\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/348-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
0<\/p>\n
21<\/p>\n
TR<\/p>\n
<\/p>\n
\t :” ” <\/p>\n
\t :”” <\/p>\n
\t ” “,” ” <\/p>\n
\t ” ” <\/p>\n
Roma ve Sasani \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra, maddi ve ideolojik
\nk\u00fclt\u00fcrdeki geli\u015fme ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri tekrar yorumlamakta yarar vard\u0131r.<\/p>\n
D\u00f6rt bin y\u0131ll\u0131k k\u00f6lelik sisteminin insanl\u0131\u011f\u0131n vicdan\u0131, yani
\nahlak\u0131 \u00fczerinde derin tahribatlarla birlikte b\u00fcy\u00fck bo\u015fluklar a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, son
\nd\u00fczenlemesini Roma\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 hukuki d\u00fczenlemelerin bu bo\u015flu\u011fu dolduramad\u0131\u011f\u0131
\nzaten \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden bellidir. \u0130nan\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda da b\u00fcy\u00fck bo\u015fluk do\u011fdu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.
\nD\u00f6rt bin y\u0131ld\u0131r yine inand\u0131r\u0131lmak istenen tanr\u0131lar\u0131n hi\u00e7 de sand\u0131klar\u0131 gibi
\nolmad\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Put\u00e7uluk eski kutsall\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmi\u015fti. \u0130ddia edilir
\nki, en iyi J\u00fcpiter heykellerinin bile para etmedikleri bir zamana gelinmi\u015fti.
\nDev maddi yap\u0131lar geriye y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f bir insanl\u0131k b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
S\u00fcrekli sava\u015flar bar\u0131\u015f\u0131 bir \u00fctopya haline getirmi\u015fti.
\nD\u00f6nemin tam bir kriz ve kaos hali oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Eski kural ve ya\u015fam
\nbi\u00e7imleri de\u011ferlerini yitirirken, yenileri pek yoktu. Herkes bir kurtulu\u015f
\nmesaj\u0131n\u0131 bekler hale gelmi\u015fti. Ortam cennet ve cehennem kavramlar\u0131n\u0131
\nhissettirir nitelikteydi. Merkezde i\u015fsiz kalan, b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olan k\u00f6le
\ny\u0131\u011f\u0131nlar\u0131yla \u00e7evredeki g\u00f6\u00e7ebe kavimlerin hareketleri yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Tarihi
\nkurtulu\u015f\u00e7u mesaj\u0131n iyi yank\u0131 bulaca\u011f\u0131 ideal bir ortama gelinmi\u015fti. B\u00fcy\u00fck
\nhareketlerin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n \u015fafak vaktiydi. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda acil ihtiya\u00e7,
\ng\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00fcslubuyla yeni \u00fctopya ve programlard\u0131. B\u00fcy\u00fck hareketler b\u00fcy\u00fck \u00fctopya ve
\nprogramlar\u0131n sonucu olabilir. Daha \u00f6nceki t\u00fcm uygarl\u0131k tarihi boyunca kurtulu\u015f
\n\u00fctopyalar\u0131 ve programlar\u0131na ihtiya\u00e7 duyuluyordu. Zaten i\u00e7te ve d\u0131\u015fta
\nya\u015fad\u0131klar\u0131 hareketlerin her zaman bir \u00fctopya ve pratik kurtulu\u015f re\u00e7eteleri
\nvard\u0131. Fakat sistem olarak k\u00f6lecili\u011fin yap\u0131sal ve i\u015flevsel krizi bu sefer \u00e7ok
\nderindi. Yeni k\u00f6lecilik sistemleriyle y\u00fcr\u00fct\u00fclecek konumdan, ko\u015fullardan
\n\u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
B\u00f6ylesi ko\u015fullar alt\u0131nda insanl\u0131k vicdan\u0131yla birlikte
\nzihniyeti b\u00fcy\u00fck susam\u0131\u015fl\u0131k i\u00e7indedir. Sistemi ayakta tutan son maddi yap\u0131lar da
\ns\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez bir konuma gelince, d\u00fcnya dinleri (b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k vicdan ve
\nzihnine hitap eden kurtulu\u015f mesajlar\u0131) i\u00e7in ko\u015fullar tamamlanm\u0131\u015f demektir.
