\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1446-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
\t\t\t\t\t\tSuriye\u2019de ki geli\u015fmeler h\u0131z\u0131ndan hi\u00e7 bir \u015fey kaybetmeden devam etmektedir. Be\u015far Esad iktidar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u015fler gittik\u00e7e i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz hale gelmektedir. Esad iktidar\u0131 reform ve Alttan muhalif kesimlerle g\u00f6r\u00fc\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015farak bu zorlu s\u00fcreci daha az kay\u0131pla ge\u00e7i\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken di\u011fer taraftan da \u00e7evre \u00fclkelerle diplomatik g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yaparak kendilerine yard\u0131m eli uzat\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmektedir. Mevcut konumda Suriye\u2019de Esad iktidar\u0131n\u0131n ba\u015fta kalmas\u0131n\u0131 destekleyebilecek \u00fclkeler aras\u0131nda \u0130ran, Irak, Rusya ve \u00c7in vard\u0131r. \u0130ran, Suriye rejiminin ayakta kalmas\u0131n\u0131 kendi varl\u0131k sebebi olarak g\u00f6r\u00fcyor ve rejimi ayakta tutmak i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131ma haz\u0131rd\u0131r. Irak devleti iktidarda b\u00fcy\u00fck oranda \u0130ran\u2019\u0131n etkisi alt\u0131nda olan \u015eiiler oldu\u011fu i\u00e7in ellerinden gelen yard\u0131m\u0131 vermekten ka\u00e7\u0131nmayacaklard\u0131r. Rusya ve \u00c7in gibi emperyal \u00fclkeler ise ABD, \u0130ngiltere ve \u0130srail\u2019in b\u00f6lgede daha da g\u00fc\u00e7lenmemesi i\u00e7in \u0130ran ve Irak kadar olmasa da diplomatik desteklerini bir yere kadar esirgemeyeceklerdir.<\/p>\n
Son g\u00fcnlerde Suriye ile ilgili dikkat \u00e7eken \u00f6nemli bir geli\u015fme Irak ve G\u00fcney K\u00fcrdistan \u00fczerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen diplomatik geli\u015fmelerdir. Suriye, T\u00fcrkiye, \u0130ran ve ABD\u2019nin Irak ve G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da ki diplomatik trafikleri olduk\u00e7a dikkat \u00e7ekicidir. <\/p>\n
\u00a031 May\u0131s g\u00fcn\u00fc Suriye d\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Velid Muelimi Irak\u2019\u0131 ziyaret ederek Irak ba\u015fbakan\u0131 Nuri El Maliki ve Irak d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 Ho\u015fyar Zebari ile bir g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Suriye d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 Irak Cumhurba\u015fkan\u0131 Celal Talabani ve K\u00fcrdistan B\u00f6lge Ba\u015fkan\u0131 Mesut Barzani ile bir g\u00f6r\u00fc\u015fme talebinde bulundu. Bu talep Say\u0131n Celal Talabani ve Mesut Barzani taraf\u0131nda kabul g\u00f6rmeyerek geri \u00e7evrildi.\u00a0 Bu tutum b\u00f6lgede her iki K\u00fcrt liderin Esad rejimi ile diplomatik ili\u015fkilerini kopard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla Suriye\u2019de ki halk isyan\u0131na destek verdi\u011fi \u015feklinde yorumland\u0131. Yine ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ise bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ger\u00e7ekle\u015fmemesinin temel sebebi T\u00fcrkiye ve Amerika\u2019n\u0131n yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bask\u0131lardan kayna\u011f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f oldu\u011fudur.
Ama tamda bu d\u00f6nemde Antalya\u2019da Suriye muhalifleri ad\u0131na T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan bir toplant\u0131n\u0131n organize edilmesi ve buna baz\u0131 K\u00fcrt \u015fahsiyetlerinin davet edilmesinin de tesad\u00fcf\u00fc bir geli\u015fme olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu geli\u015fmelerle direk ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc Antalya\u2019da ki Suriye rejim muhalifler toplant\u0131s\u0131na uzun s\u00fcredir G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da ikame eden bir\u00e7ok Suriyeli K\u00fcrt davet edildi. Yine Antalya toplant\u0131s\u0131nda Suriye\u2019de ki halk isyan\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in kurulan 31 ki\u015filik komisyonda K\u00fcrtlere 4 ki\u015filik bir kontenjan verildi. Bu komisyonda s\u00f6z\u00fcm ona K\u00fcrtleri temsilen uzun s\u00fcredir G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da ikamet eden \u015eex Murat X\u0131znewi, R\u0131dvan, Saleh Bedretin ve Dr Mehmet ad\u0131nda ki \u015fahsiyetlere yer veriliyor.\u00a0 Bu \u015fahsiyetlerin b\u0131rak\u0131n halk \u00fczerinde ki etkileri kendi aileleri \u00fczerinde bir ciddi bir etkileri s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u015eayet etkileri olsayd\u0131 o toplant\u0131ya \u015fuan Suriye\u2019de ikame eden baz\u0131 K\u00fcrtleri de getirebilirlerdi. T\u00fcm \u00e7abalara ra\u011fmen oradan bir ki\u015fi bile getiremediler. <\/p>\n
Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da ki K\u00fcrt liderler Suriye konusunda ABD, T\u00fcrkiye ve \u0130ran devletlerinin k\u0131skac\u0131 i\u00e7ine al\u0131nm\u0131\u015f durumdad\u0131rlar. Bu durum Suriye d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131n Irak\u2019\u0131 ziyaret etmesiyle de ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Muelimi ile Say\u0131n Talabani ve Barzani g\u00f6r\u00fc\u015fmediler. Fakat K\u00fcrtler ad\u0131na Irak\u2019\u0131n K\u00fcrt olan d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 Ho\u015fyar Zebari g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc zaten. E\u011fer K\u00fcrtlerin Suriye rejimine bir mesajlar\u0131 varsa Zebari \u00fczerinden bu mesaj\u0131n iletildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Zebari\u2019nin Muelimi ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi \u0130ran\u2019\u0131n, Talabani ve Barzani\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015fmemesi ise ABD ve T\u00fcrkiye\u2019nin dengelenmesi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. K\u00fcrtlerin y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f oldu\u011fu bu denge politikas\u0131 taraflar\u0131 ikna etmemi\u015f olacak ki,\u00a0 bu geli\u015fmeleri takiben 1 Haziran g\u00fcn\u00fc Irakiye listesi Ba\u015fkan\u0131 ve Irak\u2019taki S\u00fcnnilerin en b\u00fcy\u00fck partisi Eyad Allavi bas\u0131na bir a\u00e7\u0131klama da bulunarak Maliki\u2019nin Hukuk listesiyle t\u00fcm ba\u011flar\u0131n\u0131 kesti\u011fini beyan etti. Hemen ard\u0131nda 7 Haziran g\u00fcn\u00fc Eyad Allavi Selahattin\u2019de Say\u0131n Mesut Barzani ile bir g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirdi. 8 Haziran g\u00fcn\u00fc ise \u015eii lider Mukteda El Sadr grubu Barzani ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Her ne kadar bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin esas i\u00e7eri\u011finin Irak h\u00fck\u00fcmet sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik oldu\u011fu s\u00f6ylense de bu diplomatik g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin merkezinde Suriye\u2019de ki geli\u015fmeler oldu\u011funu tahmin ediyorum. S\u00fcnni lider Allavi Maliki\u2019nin Suriye d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 ile yapm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015fmenin hemen ertesinde bas\u0131na b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama yapmas\u0131, Say\u0131n Barzani ve Talabani\u2019nin Suriye d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fme talebini ret etmesinin hemen ard\u0131ndan \u0130ran\u2019a tamam\u0131yla tabi oldu\u011fu bilinen Mukteda El Sadr\u2019\u0131n Barzani ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesinin tesad\u00fcf\u00fc bir geli\u015fme olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle K\u00fcrt h\u00fck\u00fcmetinin denge politikas\u0131n\u0131 de\u011fil tavr\u0131n\u0131 netle\u015ftirmesini gerekti\u011fini talep etmektedirler.\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Antalya\u2019da s\u0131rtlan pay\u0131ndan muhalefet yarat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131<\/p>\n
Bu toplant\u0131ya 300\u2019e yak\u0131n ki\u015fi kat\u0131lm\u0131\u015f bunlar i\u00e7inde 35 ki\u015finin K\u00fcrt oldu\u011fu bilgisine ula\u015ft\u0131k.\u00a0 Bu toplant\u0131ya kat\u0131lan K\u00fcrt ve Araplar\u0131n \u00e7o\u011fu Avrupa ve ba\u015fka \u00fclkelerde uzun s\u00fcreden beri ikamet eden ki\u015filerdi. Buda toplant\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin istedi\u011fi tarzda bir geli\u015fmeye y\u00f6n verebilecek g\u00fc\u00e7te olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. T\u00fcrkiye M\u00fcsl\u00fcman karde\u015fler \u00fczerinden Suriye\u2019deki muhalif kesimi etkisi alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ama di\u011fer taraftan M\u0131s\u0131r, \u00dcrd\u00fcn, Suudi Arabistan bizzat Suriye\u2019de ki halk isyan\u0131na i\u00e7eriden destek vererek \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmektedirler. T\u00fcrkiye d\u0131\u015far\u0131 da uzun s\u00fcredir Suriye ile ba\u011flar\u0131 kopan marjinal kesimleri toplayarak di\u011fer taraftan da s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 m\u00fcltecilere a\u00e7arak Suriye\u2019de ki halk\u0131 etkilemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. T\u00fcm bu \u00e7abalar\u0131n esas amac\u0131 i\u00e7eride etkileyici bir muhalif kesim yaratmaya d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. Antalya\u2019da toplant\u0131ya kat\u0131lan kesimlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin S\u0131rtlan pay\u0131ndan muhalefet yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu kadar marjinal ve etkisiz ki\u015filiklerin halk \u00fczerinde etkisi ne olabilir. Bu durum ayn\u0131 zamanda iflas eden T\u00fcrkiye d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n son \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015flar\u0131 olarak ta de\u011ferlendirmek gerekir.\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Yusuf Ziyad<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
<\/p>\n
\t<\/p>\n