\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/250-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
0<\/p>\n
21<\/p>\n
TR<\/p>\n
<\/p>\n
\t :” ” <\/p>\n
\t :”” <\/p>\n
\t ” “,” ” <\/p>\n
\t ” ” <\/p>\n
<\/strong>\u201cHakikat aray\u0131\u015f\u0131 \u2018\u015e\u0130RKET\u2019 olarak da de\u011ferlendirebilece\u011fimiz \u00a0<\/p>\n Bilimsel bilgilerin \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor olmas\u0131n\u0131n \u00a0<\/p>\n \u201cBilimi a\u015f\u0131r\u0131 disiplinle\u015ftirerek i\u00e7 b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve anlam \u00a0<\/p>\n Bilimsel bilginin, pratikten teoriye teoriden prati\u011fe katk\u0131 \u00a0<\/p>\n \u0130ktidar\u0131n bilim \u00fczerindeki etkileri<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Bilimin yaratt\u0131\u011f\u0131 ara\u00e7lardan yararlanmak suretiyle her \u00a0<\/p>\n Kapitalizmin, \u00f6zellikle \u2018k\u00fcreselle\u015fme\u2019 ad\u0131 verilen bir \u00a0<\/p>\n \u201cBilimsel y\u00f6ntemde \u2018nesnellik\u2019 kavram\u0131n\u0131 yeniden ve \u00e7ok \u00a0<\/p>\n Bilimsel faaliyetlerin, \u00f6zellikle I. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 ile\u00a0 <\/span>II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan sonraki d\u00f6nemlerde artan \u00a0<\/p>\n Kapitalist ideoloji ile bilimsel faaliyetler aras\u0131ndaki \u00a0<\/p>\n Sonu\u00e7<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u201cUygarl\u0131k toplumu gerek kendi i\u00e7inde, gerek farkl\u0131 \u00a0<\/p>\n Evrensel\/tikel diyalektik, analitik olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyip \u00a0<\/p>\n Bilim gelmi\u015f-ge\u00e7mi\u015f b\u00fct\u00fcn uygarl\u0131klar \u00fczerinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze \u00a0<\/p>\n Bilimsel bilgi ve faaliyetlerin getirileri ve katk\u0131lar\u0131yla \u00a0 <\/span><\/p>\n Ali R\u0131zgar<\/p>\n \u00a0<\/p>\n K\u00fcrdistan www.lekolin.org \u00a0<\/p>\n \t<\/p>\n
\nsermaye-bilim-iktidar \u00fc\u00e7geninde somutla\u015fan oyunun ad\u0131d\u0131r. Bu oyunun d\u0131\u015f\u0131nda her
\nhakikat aray\u0131\u015f\u0131 ya sistemin d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r, yok edilir ya da i\u00e7lerine \u00e7ekilerek
\neritilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. (Abdullah \u00d6calan Demokratik Uygarl\u0131k Manifestosu)<\/p>\n
\nyaratt\u0131\u011f\u0131 etkinlik ve verimlilik, bir taraftan \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin iktidar\u0131n\u0131
\nart\u0131r\u0131rken, di\u011fer yandan da sermayeye ba\u011fl\u0131 y\u00f6netim mekanizmas\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fct
\ni\u00e7erisindeki konumunu daha fazla tahkim etmektedir. Bilimsel bilginin yaratt\u0131\u011f\u0131
\niktidar dalgas\u0131ndan en fazla yararlananlar aras\u0131nda ekonomik faaliyetleri
\ny\u00fcr\u00fcten \u015firket ve organizasyonlar oldu\u011fu gibi , bundan sonra bilimin
\nnimetlerinden yararlanan ikinci \u00f6nemli akt\u00f6r 19. yy ba\u015flar\u0131ndan itibaren
\ngiderek b\u00fcy\u00fcyen ve g\u00fc\u00e7lenen ekonomik iktidar \u00f6beklerinin hakimiyeti alt\u0131na, hi\u00e7
\nolmazsa denetimi alt\u0131na giren merkezi devletlerdir. Geni\u015f toplumsal kesimlere
\nkar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte yap\u0131lm\u0131yor olarak g\u00f6sterilse de, \u015firketlere ve ekonomik
\norganizasyonlara y\u00f6nelik, asayi\u015f ve g\u00fcvenlik ba\u015fta olmak \u00fczere, idari, mali,
\ne\u011fitim,\u00a0 <\/span>\u00f6\u011fretim faaliyetlerine dair
\nihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 merkezi devlet taraf\u0131ndan \u00fcstlenilmi\u015ftir. Ba\u015fta
\n\u0130ngiltere, Felemenk ve ABD gibi b\u00fcy\u00fck \u015firketlere sahip \u00fclkeler, d\u00fcnya
\n\u00fczerindeki k\u00fcresel s\u00f6m\u00fcrge imparatorluklar\u0131n\u0131n sonucunda kurulmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n
\ng\u00fcc\u00fcn\u00fc par\u00e7alamak, fili k\u0131llar\u0131yla, orman\u0131 a\u011fa\u00e7larla izah etmektir. A\u015f\u0131r\u0131
\npar\u00e7alanan bilim hem kolay iktidara ba\u011flan\u0131r hem de teknolojiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp karl\u0131
\nbir alan haline getirilir. Art\u0131k bilmenin amac\u0131 hayat\u0131n as\u0131l anlam\u0131n\u0131 ke\u015ffetmek
\nde\u011fil, para kazanmakt\u0131r. Bilim-bilge \u00e7izgisinden bilim-g\u00fc\u00e7-para \u00e7izgisine
\nge\u00e7ilmi\u015ftir. Bilim-iktidar-para (sermaye) modernitenin yeni kutsal
\nittifak\u0131d\u0131r. \u00a0 <\/span>(Abdullah \u00d6calan
\nDemokratik Uygarl\u0131k Manifestosu)<\/p>\n
\nsa\u011flama \u015feklindeki helezonik geli\u015fme modeli sonucunda, her \u00e7a\u011fda itici bir g\u00fc\u00e7
\nolup, kendinden \u00f6nceki d\u00f6neme g\u00f6re daha b\u00fcy\u00fck bir iktidar yaratt\u0131\u011f\u0131
\nbilinmektedir. Ancak, bilimin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7 ve iktidar konusunda 19.yy\u2019dan
\nsonra ba\u015flayan sosyal bilimler alan\u0131ndaki bilimsel geli\u015fmelerin yaratt\u0131\u011f\u0131
\nkatk\u0131n\u0131n miktar\u0131 ve derecesinde de, \u00f6nceki zaman dilimlerine g\u00f6re giderek artan
\nbir e\u011filime sahip oldu\u011fu apa\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. Do\u011fa bilimlerindeki art\u0131\u015flar\u0131n
\nprati\u011fe uygulanmas\u0131yla teknolojik geli\u015fme b\u00fcy\u00fck bir ivme kazan\u0131rken, teknolojik
\ngeli\u015fme ve destekleyici fakt\u00f6rlerle birlikte, ekonomik faaliyetlerde de \u00e7ok
\nb\u00fcy\u00fck bir kar ve sermaye art\u0131\u015f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 19. yy
\nitibar\u0131yla sosyal bilimlerdeki geli\u015fmenin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bilimsel bilginin
\nprati\u011fe uygulanmas\u0131 sonucunda, ba\u015fta devlet olmak \u00fczere, ekonomik kaynaklar\u0131n
\ni\u015fleticisi \u015firketlerin y\u00f6netim ve organizasyonlar\u0131nda dev ad\u0131mlar at\u0131lmaya
\nba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bilimsel faaliyetlerin geli\u015fiminin yaratt\u0131\u011f\u0131 katma de\u011ferden,
\nb\u00fct\u00fcn toplumsal s\u0131n\u0131flar ile her \u00e7e\u015fit toplum, piyasa ekonomisi imkanlar\u0131n\u0131n
\n\u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yararlan\u0131yor olmakla birlikte, ger\u00e7ekte bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n
\nsonu\u00e7lar\u0131ndan en fazla sermaye s\u0131n\u0131f\u0131na dayanan toplumlar ile her t\u00fcrl\u00fc
\ny\u00f6netici s\u0131n\u0131f yararlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu anlamda \u2018bilgi \u00e7a\u011f\u0131\u2019 ve \u2018bilgi toplumunun\u2019
\ng\u00fc\u00e7 ve iktidar merkezi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u2018bilgi y\u00f6neticisi\u2019 \u2018\u015firket\u2019 ve \u2018devlet\u2019
\nittifak\u0131d\u0131r. Bu ittifak\u0131n temsil etti\u011fi g\u00fc\u00e7 ve iktidar\u0131n toplumsal s\u00fcre\u00e7ler
\n\u00fczerindeki etkileri, hangi rejim olursa olsun giderek yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r.