\n\u0130\u00e7ine girilecek \u00e7a\u011f yeni bir k\u00f6lelik olmayacaksa, nas\u0131l bir\u015fey olacak sorusu
\nepey merak uyand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Feodal toplum \u00fczerine \u00e7ok \u015fey s\u00f6ylenmi\u015ftir. Eski k\u00f6lecilik
\nsisteminin sonras\u0131nda geldi\u011fi s\u00f6yleniyor. Ama dayand\u0131\u011f\u0131 beyliklerin ayn\u0131 tipte
\nolanlar\u0131 M.\u00d6. 4000\u2019lere kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilir. \u015eatolar\u0131 i\u00e7inse rahatl\u0131kla M.\u00d6.
\n2000 y\u0131llar\u0131nda daha sa\u011flamlar\u0131n\u0131n kuruldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131labilir. \u00c7o\u011funun
\netraf\u0131ndaki k\u00f6yl\u00fcl\u00fck ve hizmet\u00e7iler grubu eskiden de her yerde olu\u015fmu\u015ftu.
\n\u0130mparatorluklar\u0131n da\u011f\u0131lma durumlar\u0131nda ya da bir etnisite toplulu\u011fu i\u00e7indeki
\nhiyerar\u015filerden biri rahatl\u0131kla beyli\u011fini kurabilirdi. Roma ve Sasanilerden
\nsonra kurulan k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131l\u0131 devlet\u00e7iklerin eski d\u00f6nemlerindekinden pek fark\u0131
\nyoktu. \u0130mparatorluklar bunlar\u0131n az\u0131 veya \u00e7o\u011funun birli\u011finden, federasyon veya
\nkonfederasyonlar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. K\u00f6yler ve zihniyetleri en az\u0131ndan
\nneoliti\u011fin kurumla\u015ft\u0131\u011f\u0131 M.\u00d6. 6000 y\u0131llar\u0131ndakinden pek farkl\u0131 de\u011fildi. Kad\u0131n-erkek
\nili\u015fkilerinde de\u011fi\u015fen bir \u015fey yoktu. Serf ve seny\u00f6r ili\u015fkileri en eski
\nd\u00f6nemlerinden beri bey ve bendelerinin ili\u015fkilerinden farkl\u0131 de\u011fildi. M\u00fclkiyet
\nayn\u0131 m\u00fclkiyetti. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131nda devrimsel bir durum yoktu. Y\u00f6netimlerin
\nyap\u0131s\u0131 ve tanr\u0131lar\u0131ndan bolca bahsettik. O halde M.S. 5. ve 6. y\u00fczy\u0131llardan
\nsonra olu\u015fan maddi d\u00fczenleri yeni bir uygarl\u0131k saymak zordur. Nitekim
\nAvrupa\u2019daki kent yap\u0131lar\u0131 yeni bir uygarl\u0131k i\u00e7in hi\u00e7 yeterli de\u011fildir. Kurulan
\nimparatorluklar \u00f6v\u00fcle \u00f6v\u00fcle s\u00f6ylendi\u011fi gibi olmay\u0131p, Roma kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan ba\u015fka
\nanlama gelmiyordu. <\/p>\n
Do\u011fudakiler i\u00e7in de ayn\u0131 \u015feyler s\u00f6ylenebilir. Bunlara
\nkapitalizmden \u00f6nceki sistemin kal\u0131nt\u0131lar\u0131 demek bana daha anlaml\u0131 gelmektedir.
\nKal\u0131nt\u0131, y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f bir harabede arta kalan evler veya mahallecikler gibi bir \u015feydir.
\nEn \u00e7ok olsa olsa eskinin revizyonundan \u00f6teye gitmezler. Bununla birlikte
\nkapitalizmden \u00f6nceki maddi yap\u0131lanmalar\u0131 ink\u00e2r etmemek gerekir. Kapitalizme
\nge\u00e7i\u015f yap\u0131lanmalar\u0131 farkl\u0131 olabilir. Avrupa\u2019n\u0131n \u00f6zellikle M.S. 10. y\u00fczy\u0131ldan
\nsonraki kentle\u015fmeleri kapitalizmi haber verir nitelikteydi. O halde ne
\n\u2018feodalizm\u2019, ne \u2018karanl\u0131k orta\u00e7a\u011f\u2019 kavramlar\u0131na fazla tak\u0131lmamak daha \u00f6\u011fretici
\nolabilir. Daha do\u011fruya yak\u0131n bir yorum, d\u00f6rt bin y\u0131ll\u0131k maskeli tanr\u0131lar ve
\nkulla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir toplum sisteminin \u2018uzun s\u00fcre\u2019 kapsam\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fclmesidir.
