\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1965-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
2011 y\u0131l\u0131 k\u00fcresel alanda ve b\u00f6lgede tahminlerin ve de\u011ferlendirmelerin \u00f6tesinde karma\u015f\u0131k ve alabildi\u011fine farkl\u0131 alanlarda b\u00fcy\u00fck sosyolojik de\u011fi\u015fimlere-m\u00fccadelelere yol a\u00e7an bir seyir izledi. Son y\u0131llar\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomik ve mali krizi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan k\u00fcresel kapitalizmin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapan ABD ve Avrupa \u00fclkelerinde, \u00f6zellikle Yunanistan ve \u0130talya\u2019daki iktidar de\u011fi\u015fimleri ve bunlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 krizlere kar\u015f\u0131 geni\u015f halk kitlelerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 direni\u015flerde k\u00fcresel kapitalizmin durumu tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r hale geldi. Kendilerini d\u00fcnyaya \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasinin merkezleri olarak g\u00f6steren ABD ve Avrupa \u00fclkelerinin ger\u00e7ekte nas\u0131l bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasi yoksunu olduklar\u0131 bir kez daha d\u00fcnya kamuoyu taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
K\u00fcresel kapitalizmin s\u00fcreklile\u015fen ihtiya\u00e7lar\u0131, d\u00fcnya enerji kaynaklar\u0131 ve ge\u00e7i\u015f g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet m\u00fccadelesi, maliyeti y\u00fcksek-Libya \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi i\u015fgal ve talan operasyonlar\u0131 k\u00fcresel kapitalizmi ekonomik ve mali krize sokmu\u015ftur. Yeniden \u015fekil alan d\u00fcnya sisteminde etkin olmak isteyen, bu s\u00fcre\u00e7ten kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kmak isteyen k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin kendi aralar\u0131ndaki rekabet m\u00fccadeleleri de ya\u015fanan ekonomik ve mali krizlerin \u00f6nemli bir nedeni olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunun en b\u00fcy\u00fck yans\u0131mas\u0131 dolar ve Euro aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
ABD dolar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 petrol ticaretinde \u2018k\u00fcresel para rezervi\u2019 haline gelmesi dolara olan talebi son derece artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu sistem sayesinde ABD, artan askeri harcamalar\u0131n\u0131 ve ithalat ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 dolar basarak kar\u015f\u0131lama imk\u00e2n\u0131n\u0131 elde ediyordu. Bu durum, ABD\u2019ye d\u00fcnya petrol piyasas\u0131n\u0131 kontrol etme olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. 1999 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda Euro\u2019nun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla birlikte k\u00fcresel finans sistemine yeni bir akt\u00f6r eklendi. Tedav\u00fcle girmesinden birka\u00e7 y\u0131l sonra Euro, d\u00fcnya finans piyasas\u0131n\u0131n ikinci \u00f6nemli paras\u0131 haline geldi ve dolara kar\u015f\u0131 ger\u00e7ek anlamda alternatif bir para olarak belirdi. Bu geli\u015fme ABD ekonomisinde ve dolara endeksli petrol alan\u0131nda son derece \u00f6nemli de\u011fi\u015fimler yaratabiliyordu.<\/p>\n
Euro \u00e7\u0131k\u0131\u015f itibariyle dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6nemli bir alternatif olarak g\u00f6r\u00fcnse de petrol sat\u0131\u015flar\u0131nda bu etkisini uzun s\u00fcre koruyamad\u0131. AB \u00fclkelerinin kendi i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 ekonomik krizler, AB \u00fcyesi olmas\u0131na ra\u011fmen \u0130ngiltere\u2019nin Euro kullanan \u00fclkeler aras\u0131nda girmemesi, Euro\u2019nun dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcven kaybetmesine neden olmaktad\u0131r. D\u00fcnya piyasas\u0131nda \u00f6zellikle petrol sat\u0131\u015flar\u0131nda Euro kar\u015f\u0131s\u0131nda dolar\u0131n tekrardan en \u00e7ok kullan\u0131lan para haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesi Avrupa \u00fclkelerinde ya\u015fanan ekonomik krizin temel nedenleri aras\u0131nda yer ald\u0131. \u00d6zellikle ABD\u2019nin Irak ve Afganistan i\u015fgali ard\u0131ndan \u2018Arap bahar\u0131\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda stat\u00fckocu Arap \u00fclkeleri i\u00e7inde ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 sistemsel de\u011fi\u015fimler sonucunda k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin en verimli petrol rezervlerine sahip M\u0131s\u0131r, Yemen, Tunus ve Libya gibi petrol b\u00f6lgelerini ele ge\u00e7irme ve bu b\u00f6lgelerden \u00e7\u0131kar\u0131lan petrol\u00fcn payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 kriz dolar-Euro sava\u015f\u0131m\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. AB\u2019de \u00f6zellikle Almanya-Fransa ikilisi Euro b\u00f6lgesinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6nlemek maksad\u0131yla ekonomik paketleri haz\u0131rlayarak krizi \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
Enerji kaynaklar\u0131n\u0131n ele ge\u00e7irilmesi ve kontrol\u00fcnden beslenen ekonominin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel kapitalizmde, 2011 y\u0131l\u0131nda krizi a\u015fmaya d\u00f6n\u00fck \u00f6nleyici politikalar \u00fcretilse de bu kriz derinle\u015ferek kapsam alan\u0131 geni\u015flemektedir. ABD ve Avrupa \u00fclkelerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 etkisi alt\u0131na alan ekonomik krizin 2012 y\u0131l\u0131 boyunca da di\u011fer Avrupa \u00fclkelerine de yay\u0131larak b\u00fcy\u00fck halk direni\u015flerine, siyasi alanda yo\u011funla\u015facak m\u00fccadelelere ve de\u011fi\u015fimlere yol a\u00e7abilece\u011fi tahmin edilmektedir. <\/p>\n
<\/p>\n
Bat\u0131 icad\u0131 \u2018Arap bahar\u0131\u2019 ve b\u00f6lgesel de\u011fi\u015fimler<\/p>\n
