{"id":15681,"date":"2025-11-12T08:26:10","date_gmt":"2025-11-12T07:26:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/?p=15681"},"modified":"2025-11-12T08:26:10","modified_gmt":"2025-11-12T07:26:10","slug":"projeya-wilayeta-tirk-a-li-helebe-talan-ilhaq-u-dorpeckirina-stratejik-nuce-analiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/projeya-wilayeta-tirk-a-li-helebe-talan-ilhaq-u-dorpeckirina-stratejik-nuce-analiz\/","title":{"rendered":"Projeya &#8216;W\u00eelayeta Tirk&#8217; a li Heleb\u00ea: Talan, \u00celhaq \u00fb Dorp\u00ea\u00e7kirina Stratej\u00eek- N\u00db\u00c7E-ANAL\u00ceZ"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;Dosyayeke taybet&#8221; a ku hatiye bidestxistin \u00fb t\u00ea f\u00eamkirin ku dewleta Tirk ji bo Heleb\u00ea amade kiriye, qonaxeke n\u00fb \u00fb xeternak a dagirkeriy\u00ea de\u015f\u00eefre dike. Plan, armanc dike ku bi gir\u00eadana tam a binesaziya \u00eedar\u00ee, le\u015fker\u00ee, abor\u00ee \u00fb civak\u00ee ya Heleb\u00ea bi M\u00ceT&#8217;\u00ea ve, bi awayek\u00ee fi\u00eel\u00ee &#8216;w\u00eelayeteke Tirk&#8217; biafir\u00eene. Ev stratej\u00ee, ne ten\u00ea talankirina baj\u00ear, l\u00ea di heman dem\u00ea de armanc\u00ean jeopol\u00eet\u00eek \u00ean k\u00fbrtir \u00ean wek\u00ee dorp\u00ea\u00e7kirina R\u00eaveberiya Xweser \u00fb \u015fikandina nif\u00fbza R\u00fbsyay\u00ea ya li perav\u00ea j\u00ee dihew\u00eene.<\/p>\n<p>Dewleta Tirk, valahiya h\u00eaz\u00ea ya ku bi lawazb\u00fbna rej\u00eema S\u00fbriyey\u00ea \u00fb pa\u015fveki\u015f\u00eena bandora \u00ceran\u00ea derket hol\u00ea wek\u00ee &#8220;derfeteke d\u00eerok\u00ee&#8221; dib\u00eene \u00fb ji bo p\u00eakan\u00eena armanc\u00ean xwe y\u00ean berfirehb\u00fbn\u00ea, p\u00eangava xwe ya her\u00ee kr\u00eet\u00eek bi navendkirina Heleb\u00ea xistiye dewr\u00ea. Dosyayeke taybet a ku ji aliy\u00ea M\u00ceT&#8217;\u00ea ve hatiye amadekirin \u00fb kiryar\u00ean w\u00ea y\u00ean li qad\u00ea de\u015f\u00eefre dike, plana Enqerey\u00ea ya ji bo veguherandina Heleb\u00ea bo &#8220;w\u00eelayeteke Tirk&#8221; a fi\u00eel\u00ee bi hem\u00fb taz\u00eeb\u00fbna xwe radixe ber \u00e7avan. Ev plan, ji dagirkeriyeke le\u015fker\u00ee ya klas\u00eek w\u00eadetir e; ew konsepteke &#8220;\u015fer\u00ea taybet&#8221; a topyek\u00fbn e ku endezyariya civak\u00ee, destdan\u00eena ser burokrasiy\u00ea, talana abor\u00ee \u00fb ji n\u00fb ve avakirina le\u015fker\u00ee dihew\u00eene.<\/p>\n<p><strong>XALA HEVBIR\u00ceNA JEOSTRATEJ\u00ceK: \u00c7IMA HELEB \u00db PERAV DI HEDEF\u00ca DE NE?