{"id":16192,"date":"2026-04-19T08:50:32","date_gmt":"2026-04-19T06:50:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/?p=16192"},"modified":"2026-04-19T08:50:32","modified_gmt":"2026-04-19T06:50:32","slug":"kriza-veguhez-li-suriyeye-kurtir-dibe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/kriza-veguhez-li-suriyeye-kurtir-dibe\/","title":{"rendered":"Kr\u00eeza Veguh\u00eaz li S\u00fbriyey\u00ea K\u00fbrtir Dibe"},"content":{"rendered":"<p>Serdema niha bi z\u00eadeb\u00fbneke berbi\u00e7av a xwep\u00ea\u015fandan\u00ean li dij\u00ee pol\u00eet\u00eekay\u00ean abor\u00ee y\u00ean hik\u00fbmeta demk\u00ee ya li \u015eam\u00ea \u00fb xirab\u00fbna \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan \u00fb kar ve derbas b\u00fbye. Rexne \u00fb neraz\u00eeb\u00fbna raya gi\u015ft\u00ee li hember \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan \u00fb abor\u00ee y\u00ean li S\u00fbriyey\u00ea bi awayek\u00ee berbi\u00e7av z\u00eade dibe. Ev yek bi z\u00eadeb\u00fbneke mezin a bihayan re t\u00ea, di nav de ceyran\u00ea (kehrebe), sotemen\u00ee, xaz, nan \u00fb xwarin\u00ean bingeh\u00een. Di heman dem\u00ea de, fikar\u00ean k\u00fbr li ser xirab\u00fbna rew\u015fa ewlehiy\u00ea li gelek deveran hene. Her ku h\u00earsa raya gi\u015ft\u00ee belav dibe, n\u00eeqa\u015fa li ser ka rayedar \u00e7awa v\u00ea kr\u00eez\u00ea \u00e7areser dikin j\u00ee belav dibe, ji ber ku heta niha hem\u00fb xwep\u00ea\u015fandan\u00ean siv\u00eel bi tepeserkirina xw\u00een\u00ee hatine bersivandin.<\/p>\n<p><strong>KR\u00ceZA JIYAN\u00ca YA BI LEZ \u00db Z\u00caDEB\u00dbNA BIHAYAN <\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee \u015fahidiy\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb \u00e7avd\u00eariy\u00ean meydan\u00ee, xuya ye ku kr\u00eeza abor\u00ee ya li S\u00fbriyey\u00ea ketiye qonaxek ji her dem\u00ea girantir. Bihay\u00ean elektr\u00eek\u00ea li gor\u00ee dahat\u00ea wek\u00ee &#8220;bi awayek\u00ee jini\u015fka ve bilind&#8221; t\u00eane binavkirin. Fat\u00fbreya enerjiy\u00ea b\u00fbye barek\u00ee ku ji derfet\u00ean piraniya malbatan w\u00eadetir e.<\/p>\n<p>Z\u00eadeb\u00fbna bihay\u00ean elektr\u00eek\u00ea (kehreb\u00ea) di d\u00eeroka n\u00fbjen a wel\u00eat de ya her\u00ee mezin b\u00fb. Tar\u00eef k\u00eam-z\u00eade 10,000-50,000 l\u00eerey\u00ean S\u00fbriyey\u00ea (n\u00eaz\u00eek\u00ee 0.85-4 dolar) gih\u00ee\u015ftine 600,000 heta 2 m\u00eelyon l\u00eereyan (50-169 dolar). Fat\u00fbrey\u00ean hin malbatan gih\u00ee\u015ftine 5-6 m\u00eelyon l\u00eereyan (423-508 dolar).<\/p>\n<p>Pirsgir\u00eak ne ten\u00ea bi elektr\u00eek\u00ea ve s\u00eenordar e. Welat\u00ee bal\u00ea diki\u015f\u00eenin ser z\u00eadeb\u00fbna mezin a bihay\u00ean sotemen\u00ee \u00fb xaza malan. Ev z\u00eadeb\u00fbn rasterast bandor\u00ea li her ti\u015ft\u00ee dike, ji jiyana rojane bigire heya veguhastin, germkirin \u00fb hilber\u00een\u00ea. P\u00eala z\u00eadeb\u00fbna bihayan bandor li nan \u00fb xwarin\u00ean bingeh\u00een j\u00ee kiriye; Heta p\u00eadiviy\u00ean her\u00ee bingeh\u00een j\u00ee b\u00fbne dijwariyek rojane ya xeter. Gelek kes, dema ku bi v\u00ea rastiy\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eenin, bawer dikin ku cudahiya di navbera dahat \u00fb bihayan de \u00ead\u00ee nehatiye \u00e7areserkirin \u00fb be\u015f\u00ean mezin \u00ean nif\u00fbs\u00ea ber bi ast\u00ean k\u00fbrtir \u00ean xizan\u00ee \u00fb b\u00eah\u00eav\u00eetiy\u00ea ve dibe. Ji ber ku z\u00eadetir\u00ee sed\u00ee 90 nif\u00fbs\u00ea di bin xeta xizaniy\u00ea de dij\u00een, bi qas\u00ee 17 m\u00eelyon kes ji bo debara xwe hewcey\u00ea al\u00eekariya lezg\u00een in \u00fb z\u00eadetir\u00ee neh m\u00eelyon kes bi b\u00eaewlehiya xwarin\u00ea ya giran re r\u00fb bi r\u00fb ne.