\nKapitalizm ile ittifak halinde geli\u015fen devlet ayg\u0131t\u0131, devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131,
\nh\u00fck\u00fcmet ve y\u00fcr\u00fctme erkinin arac\u0131 olan iradeyi, silahl\u0131 kuvvetleri, adaleti, mahkemeleri
\nve e\u011fitim-\u00f6\u011fretim s\u00fcre\u00e7leri gibi birimleri ile \u00e7o\u011funlukla egemen s\u0131n\u0131f\u0131n
\n\u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ve iradesini temsil etmektedir. Bilimin kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 teknolojinin
\nimkanlar\u0131yla olu\u015fan yeni g\u00fc\u00e7 ittifak\u0131ndan sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve onlar\u0131n
\n\u015firketleri, toplumsal s\u00fcre\u00e7lerin temel e\u011fitim ve ileti\u015fim kanallar\u0131n\u0131 denetim
\nalt\u0131na al\u0131rken devlet ise b\u00fcy\u00fck bir askeri g\u00fc\u00e7 ve organizasyon ile \u00e7e\u015fitli
\ne\u011fitim ve \u00f6\u011fretim faaliyetleri \u00fczerinde bu g\u00fc\u00e7 dalgas\u0131n\u0131n etkilerini bir
\n\u015fekilde yans\u0131tmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalizmin bilim yoluyla elde etti\u011fi kazanc\u0131n,
\nkendi ekonomik de\u011ferinden \u00e7ok daha fazla mali, idari, siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel bir
\ng\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ancak devlet ile \u00f6zde\u015fle\u015fmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. <\/p>\n
\niktidar\u0131n, kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc tahkim etme ve peki\u015ftirme imkan vard\u0131r. Tarihsel s\u00fcre\u00e7
\ni\u00e7erisinde, \u00e7e\u015fitli iktidar mensuplar\u0131 ile egemen s\u0131n\u0131flar, kendi \u00e7\u0131kar ve
\negemenliklerini s\u00fcrd\u00fcrmede bilimi bir ara\u00e7 olarak kullanm\u0131\u015flar ve bilimsel
\nfaaliyet sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kendi lehlerine istismar etmi\u015flerdir. Ayr\u0131ca, bilimin
\n\u00f6zg\u00fcn ve \u00f6zg\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalarla ger\u00e7ekle\u015fen bir s\u00fcre\u00e7 olmas\u0131na ra\u011fmen, hem tarihte
\nhem de g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir tak\u0131m inan\u00e7 gruplar\u0131 ve \u00e7e\u015fitli totaliter sistemler
\n(fa\u015fizm, nazizm, kom\u00fcnizm, kapitalizm, liberalizm ve teokrasi gibi) insanlar\u0131n
\nve topluluklar\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fck ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc k\u0131s\u0131tlay\u0131p, denetim alt\u0131na alma
\nyoluyla kendi ideolojilerini yayma ve yerle\u015ftirme amac\u0131n\u0131 g\u00fctmektedirler.
\nDolay\u0131s\u0131yla da bu ama\u00e7lar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinde bir ara\u00e7 veya ama\u00e7lar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fememesinde
\nbir engel olarak g\u00f6rd\u00fckleri bilim insanlar\u0131 \u00fczerinde \u00e7ok ciddi bask\u0131 ve
\nzorlamalara ba\u015fvurmaktad\u0131rlar. Ancak, kapitalizmin bilimle ili\u015fkisi, \u00f6nceki ve
\nsonraki zamanlar\u0131n yer yer g\u00f6z\u00fcken bilim istismarlar\u0131na g\u00f6re, \u00e7ok daha geni\u015f
\nkapsaml\u0131 ve karma\u015f\u0131k bir durum arz etmektedir.<\/p>\n
\nboyuta ula\u015fmas\u0131nda, objektif bilimsel faaliyet sonu\u00e7lar\u0131ndan etkili ve ba\u015far\u0131l\u0131
\nbir \u015fekilde yararlan\u0131yor olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, bu \u00f6l\u00e7ekte bir etkinli\u011fe
\nula\u015fmas\u0131nda bir k\u0131s\u0131m \u2018bilimsel faaliyetleri\u2019 kendi ideolojik ilke ve
\nhedeflerinin ger\u00e7ekle\u015fmesinde birer \u2018 ideolojik ayg\u0131t\u2019 gibi kullanmas\u0131n\u0131n da
\n\u00f6nemli bir pay\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Kapitalizmin ideolojik hedeflerine
\nula\u015fmas\u0131nda, bilimsel bulgular yan\u0131nda bir k\u0131s\u0131m sosyal bilim disiplinlerinin
\nyan\u0131lsat\u0131c\u0131 ve b\u00fcy\u00fcleyici manip\u00fclasyonlar\u0131 da \u00e7ok etkili rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.