<\/strong><\/p>\n<p>Heleb, di dir\u00eajahiya d\u00eerok\u00ea de wek\u00ee &#8220;dil\u00ea aboriy\u00ea&#8221; \u00fb navenda her\u00ee mezin a p\u00ee\u015fesaziy\u00ea ya S\u00fbriyey\u00ea hatiye naskirin. Bajar ku li ser xala hevbir\u00eena r\u00eay\u00ean bazirganiy\u00ea y\u00ean ji Tirkiyey\u00ea dir\u00eaj\u00ee Rojhilata Nav\u00een dibin, dih\u00eale ku y\u00ea w\u00ea kontrol bike, li seranser\u00ea Bakur\u00ea S\u00fbriyey\u00ea hem serweriyeke abor\u00ee hem j\u00ee stratej\u00eek ava bike. Ji bo dewleta Tirk, Heleb kevir\u00ea kil\u00eet \u00ea xeyal\u00ean &#8220;M\u00eesak-\u0131 M\u00eell\u00ee&#8221; ye \u00fb am\u00fbra her\u00ee gir\u00eeng a dorp\u00ea\u00e7kirina R\u00eaveberiya Xweser a Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea ji aliy\u00ea rojava ve ye.<\/p>\n<p>Perav\u00ea S\u00fbriyey\u00ea (Lazqiy\u00ea-Tert\u00fbs) j\u00ee ji ber ku maz\u00fbvaniya bender\u00ean yekane y\u00ean ava germ \u00fb baregeh\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean R\u00fbsyay\u00ea y\u00ean li Deryaya Sp\u00ee dike, &#8220;xeta sor&#8221; a Moskow\u00ea ye. Ji bo \u00ceran\u00ea j\u00ee deriy\u00ea &#8220;H\u00eelala \u015e\u00eee&#8221; y\u00ea ku heta Libnan\u00ea dir\u00eaj dibe \u00fb ber bi Deryaya Sp\u00ee ve vedibe, ye. P\u00eangav\u00ean nepen\u00ee y\u00ean dewleta Tirk \u00ean li ser Heleb\u00ea ber bi perav\u00ea ve, armanc dikin ku tifaqa R\u00fbs-\u00ceran a li v\u00ea her\u00eam\u00ea lawaz bikin \u00fb ji bo stratejiya xwe ya Deryaya Sp\u00ee qad\u00ea vekin. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, \u00e7alakiy\u00ean M\u00ceT&#8217;\u00ea y\u00ean li Heleb\u00ea, di rastiy\u00ea de par\u00e7eyek ji setrenceke mezin a jeopol\u00eet\u00eek in ku d\u00ea pa\u015feroja tevahiya S\u00fbriyey\u00ea \u015fekil bide.<\/p>\n<p><strong>TORA \u00ceSTIXBARAT\u00ca \u00db ENDEZYARIYA CIVAK\u00ce: &#8216;KARTA TIRKMENAN&#8217; \u00db PLANA PAR\u00c7EKIRINA KURDAN<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee dosyey\u00ea, bingeha plana M\u00ceT&#8217;\u00ea &#8220;endezyariya civak\u00ee&#8221; p\u00eak t\u00eene. Am\u00fbra sereke ya v\u00ea endezyariy\u00ea j\u00ee Tirkmen in.<\/p>\n<p><strong>Bikaran\u00eena Tirkmenan Wek\u00ee H\u00eaza P\u00ea\u015feng:<\/strong> M\u00ceT, kom\u00ean \u00e7ete y\u00ean wek\u00ee Em\u015fat, Hemzat \u00fb Sultan Murad ku piran\u00ee ji Tirkmenan p\u00eak t\u00ean \u00fb wek\u00ee h\u00eaz\u00ean her\u00ee dilsoz\u00ea xwe dib\u00eene, di r\u00eaveberiya qad\u00ea de dike xwed\u00ee roleke kil\u00eed\u00ee. Civ\u00een\u00ean Balyoz\u00ea Tirk \u00ea Heleb\u00ea Hakan Cengiz bi serok\u00ean Tirkmen re, bi soz\u00ean abor\u00ee \u00fb projeyan, kontrola li ser v\u00ea be\u015f\u00ea xurt dike.<\/p>\n<p><strong>Plana Par\u00e7ekirin \u00fb Dev\u015f\u00eermekirina Kurdan:<\/strong> Ling\u00ea her\u00ee bi dek \u00fb dolab \u00ea plan\u00ea li dij\u00ee Kurdan e. M\u00ceT, li Efr\u00een\u00ea bi r\u00eaya hevkar\u00ean her\u00eam\u00ee y\u00ean wek\u00ee Mes\u00fbd Betal, gund bi gund digere \u00fb \u00e7alakiy\u00ean &#8220;afirandina par\u00e7eb\u00fbn\u00ea di nav Kurdan de&#8221; \u00fb dev\u015f\u00eermekirina ciwanan ji bo yek\u00eeney\u00ean &#8220;Emin