<\/p>\n<p><strong>KAOSA EWLEHIY\u00ca \u00db Z\u00caDEB\u00dbNA B\u00ca \u00ceSTIQRARIY\u00ca <\/strong><\/p>\n<p>Digel hilwe\u015f\u00eena abor\u00ee, kaosa ewlehiy\u00ea li dever\u00ean ku di bin kontrola HT\u015e \u00fb \u00e7etey\u00ean ku ji aliy\u00ea dewleta Tirkiy\u00ea ve t\u00ean pi\u015ftgir\u00eekirin de k\u00fbrtir dibe. S\u00fbc\u00ean diz\u00ee \u00fb talankirin\u00ea z\u00eade dibin; di gelek rew\u015fan de, t\u00ea ragihandin ku destwerdana h\u00eaz\u00ean ewlehiy\u00ea y\u00ean gir\u00eaday\u00ee hik\u00fbmeta demk\u00ee ya \u015eam\u00ea qels e. Li gor\u00ee welatiyan \u00fb \u00e7avd\u00earan, v\u00ea rew\u015f\u00ea fikar \u00fb nearamiya gi\u015ft\u00ee \u00e7\u00eakiriye, jiyana rojane tevlihevtir kiriye. Hest\u00ea ewlehiy\u00ea y\u00ea di derbar\u00ea ewlehiya civak\u00ee \u00fb kesane de bi tevah\u00ee winda b\u00fbye.<\/p>\n<p><strong>GOTIN\u00caN XIYANET\u00ca \u00db ZEXT\u00ca XETERIYAN BI XWE RE T\u00ceNE <\/strong><\/p>\n<p>Yek ji mijar\u00ean her\u00ee nakok li S\u00fbriyey\u00ea, helwesta li hember her dengek\u00ee ku \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan, abor\u00ee an ewlehiy\u00ea rexne dike ye. Li gor\u00ee agahiy\u00ean me, her kes\u00ea ku behsa z\u00eadeb\u00fbna bihayan, xirab\u00fbna xizmetguzariyan, an kaosa ewlehiy\u00ea dike, yekser wek\u00ee &#8220;may\u00eena rej\u00eema kevin&#8221; an j\u00ee kesek\u00ee &#8220;serhild\u00ear&#8221; t\u00ea binavkirin. Ji aliyek\u00ee din ve, may\u00een\u00ean rej\u00eema kevin, &#8220;rej\u00eema Baas\u00ea,&#8221; \u00fb hem\u00ee kes\u00ean dewlemend \u00ean bi rej\u00eema \u00ceran\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee di bin s\u00eewana hik\u00fbmeta demk\u00ee ya \u015eam\u00ea de bi bert\u00eeley\u00ean giran berdewam dikin.<\/p>\n<p>L\u00eabel\u00ea, tewra vegotina rastiya rojane j\u00ee b\u00fbye s\u00fbcek siyas\u00ee. Ev ji rexneya teor\u00eek w\u00eadetir di\u00e7e \u00fb vediguhere r\u00eesk\u00ean rast\u00een \u00ean ku jiyan\u00ea tehd\u00eet dikin. Gelek kes bi gefa girtin\u00ea, \u015fopandina qan\u00fbn\u00ee, an tirsa domdar ji bo ewlehiya xwe ya kesane re r\u00fb bi r\u00fb ne. Ev prat\u00eek wek\u00ee am\u00fbrek ji bo tirsandina raya gi\u015ft\u00ee \u00fb b\u00eadengkirina her deng\u00ea neraz\u00ee t\u00eane bikar an\u00een. Tewra behsa kr\u00eez\u00ean rojane j\u00ee b\u00fbye xeternak. Ev n\u00eaz\u00eekat\u00ee armanc dike ku deng\u00ean neraz\u00ee b\u00eadeng bike \u00fb raya gi\u015ft\u00ee li dij\u00ee rexnegiran te\u015fw\u00eeq bike, ne ku \u00e7areser bike an li \u00e7areseriyan bigere ji bo kr\u00eezan. Ev yek aliyek\u00ee ewlehiy\u00ea l\u00ea z\u00eade dike ku azadiya derbir\u00een\u00ea b\u00eatir s\u00eenordar dike \u00fb jiyana kesane ya rexnegiran dixe xeter\u00ea.