\nAnthony Giddens, temelinde \u2018ak\u0131lc\u0131la\u015ft\u0131rmac\u0131\u2019 ve \u2018d\u00fcnyevile\u015ftirmeci\u2019 Pozitivist
\nbilim anlay\u0131\u015f\u0131 olan modernli\u011fin, sanayicilik, kapitalizm, sava\u015f\u0131n end\u00fcstrile\u015fmesi
\nve ya\u015fan\u0131lan hayat\u0131n t\u00fcm y\u00f6nlerinin denetimi \u015feklinde d\u00f6rt \u00f6nemli boyuttan
\nmeydana geldi\u011fini iddia etmektedir. Ayr\u0131ca, b\u00f6yle bir modernlik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n,
\nb\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 d\u00fcnyasal bir askeri d\u00fczene g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade ederek, b\u00fct\u00fcn bu
\nolu\u015fumlar\u0131n da denetim sistemlerini merkezile\u015ftiren zengin \u00fclkelerin
\ndevletlerinin yard\u0131m\u0131yla s\u00fcrekli bir k\u00fcreselle\u015fmeye yol a\u00e7makta oldu\u011funu
\neklemektedir. Ku\u015fat\u0131c\u0131, ak\u0131lla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve modernle\u015ftirici s\u00fcre\u00e7ler, \u00f6n\u00fcnde
\nsonunda, g\u00fcc\u00fc ve iktidar\u0131 denetiminde tutan kapitalist se\u00e7kinlerin, ticaret ve
\ni\u015fletmelerin \u00f6rg\u00fctlenmesi ve s\u00f6m\u00fcrgecilik yoluyla d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131 \u00fczerinde
\nb\u00fcy\u00fck bir egemenlik tesis etmelerini k\u0131\u015fk\u0131rtmaktad\u0131r. Modernli\u011fin, genellikle
\nkapitalizmin himayesindeki pozitivist bilim yakla\u015f\u0131m\u0131na dair ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntem
\nve tekniklerine dayal\u0131 olarak elde etti\u011fi bilimsel bilgiler, esas itibar\u0131yla
\n\u2018bilinmeyeni bilmek ve tan\u0131mak\u2019 amac\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve egemen s\u0131n\u0131f ve
\ntoplumlar\u0131n, di\u011fer s\u0131n\u0131f ve toplumlar \u00fczerindeki tahakk\u00fcm arac\u0131na
\nd\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Kapitalizmin, bilimsel faaliyetlerin sonu\u00e7lar\u0131ndan objektif
\nolarak yararlanarak b\u00fcy\u00fck bir ekonomik iktidar yaratmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k \u2018her
\niktidar kendi bilgisini \u00fcretir\u2019 mant\u0131ksal \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131ndan hareketle bu iktidar\u0131n
\nkendini yaratan \u2018bilimi\u2019 de birer iktidar arac\u0131 olarak kullanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 20.