\nNeolitik sistem \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015fleri halen devam etmektedir. Demek istedi\u011fim, uzun
\ns\u00fcreli sistemlerin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f \u00f6m\u00fcrleri de y\u00fcz y\u0131llar\u0131 alabilir. S\u0131k s\u0131k da revize
\nedilebilirler. \u00c7ok s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lsa, 5. ve 6. y\u00fczy\u0131llar sonras\u0131na ge\u00e7 sistemler denilebilir.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu hususlar \u0130slamiyet ve H\u0131ristiyanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan hangi
\nanlama gelir? \u00dctopyalar\u0131nda cennet vaatlerinden ge\u00e7ilmez. Bin y\u0131ll\u0131k mutluluk
\nd\u00fczenlerinden de bahsedilir. Her \u00fctopyada dile getirelen bir k\u0131s\u0131md\u0131r bu. Bana
\nher zaman \u2018cennet vaadi\u2019 k\u0131zg\u0131n \u00e7\u00f6ldeki insan\u0131n \u2018vaha\u2019 \u00f6zlemini an\u0131msat\u0131r.
\nKar\u015f\u0131t\u0131 zaten \u00e7\u00f6lle\u015fmi\u015f ya\u015famd\u0131r. Peygamberler de hitap ettikleri topluluklar
\ni\u00e7in umut dolu g\u00fcnler, gelecekler vaat edebilirler. Cennet gibi gelecek
\n\u00fctopyas\u0131 yap\u0131lan, yeni d\u00fcnya aray\u0131\u015f\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Di\u011fer yandan
\nd\u00fcnyas\u0131 d\u00f6rt yandan karart\u0131lm\u0131\u015f bir idam mahk\u00fbmunun veya hi\u00e7 kurtulu\u015f umudu
\nolmayanlar\u0131n zorunlu in\u015fa edilmi\u015f bir s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131 olabilir. Saddam\u2019\u0131n idam\u0131ndan
\n\u00f6nceki Kur\u2019an n\u00fcshas\u0131yla ili\u015fkisi hayli \u00f6\u011freticidir. Kur\u2019an, idaml\u0131k
\ns\u00fcrecindeki ya\u015famlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 zihni in\u015fa g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Hi\u00e7bir \u00e7are kalmad\u0131ktan
\nsonraki halin umut in\u015fas\u0131d\u0131r. K\u00f6lelik ko\u015fullar\u0131 tam bilinmeden, Kutsal
\nKitaplar\u0131n mesajlar\u0131 do\u011fru yorumlanamaz. \u0130nsan\u0131n metafizik karakterini g\u00f6z ard\u0131
\netmezsek, cennet, cehenemlisi de dahil, daha pek \u00e7ok \u00fctopya in\u015fa edilmek
\ndurumundad\u0131r. \u0130nsan realitesi bunu gerektirir. Aksi halde ya\u015fam kolay kolay
\nya\u015fanmayaca\u011f\u0131 gibi, daha iyi, g\u00fczel ya\u015famlar\u0131n \u00f6n\u00fc de a\u00e7\u0131lamaz. <\/p>\n
\u015eu hususu da eklemeliyim: \u00d6l\u00fcm korkusunun kendisi de
\nsosyaldir. O da in\u015fa edilmi\u015f ya da ettirilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla in\u015fa edilmi\u015f \u00f6l\u00fcm
\nkorkular\u0131 yeni sosyal in\u015falarla ortadan kald\u0131r\u0131labilir. Hatta \u00f6l\u00fcmden belki
\nya\u015fam\u0131n en iyi ve g\u00fczel hali \u00e7\u0131kar\u0131labilir. Do\u011fadaki \u00f6l\u00fcmler hi\u00e7bir zaman insan
\ntoplumundaki sosyal \u00f6l\u00fcmler gibi de\u011fildir. Sosyal \u00f6l\u00fcmlerin derin ac\u0131 ve h\u00fczn\u00fc,
\ndo\u011fal \u00f6l\u00fcm ger\u00e7e\u011fine ters d\u00fc\u015fmesinden \u00f6t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Yoksa \u00f6l\u00fcm olmazsa ya\u015fam diye
\nbir \u015fey olmazd\u0131. Bu nedenle en de\u011ferli ya\u015fam \u00f6l\u00fcm\u00fcn bilincine var\u0131ld\u0131\u011f\u0131
\nya\u015famd\u0131r. Ya da \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
\u0130slam ve H\u0131ristiyanl\u0131k \u00fctopyalar\u0131 k\u00f6lelikten \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in ilgi
\n\u00e7ekiciydi. Fakat nas\u0131l bir sonucun beklendi\u011fi konusunda a\u00e7\u0131kl\u0131k yoktu. Cennet
\ngibi bir ya\u015fam denerek ge\u00e7i\u015ftirilir gibiydi. Kurulacak yeni toplum konusunda
\nmanast\u0131r ve medreselerdeki cemaatleri \u00f6rnek g\u00f6stermek biraz anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lar.<\/p>\n
Medrese, manast\u0131r, tarikat ve mezhepler program ve yeni
\ntoplum in\u015fa \u00e7abalar\u0131d\u0131r. Her iki din de yo\u011funca denemi\u015ftir. Halen deniyorlar.