<\/p>\n<p>Ji aliyek\u00ee din ve, rayedar\u00ean gir\u00eaday\u00ee hik\u00fbmeta demk\u00ee ya \u015eam\u00ea \u00eed\u00eea dikin ku armanca v\u00ea retor\u00eek\u00ea parastina aramiy\u00ea \u00fb p\u00ea\u015f\u00eegirtina li her got\u00fbb\u00eajek ku dikare aloziyan z\u00eade bike an j\u00ee a\u015ftiya civak\u00ee tehd\u00eet bike ye. L\u00eabel\u00ea, rastiya li ser erd\u00ea n\u00ee\u015fan dide ku ew b\u00fbye perdeyek ji bo s\u00eenordarkirina deng\u00ean muxalefet\u00ea, civaka siv\u00eel \u00fb \u00e7apemeniya her\u00eam\u00ee y\u00ean ku \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan\u00ea rexne dikin.<\/p>\n<p>Her \u00e7end Colani \u00eed\u00eea dike ku di dema serokatiya xwe ya veguh\u00eaz de bersiva daxwaz\u00ean gel dide j\u00ee, ew bi zext \u00fb gef\u00ean mezin ser\u00ee li tepeserkirina deng\u00ea rexnegir \u00ea her\u00ee pi\u00e7\u00fbk dide. Ev kes h\u00een j\u00ee bi xeterey\u00ean qan\u00fbn\u00ee \u00fb kesane re r\u00fb bi r\u00fb ne.<\/p>\n<p><strong>CEZA HATIN RAKIRIN, MILYAR DOLAR HERIKIN, L\u00ca KR\u00ceZ K\u00dbR DIBE<\/strong><\/p>\n<p>Di \u00e7ar\u00e7oveyek paralel de, pi\u015ft\u00ee hilwe\u015f\u00eena rej\u00eema kevin \u00fb bilindb\u00fbna r\u00eaveberiya n\u00fb, di derbar\u00ea cezay\u00ean yasay\u00ee y\u00ean li S\u00fbriyey\u00ea de guhertin\u00ean gir\u00eeng \u00e7\u00eab\u00fbn. Piraniya cezay\u00ean berfireh hatin rakirin, l\u00ea hin s\u00eenorkirin man. Qan\u00fbna Sezar di 18\u00ea Kan\u00fbna P\u00ea\u015f\u00een a 2025an de, wek\u00ee be\u015fek ji budceya parastin\u00ea ya 2026an, bi ferm\u00ee hate betalkirin. Ambargoya abor\u00ee ya gi\u015ft\u00ee ya Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee Amer\u00eeka j\u00ee di Hez\u00eerana 2025an de hate rakirin; bi v\u00ee reng\u00ee, S\u00fbriye \u00ead\u00ee &#8220;dewletek qedexe&#8221; neb\u00fb \u00fb b\u00fb dewletek ku di bin kontrola bijart\u00ee de ye.<\/p>\n<p>Ji aliy\u00ea din ve, Yek\u00eetiya Ewropay\u00ea di 20\u00ea Gulana 2025an de, bi armanca pi\u015ftgiriya \u00eest\u00eeqrar \u00fb ji n\u00fb ve avakirin\u00ea, hem\u00ee cezay\u00ean abor\u00ee \u00fb petrol\u00ea rakir. Ten\u00ea navn\u00ee\u015f\u00ean re\u015f \u00ean bi s\u00eenor \u00ean t\u00eakildar\u00ee binp\u00eakirin\u00ean maf\u00ean mirovan an tund\u00fbt\u00fbjiya veguh\u00eaz mane. Tev\u00ee v\u00ea sivikkirina yasay\u00ee ya mezin, \u00e7avd\u00ear dib\u00eajin ku rastiya abor\u00ee \u00fb jiyan\u00ea ba\u015ftir neb\u00fbye \u00fb gelek ji wan ji ber\u00ee rakirina cezayan j\u00ee xirabtir in. Di heman dem\u00ea de, bal t\u00ea ki\u015fandin ser mezinb\u00fbna milyaran dolar pi\u015ftgiriya abor\u00ee \u00fb mirov\u00ee ya ku ji welat\u00ean Ereb \u00fb Rojava di serdema ku r\u00eaveberiya El-Colan\u00ee hat ser desthilat\u00ea de hat. L\u00eabel\u00ea, ev pi\u015ftgir\u00ee neguher\u00ee ba\u015fb\u00fbn\u00ean berbi\u00e7av di jiyana welatiyan de. Ev yek pirs\u00ean t\u00fbj li ser bandora al\u00eekariy\u00ea \u00fb belavkirina w\u00ea derdixe hol\u00ea.<\/p>\n<p>D\u00eemen\u00ea S\u00fbriyey\u00ea tevlihev e \u00fb bi kr\u00eez\u00ean abor\u00ee y\u00ean b\u00eahnteng \u00fb zext\u00ean z\u00eade y\u00ean li ser jiyan\u00ea \u00fb retor\u00eeka tund ve gir\u00eaday\u00ee ye ku rexney\u00ean gi\u015ft\u00ee s\u00eenordar dike \u00fb her dengek neraz\u00ee an rexnegir wek\u00ee gefek siyas\u00ee kategor\u00eeze dike. Tev\u00ee guhertin\u00ean mezin \u00ean qan\u00fbn\u00ee di cezayan de \u00fb vekirina der\u00ee ji bo pi\u015ftgir\u00ee \u00fb veberh\u00eanana navnetewey\u00ee, ev gav di jiyana rojane ya welatiyan de nehatine n\u00ee\u015fandan. Berevaj\u00ee v\u00ea, gelek kes rew\u015f\u00ea wek\u00ee ji her qonaxa ber\u00ea xirabtir diyar dikin.