{"id":16155,"date":"2026-03-28T08:15:38","date_gmt":"2026-03-28T07:15:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/?p=16155"},"modified":"2026-03-28T08:15:38","modified_gmt":"2026-03-28T07:15:38","slug":"mirateya-bi-heybet-a-komagene","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/mirateya-bi-heybet-a-komagene\/","title":{"rendered":"M\u00eerateya bi Heybet a Komagene"},"content":{"rendered":"<p>\u015earistaniya Komagene fireh\u00ee erdey\u00ee belavb\u00fby\u00ee ye ku bi Kurd\u00ee orijin\u00ea gir\u00eeng e. Navenda w\u00ea Samsat e \u00fb yek ji sembol\u00ean her\u00ee gir\u00eeng \u00ean v\u00ea \u015faristaniy\u00ea \u00c7iyay\u00ea Nemrut\u00ea ye. Bi dewlemendiy\u00ean xwe y\u00ean bin erd \u00fb ser erd, n\u00eaz\u00eekb\u00fbna xwe ya bi \u00e7em\u00ean D\u00eecle \u00fb Ferat re, di war\u00ea \u00e7andin\u00ee, heywanvan\u00ee, huner \u00fb bazirganiy\u00ea de her\u00eameke pir p\u00ea\u015fket\u00ee ye. Komagene, cih\u00ea ku gel\u00ean cuda dikarin bi awayek\u00ee \u00e7and\u00ee di nava lihevkirin\u00ea de bij\u00een, hem ji aliy\u00ea siyas\u00ee hem j\u00ee felsef\u00ee ve yek ji m\u00eenak\u00ean gir\u00eeng \u00ean jiyana hevpar e.<\/p>\n<p>T\u00ea gotin ku peyva Komagene ji peyva Kurd\u00ee ya \u201ckom\u201d (ango komel, kom) t\u00ea. Di v\u00ea \u015faristaniy\u00ea de Kurd, As\u00fbr\u00ee, Ermen\u00ee \u00fb Cih\u00fbyan wek\u00ee gel\u00ean cuda jiyane \u00fb her\u00eam b\u00fbye qada senteza \u00e7and\u00ean Rojhilat \u00fb Rojava. Di huner, m\u00eemar\u00ee \u00fb t\u00eagihi\u015ftina r\u00eaveberiy\u00ea de \u015fop\u00ean \u00e7and\u00ean Rojhilat \u00fb Rojava t\u00eane d\u00eetin. Kurd\u00ee, Faris\u00ee \u00fb ziman\u00ea Helen\u00ee dihatin axaftin. Ev rew\u015f n\u00ee\u015fan dide ku Komagene xwed\u00ee avahiyeke pir\u00e7and\u00ee ye.<\/p>\n<p>Di Komagene de di huner \u00fb m\u00eemariy\u00ea de senteza Rojhilat \u00fb Rojava t\u00ea d\u00eetin. Bandora \u00e7anda Helen\u00eest\u00eek pir xuya ye. Li ser \u00c7iyay\u00ea Nemrut peyker\u00ean Apollon, M\u00eetray\u00ea, Zeus, Ahura Mazda \u00fb Herm\u00eas hene. Qral Antiokhos j\u00ee peyker\u00ea xwe \u00e7\u00eakiriye \u00fb xwe bi xweda re wekhev n\u00ee\u015fan daye.<\/p>\n<p>Peyker\u00ean li \u00c7iyay\u00ea Nemrut\u00ea d\u00eemeneke bi heybet p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f dikin. L\u00fbtkeya \u00e7iy\u00ea xwed\u00ee d\u00fczeneke m\u00eemar\u00ee ye ku mirov bandor dike. Roj\u00ea derketin \u00fb ava b\u00fbn li v\u00ea l\u00fbtkey\u00ea pir zelal t\u00eane d\u00eetin.<\/p>\n<p>T\u00ea gotin ku peyva Nemrut di Kurd\u00ee de ji \u201cnemir\u201d t\u00ea.<\/p>\n<p>Berhem\u00ean li \u00c7iyay\u00ea Nemrut ten\u00ea wek\u00ee komeke keviran neb\u00eenin rast e. Ev avah\u00ee di heman dem\u00ea de watey\u00ean \u00eedeoloj\u00eek, felsef\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee digirin. Ew tems\u00eela t\u00eagihi\u015ftineke ku ramana Rojhilat \u00fb Rojava l\u00ea dicivin tems\u00eel dikin.<\/p>\n<p>Peyker\u00ean xweda y\u00ean li Nemrut bi mezinahiy\u00ean n\u00eaz\u00eek\u00ee hev hatine \u00e7\u00eakirin. Zeus, Apollon, Herakles \u00fb Ahura Mazda li teni\u015fta hev cih digirin. Ev rew\u015f dikare wek\u00ee sembola heb\u00fbna bi hev re ya baweriy\u00ean cuda were \u015f\u00eerovekirin.