{"id":15662,"date":"2025-11-06T07:58:04","date_gmt":"2025-11-06T06:58:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/?p=15662"},"modified":"2025-11-06T07:58:04","modified_gmt":"2025-11-06T06:58:04","slug":"gengesiyen-li-rojhilata-navin-gelo-rola-stratejik-a-100-sali-ya-tirkiyeye-bi-dawi-dibe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/gengesiyen-li-rojhilata-navin-gelo-rola-stratejik-a-100-sali-ya-tirkiyeye-bi-dawi-dibe\/","title":{"rendered":"Genge\u015fiy\u00ean Li Rojhilata Nav\u00een: Gelo Rola Stratej\u00eek a 100 Sal\u00ee ya Tirkiyey\u00ea Bi Daw\u00ee Dibe?"},"content":{"rendered":"<p>Gava ku cih\u00ea n\u00eezama her\u00eam\u00ee ya 100 sal\u00ee ya ku bi Sykes-Picot \u00fb Lozan\u00ea hatib\u00fb avakirin, &#8220;Peyman\u00ean Birah\u00eem\u00ee&#8221; \u00fb r\u00eay\u00ean bazirganiy\u00ea y\u00ean n\u00fb y\u00ean ku \u00cesra\u00eel di merkez\u00ea de ye digirin, gir\u00eengiya jeo-stratej\u00eek a Enqerey\u00ea k\u00eam dibe.<\/p>\n<p>Hewldan\u00ean r\u00eaveberiya Erdogan ji bo entegreb\u00fbna bi v\u00ea s\u00eestema n\u00fb re, p\u00eavajoya hesas a ku li ser eksena pirsgir\u00eaka Kurd t\u00ea me\u015fandin \u00fb bandor\u00ean w\u00ea y\u00ean li ser siyaseta navxwey\u00ee, derbar\u00ea pa\u015feroja Tirkiyey\u00ea de pirs\u00ean kr\u00eet\u00eek bi xwe re t\u00eene.<\/p>\n<p><strong>TIRKIYEYA KU MERTALA \u015eER\u00ca SAR B\u00db: AWANTAJA JEO-STRATEJ\u00ceK \u00c7AWA HAT WINDAKIRIN?<\/strong><\/p>\n<p>Avab\u00fbna Komara Tirkiyey\u00ea, berhemeke c\u00eehana du-cemser\u00ee (duqutb\u00ee) ya pi\u015ft\u00ee \u015eore\u015fa Cotmeh\u00ea b\u00fb. S\u00eestema kap\u00eetal\u00eest, ji bo ku p\u00ea\u015f\u00ee li daketina Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea ya li av\u00ean germ bigire \u00fb her\u00eameke tampon ava bike, roleke stratej\u00eek da dewleta n\u00fb ya di bin serokatiya Mustafa Kemal de. Ev poz\u00eesyona &#8220;dewleta qereqol&#8221;, bi salan derfet da Tirkiyey\u00ea ku li hember\u00ee Rojava poz\u00eesyona xwe ya jeo-stratej\u00eek wek\u00ee koz bi kar b\u00eene \u00fb daxwaz\u00ean xwe bide qeb\u00fblkirin. L\u00ea bel\u00ea, bi hilwe\u015f\u00eena Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea re ev hevk\u00ea\u015fe ji bin\u00ee ve hejiya. \u00cad\u00ee rastiyeke \u015eer\u00ea Sar nemab\u00fb ku &#8220;nazdariya-zarok\u00ea nahs&#8221; Tirkiyey\u00ea qeb\u00fbl bike. H\u00eaz\u00ean kurew\u00ee, bi p\u00eavajoyeke n\u00fb ya ku wek\u00ee \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea 3\u2019yem\u00een t\u00ea binavkirin, dest bi d\u00eezaynkirina Rojhilata Nav\u00een kirin \u00fb di v\u00ea s\u00eawirana n\u00fb de cih ji rola kevn a Tirkiyey\u00ea re n\u00een e.