ABD-\u0130ngiltere k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerinin y\u0131llarca koruyup-destek verdi\u011fi krall\u0131klar, emirlikler ba\u015fta olmak \u00fczere M\u00fcbarek gibi diktat\u00f6rl\u00fckler alt\u0131nda ezilen yoksul emek\u00e7i kesimleri, i\u015fsizlik, siyasi yozla\u015fma, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve k\u00f6t\u00fc ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 gibi pek \u00e7ok soruna kar\u015f\u0131 \u00f6nce Tunus’ta Muhammed Buaziz’in kendini yakmas\u0131yla ba\u015flayan ve ad\u0131na \u2018Arap Bahar\u0131\u2019 denilen isyan dalgas\u0131, domino etkisi g\u00f6stererek benzer sorunlar ya\u015fayan di\u011fer Arap \u00fclkelerine yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Arap halk\u0131n\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bu isyanlara uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7lerin g\u00fcd\u00fcm\u00fcndeki bas\u0131n bunun i\u00e7in \u201cArap bahar\u0131 tabirini kulland\u0131. Elbette hem olaylar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde hem de tan\u0131mlanmas\u0131nda bir \u00e7arp\u0131tma vard\u0131. \u00d6ncelikle s\u00f6z\u00fc edilen rejimler, ba\u015f\u0131n\u0131 Amerika ve \u0130ngiltere\u2019nin \u00e7ekti\u011fi g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda dizayn edilmi\u015fti. Zaten Ortado\u011fu tan\u0131mlamas\u0131 da (Do\u011fu\u2019nun ortas\u0131 \u2013 Middle East) \u0130ngilizlerin bir icad\u0131d\u0131r ve kendilerinin do\u011fusunda kalan Asya ve Afrika\u2019y\u0131 Uzak, Orta ve Yak\u0131n olarak b\u00f6l\u00fcmlediklerini g\u00f6stermektedir. S\u00f6z\u00fc edilen rejimler i\u00e7erisinde iktidar kavgalar\u0131 sonucu ki\u015filer de\u011fi\u015fse de genel olarak rejimlerin bask\u0131c\u0131 ve i\u015fbirlik\u00e7i \u00f6z\u00fc de\u011fi\u015fmiyordu. Asl\u0131nda s\u00f6z\u00fc edilen s\u00fcre\u00e7 2003 y\u0131l\u0131nda Saddam\u2019\u0131n devrilmesiyle ba\u015flad\u0131. Saddam, Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin Mezopotamya ve civar\u0131 co\u011frafyada kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda sonuna kadar kulland\u0131\u011f\u0131 diktat\u00f6rlerin en \u00e7arp\u0131c\u0131 olanlar\u0131ndan biriydi. Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler, \u0130ran sistemin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131nca, Saddam\u2019\u0131 ona sald\u0131rtarak cezaland\u0131rmak ve tekrardan sisteme \u00e7ekmek istediler. Bilindi\u011fi gibi 8 y\u0131l s\u00fcren vah\u015fi sava\u015fta 1 milyondan fazla insan \u00f6ld\u00fc. Sava\u015f s\u00fcrerken ayn\u0131 g\u00fc\u00e7ler silah pazar\u0131n\u0131 kurarak iki tarafa da silah satt\u0131lar.\u00a0 <\/p>\n
Elbette Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin bu kirli ve k\u0131r\u0131mc\u0131 politikalar\u0131 b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131 on y\u0131llarca zihinsel ve fiziksel a\u00e7\u0131dan en geri ko\u015fullarda b\u0131rakt\u0131. En \u00f6nemlisi de tarifsiz ac\u0131lar \u00e7ektirdi. Ancak bilim ve teknik d\u00fczeyinin her ge\u00e7en g\u00fcn y\u00fckselmesi ve bilgiye ula\u015fma imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n kolayla\u015f\u0131p serile\u015fmesi \u00f6nemli avantajlar sa\u011flamaktad\u0131r. Her ne kadar s\u00f6z\u00fc edilen imk\u00e2nlar Kapitalist Modernite g\u00fc\u00e7lerinin tekelinde ve g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde de olsa bu durum geni\u015f toplumsal kesimlerin bundan faydalanmas\u0131n\u0131 art\u0131k engelleyememektedir.<\/p>\n
Mitingler, protestolar ve halk ayaklanmalar\u0131 Tunus, Cezayir, M\u0131s\u0131r, Libya, Bahreyn, \u00dcrd\u00fcn, Yemen ve Suriye’de b\u00fcy\u00fck \u00e7apta Moritanya, Suudi Arabistan, Umman, Irak, L\u00fcbnan ve Fas\u2019ta k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apta olmak \u00fczere t\u00fcm Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131 sarsm\u0131\u015f Tunus, M\u0131s\u0131r, Libya ya da iktidar de\u011fi\u015fikli\u011fine Yemen, Katar, \u00dcrd\u00fcn, Suriye vb. bir\u00e7ok Arap \u00fclkesinde ba\u015flayan halk isyan\u0131 ABD ac\u0131s\u0131nda bir can simidi olmu\u015ftur. ABD taraf\u0131ndan uzun s\u00fcre desteklenen, anti demokratik totaliter ve monar\u015fik olan bu rejimlerin halk \u00fczerinde yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu bask\u0131n\u0131n halk taraf\u0131nda tahamm\u00fcl edilemez bir duruma gelerek isyana sebep olmas\u0131n\u0131 f\u0131rsat bilen ABD-\u0130ngiltere ikilisi bu isyanlar\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015farak olu\u015fan kaos i\u00e7inde kendi sistemlerini in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
Yaln\u0131z \u015fu da bir ger\u00e7ekti ki b\u00f6lgede sadece ulus-devlet stat\u00fckosunu yeniden dizayn eden k\u00fcresel sistem \u00f6nderli\u011fi bulunmamaktad\u0131r. B\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n demokrasi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talepleri ve \u00e7er\u00e7evede geli\u015ftirilen direni\u015fler de k\u00fcresel m\u00fcdahale kadar etkili olmaktad\u0131r. \u201cBu nedenle Tunus ve M\u0131s\u0131r’da ba\u015flayan Arap isyan\u0131n\u0131 yaln\u0131z ba\u015f\u0131na bilin\u00e7li, planl\u0131 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir demokratik halk hareketi bi\u00e7iminde de\u011ferlendiremeyece\u011fimiz gibi, yaln\u0131z ba\u015f\u0131na bir ABD-\u0130ngiltere m\u00fcdahalesi olarak da g\u00f6remeyiz. Her \u015feyin ABD-\u0130ngiltere k\u00fcresel \u00f6nderlikleri taraf\u0131ndan kontrol edildi\u011fi ve onlar\u0131n istedi\u011fi gibi geli\u015fti\u011fini s\u00f6yleyemeyiz.\u00a0 B\u00f6lgesel \u00e7apta oldu\u011fu gibi, Arap isyan\u0131 i\u00e7erisinde de farkl\u0131 ideolojik-siyasi e\u011filimler, de\u011fi\u015fik toplumsal kesimler vard\u0131r ve bunlar\u0131n hepsi kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda \u00f6rg\u00fctlenip m\u00fccadele etmekte, ili\u015fki ve ittifak geli\u015ftirmektedir. Etnik, ulusal, milli gruplar, dinsel ve mezhepsel 2 gruplar, ezilen s\u0131n\u0131flar, ezilen cins, yine yeni nesil gen\u00e7lik gibi toplumsal kesimlerin bu isyan hareketi i\u00e7erisindeki rolleri ve yerleri k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemez d\u00fczeydedir. <\/p>\n
Arap devletlerinde halklar ve toplum kesimleri aya\u011fa kalk\u0131yor. Onlarca y\u0131ll\u0131k geri ve bask\u0131c\u0131 rejimleri ala\u015fa\u011f\u0131 ediyor. Fakat yerine ne kuruluyor ya da neyi kuruyor? Ya da neyi devirdi\u011finin ve yerine neyi kurmas\u0131 gerekti\u011finin ne derece bilincindedir?<\/p>\n
Buna en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnek M\u0131s\u0131r\u2019d\u0131r. Halk, \u00f6rnek bir direni\u015fle H\u00fcsn\u00fc M\u00fcbarek\u2019i devirdi. Ama yerine ordu ge\u00e7ti. Halk hala direnmeye devam ediyor. Fakat \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve programl\u0131 bir \u00f6nc\u00fcl\u00fckten yoksun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla verdi\u011fi m\u00fccadele ba\u015fka g\u00fc\u00e7lerin hizmetine girme riski ta\u015f\u0131yor. T\u0131pk\u0131 Frans\u0131z devriminde oldu\u011fu gibi. Orada da halk ve i\u015f\u00e7iler ayakland\u0131. Ama kazan\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00fczerine burjuvalar, Jakobenler ve nihayetinde Napolyon gibi bir diktat\u00f6r oturdu. \u015eimdi de \u201cArap bahar\u0131 deniyor. Ortada bir bahar oldu\u011fu bir ger\u00e7ek. Fakat bu bahar\u0131 kim ya\u015fayacak. Tekrardan Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler ve onlar\u0131n yerli i\u015fbirlik\u00e7ileri mi yoksa toplumlar m\u0131? Tunus\u2019ta aya\u011fa kalkan halk oldu ama kazanan yine Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc sistemin ba\u015f\u0131na kendi adamlar\u0131n\u0131 oturttular. Libya\u2019da da \u00f6yle oldu. Eskileri de onlar tayin ediyorlard\u0131. Yenileri de onlar tayin ediyorlar. Yani \u00f6zcesi toplumlar hen\u00fcz kendi iradelerini yans\u0131tacak y\u00f6netimleri ba\u015fa getirecek kadar bilin\u00e7li ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc de\u011filler. Bu bilin\u00e7 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 ise Kapitalist Modernite ve Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin sorgulanmas\u0131 noktas\u0131d\u0131r. Aksi halde hep ayn\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yan\u0131lsamas\u0131 ya\u015fanacakt\u0131r. Yani kand\u0131r\u0131lma ve aldat\u0131lma\u2026 Ba\u015fka bir deyimle ayn\u0131 yollardan y\u00fcr\u00fcnerek ayn\u0131 k\u00f6ye ula\u015f\u0131lacak. B\u00f6lgemiz halklar\u0131n\u0131n k\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc ger\u00e7ekli\u011fi burada yatmaktad\u0131r.