<\/p>\n<p>Li \u00c7iyay\u00ea Nemrut derketina roj\u00ea destp\u00eakek n\u00fb, \u015fiyarb\u00fbna jiyan\u00ea \u00fb canb\u00fbna xwezay\u00ea sembol\u00eeze dike. Ava b\u00fbna roj\u00ea j\u00ee ji mirin\u00ea z\u00eadetir veguher\u00een\u00ea \u00eefade dike. Di v\u00ea t\u00eagihi\u015ftin\u00ea de jiyan wek\u00ee \u00e7erxek\u00ea t\u00ea d\u00eetin.<\/p>\n<p>\u00c7iyay\u00ea Nemrut\u00ea ku bi bilindahiya 2150 metrey\u00ee ye, wek\u00ee cih\u00ea ku ezman \u00fb erd l\u00ea dicivin t\u00ea qeb\u00fblkirin. Ji ber v\u00ea yek\u00ea wek\u00ee c\u00eehek\u00ee guncaw ji bo xwedayan hatiye d\u00eetin. Komagene di heman dem\u00ea de xala derbasb\u00fbn\u00ea ya di navbera Rojhilat \u00fb Rojava de ye \u00fb li erdingariya ku gelek medeniyet l\u00ea dicivin cih digire.<\/p>\n<p>Antiokhos xwe bi xwedayan re wekhev d\u00eet \u00fb li gor\u00ee v\u00ea t\u00eagihi\u015ftin\u00ea ab\u00eedey\u00ean mezin \u00e7\u00eakir. W\u00ee pol\u00eet\u00eekayeke ku hevsengiya di navbera Roma \u00fb Partan de digire ber \u00e7avan dime\u015fand. Di war\u00ea zanist, felsefe \u00fb astrolojiy\u00ea de xebat hatin kirin.<\/p>\n<p>Di kabartmaya \u015f\u00ear a li Nemrut de st\u00eark hatine tesw\u00eerkirin. T\u00ea fikir\u00een ku ev st\u00eark n\u00eezama ezman\u00ee tems\u00eel dikin. \u015e\u00ear h\u00eaz \u00fb desthilatdariy\u00ea sembol\u00eeze dike, dema ku ajel j\u00ee gir\u00eadana giyan\u00ee ya di navbera ezman \u00fb erd\u00ea de tems\u00eel dike.<\/p>\n<p>T\u00fcm\u00fcl\u00fbsa ku Antiokhos \u00e7\u00eakiriye di heman dem\u00ea de wek\u00ee cih\u00ea gor\u00ea y\u00ea w\u00ee t\u00ea qeb\u00fblkirin. T\u00ea fikir\u00een ku gor di bin t\u00fcm\u00fcl\u00fbs\u00ea de ye l\u00ea heta niha bi teqez nehatiye d\u00eetin.<\/p>\n<p>Di gotineke Antiokhos de t\u00ea gotin ku \u201cEz ne ten\u00ea qral im, ez hevalbend\u00ea n\u00eezama gerd\u00fbn\u00ee me.\u201d Ev gotin n\u00ee\u015fan dide ku w\u00ee xwe di poz\u00eesyoneke xweday\u00ee de did\u00eet.<\/p>\n<p>Ji Gir\u00ea Nemrut\u00ea gelek cih\u00ean derdor\u00ea t\u00eane d\u00eetin. Gerger,Kahta,P\u00fct\u00fcrge, Siverek \u00fb be\u015feke fireh a hewza Ferat\u00ea ji v\u00ea l\u00fbtkey\u00ea t\u00eane tema\u015fekirin. Paytexta Komagene Samsat e \u00fb biryar\u00ean r\u00eaveberiy\u00ea li vir dihatin girtin. \u00cero be\u015feke mezin a Samsat\u00ea di bin av\u00ean Bendava Atat\u00fcrk de maye.<\/p>\n<p>Di dema Komagene de \u00e7avkaniya debara gel \u00e7andin\u00ee, heywanvan\u00ee \u00fb zanaet b\u00fb. Atolye, t\u00eeyatro, muz\u00eek \u00fb \u00e7alakiy\u00ean \u015fahiy\u00ea j\u00ee belav b\u00fbn. Jiyana civak\u00ee pir zind\u00ee b\u00fb.<\/p>\n<p>Erdingariya ku \u015faristaniya Komagene l\u00ea derketiye \u00eero li derdora Adiyaman\u00ea cih digire. Ev her\u00eama di navbera \u00c7em\u00ea Firat \u00fb \u00c7iyay\u00ean Toros de xwed\u00ee ax\u00ean bi bereket e.<\/p>\n<p>Di v\u00ea erdingariy\u00ea de di d\u00eerok\u00ea de H\u00fbr\u00ee, M\u00eetan\u00ee, H\u00eet\u00eet \u00fb gelek gel\u00ean din jiyane. Kurd, Ermen\u00ee \u00fb S\u00fbryan\u00ee j\u00ee li v\u00ea her\u00eam\u00ea bi hev re jiyane. Ji ber v\u00ea yek\u00ea Komagene wek\u00ee \u015faristaniyek\u00ea pir\u00e7and\u00ee t\u00ea qeb\u00fblkirin.<\/p>\n<p>Keyaniya Komagene di sala 163\u2019\u00ea B.Z. de hatiye damezrandin. Di pergala baweriy\u00ea ya v\u00ea \u015faristaniy\u00ea de bandora Zerde\u015ft\u00ee t\u00ea d\u00eetin. T\u00ea fikir\u00een ku d\u00een\u00ean \u00cebrah\u00eem\u00ee y\u00ean pa\u015f\u00ea j\u00ee ji baweriy\u00ean kevn \u00ean v\u00ea erdingariy\u00ea bandor b\u00fbne.