<\/p>\n<p><strong>DERBASB\u00dbNA JI SYKES-P\u00ceCOT BER BI PEYMAN\u00caN BIRAH\u00ceM\u00ce VE\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Aktor\u00ea her\u00ee bingeh\u00een \u00ea ku hevk\u00ea\u015feya her\u00eam\u00ee diguher\u00eene, \u00cesra\u00eel e ku di sala 1948\u2019an de hate avakirin \u00fb \u00eero b\u00fbye h\u00eaza d\u00eenam\u00eek a sereke ya her\u00eam\u00ea. Di n\u00eezama n\u00fb ya bi p\u00ea\u015fengiya Rojava de, t\u00ea destn\u00ee\u015fankirin ku m\u00eeada peyman\u00ean d\u00eerok\u00ee y\u00ean wek\u00ee Sykes-Picot \u00fb Lozan\u00ea tije b\u00fbye \u00fb cih\u00ea wan &#8220;Peyman\u00ean Birah\u00eem\u00ee&#8221; \u00fb kor\u00eedor\u00ean bazirganiy\u00ea y\u00ean n\u00fb y\u00ean bi navenda \u00cesra\u00eel\u00ea (wek\u00ee IMEC) digirin. Di v\u00ea p\u00eavajoya ku wek\u00ee &#8220;serdema Post-\u00cesra\u00eel&#8221; t\u00ea binavkirin de, sermayeya kurew\u00ee \u00ead\u00ee wek\u00ee ber\u00ea gir\u00eengiyeke stratej\u00eek nade Tirkiyey\u00ea. Ji aliyek\u00ee ve lihevhatina \u00cesra\u00eel\u00ea bi hin dewlet\u00ean Ereb re \u00fb ji aliy\u00ea din ve \u015fer\u00ea w\u00ea y\u00ea bi &#8220;eksena \u015e\u00eee&#8221; ya bi p\u00ea\u015fengiya \u00ceran\u00ea (Xeze, Lubnan, S\u00fbriye, Iraq), armanca avakirina v\u00ea hegemonyaya n\u00fb hildigire.<\/p>\n<p><strong>HEWILDANA JI BO ENTEGREB\u00dbN\u00ca \u00db TAW\u00ceZ\u00caN KU T\u00caN DAY\u00ceN<\/strong><\/p>\n<p>T\u00ea diyarkirin ku r\u00eaveberiya Erdogan a ku di v\u00ea hevk\u00ea\u015feya n\u00fb de xetereya li dervey\u00ee l\u00eestik\u00ea man\u00ea dib\u00eene, ji bo ku bikaribe ji n\u00fb ve entegrey\u00ee s\u00eestem\u00ea bibe, p\u00eangav\u00ean kr\u00eet\u00eek av\u00eatine. T\u00ea \u00eediakirin ku Erdogan, wek\u00ee bertek li hember\u00ee li derve hi\u015ftina r\u00eaya bazirganiy\u00ea ya IMEC\u2019\u00ea, pi\u015ftgir\u00ee daye \u00ear\u00ee\u015fa 7\u00ea Cotmeh\u00ea ya Hemas\u00ea \u00fb pi\u015ftre ev rew\u015fa ku zem\u00een ji operasyona \u00cesra\u00eel\u00ea ya li ser Xezey\u00ea re amade kir, veguherandiye qaxiz\u00ea dan\u00fbstandin\u00ea. Be\u015fdarb\u00fbna w\u00ee ya di civ\u00eena li Misr\u00ea de, ya ku tasfiyekirina Hemas\u00ea di \u00e7ar\u00e7oveya plana Trump de p\u00ea\u015fb\u00een\u00ee dikir, bi rola &#8220;n\u00fbner\u00ea Hemas\u00ea&#8221; \u00fb pesn\u00ean ku ji Trump wergirt, wek\u00ee n\u00ee\u015fana w\u00ea yek\u00ea t\u00ea \u015f\u00eerovekirin ku Tirkiye ji bo ku di n\u00eezama n\u00fb de ji xwe re cihek\u00ee bib\u00eene, dikare doza Filist\u00een\u00ea j\u00ee feda bike. Berteka nerm a li hember\u00ee hilbijartin\u00ean Qibris\u00ea \u00fb hewldan\u00ean ji bo ba\u015fkirina t\u00eakiliy\u00ean bi Rojava re j\u00ee wek\u00ee par\u00e7ey\u00ean v\u00ea l\u00eager\u00eena lihevkirin\u00ea t\u00ean d\u00eetin.<\/p>\n<p><strong>GAV\u00caN KU JI ALIY\u00ca KURD VE JI BO \u00c7ARESERIYA SIYAS\u00ce T\u00caN AV\u00caTIN \u00db HELWESTA DUDIL A ENQEREY\u00ca<\/strong><\/p>\n<p>Tam di nav v\u00ea tengasiya jeo-pol\u00eet\u00eek de, p\u00eavajoya ku ji aliy\u00ea R\u00eaber Abdullah Ocalan ve salek ber\u00ea hat destp\u00eakirin, gir\u00eengiyeke sereke werdigire. Li gor\u00ee genge\u015fiy\u00ean hey\u00ee, ev p\u00eavajo p\u00eangaveke p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagir e li hember\u00ee bandor\u00ean muhtemel \u00ean \u015fer\u00ea her\u00eam\u00ee y\u00ea li ser eksena \u00cesra\u00eel\u00ea li ser Tirkiyey\u00ea. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, daxuyaniya PKK\u2019\u00ea ya di 26\u2019\u00ea Cotmeh\u00ea de ji Qend\u00eel\u00ea ya &#8220;veki\u015fandina h\u00eaz\u00ean ger\u00eela ji dervey\u00ee s\u00eenor\u00ean Tirkiyey\u00ea&#8221;, wek\u00ee p\u00eangaveke d\u00eerok\u00ee t\u00ea binavkirin. Armanca v\u00ea p\u00eangav\u00ea ew e ku hinceta &#8220;\u015fer heye&#8221; ji hol\u00ea rake \u00fb hik\u00fbmet\u00ea ne\u00e7ar bike ku li ser zem\u00eena siyaseta demokrat\u00eek gav\u00ean yasay\u00ee \u00fb hiq\u00fbq\u00ee biav\u00eaje \u00fb n\u00ee\u015fan bide ku sedema pirsgir\u00eaka Kurd ne \u00e7ek, l\u00ea pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u00eenkar\u00ea ne.<\/p>\n<p><strong>LI SIYASETA NAVXWEY\u00ce TAKT\u00ceKA \u201dMIJ\u00dbLKIRIN\u00ca\u201d: OPERASYON\u00caN LI SER CHP\u2019\u00ca \u00db NEZALAL\u00ce <\/strong><\/p>\n<p>L\u00ea bel\u00ea, bersiva Enqerey\u00ea ya ji bo v\u00ea gav\u00ea wek\u00ee helwesteke &#8220;mij\u00fblker, demdir\u00eajker \u00fb nezelal&#8221; t\u00ea nirxandin. T\u00ea \u00eedd\u00eeakirin ku hik\u00fbmet, \u00e7awa ku di Lozan\u00ea de bi taw\u00eezday\u00eena ji M\u00eesak-i Mill\u00ee bi Rojava re li hev kirib\u00fb, \u00eero j\u00ee hewl dide ku bi hin taw\u00eezan di pirsgir\u00eaka Kurd de entegrey\u00ee s\u00eestem\u00ea bibe. Kom\u00eesyona Meclis\u00ea ya ku ji bo p\u00eavajoy\u00ea hatiye avakirin, heta niha gaveke \u015f\u00eanber neav\u00eatiye \u00fb wek\u00ee &#8220;aparateke mij\u00fblkirin\u00ea&#8221; dixebite ku ev tez xurt dike. Ya ku h\u00ea z\u00eadetir bal\u00ea diki\u015f\u00eene, vekirina doz\u00ean &#8220;s\u00eexuriy\u00ea&#8221; li dij\u00ee nav\u00ean wek\u00ee Ekrem \u00cemamoglu \u00fb Merdan Yanardag di roj\u00ean ku ger\u00eela biryara xwe ya veki\u015f\u00een\u00ea e\u015fkere dikir de ye. Ev rew\u015f wek\u00ee par\u00e7eyek ji stratejiya AKP\u2019\u00ea ya ku her gaveke ku li ser pirsgir\u00eaka Kurd diav\u00eaje, ji bo qelskirina h\u00eaz\u00ean muxalif \u00ean wek\u00ee CHP\u2019\u00ea vediguher\u00eene firsendek\u00ea, t\u00ea xwendin.<\/p>\n<p><strong>K\u00caREKE DUDEV\u00ce: LIHEVKIRIN AN P\u00caLEKE N\u00db YA P\u00caV\u00c7\u00dbN\u00ca YE?\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Tabloya li p\u00ea\u015fiya me, ji bo Tirkiyey\u00ea serdemeke pir kr\u00eet\u00eek n\u00ee\u015fan dide. Ji aliyek\u00ee ve, \u00eeht\u00eemala Tirkiyeyeke ku bi Rojava \u00fb \u00cesra\u00eel\u00ea re zem\u00eeneke n\u00fb ya lihevkirin\u00ea bib\u00eene, di s\u00eestem\u00ea de roleke qism\u00ee bi dest bixe, l\u00ea li hember\u00ee v\u00ea yek\u00ea p\u00ealeke n\u00fb ya \u00ear\u00ee\u015f\u00ea ya m\u00eena sala 1925\u2019an li dij\u00ee Kurdan bide destp\u00eakirin heye. Ji aliy\u00ea din ve, bi gav\u00ean stratej\u00eek \u00ean hatine av\u00eatin re, li ser zem\u00eena siyaseta demokrat\u00eek a ku veb\u00fbye, ji bo \u00e7areseriya a\u015ftiyane ya pirsgir\u00eaka Kurd firsendeke d\u00eerok\u00ee heye.