<\/p>\n<p>Hilwe\u015f\u00eena abor\u00ee ya berdewam \u00fb kaosa ewlehiy\u00ea, s\u00eenordarkirina azadiya derbir\u00een\u00ea, gefa girtin\u00ea \u00fb xeterey\u00ean kesane y\u00ean ku rexnegir p\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eenin n\u00ee\u015fan didin ku kr\u00eeza S\u00fbriyey\u00ea piral\u00ee ye. Ev kr\u00eez ten\u00ea bi sivikkirina cezayan an pompekirina al\u00eekariya daray\u00ee nay\u00ea \u00e7areser kirin. Reform\u00ean rast\u00een di r\u00eaveberiya \u00e7avkaniyan de, misogerkirina \u015fefafiyet\u00ea \u00fb afirandina c\u00eeh ji bo n\u00eeqa\u015fek b\u00eatirs a li ser kr\u00eezan hewce ne. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, pirsa her\u00ee gir\u00eeng ev e: Hik\u00fbmeta demk\u00ee \u00e7awa dikare \u00eest\u00eeqrara rast\u00een garant\u00ee bike \u00fb jiyan \u00fb maf\u00ean welatiyan bipar\u00eaze di demek\u00ea de ku pol\u00eet\u00eekay\u00ean xiyanet \u00fb s\u00eenordarkirin\u00ea berdewam dikin ku dubendiya di navbera welatiyan \u00fb hik\u00fbmeta demk\u00ee de k\u00fbrtir dikin \u00fb kr\u00eez\u00ea li \u015f\u00fbna \u00e7areserkirina w\u00ea aloztir dikin?<\/p>\n<p><strong>Militan R\u00caHAT<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.lekolin.org\/ku\/\"><strong>Navenda L\u00eakol\u00eenen Stratej\u00eek A Kurdistan\u00ea<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Serdema niha bi z\u00eadeb\u00fbneke berbi\u00e7av a xwep\u00ea\u015fandan\u00ean li dij\u00ee pol\u00eet\u00eekay\u00ean abor\u00ee y\u00ean hik\u00fbmeta demk\u00ee ya li \u015eam\u00ea \u00fb xirab\u00fbna \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan \u00fb kar ve derbas b\u00fbye. Rexne \u00fb neraz\u00eeb\u00fbna raya gi\u015ft\u00ee li hember \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan \u00fb abor\u00ee y\u00ean li S\u00fbriyey\u00ea bi awayek\u00ee berbi\u00e7av z\u00eade dibe. Ev yek bi z\u00eadeb\u00fbneke mezin a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":134,"featured_media":16193,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","jnews_video_option_group":[[]],"override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"archive-right","second_sidebar":"archive-right","sticky_sidebar":"1","share_position":"float","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"S\u00fbriye ji ber kr\u00eezeke abor\u00ee ya giran, karaseta ewlehiy\u00ea \u00fb siyaseta b\u00eadengkirina rexnegiran bi tawanbarkirina wan bi xiyanet\u00ea li ber hilwe\u015f\u00een\u00ea ye; tev\u00ee rakirina cezay\u00ean navnetewey\u00ee \u00fb milyaran dolar al\u00eekar\u00ee, \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyana mirovan her ku di\u00e7e xirabtir dibin."},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[2920,3693,189,4544,480],"class_list":["post-16192","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politik-analiz","tag-abori","tag-colani","tag-kriz","tag-rejima-same","tag-suriye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/134"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16192"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16192\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16194,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16192\/revisions\/16194"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}