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131 d\u00fcnyada ve b\u00f6lgede yeniden bir alt \u00fcst olu\u015fu ya\u015f\u0131yor. Uluslararas\u0131 sistem g\u00fc\u00e7leri ellerindeki muazzam bilgi ve silah teknolojilerine dayanarak yeni dizayn\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in kollar\u0131 s\u0131vam\u0131\u015f durumdalar.<\/p>\n
D\u00fcnyadaki bu de\u011fi\u015fimler, gereklilikler yeni toplum, ya\u015fam ve ahlak\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan demokrasi g\u00fc\u00e7lerine \u00f6nemli f\u0131rsatlar vermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fcresel kapitalist g\u00fc\u00e7ler ya\u015fam\u0131 ve ahlak\u0131 her ge\u00e7en saniye daha da kirletip i\u00e7erisinden \u00e7\u0131k\u0131lmaz hale getiriyor. Toplumun temel de\u011ferleri olan ya\u015fam\u0131n her alan\u0131 \u00fcretim, ahlak, bilim, sanat, inan\u00e7 vs. k\u00e2r konusu yap\u0131ld\u0131k\u00e7a kirlenmeyle y\u00fcz y\u00fcze b\u0131rak\u0131l\u0131yor ve kirlilik her ge\u00e7en zaman zarf\u0131nda nicel ve nitel olarak katlan\u0131yor. <\/p>\n
\u201cArap bahar\u0131 bir yan\u0131ltmaca ve yan\u0131lsamadan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bir cennet hayali ya da \u00e7\u00f6ldeki serap misali, halklar\u0131 kand\u0131rmak i\u00e7in uydurulmu\u015f bir imajd\u0131r. Zira diktat\u00f6r\u00fcn biri iniyor ve yerine hemen di\u011feri ge\u00e7iyor. O y\u00fczden \u201cTahrir dolup dolup bo\u015fal\u0131yor ve halk\u0131n pay\u0131na tekrardan cehennem d\u00fc\u015f\u00fcyor. Demek ki halk Tahrir meydan\u0131n\u0131 cennete \u00e7evirecek daha k\u00f6kl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcmlere y\u00f6nelmelidir. Mevcut direni\u015fini daha stratejik bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmelidir. <\/p>\n
<\/p>\n
ABD\u2019nin yeni kaos stratejisi<\/p>\n
ABD sisteminin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 a\u015fabilece\u011fi umuduyla ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funa oturtulan Obama, \u0130slamc\u0131 ve siyahi kimli\u011fi ile\u2018demokrasi\u2019 g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc yeni bir i\u015fgal ve istila projesiyle sahneye \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bush y\u00f6netiminin, petrol alanlar\u0131n\u0131n askeri g\u00fcce dayal\u0131 i\u015fgali yerine i\u015fgal edilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen yerlerde mevcut iktidarlara y\u00f6nelik halk\u0131n tepkisinin \u00f6n planda tutulmas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacak kaos ortam\u0131ndan sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan yararl\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n elde edilmesi, halk taraf\u0131ndan devrilen dikta rejimlerin daha sonra k\u00fcresel kapitalizme yedeklenmesi esas\u0131 \u00fczerine kurgulanan bir eksen de hareket edildi. Irak ve Afganistan \u00f6rneklerinde oldu\u011fu gibi uzun s\u00fcreli askeri i\u015fgalle sonu\u00e7 al\u0131namayaca\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc ABD\u2019nin askeri anlamda Irak\u2019ta varl\u0131\u011f\u0131 hem ciddi anlamda kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir ekonomik k\u00fclfet yarat\u0131rken askeri alanda da ciddi can kay\u0131plar\u0131 s\u00f6z konusu oluyordu. Yine ABD\u2019nin askeri olarak Irak\u2019ta varl\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm Irakl\u0131 g\u00fc\u00e7ler a\u00e7\u0131s\u0131nda(K\u00fcrtler hari\u00e7) bir i\u015fgal olarak alg\u0131lanmas\u0131 ve bu durumun radikal \u0130slam \u00f6rg\u00fctlerinin direni\u015flerini k\u00f6r\u00fcklemekte, en \u00f6nemli ise ABD\u2019nin kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 ama art\u0131k kontrol edemedi\u011fi kaos ortam\u0131nda Irak\u2019ta istedi\u011fi sistemi oturtamamas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Irak\u2019tan askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00e7ekme bu nedenlerden dolay\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmektedir. <\/p>\n
ABD her ne kadar askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Irak\u2019ta \u00e7ekmi\u015f olsa da Irak devletinin \u00f6nemli merkezlerinde istihbarat, ordu, devlet b\u00fcrokrasisi, sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri i\u00e7inde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hala korumaktad\u0131r. Sadece Ba\u011fdat b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011finde 16 binden fazla eleman \u00e7al\u0131\u015ft\u0131racak olmas\u0131 askerlerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n K\u00fcrdistan\u2019da kalmas\u0131 ABD\u2019nin mevcut konumda g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde kaybolup kolay hedef olmadan perde arkas\u0131nda i\u015flerini y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nem i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Irak, \u0130ran\u2019a ya da S\u00fcnni-\u015eii Araplara ve T\u00fcrklere b\u0131rak\u0131lmayacak kadar \u00f6nemli bir b\u00f6lgedir.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc ABD Irak\u2019\u0131, BOP \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir i\u015fgal hareketiyle ele ge\u00e7irdi. Bu i\u015fgal hareketi ABD a\u00e7\u0131s\u0131nda her ne kadar istenilen bir sonucu vermese de, Irak\u2019tan ve bu projesinden vazge\u00e7ti\u011fi anlam\u0131na gelmemektedir. Sadece ilk ba\u015fta askeri i\u015fgal yerine, i\u015fgali me\u015fru g\u00f6sterecek, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n hata yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak politikalar geli\u015ftirerek bu \u00e7er\u00e7eve de olu\u015facak halk ayaklanmalar\u0131n\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 temelinde kullanmak \u00fczerinde bir de\u011fi\u015fikli\u011fe gitmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n
ABD bir taraftan yeni petrol sahalar\u0131 i\u00e7in i\u015fgal stratejileri geli\u015ftirirken bir taraftan da i\u015fgal harek\u00e2tlar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ekonomik kriz ile bo\u011fu\u015fuyor.