\nyy boyunca bilimsel bulgular ile sava\u015flar aras\u0131ndaki ili\u015fkilere bak\u0131larak a\u00e7\u0131k
\nbir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclebilir. <\/p>\n
\nderinlikli olarak yorumlamak gerekir. Analitik d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u0131\u015f\u0131nda, insan bedeni de
\ndahil, t\u00fcm do\u011fan\u0131n (canl\u0131 ve cans\u0131z) nesne olarak tan\u0131mlanmas\u0131, esasta
\nkapitalizmin do\u011fay\u0131 ve toplumu s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcnde ve tahakk\u00fcm alt\u0131na almas\u0131nda kilit
\nbir i\u015fleve sahiptir. \u00d6zne ve nesne ayr\u0131m\u0131n\u0131 derinle\u015ftirmeden ve b\u00fcy\u00fck bir
\nme\u015fruiyete kavu\u015fturmadan, yeni\u00e7a\u011fa ili\u015fkin zihniyet d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc sa\u011flanamaz. \u00a0 <\/span>(Abdullah \u00d6calan Demokratik Uygarl\u0131k
\nManifestosu)\u00a0 <\/span><\/p>\n
\nbir e\u011filimle kapitalist sistemin himayesine ve y\u00f6nlendirmesine do\u011fru y\u00f6neldi\u011fi
\ng\u00f6r\u00fclmektedir. 19. yy Avrupa merkezli klasik d\u00f6nemdeki ilerlemeci d\u00fc\u015f\u00fcnce
\nsistemi yaln\u0131zca Bat\u0131\u2019n\u0131n mevcut geli\u015fmi\u015fli\u011fini sorun ediyor, Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131
\ntopluluklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan mevcut stat\u00fclerinin d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir rol
\n\u00f6ng\u00f6rm\u00fcyorlard\u0131. Oysa, II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda kapitalizmin merkez \u00fcss\u00fcn\u00fcn
\nAmerika\u2019ya kaymas\u0131yla birlikte, Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131 toplumlar\u0131n da mevcut s\u00f6m\u00fcrge
\nstat\u00fclerinin daha ba\u011f\u0131ml\u0131 bir hale getirilmesi maksad\u0131na uygun olarak onlar\u0131n
\nda geli\u015ftirilebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde iddial\u0131 tezlere ortaya at\u0131ld\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede,
\n\u00f6zellikle\u00a0 <\/span>II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda
\nBat\u0131 d\u0131\u015f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n, ABD merkezli Bat\u0131\u2019ya eklemlenecek tarzda geli\u015ftirilmesine
\ndair \u2018bilgi \u00fcretimine\u2019 h\u0131z kazand\u0131r\u0131ld\u0131. Sava\u015f sonras\u0131nda, her y\u00f6n\u00fcyle Amerikan
\nmerkezli Bat\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131 etraf\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenen uluslar aras\u0131 kurulu\u015flar\u0131n,\u00a0 <\/span>g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki hedefleri ne olursa olsun ger\u00e7ek
\nve gizli niyetleri azgeli\u015fmi\u015f toplumlar\u0131n \u2018geli\u015ftirilmesi\u2019 problemine dair
\nyo\u011fun \u00e7aba g\u00f6stermeleridir. Sava\u015f sonras\u0131nda, Bat\u0131 sosyal bilimleri i\u00e7inde
\nazgeli\u015fmi\u015f toplumlarla ilgili sorunsal\u0131n b\u00fcy\u00fck bir yere sahip olmas\u0131n\u0131n as\u0131l
\nnedeni de bunlar i\u00e7in \u00fcretilen \u2018bilimsel bilgiler\u2019 yoluyla onlar\u0131n uygun
\ns\u00f6m\u00fcrgeler haline getirilmesi niyetiydi. B\u00f6ylece, sosyal bilimler alan\u0131nda,
\nmodern bilgi \u00fcretiminde klasikle\u015fmi\u015f bir tarz olan disiplinler uzmanla\u015fmaya ek
\nolarak, disiplinler aras\u0131 yakla\u015f\u0131m ile \u2018bilgesel ara\u015ft\u0131rmalar\u2019 \u015feklinde yeni
\n\u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u2018B\u00f6lgesel ara\u015ft\u0131rmalar\u2019 asl\u0131nda,
\nkapitalizmin himayesinde \u2018bilginin\u2019 siyasile\u015fmesi ve ideolojik bir tarza
\nb\u00fcr\u00fcnmesinde \u00f6nemli bir a\u015famaya gelindi\u011fini g\u00f6stermektedir. B\u00f6lge
\nara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n k\u00f6kenindeki siyasi motivasyon \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. ABD, kazand\u0131\u011f\u0131
\nd\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki yeni ideolojik rol ba\u011flam\u0131nda \u00f6zellikle ABD \u00e7\u0131karlar\u0131
\nbak\u0131m\u0131ndan etkili olabilme potansiyeline sahip olan farkl\u0131 b\u00f6lgelerin, g\u00fcncel