Am&#8221; (ewlekar\u00ee) y\u00ean gir\u00eaday\u00ee hik\u00fbmeta Colan\u00ee dime\u015f\u00eene. Bi t\u00eakil\u00eedan\u00eena bi e\u015f\u00eer\u00ean Kurd \u00ean wek\u00ee e\u015f\u00eera D\u00eedan re, t\u00ea armanckirin ku ciwan li dij\u00ee R\u00eaveberiya Xweser bixin poz\u00eesyona dijberiy\u00ea. Armanc ew e ku di p\u00ea\u015feroj\u00ea de p\u00ea\u015f\u00ee li kontrolkirina van her\u00eaman ji aliy\u00ea QSD&#8217;\u00ea ve were girtin \u00fb bi dest\u00ea hevkar\u00ean gir\u00eaday\u00ee M\u00ceT&#8217;\u00ea &#8220;bi nav\u00ea r\u00eaveberiyeke Kurd\u00ee&#8221; were avakirin \u00fb dagirker\u00ee were rewakirin. Ev di heman dem\u00ea de armanc dike ku zexteke \u00eestixbar\u00ee li ser tax\u00ean \u015e\u00eaxmeqs\u00fbd \u00fb E\u015frefiy\u00ea j\u00ee were dan\u00een.<\/p>\n<p><strong>\u00ceLHAQA BUROKRASIY\u00ca: DI NAV DEWLET\u00ca DE DEWLETA M\u00ceT&#8217;\u00ca<\/strong><\/p>\n<p>Dewleta Tirk, Heleb\u00ea ne ten\u00ea ji aliy\u00ea le\u015fker\u00ee ve, l\u00ea ji aliy\u00ea \u00eedar\u00ee ve j\u00ee bi temam\u00ee bi xwe ve gir\u00ea dide. M\u00ceT, hem\u00fb saziy\u00ean hik\u00fbmeta Colan\u00ee ji n\u00fb ve ava dike \u00fb &#8220;dewleteke paralel&#8221; ava dike.<\/p>\n<p><strong>Kadroy\u00eeb\u00fbna Saziy\u00ee:<\/strong> Hem\u00fb saziy\u00ean \u00eedar\u00ee, civak\u00ee \u00fb \u00eestixbar\u00ee di bin \u00e7avd\u00eariya M\u00ceT&#8217;\u00ea de ji n\u00fb ve t\u00ean damezrandin. Bajar, li ser be\u015f\u00ean ku ji aliy\u00ea berpirs\u00ean tay\u00eenkir\u00ee y\u00ean M\u00ceT&#8217;\u00ea ve t\u00ean r\u00eavebirin, t\u00ea dabe\u015fkirin. M\u00eenak, tay\u00eenkirina Hemud El\u00ee El-\u015e\u00eax \u00ea gir\u00eaday\u00ee M\u00ceT&#8217;\u00ea bo serokatiya be\u015fa ku \u015e\u00eaxmeqs\u00fbd j\u00ee di nav de ye, n\u00ee\u015fan dide ku kontrol \u00e7iqas k\u00fbr b\u00fbye. \u00cad\u00ee her b\u00fbyereke ku li Heleb\u00ea diqewime, ber\u00ee \u015eam\u00ea ji M\u00ceT&#8217;\u00ea re t\u00ea ragihandin \u00fb biryar ji aliy\u00ea M\u00ceT&#8217;\u00ea ve t\u00ean day\u00een. Hik\u00fbmeta Colan\u00ee j\u00ee ten\u00ea wek tabelayek\u00ea dim\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Kontrola Teknoloj\u00eek:<\/strong> M\u00ceT&#8217;\u00ea binesaziya ragihandin\u00ea ya li Heleb\u00ea bi temam\u00ee xistiye bin kontrola xwe. M\u00ceT, bi n\u00fbkirina alav\u00ean \u00e7avd\u00eariy\u00ea y\u00ean li Da\u00eereya Ragihandin\u00ea ya Le\u015fker\u00ee \u00fb bi cihkirina c\u00eehaz\u00ean guhdar\u00eekirina telefonan li nuqtey\u00ean kil\u00eed\u00ee y\u00ean baj\u00ear, tevahiya baj\u00ear vediguher\u00eene &#8220;zindaneke sergirt\u00ee&#8221;.<\/p>\n<p><strong>TALANA ABOR\u00ce: P\u00ce\u015eESAZIYA HELEB\u00ca T\u00ca RANTKIRIN<\/strong><\/p>\n<p>Talankirina abor\u00ee ya Heleb\u00ea, aliy\u00ea her\u00ee \u015f\u00eanber \u00ea plana dagirkeriy\u00ea p\u00eak t\u00eene. Di bin nav\u00ea &#8220;p\u00ea\u015fxistina aboriya S\u00fbriyey\u00ea&#8221; de, hem\u00fb dewlemendiya baj\u00ear ber bi Tirkiyey\u00ea ve t\u00ea herikandin.