\u00c7o\u011funlu\u011fu yoksul-emek\u00e7i kesimlerden olu\u015fan gen\u00e7lerin, ABD\u2019nin emperyalist politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ve neredeyse y\u0131l boyunca tekrarlanan Wall Street eylemleri ABD\u2019deki en \u00f6nemli geli\u015fmelerden biri oldu. Ya\u015fanan krizin akt\u00f6rleri olan finans \u00e7evreleri, devlet b\u00fct\u00e7esinden aktar\u0131lan paralarla ayakta tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da daha uzun s\u00fcreli ayakta kalmay\u0131 ba\u015faramayacakt\u0131r. Kriz derinle\u015ftik\u00e7e buna kar\u015f\u0131 halk\u0131n \u00f6fkesi ve tepkisi de katlanarak artacakt\u0131r.<\/p>\n
ABD k\u00fcresel kapitalizmi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ekonomik krizden kurtulman\u0131n \u00e7aresini yeni alanlar\u0131n i\u015fgalinde g\u00f6rmektedir. M\u0131s\u0131r ve Libya\u2019n\u0131n i\u015fgali ard\u0131ndan s\u0131ra \u0130ran\u2019\u0131n en \u00f6nemli kalelerinden biri olan Suriye\u2019ye gelmi\u015ftir. Suriye\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ard\u0131ndan \u0130ran etraf\u0131ndaki \u00e7emberin daha fazla daralaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ABD ba\u015fta olmak \u00fczere, Rusya gibi b\u00fcy\u00fck devletlerin \u00e7\u0131kar sava\u015flar\u0131n\u0131n Orta ve G\u00fcney Asya co\u011frafyas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi kuvvetle muhtemel g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle b\u00f6lgede y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7en \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 uygulanacak politikalar Rusya- ABD aras\u0131ndaki bu yak\u0131nla\u015fman\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131ndan biridir.<\/p>\n
ABD\u2019yi as\u0131l korkutan ekonomik bir g\u00fc\u00e7 haline gelen ve de daha \u00f6nemlisi k\u00fcresel s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olma yolunda h\u0131zla ilerleyen \u00c7in\u2019dir. ABD\u2019nin Orta Asya politikalar\u0131n\u0131n amac\u0131 kendine tehdit olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u0130ran\u2019a deste\u011fini esirgemeyen \u00c7in\u2019i kontrol alt\u0131na almakt\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
K\u00fcresel \u00e7\u0131karlar ve tehdit alg\u0131lamas\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n denge politikas\u0131<\/p>\n
Rusya, ABD-\u0130ran denkleminde denge politikas\u0131n\u0131 2011 y\u0131l\u0131 boyunca da devam ettirmi\u015ftir. Rusya-\u0130ran ili\u015fkilerinde b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel ortak \u00e7\u0131kar ve tehdit alg\u0131lamalar\u0131 ikili ili\u015fkilerin \u015fekillenmesinde belirleyici olmu\u015ftur. Her iki \u00fclkenin de Orta Asya ve Kafkaslarda kayg\u0131lar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede, \u0130ran’\u0131n ABD kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 zorluklar, Orta Do\u011fu, Kafkasya ve Orta Asya\u2019da ABD\u2019nin i\u015fini zorla\u015ft\u0131r\u0131rken Rusya\u2019ya manevra alan\u0131 do\u011furmaktad\u0131r. \u0130ran\u2019\u0131n Orta Asya ve Kafkasya\u2019da \u201cRusya merkezli bir d\u0131\u015f politika \u00fcretmesi bir taraftan Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgesel g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131rken di\u011fer taraftan ABD\u2019nin bu co\u011frafyada g\u00fc\u00e7lenmesini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
ABD’nin y\u00f6r\u00fcngesinde olan bir \u0130ran\u2019\u0131n ise, Rusya\u2019n\u0131n Orta Asya ve Kafkasya\u2019daki \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tehdit edece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Rusya, ABD\u2019nin \u0130ran n\u00fckleer meselesinde kendisinin deste\u011fine olan ihtiyac\u0131n fark\u0131ndad\u0131r ve bu deste\u011fi pazarl\u0131k konusu yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n \u0130ran hakk\u0131nda ciddi tedirginlikleri de s\u00f6z konusudur. Rusya \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer silah konusunda kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndad\u0131r ve n\u00fckleer silaha sahip bir \u0130ran Rusya i\u00e7in son derece tehlikeli olacakt\u0131r.<\/p>\n
Rusya-\u0130ran ili\u015fkilerinin temelindeki bir ba\u015fka neden ise, ABD ve Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n silah ambargosuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan \u0130ran, Rusya i\u00e7in \u00f6nemli bir silah pazar\u0131d\u0131r. \u0130ran\u2019\u0131n Rusya i\u00e7in ikinci \u00f6nemi ise, stratejiktir. Bu, \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgede ABD kar\u015f\u0131t\u0131 duru\u015funa bir destek mahiyetinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. ABD kar\u015f\u0131t\u0131 \u0130ran\u2019\u0131 desteklemek Rusya i\u00e7in stratejik bir gerekliliktir. \u0130ran, Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgedeki son tutunma noktas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Di\u011fer bir konu ise Rusya\u2019n\u0131n \u00c7in ile ili\u015fkileridir. Bu ili\u015fkinin temel nedeni ABD\u2019ye kar\u015f\u0131 k\u00fcresel bir manevra g\u00fcc\u00fc kazanmakt\u0131r. \u00c7in politikas\u0131n\u0131 \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu g\u00f6stermeme , Rusya ise \u201cf\u0131rsat bulduk\u00e7a g\u00fcc\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatma stratejisi \u00fczerine kurmaktad\u0131r.<\/p>\n
Rusya ve \u00c7in\u2019in ABD\u2019ye kar\u015f\u0131 sahip olduklar\u0131 co\u011frafi avantaj da \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. Ne var ki, sahip oldu\u011fu ekonomik ve ticari potansiyel ile elinde bulundurdu\u011fu enerji kaynaklar\u0131 ba\u011flam\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n siyasal gelece\u011finin odaklanaca\u011f\u0131 b\u00f6lge olarak g\u00f6r\u00fclen Asya K\u0131tas\u0131\u2019nda Rusya ve \u00f6zellikle \u00c7in\u2019in \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131 muhtemel bir geli\u015fmedir.<\/p>\n
Rusya\u2019n\u0131n enerji ve g\u00fcvenlik politikalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde Kafkasya her \u015feyden \u00f6nce Karadeniz\u2019de, Hazar havzas\u0131nda ve Orta Asya\u2019da etkin bir \u015fekilde var olman\u0131n temel \u015fart\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden Kafkasya b\u00f6lgesi jeopolitik eksen olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Rusya\u2019n\u0131n gelece\u011fi Kafkasya b\u00f6lgesiyle do\u011frudan ilgilidir. Federasyonun bekas\u0131 i\u00e7in Kafkaslarda Moskova h\u00e2kimiyeti ve denetimi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu ba\u011flamda Rusya, tehdit unsuru olarak g\u00f6r\u00fclen ABD, NATO ve hatta T\u00fcrkiye\u2019nin Kafkasya\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Karadeniz\u2019de de denetim alt\u0131nda tutulmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.
Mart 2012 ba\u015f\u0131nda Rusya\u2019da yap\u0131lacak devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Putin\u2019in kazanmas\u0131 halinde, Rusya-ABD ili\u015fkileri \u0130ran ve Suriye merkezli politikalar\u0131nda \u00e7ok daha farkl\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin olabilece\u011fi tahmin edilmektedir. <\/p>\n
<\/p>\n
B\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131nda \u00c7in\u2019in politik manevralar\u0131<\/p>\n
ABD kar\u015f\u0131t\u0131 politikalar ve b\u00f6lgesel hamleler \u00c7in i\u00e7in her zaman \u0130ran ve Rusya ile g\u00fcvenlik ve enerji konular\u0131nda uzun vadeli ortakl\u0131klar kurma konumunu sa\u011flamaktad\u0131r. \u00c7in\u2019in, Orta Asya\u2019da ABD ve Japonya\u2019n\u0131n etkisini k\u0131rmak ad\u0131na \u0130ran\u2019\u0131n politikalar\u0131n\u0131 desteklemektedir. <\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere \u0130ran, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck be\u015finci ham petrol ihracat\u00e7\u0131s\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, yerel talebini kar\u015f\u0131layacak petrol\u00fc rafine etme kapasitesine sahip olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in i\u015flenmi\u015f petrol ihtiyac\u0131n\u0131n % 40\u2019\u0131n\u0131 ithal \u00fcr\u00fcnlerden kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. \u0130\u015flenmi\u015f petrol\u00fcn \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00c7in ve Rusya\u2019dan sa\u011flamaktad\u0131r. Bu da \u00c7in-\u0130ran ili\u015fkilerinde uzun vadeli stratejik ortakl\u0131klar\u0131n kurulmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bir di\u011fer etken ise \u00c7in, ham petrol ihtiyac\u0131n\u0131n %51\u2019ini d\u0131\u015far\u0131dan kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. \u00c7in\u2019in en b\u00fcy\u00fck 3. Ham petrol tedarik\u00e7isinden bir \u0130ran\u2019d\u0131r.\u00a0 Ekonomik b\u00fcy\u00fcmesinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi sa\u011flamak ve kendi i\u00e7indeki istikrar\u0131 koruyabilmek i\u00e7in enerji ve ham maddelere h\u00e2kimiyet \u00c7in d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n en temel misyonudur. Bu ba\u011flamda \u00c7in\u2019in, \u0130ran\u2019la olan ili\u015fkileri \u00e7ok fazla \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n
ABD ve m\u00fcttefiklerinin \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131m politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n alt\u0131nda da enerji ve g\u00fcvenlik politikalar\u0131 yatmaktad\u0131r.