\n\u0130ki bin ve bin be\u015f y\u00fcz y\u0131ld\u0131r bu aray\u0131\u015flar\u0131n olmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtmamal\u0131d\u0131r. \u00d6te yandan
\nH\u0131ristiyan kilise \u015fefleriyle \u0130slam\u2019\u0131n fetih komutanlar\u0131 rahatl\u0131kla revize
\nedilmi\u015f bir ge\u00e7 k\u00f6lelik sistemi yaratt\u0131lar. Dikkat edilirse, bu ge\u00e7 k\u00f6lelik
\nsistemleri fethin konaklamalar\u0131d\u0131r. Kal\u0131c\u0131 ve t\u00fcm toplum i\u00e7in ya\u015fam sistemleri
\nde\u011fildir. Bunlara \u0130slam ve H\u0131ristiyan uygarl\u0131\u011f\u0131 demek biraz zorlama olur.
\n\u00dctopyalar\u0131n derdi uygarl\u0131k yaratmak de\u011fil, ya\u015famlar\u0131 kurtarmak ve g\u00fczel
\nk\u0131lmakt\u0131r. Demek ki, her iki \u00f6\u011fretinin inan\u00e7 ve ahlak sisteminin uygarl\u0131k
\nsorusu tutarl\u0131 bir cevaptan yoksundur. D\u00f6rt bin y\u0131ll\u0131k sistemleri a\u015fmada
\nbelirleyici rolleri oldu. Adlar\u0131na revize edilmi\u015f baz\u0131 k\u00f6lelik rejimleri hem
\nbeylik, site, hem imparatorluk tarz\u0131nda kuruldu. Fakat bunlar \u0130slam ve
\nH\u0131ristiyan uygarl\u0131\u011f\u0131 say\u0131lmazlar. Olsa olsa ideolojik y\u00f6nden sapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f
\nhalidir denilebilir. Ne papaz kiliseden \u00e7\u0131k\u0131p imparatorluk saray\u0131nda
\noturabilir, ne de imam camiden \u00e7\u0131k\u0131p devletin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ebilir. Zaten
\ndevletle\u015fmi\u015f \u00f6\u011felerini de hep sapm\u0131\u015f, sap\u0131k olarak adland\u0131rmaktan geri
\nkalmad\u0131lar. Devlet ba\u015f\u0131ndakileri ise dinin gereklerine uymak konusunda
\nuyard\u0131lar, \u00e7a\u011fr\u0131 yapt\u0131lar. B\u00f6yle olduklar\u0131 i\u00e7indir ki, halen varl\u0131klar\u0131n\u0131
\ns\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Ama \u00e7ok etkisiz ve umutsuz olarak.<\/p>\n
Max Weber kapitalist uygarl\u0131\u011fa \u2018b\u00fcy\u00fcs\u00fcn\u00fc yitirmi\u015f uygarl\u0131k\u2019
\nder. En geli\u015fmi\u015f bir maddi k\u00fclt\u00fcr sisteminde elbette b\u00fcy\u00fcl\u00fc ya\u015fam olmaz.