<\/p>\n<p>Tundb\u00fbna di gotin\u00ean Devlet Bah\u00e7el\u00ee de, helwesta medyay\u00ea ya ku p\u00eavajoy\u00ea nab\u00eene \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean dudil \u00ean hik\u00fbmet\u00ea n\u00ee\u015fan didin ku r\u00eaya a\u015ftiy\u00ea tij\u00ee zehmet\u00ee ye. Hem\u00fb p\u00ea\u015fketin \u00fb genge\u015fiy\u00ean hey\u00ee tekez dike ku \u00e7areser\u00ee nikare ji \u00eeradeya ba\u015f a hik\u00fbmet\u00ea re were hi\u015ftin; diyarker ew e ku jin, ciwan \u00fb hem\u00fb derdor\u00ean demokrat\u00eek bi t\u00eako\u015f\u00eeneke civak\u00ee ya bir\u00eaxistinkir\u00ee xwed\u00ee li p\u00eavajoy\u00ea derkevin. Tirkiye yan w\u00ea v\u00ea firsenda d\u00eerok\u00ee bi kar b\u00eene \u00fb a\u015ftiya xwe ya navxwey\u00ee p\u00eak b\u00eene, yan j\u00ee w\u00ea bi r\u00eeska ku bibe yek ji windaker\u00ean her\u00ee mezin \u00ean nex\u015fey\u00ean ku li Rojhilata Nav\u00een ji n\u00fb ve t\u00ean x\u00eazkirin re r\u00fb bi r\u00fb bim\u00eene.<\/p>\n<p><strong>JI ED\u00ceTOR<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.lekolin.org\/ku\/\"><strong>Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Stratej\u00eek A Kurdistan\u00ea<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gava ku cih\u00ea n\u00eezama her\u00eam\u00ee ya 100 sal\u00ee ya ku bi Sykes-Picot \u00fb Lozan\u00ea hatib\u00fb avakirin, &#8220;Peyman\u00ean Birah\u00eem\u00ee&#8221; \u00fb r\u00eay\u00ean bazirganiy\u00ea y\u00ean n\u00fb y\u00ean ku \u00cesra\u00eel di merkez\u00ea de ye digirin, gir\u00eengiya jeo-stratej\u00eek a Enqerey\u00ea k\u00eam dibe. Hewldan\u00ean r\u00eaveberiya Erdogan ji bo entegreb\u00fbna bi v\u00ea s\u00eestema n\u00fb re, p\u00eavajoya hesas a ku li ser eksena [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15663,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","jnews_video_option_group":[[]],"override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"archive-right","second_sidebar":"archive-right","sticky_sidebar":"1","share_position":"float","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"Tirkiyeya ku di serdema \u015eer\u00ea Sar de wek\u00ee \"\u00e7epera p\u00ea\u015f\u00een\" a Rojava ya li dij\u00ee Sovyet\u00ea hatib\u00fb qereqolkirin, bi guher\u00eena hevsengiy\u00ean c\u00eehan\u00ea re li r\u00eaquteke d\u00eerok\u00ee ye."},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[8,2958],"tags":[467,4392,3937,4396,203],"class_list":["post-15662","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politik-analiz","category-editorden","tag-kurd","tag-pevajo","tag-rojhilata-navin","tag-sere-sar","tag-tirkiye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15662"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15664,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15662\/revisions\/15664"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}