\u00c7in\u2019in, ABD-Rusya-\u0130ran ile ili\u015fkileri, \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 veya \u00e7ak\u0131\u015fmas\u0131 ekseninde geli\u015fip de\u011fi\u015fmektedir. Zaman zaman \u00e7\u0131karlar do\u011frultusunda yak\u0131nla\u015fmalar ve kutupla\u015fmalar s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\u201c\u015eii Hilali stratejisiyle \u0130ran\u2019\u0131n d\u0131\u015f politikadaki hamleleri<\/p>\n
\u0130ran\u2019\u0131n i\u00e7 ve d\u0131\u015f politikalar\u0131nda, Do\u011fu ve Bat\u0131 eksenleri aras\u0131nda ya\u015fanan bu gelgitlerin ve stratejik y\u00f6n aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n 1990 sonras\u0131 de\u011fi\u015fip-d\u00f6n\u00fc\u015fen d\u00fcnya ile ilintili oldu\u011fu belirtilebilir.<\/p>\n
\u0130ran, kendine \u00f6zg\u00fc siyaseti ile b\u00f6lgedeki g\u00fc\u00e7 ve n\u00fcfuzunu art\u0131rmay\u0131 hedeflemektedir. \u0130ran devleti d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 geleneksel olarak ideoloji ve mezhep esasl\u0131 kurgulamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130ran\u2019\u0131n d\u0131\u015f politika \u00e7izgisinin \u015eiilik ekseninde tasarland\u0131\u011f\u0131 ifade edilebilir. \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki temel amac\u0131, L\u00fcbnan ve Suriye\u2019nin ard\u0131ndan ABD i\u015fgali sonras\u0131nda \u015eii grup ve partilerin g\u00fc\u00e7 kazand\u0131\u011f\u0131 Irak\u2019\u0131n da d\u00e2hil olmas\u0131yla geni\u015fleyen \u015eii eksenini muhafaza etmektir. \u0130ran ayn\u0131 zamanda Pakistan ve Afganistan ile K\u00f6rfez \u00fclkelerindeki \u015eii n\u00fcfus \u00fczerinde etkinlik kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u0130ran, b\u00f6ylece daha geni\u015f bir co\u011frafyada mezhep ba\u011f\u0131 ile siyasi a\u011f\u0131rl\u0131k tesis edebilecek, \u00e7evresindeki pek \u00e7ok \u00fclkenin i\u00e7i\u015flerinde s\u00f6z sahibi olabilecektir. Irak\u2019taki \u015eii unsurlar \u00fczerindeki \u0130ran n\u00fcfuzu bu a\u00e7\u0131dan kayda de\u011fer bir \u00f6rnek sunmaktad\u0131r. <\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ortado\u011fu\u2019da ya\u015fanan ve Arap Bahar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan geli\u015fmeler, \u0130ran\u2019\u0131n d\u0131\u015f politikada \u00f6n plana \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 etno-dinsel (\u015eii) kimli\u011fini kullanmas\u0131 i\u00e7in \u0130ran\u2019a jeopolitik a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fck bir manevra alan\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. <\/p>\n
\u0130ran, kendisine faydas\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in \u015eii fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc d\u0131\u015f politikas\u0131nda bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131rken, Ortado\u011fu\u2019nun di\u011fer \u00fclkelerindeki \u015eii gruplar da kendilerine olan fayda do\u011frultusunda \u015eii kimliklerini \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak \u0130ran ile ili\u015fkilerini geli\u015ftirmektedirler. <\/p>\n
\u0130ran, Arap Bahar\u0131 kapsam\u0131nda b\u00f6lgede meydana gelen geli\u015fmeleri yak\u0131ndan izlemekte ve gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde m\u00fcdahalede bulunmaktad\u0131r. \u015e\u00fcphesiz \u015eii hilali de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda b\u00f6lgedeki geli\u015fmelerin \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel etkinli\u011fini art\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletece\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130ran ABD\u2019nin Irak\u2019tan k\u0131smi olarak \u00e7ekildi\u011fi bir ortamda, b\u00f6lgedeki ABD yanl\u0131s\u0131 y\u00f6netimlerin de halk taraf\u0131ndan devrilmesinden \u00e7\u0131kar sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. B\u00f6lgenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkelerinden birisi olan M\u0131s\u0131r\u2019da ABD g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde hareket eden, \u0130srail yanl\u0131s\u0131 M\u00fcbarek y\u00f6netiminin devrilmesi \u0130ran a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca \u00f6nemli \u015eii n\u00fcfus oranlar\u0131na sahip K\u00f6rfez \u00fclkelerindeki halk hareketlerinin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in destek sa\u011flamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00f6rfez b\u00f6lgesindeki y\u00f6netimlerin \u00e7o\u011fu \u0130ran\u2019\u0131 tehdit olarak g\u00f6rmekte ve ABD ile yak\u0131n ili\u015fkide bulunmaktad\u0131r. Bahreyn\u2019de ABD\u2019nin 5. Filosu \u00fcslenmekte ve di\u011fer k\u00f6rfez \u00fclkelerinde de ciddi bir ABD askeri varl\u0131\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel hamlelerinde elinde bulundurdu\u011fu en stratejik koz H\u00fcrm\u00fcz bo\u011faz\u0131 olmaktad\u0131r. Avrupa merkezli petrol boru hatlar\u0131n\u0131n, petrol y\u00fckl\u00fc gemilerin ge\u00e7i\u015f g\u00fczerg\u00e2h\u0131 olan H\u00fcrm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir kesimini \u0130ran kontrol etmektedir. <\/p>\n
K\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler Suriye etraf\u0131ndaki \u00e7emberi daralt\u0131rken \u0130ran\u2019da H\u00fcrm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131 kapatabilece\u011fi mesaj\u0131n\u0131 vermek i\u00e7in H\u00fcrm\u00fcz bo\u011faz\u0131nda askeri tatbikat ba\u015flatt\u0131. Buna kar\u015f\u0131 ABD ve \u0130srail\u2019de H\u00fcrm\u00fcz bo\u011faz\u0131nda ortak tatbikat karar\u0131 ald\u0131.<\/p>\n
\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde Suriye ve \u0130ran hedef olma konumunu korudu\u011fu s\u00fcrece H\u00fcrm\u00fcz bo\u011faz\u0131ndaki sular\u0131n daha \u00e7ok \u0131s\u0131nabilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130ran g\u00fcndemini ilgilendiren di\u011fer bir konu da \u0130ran devletinin PJAK ve HRK g\u00fc\u00e7lerine y\u00f6nelik 17 Temmuzda medya savunma alanlar\u0131na ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 i\u015fgal harek\u00e2t\u0131 oldu. PKK ve PJAK\u2019A kar\u015f\u0131 T\u00fcrkiye, \u0130ran ve G\u00fcney K\u00fcrdistan h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda yap\u0131lan gizli bir ittifak anla\u015fmas\u0131yla \u0130ran PJAK\u2019\u0131n \u00fczerine g\u00f6nderildi. <\/p>\n
