{"id":14871,"date":"2025-04-23T09:20:09","date_gmt":"2025-04-23T07:20:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/?p=14871"},"modified":"2025-04-23T09:20:09","modified_gmt":"2025-04-23T07:20:09","slug":"dixwazin-projeya-kembera-erebi-veguhezinin-kembera-tirkiti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/dixwazin-projeya-kembera-erebi-veguhezinin-kembera-tirkiti\/","title":{"rendered":"Dixwazin Projeya Kembera Ereb\u00ee Veguhez\u00eenin Kembera Tirkit\u00ee"},"content":{"rendered":"<p>Cara yekem\u00een di sala 1963\u2018an de Berpirs\u00ea Ewlekariya Siyas\u00ee (Emin El Siyas\u00ee) Mihemed Teleb H\u00eelal ve projeyeke nijadperest\u00ee ku heb\u00fbna Kurdan dike hedef p\u00ea\u015fke\u015f\u00ea desthiladariya dewleta S\u00fbriy\u00ea kir. Li ser v\u00ea esas\u00ee l\u00eakol\u00eena projey\u00ea ya aliy\u00ea w\u00ea ya siyas\u00ee, civak\u00ee, abor\u00ee \u00fb netew\u00ee ve hate kirin di sala 1966\u2019an de di S\u00eayem\u00een Kongreya Partiya Baas de hate gotib\u00eajkirin \u00fb di encam\u00ea de j\u00ee biryara guhertina demograf\u00ee ya ji her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea destp\u00ea bike hat girtin. Li gor biryar\u00ea xeta s\u00eenor\u00ea ya ku bi dir\u00eajahiya 275 km ji rojhilat\u00ea D\u00earik\u00ea heya rojavay\u00ea Ser\u00eakaniy\u00ea \u00fb bi kurahiy\u00ea ve j\u00ee 10-15 km p\u00eak b\u00ea.<\/p>\n<p>Armanca projey\u00ea ewb\u00fb ku e\u015f\u00eer \u00fb malbat\u00ean ku li herem\u00ean hawirdora serxet \u00fb binxet\u00ea (Rojavay\u00ea Kurdistan \u00fb Bakur\u00ea Kurdistan) ji hev dur bikin an j\u00ee tevah\u00ee t\u00eakiliya wan ji hev q\u00fbt bikin. Jixwe ji v\u00ea xet\u00ee re ku nav\u00ea Xeta Deh l\u00ea hatib\u00fb kirin xwed\u00ee axeke bi bereket \u00fb dewlemend e. Ji bo ku malbat \u00fb e\u015f\u00eer\u00ean v\u00ea herem\u00ee ji hev q\u00fbt bikin, bi hezaran malbat\u00ean Ereb \u00ean ji gundewar\u00ean Heleb\u00ea y\u00ean wek e Sif\u00eer\u00ea, Mesken\u00ea heya Minbic \u00fb Tebqay\u00ea bi awayek organ\u00eezekir\u00ee ki\u015fandin v\u00ea herem\u00ee \u00fb bicihkirin. Dema v\u00ea yek\u00ee kirin j\u00ee hincetek j\u00ee j\u00ea re peydakirin. Cih \u00fb war\u00ean van malbatan ji ber ava bendava Firat\u00ea serde \u00e7\u00fbye \u00fb di bin av de mane. Ji bo v\u00ea j\u00ee r\u00eajeya Ereb \u00ean li D\u00earik\u00ea sed\u00ee 12, Qami\u015flo sed\u00ee 12, Ser\u00eakaniy\u00ea 12 \u00fb ji sed\u00ee 6 j\u00ee ji Ereb\u00ean Mexm\u00fbr\u00ee y\u00ean li Hesek\u00ea hate dan\u00een. P\u00eakan\u00eena v\u00ea projey\u00ea ji sala 1974 heya 1976\u2019an dir\u00eaj kir. L\u00ea pi\u015ftre ev proje b\u00ea ku ferm\u00ee berdewam bike di bin nav\u00ea \u00e7andiniy\u00ea de hin malbat\u00ean Ereb dem bi dem an\u00eena herem\u00ea re berdewam kir.