\nB\u00fcy\u00fcleyici ya\u015fam ideolojik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130slam, H\u0131ristiyanl\u0131k
\nve benzeri k\u00fclt\u00fcrlerin kapitalist ya\u015fam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fcleyecek yetenekleri
\nyoktur. Bunu ancak ideolojik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn t\u00fcm miras\u0131n\u0131 arkas\u0131na alacak \u00f6zg\u00fcrl\u00fck
\nsosyolojisinin yetene\u011fi, g\u00fcc\u00fc sa\u011flayabilir. Bu konu \u00fczerinde ilgili b\u00f6l\u00fcmde yo\u011funla\u015fmaya
\n\u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Ya\u015fam\u0131n kendisinin en b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fcleyicilik de\u011feri oldu\u011funu
\nkan\u0131tlayaca\u011f\u0131z. Yeni slogan \u201cYa kapitalizm ya Sosyalizm de\u011fil, \u201cYa Kapitalizm
\nYa \u00d6zg\u00fcr Ya\u015fam olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
O halde neden kapitalizm uygarl\u0131\u011f\u0131 sorusuna biraz daha kolay
\ncevap verilebilir. Kapitalizmi engelleyen devasa boyutlu imparatorluklar\u0131n
\nsonlar\u0131n\u0131 getirmekle ve kendilerini de ama\u00e7 ve yap\u0131 olarak uygarla\u015ft\u0131rmamakla
\nkapitalizm i\u00e7in ortam\u0131 biraz bilerek veya bilmeyerek a\u00e7m\u0131\u015f olabilirler.
\nWallerstein, imparatorluklar\u0131n kapitalizmle \u00e7eli\u015fti\u011fini s\u00f6ylerken g\u00fc\u00e7l\u00fc bir
\ng\u00f6zlemde bulunmu\u015f oluyor. Max Weber, Kapitalizm ve Protestanl\u0131k Ruhu\u2019nda
\nkapitalizme nas\u0131l yol a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Peki, uygarl\u0131ks\u0131z bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir miydi? Bu sorunun
\ncevab\u0131 neoliti\u011fe geri d\u00f6nmek gibi bir \u015fey olurdu. Kentler ortadan
\nkald\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131 i\u00e7in ticaret \u00f6nlemezdi. Erkek egemen toplum b\u0131rak\u0131lamazd\u0131. Ne
\nkadar ele\u015ftirilse de, devlet o ko\u015fullarda ortadan kald\u0131r\u0131lamazd\u0131. Zaten
\nmanast\u0131r, medrese, tarikat, tasavvufi ya\u015famlar bu \u00e7aresizliklerin sonucudur.
\nAd\u0131 ge\u00e7en kategorilerin bozucu, yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkisini g\u00f6r\u00fcyorlar ve kurtulmak
\nistiyorlard\u0131. Bulduklar\u0131 \u00e7areler marjinal olmaktan \u00f6teye gidemiyordu. Bu
\nnedenlerle de yeni bir uygarl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ortam\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
Bu arada \u0130brani kabilesinin \u00f6yk\u00fcs\u00fcne de bir daha bakmak
\nhayli \u00f6\u011fretici olacakt\u0131r. Yahudi, ticaret ve para konusunun uzman\u0131yd\u0131. Ayr\u0131ca
\nyazarl\u0131k g\u00fc\u00e7leri kesindi. Roma ve Pers Sasani d\u00f6nemlerinde o g\u00fcn\u00fcn
\nko\u015fullar\u0131ndaki t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Para ve ticaretin s\u0131z\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc
\nm\u00fcthi\u015fti. Maddi uygarl\u0131\u011f\u0131n ruhu gibiydiler. Daha do\u011frusu s\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f g\u00fcc\u00fcyd\u00fcler.