5 Eyl\u00fcl\u2019e kadar s\u00fcren \u00e7at\u0131\u015fmalar sonucunda \u0130ran ordusu HRK kar\u015f\u0131s\u0131nda a\u011f\u0131r yenilgi ya\u015fad\u0131. Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda G\u00fcney h\u00fck\u00fcmeti ve T\u00fcrk devleti \u0130ran ile yapt\u0131klar\u0131 Kandil harek\u00e2t\u0131n\u0131n gerekliliklerini yerine getirmediler. B\u00f6lgesel dengeler, farkl\u0131 g\u00fc\u00e7lerin \u00e7\u0131kar hesaplar\u0131 nedeniyle PKK ve PJAK\u2019a kar\u015f\u0131 kurulan ittifak da\u011f\u0131ld\u0131. Yap\u0131lan kirli ittifak ile ilgili belgelerin bas\u0131na yans\u0131mas\u0131 ard\u0131ndan \u00fc\u00e7l\u00fc ittifak\u0131n ama\u00e7 ve hedefleri de\u015fifre oldu.<\/p>\n
AKP h\u00fck\u00fcmeti, \u0130ran devletini kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z s\u00f6zlerle PJAK\u2019\u0131n \u00fcst\u00fcne s\u00fcrerken bir taraftan da ABD\u2019nin \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yledi\u011fi f\u00fcze kalkan\u0131n\u0131n Malatya\u2019ya kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. \u0130ran i\u00e7in \u00f6nemli kaleler den biri olan Suriye k\u0131skaca al\u0131nd\u0131. Libya tarz\u0131 \u00f6rt\u00fcl\u00fc operasyonlar ba\u015flat\u0131ld\u0131. \u0130ran\u2019a y\u00f6nelikte benzeri \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131. \u0130ran i\u00e7in \u00f6nemli olan N\u00fckleer konularda uzmanla\u015fm\u0131\u015f fizik\u00e7iler M\u0130T-CIA i\u015fbirli\u011fi ile \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. Bir taraftan da Tebriz, Urmiye, Erdebil, \u015eiraz, Ahwaz\u2019da, GAP-G\u00fcney Azerbaycan Partisi (Merkezi Ankara\u2019da)\u00a0 ve C\u00fcmb\u00fcji Azeri-Azeri Birli\u011fi (Merkezi Bak\u00fc\u2019de)\u00a0 ile ayaklanma ba\u015flatt\u0131lar.\u00a0 Azerilerin ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu bu b\u00f6lgelerde AKP ve i\u015fbirlik\u00e7ileri taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan ayaklanmalarda Urmiye\u2019de 3, Tebriz\u2019de 6, Erdebil\u2019de 5 \u015eiraz\u2019da 3 ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrken, 100\u2019den fazla yaral\u0131 ve 1000\u2019den fazla ise g\u00f6zalt\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
\u0130ran devletinin Kandil\u2019e d\u00fczenledi\u011fi i\u015fgal harek\u00e2t\u0131n\u0131n sadece PKK ve PJAK ile boyutu d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka nedenlerin oldu\u011fu bilinen bir ger\u00e7ekliktir. ABD ve T\u00fcrk devletinin i\u00e7inde oldu\u011fu ittifak g\u00fc\u00e7lerin, Suriye\u2019ye y\u00f6nelik askeri bir m\u00fcdahalenin ayak sesleri yak\u0131nla\u015f\u0131rken Kandil, \u0130ran i\u00e7in stratejik bir \u00f6neme sahiptir.\u00a0 Suriye\u2019ye askeri m\u00fcdahalede Kandil, \u0130ran\u2019\u0131n Suriye\u2019ye y\u00f6nelik askeri deste\u011finde \u00f6nemli bir role sahiptir.<\/p>\n
\u0130ran a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde m\u00fccadelenin-sava\u015f\u0131n \u015fiddetlenece\u011fi alan Suriye olacakt\u0131r. Suriye\u2019deki ba\u015far\u0131 ya da ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k \u0130ran\u2019\u0131n kaderini de yak\u0131ndan ilgilendirmektir. \u0130ran i\u00e7in Suriye, kendi topraklar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki en son kale durumundad\u0131r. <\/p>\n
\u0130ran\u2019\u0131n ABD ve \u0130ngiltere\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ba\u015far\u0131s\u0131 K\u00fcrt sorununda ataca\u011f\u0131 stratejik ad\u0131mlara ba\u011fl\u0131d\u0131r. K\u00fcrt sorununu demokratik yollarla \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f bir \u0130ran, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00f6lgede g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet haline gelecektir. Bu ger\u00e7eklikten yola \u00e7\u0131karak T\u00fcrkiye, Suriye ve \u0130ran\u2019\u0131n s\u00f6m\u00fcrgesi alt\u0131nda bulunan K\u00fcrtler, bu devletlerin b\u00f6lgedeki var olma ya da yok olu\u015flar\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 hale gelmi\u015flerdir.<\/p>\n
<\/p>\n
Topun a\u011fz\u0131ndaki Suriye<\/p>\n
Tunus ve M\u0131s\u0131r’da ba\u015flayan Arap isyan\u0131 yay\u0131larak Suriye’de odaklanm\u0131\u015f bulunuyor. B\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerin de bir taraf\u0131n\u0131 kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu toplumsal isyan, Tunus ve M\u0131s\u0131r’da bir d\u00f6nem ABD ve \u0130ngiltere\u2019nin destekledi\u011fi diktat\u00f6rl\u00fckleri devirirken, Libya’da d\u0131\u015f m\u00fcdahale destekli i\u00e7 sava\u015fla k\u0131rk iki y\u0131ll\u0131k Kaddafi y\u00f6netimi y\u0131k\u0131ld\u0131. ABD ve \u0130ngiltere\u2019nin u\u015fa\u011f\u0131 ve ajan\u0131 durumundaki krall\u0131klar\u0131 ve emirlikleri d\u0131\u015f\u0131nda tutarsak, yirminci y\u00fczy\u0131ldan kalan tek Arap ulus-devletinin Suriye oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. 2011 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131nda ba\u015flayan Arap isyan\u0131 sonlar\u0131na yakla\u015f\u0131rken Suriye’deki m\u00fccadeleye gelip kilitlenmi\u015f bulunuyor. Suriye’de ya\u015fanabilecek olas\u0131 bir y\u00f6netim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle t\u00fcm Arap \u00e2leminde yirminci y\u00fczy\u0131l ulus-devlet sisteminde k\u00f6kl\u00fc bir siyasal de\u011fi\u015fiklik ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olacak. Tabi bu s\u00fcrecin kimlerin \u00e7\u0131kar\u0131na geli\u015fece\u011fi, bu s\u00fcre\u00e7ten kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lerin g\u00f6sterece\u011fi \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe, ittifak ve politikalar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Aksi durumda M\u0131s\u0131r\u2019da oldu\u011fu gibi bir kaosa s\u00fcr\u00fcklenme ihtimali vard\u0131r.<\/p>\n
Arap milliyet\u00e7ili\u011fi s\u00f6ylemlerini s\u0131k kullansa da asl\u0131nda Haf\u0131z Esad, pragmatizme dayal\u0131 bir d\u0131\u015f siyaset izlemi\u015ftir. Bu gelenek o\u011flu Be\u015far Esad taraf\u0131ndan da devam ettirilmektedir. Bu ba\u011flamda Irak ve \u0130srail meselelerinde ortak \u00e7\u0131karlar\u0131 bulunmas\u0131 nedeniyle Suriye, \u0130ran\u2019a 30 y\u0131l boyunca yak\u0131n bir d\u0131\u015f siyaset izlemi\u015ftir.<\/p>\n
Bu temel de Suriye-\u0130ran yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015fka boyutlar\u0131n\u0131n da ayr\u0131ca bilinmesi gerekmektedir. Suriye\u2019de y\u00f6netime h\u00e2kim olan kesim Esad ailesinin de i\u00e7inde oldu\u011fu Nusayrilerdir. Nusayrilik, \u015eiilik mezhebinin alt kollar\u0131ndan biridir. Nusayrilik d\u0131\u015f\u0131nda \u0130mamiye, \u0130smailliye, Zeydiyye kollar\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Suriye\u2019deki Nusayriler, S\u00fcnnilerden sonra en kalabal\u0131k grubu yakla\u015f\u0131k %12\u2019lik oranlar\u0131 ile Nusayriler olu\u015fturmaktad\u0131r.
