{"id":16230,"date":"2026-05-02T09:00:46","date_gmt":"2026-05-02T07:00:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/?p=16230"},"modified":"2026-05-02T09:00:46","modified_gmt":"2026-05-02T07:00:46","slug":"kapitalizm-u-sermayeya-cihani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/kapitalizm-u-sermayeya-cihani\/","title":{"rendered":"Kap\u00eetal\u00eezm \u00fb Sermayeya C\u00eehan\u00ee"},"content":{"rendered":"<p>Kap\u00eetal\u00eezm pergaleke ku ji netewe \u00fb dewletan derbas dibe. Ev pergal, hem nirx\u00ean madd\u00ee \u00fb hem j\u00ee y\u00ean manew\u00ee y\u00ean mirovan talan dike, di hundir\u00ea xwe de gelek dijberiyan dihew\u00eene \u00fb gelek nirx\u00ean mirovahiy\u00ea ji hol\u00ea radike. Hilber\u00een, sermaye \u00fb pergala fa\u00eez\u00ea ya sermayeya daray\u00ee, bi r\u00eaya avahiyeke navend\u00ee mirovahiya c\u00eehan\u00ea talan dike. \u00cero her kesek, bi zan\u00een an j\u00ee b\u00eay\u00ee zan\u00een, be\u015fdariy\u00ea di v\u00ea \u00e7erxa fa\u00eez\u00ea de dike.<\/p>\n<p>Pergala c\u00eehan\u00ea ya \u00eero, bi rekabet\u00ean piral\u00ee \u00fb yekdestiyan ve di nav kaosek\u00ea de ye. Di v\u00ea hawirdora rekabet\u00ea de mirovah\u00ee bi awayek\u00ee dijwar jan dike. Emperyal\u00eezm gih\u00ee\u015ftiye qonaxeke ku civakan di\u015fik\u00eene, dewlet \u00fb kesan xirab dike \u00fb xwezay\u00ea bi rengek\u00ee hovane talan dike. Rekabeta di navbera yekdestiyan de her ku di\u00e7e k\u00fbr dibe, \u015f\u00eawey\u00ean kevne\u015fop\u00ee y\u00ean kolonyal\u00eezm\u00ea cih\u00ea xwe didin hevsengiy\u00ean n\u00fb y\u00ean h\u00eaz\u00ea. \u00cad\u00ee y\u00ea ku h\u00eaza tekn\u00eek\u00ee \u00fb zanist\u00ee di dest\u00ea xwe de bigire, r\u00eaberiya sermay\u00ea j\u00ee dike.<\/p>\n<p>Ew mekan\u00eezmay\u00ean ku ber\u00ea wek\u00ee \u201cdest\u00ea ve\u015fart\u00ee\u201d dihatin binavkirin, \u00eero bi e\u015fkere dixebitin. Bi \u015fer, \u00e7ek \u00fb am\u00fbr\u00ean abor\u00ee her ti\u015ft\u00ee rasterast t\u00ea desteserkirin; exlaq, wijdan \u00fb nirx t\u00ean pa\u015fguhkirin. Bajar, welat, \u00e7and \u00fb ziman ji bo berjewendiyan t\u00ean w\u00earankirin.<\/p>\n<p>Li Rojhilata Nav\u00een j\u00ee, t\u00eagihi\u015ftineke n\u00fb ya kolonyal\u00eezm\u00ea, bi taybet\u00ee bi eksena \u00c7\u00een \u00fb DYE\u2019y\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee xwe n\u00ee\u015fan dide. Ev rekabet li ser bingeha pa\u015fguhkirina gelan \u00fb rastiya civak\u00ee ye. Strukt\u00fbr\u00ean el\u00eet \u00ean hey\u00ee j\u00ee dewama v\u00ea pergal\u00ea peyda dikin. Bi avahiy\u00ean dewlet\u00ean pi\u00e7\u00fbk \u00fb per\u00e7ekir\u00ee dixwazin pergal\u00ea bidom\u00eenin.<\/p>\n<p>\u00car\u00ee\u015f\u00ean li ser \u00ceran\u00ea j\u00ee encama v\u00ea \u00ee\u015ftaha kap\u00eetal\u00eest in. L\u00ea bersiv\u00ean neh\u00eav\u00eekir\u00ee van h\u00eazan ne\u00e7ar\u00ee ji n\u00fb ve hesibandine kiriye. Ger van destwerdanan bi ser ketibana, gel\u00ean Rojhilata Nav\u00een d\u00ea b\u00eatir per\u00e7e bib\u00fbna \u00fb bi h\u00easan\u00ee bihatana kontrolkirin.