<\/p>\n<p>B\u00eaguman ev proje wilo b\u00eaal\u00ee n\u00eenb\u00fb, di heman dem\u00ee de hin malbat\u00ean Kurd j\u00ee ji bo d\u00fbr\u00ea s\u00eenor bixin, li ser xeta \u00c7iyay\u00ea Kezwana hatin bicihkirin \u00fb xwestin di h\u00eala ziman \u00fb \u00e7and\u00ea de di nav p\u00eakhateya Ereb de werin helandin. Di berdewamiya projey\u00ea de ne ten\u00ea di h\u00eala helandina \u00e7and \u00fb ziman de di heman dem\u00ee de ji bo tundiya fizik\u00ee j\u00ee gel\u00ea her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea metirsiyek\u00ea bide avakirin gel\u00ean Ereb \u00ean Mexm\u00fbr\u00ea ku wek e p\u00eakhateyek di perwerdeya Partiya Baas de derbas b\u00fbne hatin bi\u00e7ekkirin. Ev yek kopiyek ji projeya ku bi Cihuyan didan kirin li ser s\u00eenor\u00ea ba\u015f\u00fbr\u00ea S\u00fbriy\u00ea hate avakirin. Ev yek tehd\u00eet\u00ean tundwar hi\u015ft ku piraniya Kurd\u00ean v\u00ea herem\u00ee ne\u00e7ar bim\u00eenin dev ji cih \u00fb war\u00ea xwe berdin \u00fb ber bi herem\u00ean din \u00ean S\u00fbriy\u00ea wek e \u015eam, Heleb \u00fb hwd ve bi\u00e7in.<\/p>\n<p>Di dawiy\u00ea de armanca v\u00ea projeya nijadperest, encama hemahengiya navb\u00eara \u00eest\u00eexbarata rej\u00eema S\u00fbr\u00ee ya Baas\u00ea \u00fb dewleta Tirk a dagirker de ji bo guhertineke demograf\u00ee ya li her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea were kirin b\u00fb. H\u00eajay\u00ea gotin\u00ea ye ku aliy\u00ea Komara Tirkiy\u00ea ku serokatiya w\u00ea Mistefa Kemal Ataturk dikir, Plana Islah \u015earq ku heman \u015f\u00eawaz\u00ee li Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea dab\u00fb destp\u00eakirin ve bib\u00fb yek.<\/p>\n<p><strong>NIHA J\u00ce DI S\u00dbRIY\u00ca DE KEMBERA TIRK\u00ceT\u00ce\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Niha j\u00ee li ser bingeha heman projey\u00ea dewleta Tirk a dagirker bicihkirina malbat \u00fb \u00e7etey\u00ean Uygur, Tirkmen\u00eestan\u00ee, Azerbeycan\u00ee, \u015e\u00ee\u015fan\u00ee \u00fb hwd \u00ean li Efr\u00een, Ser\u00eakaniy\u00ea, Gir\u00ea Sp\u00ee, Cerabl\u00fbs \u00fb Ezaz\u00ea dixwaze projeya Kembera Ereb\u00ee ku ji aliy\u00ea Partiya Baas ve di sala 1966\u2019an de dab\u00fb destp\u00eakirin veguhez\u00eene Kembera Tirkit\u00ee. Di heman dem\u00ea de hewil dide di r\u00eaya r\u00fbsipiy\u00ean E\u015f\u00eer\u00ean Mexmur\u00ee y\u00ean ku li her\u00eam\u00ean dagirkir\u00ee dim\u00eenin r\u00eaxistinb\u00fbnek\u00ee wan bidin avakirin da ku li hember R\u00eaveberiya Xweser rabin \u00fb rojev\u00ea j\u00ee di nav civak\u00ea de bidin \u00e7\u00eakirin. Ji xwe ev yek di r\u00eaya \u00e7etey\u00ean gir\u00eaday\u00ee Tirkiy\u00ea ve t\u00ea kirin. Wek e hincet j\u00ee qa\u015fo \u2018w\u00ea R\u00eaveberiya Xweser dest deyne ser mal \u00fb milk\u00ean mexmuriyan\u2019 li her\u00eam\u00ea \u00fb bi v\u00ea yek\u00ea dixwazin metirsiyek\u00ee di nav civak\u00ea de bidin \u00e7\u00eakirin. Bi taybet ev mijar her\u00ee z\u00eade pi\u015ft\u00ee hilwe\u015fandina rej\u00eema S\u00fbr\u00ee rojev\u00ean bi v\u00ee reng\u00ee ya \u015fer\u00ea taybet didin avakirin da ku gel\u00ea Ereb ji R\u00eaveberiya Xweser a Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea d\u00fbr