Nusayrilerin Suriye\u2019de y\u00f6netime h\u00e2kim olmalar\u0131 Haf\u0131z Esad ile ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Esad 1970\u2019te Nusayri k\u00f6kenli ilk devlet ba\u015fkan\u0131 olmu\u015ftur. \u0130ktidar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek ve s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in Esad, devletin \u00f6nemli noktalar\u0131na Nusayri kimlikli ki\u015fileri g\u00f6revlendirmi\u015ftir. Nusayriler Esad d\u00f6neminde \u00f6zel g\u00fcvenlik, istihbarat ve \u00f6zel kuvvetlerde yer edinmi\u015f ve ordunun komuta kademesini kontrol etmi\u015ftir. Ancak Suriye\u2019nin i\u00e7 ve d\u0131\u015f siyasetinde Nusayri kimli\u011fini dile getirmek bir tabu halini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u0130ran devleti, son d\u00f6nemlerde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda, Suriye\u2019de Esad iktidar\u0131na ba\u015fkald\u0131ran gruplar\u0131n ABD ve \u0130srail taraf\u0131ndan tahrik edilen \u201cter\u00f6rist gruplar oldu\u011funu iddia etmektedir. Suriye ya\u015fanan olaylar\u0131 \u2018Arap bahar\u0131\u2019ndan ayr\u0131 tutan \u0130ran devleti Esad iktidar\u0131n\u0131n devrilmesi durumunda Sunilerin iktidara getirilece\u011fini, bu durumun da b\u00f6lgede kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015eii hilaline ciddi anlamda g\u00fcvenlik tehdidi olu\u015fturaca\u011f\u0131 endi\u015fesiyle Nusayri y\u00f6netici kadronun tasfiyesini engellemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
K\u00fcrdistan par\u00e7alar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeleri alt\u0131nda bulunduran T\u00fcrkiye, \u0130ran ve Suriye devletleri birbirine olan kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131na ra\u011fmen PKK kar\u015f\u0131s\u0131nda ortak ittifaklar kurabilmi\u015flerdir. D\u00f6nemsel politikalar s\u00f6m\u00fcrge sistemlerini bir s\u00fcre ayakta tutsa da ink\u00e2r politikas\u0131 uygulayana s\u00fcrekli geri d\u00f6nmektedir.\u00a0 Suriye devleti art\u0131k yolun sonuna gelmi\u015ftir. K\u00fcrt sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcnde \u0131srar etti\u011fi s\u00fcrece a\u015f\u0131lmaya mahk\u00fbmdur. Daha \u00f6nce T\u00fcrkiye ile iyi ili\u015fkiler i\u00e7inde oldu\u011fu gibi g\u00f6z\u00fcken Suriye rejimine, T\u00fcrk devletinin AKP h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan adeta zehirli kan i\u00e7irircesine uyu\u015fturdu. \u015eimdi de Mevcut y\u00f6netimin d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in \u201cMuhaliflere gereken her t\u00fcrl\u00fc maddi ve manevi deste\u011fi vermektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin buradaki tek amac\u0131 da Suriye\u2019de ya\u015fayan K\u00fcrtlerin haklar\u0131n\u0131n verilmemesi ve demokratik taleplerinin kar\u015f\u0131lanmamas\u0131na y\u00f6neliktir.
Bu nedenle Bat\u0131 K\u00fcrdistan\u2019daki K\u00fcrtlerin kendilerini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe ve iradeye kavu\u015fturmalar\u0131 gerekecektir. Aksi durumda ortaya \u00e7\u0131kacak bo\u015flu\u011fun ba\u015fka g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan doldurulaca\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. <\/p>\n
B\u00f6lgesel ve k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin \u00e7at\u0131\u015fma alan\u0131: Irak<\/p>\n
7 Mart 2010\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen genel se\u00e7imler \u00fczerinden tam 9,5 ay ge\u00e7tikten sonra \u201cYamal\u0131 Boh\u00e7a misali kurulan h\u00fck\u00fcmetten beklenen sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fcnni-\u015eii \u00e7eki\u015fmesi nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fen patlamalar ve \u00f6len insanlar vicdanlarda hissedilmeyecek kadar art\u0131k s\u0131radanla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n
Irak h\u00fck\u00fcmetinde g\u00f6r\u00fcnen \u015eii-S\u00fcnni-K\u00fcrt \u00e7eki\u015fmesi, ard\u0131nda ise \u0130ran-ABD (buna Suudi Arabistan d\u00e2hil) n\u00fcfuz m\u00fccadelesi yatmaktad\u0131r. S\u00fcnni Baas rejimini deviren ABD, gelinen g\u00fcnde Irak\u2019ta \u0130ran \u015eiili\u011finin y\u00fckseli\u015fini engelleyememi\u015ftir. <\/p>\n
ABD, 15 Aral\u0131k 2011\u2019den itibaren askerlerini Irak\u2019tan \u00e7ekti. ABD kuvvetlerinin \u00e7ekilmesinden bir iki g\u00fcn sonra Irak\u2019ta y\u00f6netim krizi su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131. \u00d6nce \u0130yad Allavi\u2019nin lideri oldu\u011fu Irakiye grubu Ba\u015fbakan Nuri el-Maliki\u2019yi demokratikle\u015fme ve insan haklar\u0131 konusunda hareket etmemekle ve \u0130ran yanl\u0131s\u0131 bir \u015eii h\u00e2kimiyeti kurmakla su\u00e7lay\u0131p, parlamento \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 protesto etti. <\/p>\n
Cumhurba\u015fkan\u0131 Yard\u0131mc\u0131s\u0131 S\u00fcnni-Ha\u015fimi hakk\u0131nda \u201cMaliki\u2019ye suikast d\u00fczenleme sebebiyle tutuklama karar\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131. Bu olaydan bir s\u00fcre \u00f6nce S\u00fcnniler Tikrit ba\u015fta olmak \u00fczere S\u00fcnnilerin ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu alanlarda \u00f6zerkliklerini ilan etmi\u015f, Maliki ise buna izin vermeyeceklerini ifade etmi\u015fti. \u00d6zerklik ilan edildikten hemen sonra S\u00fcnnilerin T\u00fcrkiye ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde art\u0131\u015f ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131. Tar\u0131k Ha\u015fimi\u2019nin T\u00fcrkiye ziyaretleri bilinmektedir. T\u00fcrkiye ziyaretinden bir s\u00fcre sonra Maliki\u2019ye y\u00f6nelik ye\u015fil b\u00f6lgede bir suikast d\u00fczenlendi. Bu suikast\u0131n arkas\u0131nda Tar\u0131k el-Ha\u015fimi\u2019nin oldu\u011fu iddia edilerek Irak mahkemesi, Ha\u015fimi hakk\u0131nda tutuklama karar\u0131 \u00e7\u0131kartt\u0131. Bunun \u00fczerine Ha\u015fimi hem Celal Talabani hem de Barzani ile g\u00f6r\u00fc\u015ferek K\u00fcrdistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. Irak Cumhurba\u015fkan\u0131 yard\u0131mc\u0131s\u0131 Ha\u015fimi\u2019nin G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131 Irak merkezi h\u00fck\u00fcmeti ile Federal K\u00fcrdistan h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda ki krizin en \u00f6nemli nedeni haline geldi. \u0130ran, Tar\u0131k Ha\u015fimi\u2019nin teslim edilmesi i\u00e7in temaslarda bulunurken, T\u00fcrkiye ise KDP\u2019ye Ha\u015fimi\u2019nin teslim edilmemesi i\u00e7in bask\u0131 uygulamaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye ve arkas\u0131ndaki ABD ve Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki kart\u0131 S\u00fcnnilerdir. Libya\u2019da, Irak\u2019ta ve Suriye\u2019de S\u00fcnniler \u00f6n planda tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Irak\u2019ta S\u00fcnnilerin lideri konumunda olan Tar\u0131k Ha\u015fimi\u2019dir. ABD, Tar\u0131k Ha\u015fimi \u00fczerinden S\u00fcnni direni\u015f\u00e7ileri kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131. Ha\u015fimi\u2019nin devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131 T\u00fcrkiye ve arkas\u0131ndaki g\u00fc\u00e7lerin b\u00f6lgedeki \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tehdit etmektedir.<\/p>\n