<\/p>\n<p><strong>Projey\u00ean bi T\u00eepa M\u00eatingeriy\u00ea<\/strong>: Di civ\u00een\u00ean ku bi be\u015fdariya Waliy\u00ea Hatay\u00ea \u00fb karbidest\u00ean Tirk t\u00ean lidarxistin de, peyman\u00ean bi t\u00eepa m\u00eatingeriy\u00ea y\u00ean wek\u00ee bir\u00eavebirina fabr\u00eeqey\u00ean ku li Bajar\u00ea P\u00ee\u015fesaziy\u00ea y\u00ea Heleb\u00ea b\u00ean avakirin ji bo 15 salan ji aliy\u00ea \u015f\u00eerket\u00ean Tirk ve, t\u00ean \u00eemzekirin. Bi projey\u00ean wek\u00ee an\u00eena blok\u00ean mermer ji Tirkiyey\u00ea \u00fb hilberandina wan li S\u00fbriyey\u00ea \u00fb herikandina qezenc\u00ea bo Tirkiyey\u00ea, \u00e7avkaniy\u00ean baj\u00ear t\u00ean talankirin.<\/p>\n<p><strong>Faktora MUS\u0130AD \u00fb B\u00eelal Erdogan:<\/strong> Bi r\u00eaya komeley\u00ean wek\u00ee MUS\u0130AD&#8217;\u00ea, sermayeya Tirk li her\u00eam\u00ea t\u00ea bi cih kirin. Bi projey\u00ean xeta boriya gaza xwezay\u00ee, binesaz\u00ee \u00fb bi taybet\u00ee projey\u00ean elektr\u00eek\u00ea y\u00ean ku t\u00ea gotin ji aliy\u00ea kur\u00ea Erdogan, B\u00eelal Erdogan ve t\u00ean me\u015fandin, Heleb ji aliy\u00ea abor\u00ee ve bi temam\u00ee gir\u00eaday\u00ee Tirkiyey\u00ea t\u00ea kirin.<\/p>\n<p><strong>H\u00caZA LI QAD\u00ca: NE &#8216;ART\u00ca\u015eA NI\u015eTIMAN\u00ce&#8217;, L\u00ca &#8216;LEJYON\u00caN DAGIRKERIYA TIRK&#8217;<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fbmen\u00ean (Feyleq-Firqe) le\u015fker\u00ee y\u00ean ku li qad\u00ea Heleb\u00ea kontrol dikin, her \u00e7end li ser kaxez\u00ea gir\u00eaday\u00ee &#8220;Wezareta Parastin\u00ea ya S\u00fbriyey\u00ea&#8221; xuya bikin j\u00ee, di rastiy\u00ea de wek\u00ee h\u00eaz\u00ean lejyoner \u00ean dagirkeriya Tirk tevdigerin. Ev yek\u00eeney\u00ean ku kademeya fermandariy\u00ea \u00fb mekan\u00eezmaya biryarday\u00een\u00ea bi temam\u00ee di dest\u00ea M\u00ceT&#8217;\u00ea de ne, li gor\u00ee berjewendiy\u00ean dewleta Tirk tevdigerin. Giraniya endam\u00ean Tirkmen \u00ean di nav wan de, v\u00ea gir\u00eadan\u00ea h\u00een z\u00eadetir xurt dike.<\/p>\n<p><strong>ENCAM: PROJEYEKE \u00ceLHAQ\u00ca<\/strong><\/p>\n<p>Bi kurtas\u00ee, \u00e7alakiy\u00ean ku li Heleb\u00ea t\u00ean me\u015fandin, ne operasyoneke le\u015fker\u00ee ya ji r\u00eaz\u00ea, l\u00ea projeyeke \u00eelhaq\u00ea ya ku bi h\u00fbr \u00fb k\u00fbr hatiye honandin \u00fb pa\u015feroja bajarek\u00ee \u00fb gelek\u00ee dike hedef e. Dewleta Tirk, di bin maskeya &#8220;al\u00eekariya ji bo S\u00fbriyey\u00ea&#8221; de, bajar\u00ea her\u00ee gir\u00eeng \u00ea wel\u00eat didize \u00fb vediguher\u00eene w\u00eelayeta xwe. Heleb ku bi saz\u00ee, art\u00ea\u015f, abor\u00ee \u00fb binesaziya xwe ya civak\u00ee ketiye bin kontrola