\nYazarlar ge\u00e7mi\u015f ve gelecekten en iyi haber veren peygamberlerin yerini
\ntutmu\u015ftu. Yeni bir uygarl\u0131k sisteminin veya kapitalizmin \u00f6nko\u015fullar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda
\ngeliyorlard\u0131. Zaten \u00fctopyalarda da damgalar\u0131 eksik olmazd\u0131. Din ve tanr\u0131 da
\nuzmanl\u0131k alanlar\u0131yd\u0131.<\/p>\n
H\u0131ristiyanl\u0131k kendi ideolojik k\u00fclt\u00fcr \u00e7a\u011f\u0131nda t\u00fcm Avrupa\u2019y\u0131
\nfethetmi\u015fti. Asya\u2019ya s\u0131n\u0131rl\u0131 giri\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131. Afri-ka\u2019n\u0131n uygarl\u0131k izlerinde
\neksik olmazlard\u0131. \u0130slaml\u0131k h\u0131zla t\u00fcm Arabistan\u2019dan Kuzey Afrika ve Orta Asya\u2019ya
\nkadar fethini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Eski uygarl\u0131k sistemlerinin t\u00fcm yerleri fethedildi\u011fi
\ngibi, yeni alanlar da ideolojik k\u00fclt\u00fcr imparatorluklar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Fakat
\nger\u00e7ekle\u015fen, uygarl\u0131\u011f\u0131n geni\u015flemesi de\u011fildir. Manevi d\u00fcnya geli\u015f-mesi de
\ndiyebiliriz. Zaten H\u0131ristiyanl\u0131k \u2018bin y\u0131ll\u0131k tanr\u0131 devleti\u2019 derken bu ger\u00e7e\u011fi
\nkast ediyordu.<\/p>\n
Hem H\u0131ristiyanl\u0131k, hem \u0130slam \u00fctopyalar\u0131n\u0131n bilimsel
\ntemelleri \u00e7ok zay\u0131ft\u0131r. Ahlaki y\u00f6nleri geli\u015fkindir. Yunan klasik felsefesinden
\netkilenmi\u015flerdir. Tekrar canlanmas\u0131nda rol oynam\u0131\u015flard\u0131r. Teolojileri bir nevi
\nAristo ve Eflatun kaynakl\u0131d\u0131r. Bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da M\u0131s\u0131r ve S\u00fcmer teolojilerinden
\nalm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck \u00fctopyalar\u0131 i\u00e7in de geri bir konumdalar. Tekrar belirtelim
\nki, dinler i\u00e7in esas olan ahlakt\u0131r. Teoloji zannedildi\u011fi kadar ba\u015fat konu
\nde\u011fildir. Ahlak \u00f6nemini kaybetmedi\u011fi i\u00e7in, H\u0131ristiyanl\u0131k ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kla
\nbenzeri \u00f6\u011fretiler \u00f6nemlerini koruyacaklard\u0131r. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Sosyolojisi\u2019nde yerleri
\nkonusunda de\u011finece\u011fiz.<\/p>\n
\u00dctopyalar her zaman kusursuz de\u011fildir. \u00c7o\u011funlukla ama\u00e7lar\u0131
\nhilaf\u0131na da hizmet ederler. \u0130slamiyet ve H\u0131ristiyanl\u0131k \u00fctopyalar\u0131 biraz da
\nama\u00e7lar\u0131 hilaf\u0131na kapitalizmin geli\u015fimine epey hizmet ettiler. Ama \u00e7ok
\n\u00e7at\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 da bir vak\u0131ad\u0131r. Kapitalizm b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bu konuya bir kez daha
\ne\u011filece\u011fiz.<\/p>\n
\u0130slam i\u00e7in ek olarak s\u00f6ylenebilecek olan, barbar ve h\u00e2kim
\nkabile aristokrasileri i\u00e7in s\u0131n\u0131rs\u0131z ve haks\u0131z alan ve k\u00fclt\u00fcr gasplar\u0131na yol
\na\u00e7t\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkindir. H\u0131ristiyanlar\u0131 geriletti\u011fi \u00e7ok\u00e7a s\u00f6ylenir. Bunlar her din
\ni\u00e7in ge\u00e7erli hususlard\u0131r. Kaldi ki, devletle\u015fmi\u015f \u0130slam\u2019la devletle\u015fmi\u015f H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n
\n\u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u0130slam\u2019la H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 olarak sunmak ger\u00e7e\u011fi tam
\nyans\u0131tmaz. Bu \u00e7arp\u0131\u015fmalar uygarl\u0131k k\u00f6kenli olup, dinlerin k\u0131l\u0131f olarak
\nkullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyi biliyoruz.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak genelde ideolojik k\u00fclt\u00fcr-maddi k\u00fclt\u00fcr sorunlu
\nkonulard\u0131r. Ama bir ger\u00e7ektirler. \u0130ncelemek gerekir. K\u00f6le-efendi, serf-seny\u00f6r
\n\u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tarihin devindirilmesindeki rolleri s\u0131n\u0131rl\u0131 ve dolayl\u0131d\u0131r.
