{"id":15213,"date":"2025-07-22T10:49:00","date_gmt":"2025-07-22T08:49:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/?p=15213"},"modified":"2025-07-22T10:50:41","modified_gmt":"2025-07-22T08:50:41","slug":"mit-pisti-serekaniye-sistema-cerdevantiye-tine-efrine-nuce-analiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/mit-pisti-serekaniye-sistema-cerdevantiye-tine-efrine-nuce-analiz\/","title":{"rendered":"M\u00ceT Pi\u015ft\u00ee Ser\u00eakaniy\u00ea S\u00eestema Cerdevantiy\u00ea T\u00eene Efr\u00een&#8217;\u00ea- N\u00db\u00c7E ANAL\u00ceZ"},"content":{"rendered":"<p>Hewildan\u00ean dewleta Tirk ku li her\u00eam\u00ean dagirkir\u00ee y\u00ean wek Efr\u00een \u00fb Ser\u00eakaniy\u00ea s\u00eestema cerdevantiy\u00ea avabike, di n\u00fb\u00e7eya me ya L\u00eakol\u00een.org ku bi sernav\u00ea <a href=\"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/mit-sistema-cerdevaniye-tine-serekaniye-nuce-taybet\/\">&#8220;M\u00ceT, S\u00eestema Cerdevaniy\u00ea T\u00eene Ser\u00eakaniy\u00ea&#8221;<\/a> de bi awayek vekir\u00ee hatiye ravekirin. Di v\u00ea nu\u00e7ey\u00ea de, dewleta Tirk gel\u00ean li her\u00eam\u00ean dagirkir\u00ee, bi taybet\u00ee j\u00ee Kurdan, li gor berjewendiy\u00ea xwe bi \u00e7ek dike \u00fb h\u00eazek ya wek\u00eel avadike, hatib\u00fb e\u015fkerekirin. Li gor agahiy\u00ean n\u00fb y\u00ean hat\u00ee bidestxistin t\u00ea f\u00eamkirin ku, ev hewildan li Efr\u00een&#8217;\u00ea x\u00fbrtir b\u00fbye \u00fb di bin serokatiya nav\u00ean wek Mes\u00fbd Betal de bi awayek\u00ee s\u00eestemat\u00eek p\u00ea\u015f dikeve.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee agahiy\u00ean ku ji \u00e7avkaniy\u00ean p\u00eabawer hat\u00ee bidestxistin, Mesud Betal, ku di nav HT\u015e de berpirsyarek e, li gor\u00ee r\u00eabernamey\u00ean M\u00ceT&#8217;\u00ea dest bi \u00e7alakiy\u00ean avakirina tab\u00fbreke Kurd li Efr\u00een&#8217;\u00ea kiriye. Betal, bi serok\u00ean malbat \u00fb kesayetiy\u00ean g\u00fbnd\u00ean Efr\u00een\u00ea re hevd\u00eetina \u00e7\u00eakir \u00fb bi te\u015fw\u00eeq\u00ean abor\u00ee hewildide ku \u00e7\u00eaker\u00ean her\u00eam\u00ee y\u00ean wek e\u015f\u00eera D\u00eedan bigre aliy\u00ea xwe. Mil\u00ean v\u00ea e\u015f\u00eeret\u00ea di ser\u00ee de li her\u00eam\u00ean Efr\u00een, Ezaz, Til Eran \u00fb Til Hasil belav b\u00fbye. Armanca v\u00ea tab\u00fbr\u00ea, avakirina h\u00eazeke Kurd\u00ee ya \u00e7ekdar e ku li gor\u00ee perspekt\u00eef\u00ean M\u00ceT&#8217;\u00ea bixebite \u00fb paralel\u00ea kom\u00ean \u00e7etey\u00ean hey\u00ee (wek Eb\u00fb Em\u015fa, Hamzat \u00fb hwd) tevger bike.<\/p>\n<p>\u00c7alakiy\u00ean qir\u00eaj \u00ean bi ENKS re hevpeymaniy\u00ea t\u00ean me\u015fandin, her \u00e7end bahaneya wan &#8220;ko\u00e7beran veger\u00eenin&#8221; be j\u00ee, armanca wan a rast\u00een, r\u00ea li ber ketina part\u00ee \u00fb h\u00eaz\u00ean Kurd \u00ean dijber li Efr\u00een\u00ea girtin \u00fb demograf\u00eeya her\u00eam\u00ea li gor\u00ee dagirkeriya Tirk guhertin e.<\/p>\n<p><strong>Nav\u00ean sereke y\u00ean ku di avakirina s\u00eestema cerdevan<\/strong><strong>iy\u00ea ya li Efr\u00een\u00ea de cih digirin ev in:<\/strong><\/p>\n<p>-Mesud Betal: Di nav HT\u015e&#8217;\u00ea de berpirsyarek e \u00fb ji esl\u00ea xwe Kurd e. Bi ferman\u00ean M\u00ceT&#8217;\u00ea, li Efr\u00een\u00ea tab\u00fbreke Kurd\u00ee ava dike \u00fb bi serok\u00ean her\u00eam\u00ee re hevd\u00eetinan \u00e7\u00eadike.