M\u00ceT&#8217;\u00ea, ji par\u00e7eyek S\u00fbriyey\u00ea t\u00ea derxistin. Gotina Enqerey\u00ea ya domdar a &#8220;yekpar\u00e7eyiya axa S\u00fbriyey\u00ea&#8221; bi v\u00ea plan\u00ea careke din \u00eesbat dibe ku \u00e7iqas sexte ye. &#8220;Yek\u00eetiya&#8221; ku dewleta Tirk dixwaze, &#8220;yek\u00eetiyeke&#8221; di bin dagirker\u00ee \u00fb kontrola w\u00ea de ye. Eger li hember\u00ee v\u00ea plan\u00ea ney\u00ea sekinandin, ev modela ku li Heleb\u00ea t\u00ea p\u00eakan\u00een, xetera daqurtandina tevahiya S\u00fbriyey\u00ea dihew\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Firat AL\u00ce <\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.lekolin.org\/ku\/\"><strong>Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Stratej\u00eek A Kurdistan\u00ea<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Dosyayeke taybet&#8221; a ku hatiye bidestxistin \u00fb t\u00ea f\u00eamkirin ku dewleta Tirk ji bo Heleb\u00ea amade kiriye, qonaxeke n\u00fb \u00fb xeternak a dagirkeriy\u00ea de\u015f\u00eefre dike. Plan, armanc dike ku bi gir\u00eadana tam a binesaziya \u00eedar\u00ee, le\u015fker\u00ee, abor\u00ee \u00fb civak\u00ee ya Heleb\u00ea bi M\u00ceT&#8217;\u00ea ve, bi awayek\u00ee fi\u00eel\u00ee &#8216;w\u00eelayeteke Tirk&#8217; biafir\u00eene. Ev stratej\u00ee, ne ten\u00ea talankirina [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":138,"featured_media":15682,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","jnews_video_option_group":[[]],"override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"archive-right","second_sidebar":"archive-right","sticky_sidebar":"1","share_position":"float","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"\"Dosyayeke taybet\" a ku hatiye bidestxistin \u00fb t\u00ea f\u00eamkirin ku dewleta Tirk ji bo Heleb\u00ea amade kiriye, qonaxeke n\u00fb \u00fb xeternak a dagirkeriy\u00ea de\u015f\u00eefre dike."},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[8,5],"tags":[1282,4405,3005,175,4404,203,3946],"class_list":["post-15681","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politik-analiz","category-haberler","tag-heleb","tag-ilhaq","tag-misaki-milli","tag-mit","tag-musiad","tag-tirkiye","tag-tirkmen"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15681","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/138"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15681"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15681\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15683,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15681\/revisions\/15683"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15682"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15681"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15681"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15681"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}