\nger\u00e7ekleri hakk\u0131nda bilgiye ve uzmana daha fazla ihtiya\u00e7 duymu\u015ftur. <\/p>\n
\ns\u0131n\u0131rlar\u0131n giderek aradan kalkmas\u0131yla \u00f6zellikle ticari, ekonomik, sosyal ve
\nk\u00fclt\u00fcrel s\u00fcre\u00e7ler ile ilgili bilimsel disiplinlerde bilimin olmazsa olmaz
\n\u015fartlar\u0131ndan biri olan objektiflik kriterinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sapmalar meydana
\ngelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Modern bilimin \u00f6z\u00fcnde, objektiflik ilkesi vard\u0131r ve bu
\nilke gere\u011fi tek tek bilim insanlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, ki\u015fisel inan\u00e7 ile ideolojik
\ntercih ve e\u011filimlerinin reddedilmesi s\u00f6z konusudur. Ancak, kapitalizmin
\nbilimsel faaliyetlerle a\u015f\u0131r\u0131 i\u00e7li-d\u0131\u015fl\u0131 olmas\u0131, hatta bilimin kapitalizme \u2018i\u00e7
\ng\u00fcvey\u2019 olmas\u0131, bilimin giderek ideolojikle\u015fmesi durumunu yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu
\nba\u011flamda, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilim \u00f6ylesine standartla\u015fm\u0131\u015f ve tek tip \u00f6l\u00e7\u00fclere
\nindirgenmi\u015ftir ki, bilim insanlar\u0131na d\u00fc\u015fen sadece onlar\u0131 onaylamak ve uygulamak
\nzorunda kalmakt\u0131r. Kapitalizm ile bilgi aras\u0131ndaki geleneksel bilgi-iktidar
\nili\u015fkilerinin dayand\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimin, a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fc\u00e7 farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131
\nbilimin, kapitalizmin bir arac\u0131 durumuna do\u011fru indirgenmesinde en etkili olan
\nnedenlerden birisi, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar ve incelemeler ile ekonomik temelli
\nprojelerin b\u00fcy\u00fck miktarda paralarla fonlanmas\u0131d\u0131r. II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131ndaki
\nAmerikan merkezli Bat\u0131\u2019n\u0131n sahip oldu\u011fu dev \u015firketlerin teknoloji, \u00fcretim ve
\ny\u00f6netim s\u00fcre\u00e7leri, Pazar ve \u00fcr\u00fcne y\u00f6nelik yenilik politikalar\u0131 i\u00e7in
\nharcad\u0131klar\u0131 b\u00fcy\u00fck fonlar ile zengin \u00fclkelerin ulus-devlet stratejilerinin
\nb\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde askeri organizasyonlara dayal\u0131 olmas\u0131ndan kaynaklanan AR-GE
\n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden \u2018bilgi\u2019 ile \u2018kapital\u2019 birbiri ile daha fazla \u00f6zde\u015fle\u015fmeye
\nba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\nuygarl\u0131klar aras\u0131nda esas olarak \u00e7at\u0131\u015fma \u00fcreten bir yap\u0131lanmad\u0131r. Bu
\nyap\u0131lanman\u0131n \u00fcretildi\u011fi anlam ve amac\u0131, dayand\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131fla\u015ft\u0131rma, bunun i\u00e7in
\nbask\u0131, istismar, s\u00fcrekli yan\u0131ltma ve perdeleme ger\u00e7ekli\u011fi, neden s\u00fcrekli
\n\u00e7at\u0131\u015fma \u00fcreten karakterde oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. \u0130ktidar ve s\u0131n\u0131fla\u015fman\u0131n
\nkendisi \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131r. Bunun i\u00e7te ve d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 cereyan etmesi \u00f6z\u00fcn\u00fc
\nde\u011fi\u015ftirmemektedir. Uygarl\u0131klar\u0131 vas\u0131fland\u0131rarak da \u00f6z\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmek, farkl\u0131
\n\u00f6zdeymi\u015f gibi yans\u0131tmak ger\u00e7ek\u00e7i g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Sava\u015f\u00e7\u0131-bar\u0131\u015f\u00e7\u0131, tek tanr\u0131l\u0131-\u00e7ok
\ntanr\u0131l\u0131, verimli-verimsiz, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc-cahil, ayn\u0131 kavimden-farkl\u0131 kavimlerden
\nolu\u015flar\u0131 \u00f6zselliklerini de\u011fi\u015ftirmez. Y\u00f6nlendirici g\u00fcc\u00fc d\u00fcnyan\u0131n tamam\u0131n\u0131
\nfethedinceye kadar kendini g\u00f6revli sayar. Cihan g\u00fcc\u00fc olmak b\u00fcnyesel bir
\nhastal\u0131kt\u0131r iktidar kaynakl\u0131d\u0131r. Geni\u015flemesi durdu\u011fu an gerilemeye ba\u015flar.