<\/p>\n<p>Li v\u00ea der\u00ea, p\u00ea\u015f\u00ee gel\u00ea Kurd \u00fb hem\u00fb gel\u00ean her\u00eam\u00ea div\u00ea helwesteke rast p\u00ea\u015f bixin. Her destwerdaneke ku b\u00eay\u00ee ber\u00e7avgirtina avahiya d\u00eerok\u00ee \u00fb civak\u00ee ya Rojhilata Nav\u00een were kirin, d\u00ea ji bo h\u00eaz\u00ean destwerdan\u00ea j\u00ee xeletiyeke mezin be. Ev yek ne ten\u00ea ji bo DYE an \u00c7\u00een\u00ea, l\u00ea ji bo hem\u00fb h\u00eaz\u00ean yekdest\u00ee derbas dibe.<\/p>\n<p>Pirsgr\u00eaka Kurd di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de gir\u00eengiyeke taybet digire. N\u00eaz\u00eekatiy\u00ean ku heb\u00fbna civak\u00ee ya Kurdan nas nakin \u00fb dixwazin wan ten\u00ea wek\u00ee am\u00fbrek\u00ea bi kar b\u00eenin, dijberiy\u00ean her\u00eam\u00ea k\u00fbrtir dikin. Bi pol\u00eet\u00eekaya \u201cpar\u00e7e bike, bi r\u00eave bibe, per\u00e7e bike\u201d gel t\u00ean kirin dijmin\u00ean hev. Netewperestiya etn\u00eek\u00ee, ol \u00fb zanist j\u00ee ji bo v\u00ea armanc\u00ea t\u00ean bikaran\u00een.<\/p>\n<p>L\u00ea bel\u00ea gel\u00ean her\u00eam\u00ea qederek\u00ee hevpar hene. Tev\u00ee v\u00ea yek\u00ea, p\u00ea\u015fiya v\u00ea yekitiy\u00ea t\u00ea girtin \u00fb civak t\u00ean qelskirin. H\u00eaz\u00ean c\u00eehan\u00ee carinan axaftin\u00ean a\u015fit\u00ee \u00fb demokrasiy\u00ea bi kar t\u00eenin, l\u00ea ev axaftin bi piran\u00ee li gor\u00ee berjewendiyan in.<\/p>\n<p>Ji ber v\u00ea yek\u00ea, p\u00eaw\u00eest e gel\u00ean Rojhilata Nav\u00een, hevkariy\u00ean ku strukt\u00fbr\u00ean abor\u00ee \u00fb civak\u00ee y\u00ean xwe xurt bikin, ava bikin. Strukt\u00fbr\u00ean el\u00eet \u00ean hey\u00ee bi gelemper\u00ee ji gelan qut b\u00fbne \u00fb bi yekdestiyan re entegre b\u00fbne. L\u00ea \u00e7avkaniy\u00ean wek\u00ee petrol, av \u00fb enerjiy\u00ea ji gelan re ne.<\/p>\n<p>\u00cero tu gel ji pergala hey\u00ee raz\u00ee n\u00eene. Rew\u015fa gel\u00ean Filist\u00een \u00fb Kurd v\u00ea yek\u00ea bi awayek\u00ee e\u015fkere n\u00ee\u015fan dide. Kap\u00eetal\u00eezm \u00fb emperyal\u00eezm ne ten\u00ea pergaleke abor\u00ee ye; di heman dem\u00ea de pergaleke siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee ya serdestiy\u00ea ye. Di qonaxa ku sermayeya daray\u00ee gih\u00ee\u015ftiye, kes\u00ean h\u00ea nehatine dinyay\u00ea j\u00ee di bin bar\u00ea deyn\u00ean v\u00ea pergal\u00ea de dim\u00eenin.<\/p>\n<p>Di van mercan de \u00e7areser\u00ee, avakirina h\u00eazeke civak\u00ee ya r\u00eaxistinkir\u00ee \u00fb avakirina pergaleke alternat\u00eef e. Parad\u00eegmayeke demokrat\u00eek, ekoloj\u00eek \u00fb azad\u00eexwaz dikare li ser bingeha aqil\u00ea kolekt\u00eef \u00fb hevgirtina gelan r\u00eaxistinkirina wan peyda bike. Bi v\u00ea t\u00eagihi\u015ftin\u00ea pergala konfederal a demokrat\u00eek dikare strukt\u00fbr\u00ean yekdest\u00ee b\u00ea bandor bike.