<\/p>\n<p>Roma, Part \u00fb kralliy\u00ean Ermen\u00ee carinan \u00ear\u00ee\u015f\u00ee Komagene kirine. L\u00ea Komagene bi pol\u00eet\u00eekaya d\u00eeplomas\u00ee \u00fb hevsengiy\u00ea kar\u00eeb\u00fbye bi demeke dir\u00eaj heb\u00fbna xwe bidom\u00eene.<\/p>\n<p>Ev erdingar\u00ee di d\u00eerok\u00ea de cih\u00ea ku gel\u00ean cuda bi hev re jiyane b\u00fbye. Kurd, Tirk, Alev\u00ee, Sunn\u00ee, Ermen\u00ee \u00fb S\u00fbryan\u00ee li van axan bi hev re jiyane.<\/p>\n<p>Li Nemrut peyker\u00ean xweday\u00ean wek\u00ee M\u00eetray\u00ea \u00fb Ahura Mazda j\u00ee hene. M\u00eetray\u00ea rast\u00ee, dad \u00fb ronahiy\u00ea tems\u00eel dike, dema ku Ahura Mazda wek\u00ee xweday\u00ea qenciy\u00ea t\u00ea qeb\u00fblkirin.<\/p>\n<p>Peyker \u00fb t\u00fcm\u00fcl\u00fbs\u00ean li Nemrut avahiy\u00ean ku hewcedariya endezyariya mezin \u00fb ked\u00ea dikin in. Ev berhem h\u00eaz \u00fb r\u00eaxistina civak\u00ee ya w\u00ea dem\u00ea n\u00ee\u015fan didin.<\/p>\n<p>\u00cero \u00c7iyay\u00ea Nemrut ji aliy\u00ea gelek mirov\u00ean ji cih\u00ean cuda y\u00ean c\u00eehan\u00ea ve t\u00ea ziyaretkirin. Ev qada ne ten\u00ea c\u00eehek\u00ee t\u00fbr\u00eest\u00eek e, di heman dem\u00ea de m\u00eerateya \u00e7and\u00ee ya hevpar a mirovahiy\u00ea ye.<\/p>\n<p>Ji ber v\u00ea yek\u00ea gir\u00eeng e ku em xwed\u00ee li d\u00eerok, \u00e7and \u00fb nirx\u00ean Komagene \u00fb \u00c7iyay\u00ea Nemrut derkevin.<\/p>\n<p><strong>\u015eiyar ADIYAMAN<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.lekolin.org\/ku\/\"><strong>Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Stratej\u00eek A Kurdistan\u00ea<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015earistaniya Komagene fireh\u00ee erdey\u00ee belavb\u00fby\u00ee ye ku bi Kurd\u00ee orijin\u00ea gir\u00eeng e. Navenda w\u00ea Samsat e \u00fb yek ji sembol\u00ean her\u00ee gir\u00eeng \u00ean v\u00ea \u015faristaniy\u00ea \u00c7iyay\u00ea Nemrut\u00ea ye. Bi dewlemendiy\u00ean xwe y\u00ean bin erd \u00fb ser erd, n\u00eaz\u00eekb\u00fbna xwe ya bi \u00e7em\u00ean D\u00eecle \u00fb Ferat re, di war\u00ea \u00e7andin\u00ee, heywanvan\u00ee, huner \u00fb bazirganiy\u00ea de her\u00eameke [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16156,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","jnews_video_option_group":[[]],"override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"archive-right","second_sidebar":"archive-right","sticky_sidebar":"1","share_position":"float","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"Gel\u00ean cuda, di nav de Kurd, As\u00fbr\u00ee, Ermen\u00ee \u00fb Cih\u00fb, di nav v\u00ea \u015faristaniy\u00ea de dijiyan, \u00fb ev yek her\u00eam\u00ea kir qadek\u00ea sentez a \u00e7and\u00ean Rojhilat \u00fb Rojavay\u00ee."},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[3503,4527,4529,3780,4526,467,4528],"class_list":["post-16155","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","tag-asuri","tag-ciyaye-nemrute","tag-cuhi","tag-huri","tag-komagene","tag-kurd","tag-mitani"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16155","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16155"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16155\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16157,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16155\/revisions\/16157"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}