\nBunun sonu normale \u00e7ekilmek de\u011fil, y\u0131k\u0131l\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm iktidar sistemlerinin
\nnormali yoktur. (Abdullah \u00d6calan Demokratik Uygarl\u0131k Manifestosu)\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n
\ns\u00f6ylem d\u00fczeyinde ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, bilginin evrensel veya tarihsel kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131
\ni\u00e7inde ele al\u0131nmas\u0131 durumunda ya diyalekti\u011fin bir taraf\u0131n\u0131 ya da \u00f6b\u00fcr taraf\u0131n\u0131
\nvurgulayan yakla\u015f\u0131mlar, yeni \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fckler, yeni tahakk\u00fcm bi\u00e7imleri, iktidar\u0131
\nme\u015frula\u015ft\u0131rma\u00a0 <\/span>tarzlar\u0131 \u00fcreteceklerdir.
\nBu diyalektik i\u00e7erisinde kal\u0131nd\u0131k\u00e7a, sanki d\u00fc\u015f\u00fcnceler olgulardan, bu d\u00fcnyadan
\nayr\u0131 onlar\u0131 dile getirenlerde peygambermi\u015f gibi g\u00f6r\u00fclmekte diyalekti\u011fin di\u011fer
\ntaraf\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise, d\u00fc\u015f\u00fcnce bir kez dile getirildikten sonra zaman ve
\nmekandan, onu \u00fcreten insandan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir evrensellik ta\u015f\u0131m\u0131yormu\u015f gibi
\ng\u00f6r\u00fclmektedir. Oysa, her t\u00fcrl\u00fc bilgi bir \u015fekilde iktidarla ili\u015fkili de\u011fil,
\niktidar kavram\u0131na i\u00e7kindir. Kavramlar, ya\u015fam\u0131n \u00fcretildi\u011fi maddi ya\u015fam
\nko\u015fullar\u0131ndan kopmamal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\nkadar, insan hayat\u0131na \u00e7ok \u00f6nemli katk\u0131lar yapm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer canl\u0131lar\u0131n, sadece
\ngenetik yap\u0131lar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ya\u015famalar\u0131, onlar\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imlerinde yeni bir
\nart\u0131 getirmemi\u015ftir. \u0130nsanlar ise \u2018bilgilenmeye\u2019 ba\u011fl\u0131 k\u00fclt\u00fcr s\u00fcre\u00e7leri
\nsayesinde, yery\u00fcz\u00fcnde g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 zamandan bu zamana kadar \u00e7ok ciddi
\nbir birikim yaratm\u0131\u015flard\u0131r. Bu birikimin olu\u015fumunda, bir\u00e7ok bilgi kayna\u011f\u0131n\u0131n (
\nvahiy, bilim, inan\u00e7, sanat, felsefe, ahlak, g\u00fcndelik-teknik bilgiler ile
\nyararlanabilir pop\u00fcler bilgiler vb.) i\u00e7erisinde en somut ve yayg\u0131n katk\u0131y\u0131
\nsa\u011flayan hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bilimsel bilgidir. Bilimin, \u00fcretken ve yarat\u0131c\u0131
\nnitelikteki k\u00fclt\u00fcrel \u00fcr\u00fcnler ortaya koymas\u0131, kendi \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 i\u00e7erisindeki
\ndo\u011fruya ve ger\u00e7ekli\u011fe dayanmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir anlamda, bilimsel bilgi
\ndo\u011fadaki ve toplumdaki do\u011fru ve ger\u00e7ekli\u011fi tespit etti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde insanlar\u0131n
\n\u00e7o\u011funlu\u011fu i\u00e7in yararlan\u0131labilir k\u00fclt\u00fcr yaratma potansiyeline sahip olmaktad\u0131r.
