar\u00ea de, bi awayek\u00ee lezg\u00een dest bi ko\u00e7beriya zor\u00ea li ser xelk\u00ean ko\u00e7ber y\u00ean S\u00fbr\u00ee kirin \u00fb \u015fandin her\u00eam\u00ean dagirkir\u00ee. Careke din hevpeymana di navbera hik\u00fbmeta Erdogan \u00fb rej\u00eema S\u00fbr\u00ee ya \u015fof\u00een\u00ee ku di dem\u00ea kembera Ereb\u00ee de hatib\u00fb plankirin \u00fb projeya Mihemed Teleb Hilal de w\u00ea dem\u00ea \u00e7\u00eakirib\u00fbn hate n\u00fbjen kirin. Armanca v\u00ea g\u00fbhartina demograf\u00ee j\u00ee ewe ku \u00e7andek\u00ee d\u00fbr\u00ee \u00e7anda resen a her\u00eama Ser\u00eakaniy\u00ea b\u00ea jiy\u00een, di heman dem\u00ee de ferq \u00fb cudah\u00ee di nav p\u00eakhateyan de b\u00ea \u00e7\u00eakirin, kurdan bi qirkirinek\u00ee n\u00fb re derbas bikin.<\/p>\n<p><strong>Viyan TOLH\u0130LDAN<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/\"><strong>Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Stratej\u00eek A Kurdistan\u00ea<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Di destp\u00eaka aloziya S\u00fbriy\u00ea \u00fb pi\u015ft\u00ee \u015fore\u015fa 19 T\u00eermeh\u00ea di sala 2012 an de, dewleta Tirk a dagirker dest bi m\u00fbdaxeleya S\u00fbriy\u00ea kir, bi taybet pi\u015ftgir\u00ee da \u00e7etey\u00ean Art\u00ea\u015fa Azad \u00fb h\u00eaz\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean p\u00eave gir\u00eaday\u00ee. Her wiha destekday\u00eena w\u00ea ji bo Pozisyona ni\u015ft\u00eeman\u00ee ya S\u00fbr\u00ee j\u00ee weke s\u00eewanek\u00ee siyas\u00ee ji xwe re d\u00eet \u00fb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14233,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"archive-right","second_sidebar":"archive-right","sticky_sidebar":"1","share_position":"float","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"0","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"","hide":""},"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[3924,3109,3920,3923,175,1316],"class_list":["post-14232","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politik-analiz","tag-ceteyen-daise","tag-demografya","tag-dewleta-tirka-dagirker","tag-kocberi","tag-mit","tag-serekaniye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14232"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14235,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14232\/revisions\/14235"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}