<\/p>\n<p>-Ebu Ducane El-Kurd\u00ee, nav\u00ea w\u00ee y\u00ea rast \u015ead\u00ee M\u00ee\u015fo ye. Ji gund\u00ea Tiw\u00ees y\u00ea nav\u00e7eya Exter\u00een a bajar\u00ea Ezaz\u00ea ye. Ber\u00ea di nav \u00e7etey\u00ea DA\u0130\u015e, El-Hamzat, L\u00eewa Siq\u00fbr El-Ekrad \u00fb Ehrar El-\u015eam de \u00e7alak b\u00fbye. Di nav \u00e7etey\u00ean Ehrar El-\u015eam de berpirs\u00ea xal\u00ean qontrol\u00ea ya di navbera bajar\u00ean Bab \u00fb Cerabl\u00fbs&#8217;\u00ea de b\u00fb. Niha li Efr\u00een&#8217;\u00ea ye.<\/p>\n<p>-Azad M\u00eer&#8217;\u00ee El-\u015eab\u00fb, Al\u00eekar\u00ea Eb\u00fb D\u00fbcane El-Kurd\u00ee ye \u00fb di avakirina tab\u00fbra Kurd\u00ee de cih digire. Ji bajarok\u00ea Til Eran\u00ea ye \u00fb berpirs\u00ea tab\u00fbra Azad\u00ee Kurd\u00ee ye ku gir\u00eaday\u00ee \u00e7etey\u00ean Efr\u00een&#8217;\u00ea ye.<\/p>\n<p>-Ela Mustafa: Bij\u00ee\u015fkek ji Koban\u00ea ye \u00fb di navbera Azad \u00fb M\u00ceT&#8217;\u00ea de koord\u00eenasyon\u00ea dike. Niha di navbera Efr\u00een, Minbic, Ezaz, Til Eran \u00fb D\u00eelok&#8217;\u00ea tevger dike.<\/p>\n<p>-Muhammed Abdo El\u00ee: Sala 1961&#8217;an de ji day\u00eek b\u00fbye \u00fb ji e\u015f\u00eera D\u00eedan a Efr\u00een\u00ea ye.<\/p>\n<p>-Neb\u00eeh Musa El-Tah nasnav Eb\u00fb Saleh; ji g\u00fbnd\u00ea El-Baroz y\u00ea nav\u00e7eya exter\u00een a bajar\u00ea Ezaz&#8217;\u00ea ye \u00fb \u015f\u00eax\u00ea e\u015f\u00eera D\u00eedan a li Ezaz \u00fb Efr\u00een\u00ea ye. Her wiha di bazirganiya maddey\u00ean hi\u015fbir de j\u00ee \u00e7alak e. Ew kes\u00ea ku \u00e7eteya Siq\u00fbr El-Ekrad a El-Hamzat&#8217;\u00ea li Efr\u00een&#8217;\u00ea avakiriye. Bi biray\u00ea xwe Wel\u00eed re, ji bo tab\u00fbra n\u00fb ya Ket\u00eebeya Azad\u00ee, Ket\u00eebeya Selah El-D\u00een \u00fb L\u00eewa Siq\u00fbr El-Kurd endaman kom dike. Her wiha ji gel\u00ea \u00caz\u00eed\u00ee y\u00ea Qestel Cindo \u00fb tab\u00fbra Zilfan a li Til Eran \u00fb Efr\u00een\u00ea j\u00ee endaman kom kiriye.<\/p>\n<p><strong>STRATEJ\u0130YA M\u00ceT&#8217;\u00ca \u00db ROLA ENKS&#8217;\u00ca<\/strong><\/p>\n<p>Wek\u00ee ku di gelek n\u00fb\u00e7e \u00fb anal\u00eez\u00ean me y\u00ean ber\u00ea de j\u00ee me dab\u00fb diyarkirin, M\u00ceT bi navg\u00eeniya ENKS&#8217;\u00ea xebat\u00ean s\u00eexurtiy\u00ea berdewam dike. Li gor\u00ee agahiy\u00ean ku me li jor behs kir, ev hevkariya di navbera M\u00ceT \u00fb ENKS&#8217;\u00ea de li Efr\u00een&#8217;\u00ea z\u00eadetir k\u00fbr b\u00fbye. M\u00eenak, t\u00ea zan\u00een ku endam\u00ea ENKS&#8217;\u00ea Mihemed \u00ceb\u00ee\u015f, n\u00eaz\u00eek\u00ee nexwe\u015fxaneya kevn a D\u00earsim a li navenda Efr\u00een&#8217;\u00ea, bi al\u00eekariya M\u00ceT&#8217;\u00ea 50 kesan perwerde dike. Di van perwerdeyan de ders\u00ean \u00eest\u00eexbarat \u00fb ziman\u00ea la\u015f t\u00ea day\u00een, bi taybet\u00ee ciwan\u00ean di navbera 14-20 sal\u00ee de bi te\u015fw\u00eeq\u00ean abor\u00ee t\u00ean ki\u015fandina tor\u00ean M\u00ceT&#8217;\u00ea.