\nTarihin tekerlekleri ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc d\u00f6nmektedir. Bunu ara\u015ft\u0131r\u0131yoruz. Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z
\nkaba, amat\u00f6r ara\u015ft\u0131rmalard\u0131r. Ama hem tarihi anlamak, hem g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sorunlar\u0131na
\ncevap i\u00e7in gerekli \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ok k\u0131sa bir de\u011ferlendirmeyi di\u011fer direni\u015f kanad\u0131 kavimler
\ng\u00f6\u00e7\u00fc i\u00e7in yapmadan konuya b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc yakla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olunamaz. Son d\u00f6nemlerinde
\nk\u00f6leci uygarl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n Kuzey\u2019inden Gotlar ve Hunlarla Arabistan
\n\u00fczerinden Araplar hem direni\u015f hem sald\u0131r\u0131 taktikleriyle hamle \u00fcst\u00fcne hamle
\nyap\u0131yorlard\u0131. Kabile hiyerar\u015fisinin geli\u015fti\u011fi, barbar toplum dedi\u011fimiz uygarl\u0131k
\n\u00f6ncesi ataerkil toplum halindeki bu kavimlerin g\u00f6\u00e7 veya sald\u0131r\u0131lar\u0131, direni\u015fleri
\nbir nevi ideolojik k\u00fclt\u00fcr hareketidir. Daha co\u015fkulu, atak ve taze kan ta\u015f\u0131rlar.
\n\u00dctopyalar\u0131 k\u0131smen e\u015fitlik\u00e7i, neolitikten kalma \u00f6\u011feler ta\u015f\u0131rken, daha \u00e7ok
\nuygarl\u0131k \u00f6zentisi i\u00e7indedirler. Dinler kadar bir metafizik geli\u015ftirmemi\u015flerdir.
\n\u00c7o\u011funlukla imparatorluklar i\u00e7in taze kan ve paral\u0131 asker olmu\u015flard\u0131r. Fakat
\nyine de tarihin en devindirici g\u00fc\u00e7lerindendir.<\/p>\n
Germenler, T\u00fcrkler, Mo\u011follar ve Araplar, daha \u00f6nceleri ise
\nHurriler, Amoritler ve \u0130skitlerin ak\u0131nlar\u0131 olmasayd\u0131, herhalde tarihin ak\u0131\u015f\u0131
\nba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olurdu. Germenler ve Araplar her iki Roma \u0130mparatorlu\u011funu
\n\u00e7\u00f6kertirken, T\u00fcrkler ve Mo\u011follar \u0130ran ve Bizans\u2019\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnde pay sahibidirler.
\nFakat kabile \u015feflerinin yapt\u0131klar\u0131 ya yeni imparatorluk tac\u0131n\u0131 giymeleri, ya da
\nordu ve b\u00fcrokrasisinde yer almalar\u0131d\u0131r. Geride kalanlar ya yeniden kabileler
\nolu\u015ftururlar, ya da deklase unsurlar halinde toplumun diplerinde marjinal
\nya\u015farlard\u0131. K\u00f6leci sistemin y\u0131k\u0131lmas\u0131nda bu iki i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcn rol\u00fc
\ntart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Fakat ayn\u0131 oranda alternatif sunmada, yeniyi in\u015fa etmede rol
\noynayamazlar. Y\u0131karlar, talan ederler fakat yapamaz, koruya-mazlar.<\/p>\n
Buraya kadar ad\u0131na ara\u015ft\u0131rma da diyebilece\u011fimiz bu \u00e7al\u0131\u015fma
\nile asl\u0131nda kapitalist modernite i\u00e7in bir temel kaz\u0131maya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Kapitalist
\nmodernitenin hangi tarihsel geli\u015fmelerin \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.