bikevin. \u00a0N\u00eaz\u00ee 60 salin di ser v\u00ea projey\u00ea derbas b\u00fb \u00fb bi salan p\u00eakhatey\u00ean her\u00eam\u00ea li ser v\u00ea ax\u00ea jiyan dikin, l\u00ea dewleta Tirk a dagirker careke din dixwaze di r\u00eaya r\u00eaxistina olperest a HT\u015e \u00fb \u00e7etey\u00ean p\u00eave gir\u00eaday\u00ee v\u00ea projey\u00ea temam bike anj\u00ee veguhez\u00eene plana Kembera Tirkit\u00ee. Li ser v\u00ea bingeh\u00ee r\u00fbsipiy\u00ean e\u015f\u00eer\u00ean v\u00ea herem\u00ee derbar\u00ea v\u00ea mijar\u00ea de tewcih dikin da ku projeya R\u00eaveberiya Xweser a Demokrat\u00eek ku hem\u00fb civak, bawer\u00ee \u00fb p\u00eakhateyan di nava xwe de dihew\u00eene bi ser nekeve. Lewma dem bi dem bi mijar\u00ean wiha dixwazin gel\u00ea Ereb dijbertiya gel\u00ea Kurd bike \u00fb fitneyek\u00ee di nav p\u00eakhateyan de bidin \u00e7\u00eakirin. L\u00ea heya niha ev kiryar\u00ean dewleta Tirk a dagirker bi ser neketiye \u00fb l\u00ea xeter\u00ee h\u00eaj j\u00ee berdewam dike.<\/p>\n<p><strong>Viyan TOLHILDAN<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.lekolin.org\/ku\/\"><strong>Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Stratej\u00eek A Kurdistan\u00ea<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cara yekem\u00een di sala 1963\u2018an de Berpirs\u00ea Ewlekariya Siyas\u00ee (Emin El Siyas\u00ee) Mihemed Teleb H\u00eelal ve projeyeke nijadperest\u00ee ku heb\u00fbna Kurdan dike hedef p\u00ea\u015fke\u015f\u00ea desthiladariya dewleta S\u00fbriy\u00ea kir. Li ser v\u00ea esas\u00ee l\u00eakol\u00eena projey\u00ea ya aliy\u00ea w\u00ea ya siyas\u00ee, civak\u00ee, abor\u00ee \u00fb netew\u00ee ve hate kirin di sala 1966\u2019an de di S\u00eayem\u00een Kongreya Partiya Baas [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14872,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"archive-right","second_sidebar":"archive-right","sticky_sidebar":"1","share_position":"float","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"0","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"","hide":""},"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[2503,41,504,4083,4181,4182,2478,1316,4184,4038,4183],"class_list":["post-14871","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","tag-cerablus","tag-efrin","tag-ezaz","tag-girespi","tag-kembera-ereban","tag-kembera-tirkiti","tag-sam","tag-serekaniye","tag-sisani","tag-suri","tag-uygur"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14871","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14871"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14871\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14873,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14871\/revisions\/14873"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14872"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14871"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14871"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14871"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}