\nBilimin, belirli bir inanc\u0131n, ideolojinin veya otoritenin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde olmas\u0131,
\nbilimin \u00f6z\u00fcndeki \u2018objektifli\u011fi\u2019 ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi b\u00f6yle bir durum bilimin
\nsonu\u00e7lar\u0131ndan insanlar\u0131n \u00e7o\u011funun yararlanabilme potansiyelini de azaltmaktad\u0131r.
\nAyr\u0131ca, tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde, g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ki belirli bir otoritenin
\nemrindeki bilimin y\u0131k\u0131c\u0131 ve tahripkar y\u00f6n\u00fc, iyile\u015ftirici ve yap\u0131c\u0131 niteliklerinden
\ndaha fazla olmaktad\u0131r.<\/p>\n
\nortaya \u00e7\u0131kan uygarl\u0131k g\u00fcc\u00fcnden, her toplum, her inan\u00e7 grubu, her ideolojik
\nak\u0131m, her sosyal s\u0131n\u0131f, imkanlar\u0131 ve kapasiteleri \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yararlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nAncak, bilimsel faaliyetlerle elde edilen teknolojik donan\u0131m ile sosyal
\norganizasyon ve benzer yap\u0131lanmalardan en \u2018karl\u0131\u2019 \u00e7\u0131kan kesim, kapitalist
\n\u00e7evreler ve \u00e7o\u011funlukla bu kesimin i\u015fbirlik\u00e7isi gibi hareket eden y\u00f6netici s\u0131n\u0131f
\nolmu\u015ftur. Hatta, kapitalizm \u2018bilimin\u2019 yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcc\u00fc ve iktidar\u0131 kullanmak
\nsuretiyle sermaye sahipleri ve m\u00fcttefiki y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131
\n\u2018evrenselle\u015fme\u2019 b\u00fcy\u00fcs\u00fc alt\u0131nda \u2018k\u00fcreselle\u015ftirmeyi\u2019 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya dayatma
\neylemini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Kapitalizmin g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015f\u0131r\u0131 bir \u015fekilde artt\u0131rmas\u0131yla
\nbirlikte, ne yaz\u0131k ki iktisat-i\u015fletme ve y\u00f6netim bilim dallar\u0131, niyetleri ne
\nkadar iyi olursa olsun, kapitalizmin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kapitalizm ile
\nbirlikte \u2018k\u00fcreselle\u015ftirme\u2019 s\u00fcrecine kat\u0131lan merkezi devletlerin a\u015f\u0131r\u0131
\nm\u00fcdahaleci tav\u0131rlar\u0131n\u0131n etkisiyle toplumsal ve bireysel s\u00fcre\u00e7leri inceleyen
\ndavran\u0131\u015f bilimleri, psikoloji, sosyoloji, siyaset bilimi ve halkla ili\u015fkiler
\ngibi disiplinler de bu y\u00f6ndeki ideolojik dalgalar\u0131n etkisi alt\u0131nda kalmaktad\u0131r.
\nBilimin, bilim olma \u2018\u015feref\u2019 ve \u2018haysiyeti\u2019 sonu\u00e7lar\u0131ndan, g\u00fc\u00e7l\u00fc-zay\u0131f,
\nzengin-fakir ya da ba\u015fkaca bir \u2018ayr\u0131m\u2019 olmaks\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k i\u00e7in
\nyararlanabilir ve kullan\u0131labilir olmas\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 saran
\n\u015fiddet dalgas\u0131na kar\u015f\u0131 en \u00f6nemli tedbirlerden biri de, her t\u00fcr sorunun
\n\u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde \u2018insanl\u0131k\u2019 \u00fclk\u00fcs\u00fcne dayal\u0131 bilimsel bilgileri kullanmakt\u0131r. Bu
\nanlamda, \u00f6zellikle sosyal bilimlerin, ba\u015fta kapitalizm olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc
\notorite ve iktidar ayart\u0131c\u0131 ya da bask\u0131c\u0131 etkilerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 bir
\nzorunluluktur.<\/p>\n
\nStratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/span><\/p>\n
\n– www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/span><\/p>\n