<\/p>\n<p>Ji bo gel\u00ea Kurd j\u00ee di v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea de r\u00eaxistinkirina di asta navnetewey\u00ee de, me\u015fandina d\u00eeplomasiy\u00ea \u00fb ragihandina nirx\u00ean xwe y\u00ean ji c\u00eehan\u00ea re gir\u00eengiyeke mezin digire. Medya, akadem\u00ee \u00fb t\u00eakiliy\u00ean navnetewey\u00ee am\u00fbr\u00ean gir\u00eeng \u00ean v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea ne.<\/p>\n<p>Di encam\u00ea de, kr\u00eez\u00ean ku pergala kap\u00eetal\u00eest \u00fb emperyal\u00eest afirandiye, ten\u00ea bi t\u00eako\u015f\u00eena hevpar a gelan dikarin b\u00ean derbaskirin. Wek\u00ee din ev pergal d\u00ea bi d\u00fbrxistina gelan ji hev, heb\u00fbna xwe bidom\u00eene. \u00c7areseriya rast\u00een; pergaleke civak\u00ee ya n\u00fb ya ku li ser bingeha wekhev\u00ee, azad\u00ee \u00fb hevgirtin\u00ea were avakirin e.<\/p>\n<p><strong>\u015eiyar ADIYAMAN<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.lekolin.org\/ku\/\"><strong>Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Stratej\u00eek A Kurdistan\u00ea<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kap\u00eetal\u00eezm pergaleke ku ji netewe \u00fb dewletan derbas dibe. Ev pergal, hem nirx\u00ean madd\u00ee \u00fb hem j\u00ee y\u00ean manew\u00ee y\u00ean mirovan talan dike, di hundir\u00ea xwe de gelek dijberiyan dihew\u00eene \u00fb gelek nirx\u00ean mirovahiy\u00ea ji hol\u00ea radike. Hilber\u00een, sermaye \u00fb pergala fa\u00eez\u00ea ya sermayeya daray\u00ee, bi r\u00eaya avahiyeke navend\u00ee mirovahiya c\u00eehan\u00ea talan dike. \u00cero her [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16231,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","jnews_video_option_group":[[]],"override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"archive-right","second_sidebar":"archive-right","sticky_sidebar":"1","share_position":"float","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"Di qonaxa ku sermayeya daray\u00ee (f\u00eenans kap\u00eetal) gih\u00ee\u015ftiye, kes\u00ean h\u00ea nehatine dinyay\u00ea j\u00ee di bin bar\u00ea deyn\u00ean v\u00ea pergal\u00ea de dim\u00eenin. Di van mercan de \u00e7areser\u00ee, avakirina h\u00eazeke civak\u00ee ya r\u00eaxistinkir\u00ee \u00fb avakirina pergaleke alternat\u00eef e."},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[3961,4234,3844,4227,467,4555,3937],"class_list":["post-16230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","tag-civak","tag-dye","tag-emperyalizm","tag-finans-kapital","tag-kurd","tag-pere","tag-rojhilata-navin"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16230"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16233,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16230\/revisions\/16233"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}