<\/p>\n<p>Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, armanca s\u00eestema cerdevaniy\u00ea ya M\u00ceT&#8217;\u00ea li Efr\u00een \u00fb Ser\u00eakaniy\u00ea, bi per\u00e7ekirina gel\u00ea Kurd, li Bak\u00fbr\u00ea Kurdistan&#8217;\u00ea li dij\u00ee Tevgera Azadiy\u00ea \u00fb li Rojava j\u00ee li dij\u00ee R\u00eaveberiya Xweser a Bak\u00fbr-Rojhilat&#8217;\u00ea S\u00fbriye y\u00ea h\u00eazek\u00ea kontra avakirin \u00fb pol\u00eet\u00eeqay\u00ean dagirkeriy\u00ea rewa kirin e. Ev plan, be\u015fek ji stratejiya dewleta Tirk e ku qontrol\u00ea xwe li her\u00eam\u00ean dagirkir\u00ee xurt bike \u00fb R\u00eaveberiya Xweser lewaz bike. Ev s\u00eestem, ji sal\u00ean 1980&#8217;\u00ee vir ve li Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea hatiye p\u00eakan\u00een \u00fb li ser mod\u00eala cerdevaniy\u00ea ya gundan hatiye avakirin. Armanca v\u00ea pol\u00eet\u00eekaya qir\u00eaj li Bak\u00fbr&#8217;\u00ea Kurdistan&#8217;\u00ea, par\u00e7ekirina gel\u00ea her\u00eam\u00ee \u00fb avakirina h\u00eazeke kontra li dij\u00ee tevgera azadiya Kurd\u00ee b\u00fb, da ku dagirkeriy\u00ea rewa bikin.<\/p>\n<p>Di \u00e7ar\u00e7oveya heman pol\u00eet\u00eekay\u00ea de, M\u00ceT ji bo van \u00e7alakiyan bi \u00e7\u00eaker\u00ean wek KDP \u00fb ENKS&#8217;\u00ea re hevkariy\u00ea dike, li gor agahiy\u00ean hat\u00ee bi destxistin, bi taybet\u00ee j\u00ee ENKS&#8217;\u00ea bi ferman\u00ean M\u00ceT&#8217;\u00ea di xebat\u00ean s\u00eex\u00fbrkirin \u00fb r\u00eaxistinkirin\u00ea de rolek \u00e7alak dil\u00eeze.<\/p>\n<p><strong>Militan R\u00caHAT<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.lekolin.org\/ku\/\"><strong>Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Stratej\u00eek A Kurdistan\u00ea<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hewildan\u00ean dewleta Tirk ku li her\u00eam\u00ean dagirkir\u00ee y\u00ean wek Efr\u00een \u00fb Ser\u00eakaniy\u00ea s\u00eestema cerdevantiy\u00ea avabike, di n\u00fb\u00e7eya me ya L\u00eakol\u00een.org ku bi sernav\u00ea &#8220;M\u00ceT, S\u00eestema Cerdevaniy\u00ea T\u00eene Ser\u00eakaniy\u00ea&#8221; de bi awayek vekir\u00ee hatiye ravekirin. Di v\u00ea nu\u00e7ey\u00ea de, dewleta Tirk gel\u00ean li her\u00eam\u00ean dagirkir\u00ee, bi taybet\u00ee j\u00ee Kurdan, li gor berjewendiy\u00ea xwe bi \u00e7ek dike [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":134,"featured_media":15214,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"archive-right","second_sidebar":"archive-right","sticky_sidebar":"1","share_position":"float","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"0","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"","hide":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"enable_post_split":"0","post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[8,5],"tags":[3919,4276,41,349,3226,347,175,1316],"class_list":["post-15213","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politik-analiz","category-haberler","tag-bakure-kurdistan","tag-cerdewanti","tag-efrin","tag-enks","tag-hts","tag-kdp","tag-mit","tag-serekaniye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15213","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/134"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15213"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15216,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15213\/revisions\/15216"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}