\nKendini tarihsiz sunmak, kapitalist bilim-iktidar yap\u0131s\u0131n\u0131n temel
\n\u00f6zelliklerindendir. Kal\u0131c\u0131 ve son sistem iddias\u0131 i\u00e7in tarihsizlik ve
\nmek\u00e2ns\u0131zl\u0131k \u00f6nemlidir. Mek\u00e2n-zaman yoklu\u011funda m\u00fcthi\u015f ve \u00e7ok ayr\u0131nt\u0131l\u0131
\n\u00e7\u00f6z\u00fcmlemeler yaparlar. Mikro tarihle, olaysal g\u00fcncel geli\u015fmelerle ilgili
\nsay\u0131s\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sahibidirler. Bir de zaman-mek\u00e2n s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 gibi, sanki
\nzaman ve mek\u00e2n etkisini yok ettiklerini belirtmek isterler. Bu \u00e7al\u0131\u015fma ile bu
\nt\u00fcr \u00e7abalar\u0131n sunmak istedi\u011finden farkl\u0131 bir toplumsal ak\u0131\u015f\u0131n m\u00fcthi\u015f bir insan
\n\u00e7abas\u0131yla s\u00fcrekli devinim halinde oldu\u011funu g\u00f6sterdik. Tarihten
\nka\u00e7\u0131n\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, kapitalizm her ne kadar kendini tarihin sonu saysa da,
\nbir\u00e7ok uygarl\u0131k g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kendi \u00e7a\u011f\u0131 i\u00e7in benzer iddialarda bulundu\u011funu da bu
\nvesileyle belirttik. Kapitalizme giri\u015f i\u00e7in yeterince donanm\u0131\u015f durumday\u0131z. Bir
\nuygarl\u0131k olarak tan\u0131m\u0131n\u0131 ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131 tekrar da olsa a\u00e7\u0131klamaya devam
\nedece\u011fiz. Daha \u00f6nceki uygarl\u0131klardan devral\u0131nanlar ile kendi katk\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6zenle
\nbelirtece\u011fiz.<\/p>\n
Savunmam\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ana tez olarak \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klamam
\nm\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: S\u0131n\u0131f, kent ve devletin i\u00e7 i\u00e7e olu\u015fumuna dayal\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan
\nve kapitalizmin en son \u00e7a\u011f\u0131 olan finans d\u00f6nemine kadar s\u00fcrekli kendini
\n\u00e7o\u011faltarak geli\u015ftiren devletli uygarl\u0131k sistemi, kendini a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak tar\u0131m
\nve k\u00f6y toplumunu s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131 alt\u0131na almas\u0131na dayand\u0131r\u0131r. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde
\ngiderek geni\u015fleyen kent emek\u00e7ilerini de bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemine katar. Be\u015f
\nbin y\u0131ll\u0131k devletli uygarl\u0131\u011f\u0131n, belki ondan da uzun bir zaman ve mek\u00e2n ko\u015fuluna
\ndayal\u0131 olan, kendini ideolojik, askeri, politik ve ekonomik olarak par\u00e7al\u0131
\nolmaktan kurtaramayan demokratik uygarl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131
\ns\u00fcrd\u00fcrmesi, esas olarak ideolojik hegemonyadan kaynaklan\u0131r. Zor ve zul\u00fcm
\nsistemleri ancak ideolojik hegemonya temelinde ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmi\u015flerdir. Temel
\n\u00e7eli\u015fki sadece s\u0131n\u0131fsal olmay\u0131p uygarl\u0131k d\u00fczeyindedir. En az\u0131ndan be\u015f bin
\ny\u0131ll\u0131k yaz\u0131l\u0131 olarak da izleyebildi\u011fimiz tarihsel m\u00fccadele, devletli uygarl\u0131kla
\n(esas olarak s\u0131n\u0131fl\u0131 kent ve devlete dayan\u0131r) devletle\u015fmemi\u015f, ana g\u00f6vdesi tar\u0131m
\nve k\u00f6y toplumu olan, zamanla kent emek\u00e7ilerinin de i\u00e7eri\u011fini olu\u015fturdu\u011fu
\ndemokratik uygarl\u0131k aras\u0131ndad\u0131r. Toplumdaki t\u00fcm ideolojik, askeri, politik ve
\nekonomik ili\u015fki, \u00e7eli\u015fki ve m\u00fccadeleler bu iki ana uygarl\u0131k sistemi alt\u0131nda
\ncereyan ederler.<\/p>\n
Savunmam\u0131n bundan sonraki b\u00f6l\u00fcmleri bu ana tezin
\n\u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi ve Ortado\u011fu\u2019yla K\u00fcrdistan somutuna uygulanmas\u0131 bi\u00e7iminde
\ngeli\u015ftirilecektir.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan<\/p>\n
Demokratik Uygarl\u0131k Manifestosu\u2019ndan<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
K\u00fcrdistan www.lekolin.org \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n \t<\/p>\n
\nStratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/span><\/p>\n
\n– www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/span><\/p>\n