Bu durumum Suriye\u2019de ki geli\u015fmelerle \u00e7ok yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kan bir ger\u00e7ektir. Sunilerin Suriye konusunda T\u00fcrkiye ile ortak bir bi\u00e7imde hareket etti\u011fi biliniyor. Bu durum hem \u0130ran hem de Irak\u2019ta ki \u015eiiler i\u00e7in olduk\u00e7a tehlikeli bir durumdur. Bu krize taraflar\u0131nda onay verece\u011fi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmad\u0131\u011f\u0131 takdirde Irak\u2019ta ki durum T\u00fcrkiye ve \u0130ran\u2019\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiren, Federal K\u00fcrdistan h\u00fck\u00fcmetini de i\u00e7ine alan bir kaosa d\u00f6n\u00fc\u015fecektir. Maliki\u2019nin T\u00fcrk devletinin Irak i\u00e7i\u015flerine kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 ve ard\u0131ndan Ba\u011fdat ve Musul\u2019da \u015eiilere y\u00f6nelik bombal\u0131 sald\u0131r\u0131lar yine T\u00fcrkiye b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fine y\u00f6nelik roketli sald\u0131r\u0131 Irak\u2019ta egemenlik sava\u015f\u0131n\u0131n 2012 y\u0131l\u0131nda \u00e7ok farkl\u0131 boyutlara b\u00fcr\u00fcnece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
G\u00fcney K\u00fcrdistan h\u00fck\u00fcmetinin tutars\u0131z politikalar\u0131 ulusal birli\u011fe zarar veriyor<\/p>\n
Ortado\u011fu\u2019da ve \u00e7o\u011funlukla Arap devletlerinde ba\u015f g\u00f6steren isyanlar G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019a da etkisini g\u00f6stermi\u015ftir. \u00d6zelikle KDP ve YNK y\u00f6netimlerinden rahats\u0131zl\u0131k duyan Goran, Yekg\u0131rtu ve Komala \u0130slami \u00f6rg\u00fctleri, yolsuzluklara, hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131na, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri s\u0131n\u0131rlayan bask\u0131lara kar\u015f\u0131 soka\u011fa \u00e7\u0131kan halk kitlelerini tahrik ederek tepkileri KDP\u2019ye y\u00f6nlendirerek KDP\u2019yi iktidar\u0131 b\u0131rakmaya zorlamak istemi\u015flerdir. YNK\u2019nin olaylara m\u00fcdahaledeki pasif yakla\u015f\u0131m\u0131 KDP\u2019yi olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda yaln\u0131zla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, isyan\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7inde KDP t\u00fcm g\u00fcc\u00fcn\u00fc ortaya koymu\u015ftur. Halk\u0131 soka\u011fa d\u00f6ken ba\u015fta Goran hareketi olmak \u00fczere \u0130slami \u00f6rg\u00fctler halk\u0131n tepkisini iktidara de\u011fil de KDP\u2019ye y\u00f6nlendirmesi her yerde KDP b\u00fcrolar\u0131na sald\u0131rmalar\u0131 stratejik olarak i\u015flenen en b\u00fcy\u00fck hata olmu\u015ftur. Goran hareketi b\u00fct\u00fcn \u00e7abas\u0131na ra\u011fmen KDP\u2019nin g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu Duhok ve Hewler\u2019de halk soka\u011fa d\u00f6kememi\u015ftir. Halk\u0131n soka\u011fa \u00e7\u0131kmamas\u0131 y\u00f6netimden rahats\u0131zl\u0131k duymad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir. Aksine halk mevcut y\u00f6netimden ve yolsuzluklar\u0131nda olduk\u00e7a rahats\u0131zd\u0131r. Halk\u0131n sadece KDP\u2019ye y\u00f6nlendirilmesi ge\u00e7mi\u015fte ki Soran-Behdinan \u00e7eli\u015fkisini hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131 da Behdinan b\u00f6lgesinde ki halk bu olaylara daha temkinli yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Tabi t\u00fcmden bununla izah etmekte belki tam durumu ifade etmeyecektir. KDP\u2019nin bu b\u00f6lgelerde halk \u00fczerinde ki bask\u0131s\u0131 ve yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu etki olduk\u00e7a rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Bu s\u00fcre\u00e7 boyunca KDP, h\u00e2kim oldu\u011fu bu b\u00f6lgelerde adeta s\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan etmi\u015fti. Kendisine ba\u011fl\u0131 t\u00fcm silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerin yan\u0131 s\u0131ra milis \u00f6rg\u00fctlenmeleri de t\u00fcmden bu merkezlere kayd\u0131r\u0131larak en k\u00fc\u00e7\u00fck bir hareketlilik olduk\u00e7a \u015fiddetli bir bi\u00e7imde bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ama her \u015feye ra\u011fmen de ortaya \u00e7\u0131kan halk tepkisi G\u00fcney K\u00fcrdistan iktidar\u0131n\u0131 olduk\u00e7a tedirgin etmi\u015f, art\u0131k i\u015flerin eskisi gibi y\u00fcr\u00fcmeyece\u011fini kavramalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ktidarlar\u0131n\u0131 devam ettirebilmek i\u00e7in demokratik haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131, ifade ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tan\u0131nmas\u0131 gibi baz\u0131 reformlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011funu hissetmi\u015flerdir. Umut ba\u011flad\u0131klar\u0131, u\u011fruna sava\u015ft\u0131klar\u0131 partilerine, parti y\u00f6netimlerine kar\u015f\u0131 ayaklanan G\u00fcney K\u00fcrdistan halk\u0131, bu cesaret verici \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131yla KDP ve YNK\u2019nin istihbarat ve asayi\u015flerinin bask\u0131c\u0131 y\u00f6ntemlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 korkuyu yerle bir etmi\u015f ve bu durum onlar\u0131 y\u00f6netimlerin politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 daha duyarl\u0131 hale getirmi\u015ftir. <\/p>\n
KDP ve YNK\u2019de, iktidar ve ekonomik rant u\u011fruna halk\u0131 g\u00f6rmezden gelerek, a\u015firet ve aile \u00e7\u0131karlar\u0131 ad\u0131na uygulayacaklar\u0131 hi\u00e7bir politikan\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131 daha iyi anlamak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019\u0131 ilgilendiren di\u011fer bir sorun ise federal K\u00fcrdistan h\u00fck\u00fcmeti ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n YNK\u2019den KDP\u2019ye ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u0130ki parti aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 ve iktidar \u00e7eki\u015fmesi h\u00fck\u00fcmete ra\u011fmen devam etmektedir. H\u00fck\u00fcmet ve ba\u015fbakan olmas\u0131na ra\u011fmen bu durum formalitenden \u00f6teye gitmemi\u015ftir. D\u0131\u015f ve i\u00e7 politikada yine partiler belirleyici durumdad\u0131r. G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019a gelen diplomatlar \u00f6nce KDP ile daha sonra YNK ve en son ba\u015fbakan ile g\u00f6r\u00fc\u015fmektedir. Partiler karar verici durumda oldu\u011fu i\u00e7in ba\u015fbakan\u0131n s\u00f6yleyebilece\u011fi fazla bir \u015fey olmayacakt\u0131r. YNK\u2019li eski ba\u015fbakan Berhem Salih\u2019in formalite ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 sona ermi\u015ftir. KDP\u2019nin yeni ba\u015fbakan aday\u0131 Ne\u00e7irvan Barzani, Berhem Salih\u2019in durumuna d\u00fc\u015fmemek amac\u0131yla daha fazla yetki ve karar verme s\u00f6z\u00fcyle tekrar ba\u015fbakanl\u0131\u011fa getirilmi\u015ftir. Bu s\u00f6zlerin KDP ve YNK taraf\u0131ndan ne kadar yerine getirilece\u011fi tart\u0131\u015fma konusudur. Ancak K\u00fcrtlerin beklentileri, K\u00fcrt ulusal birli\u011fine dair \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yeni d\u00f6nemde geli\u015fmesine y\u00f6nelik \u00e7abalard\u0131r. <\/p>\n
Ne\u00e7irvan Barzani\u2019nin tekrar ba\u015fbakan olmas\u0131 AKP h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan olumlu de\u011ferlendirilmektedir. T\u00fcrk devleti ile PKK kar\u015f\u0131t\u0131 yap\u0131lan bir\u00e7ok gizli anla\u015fmada Ne\u00e7irvan Barzani\u2019nin ismi \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 ve m\u00fcste\u015farlar\u0131n\u0131n G\u00fcney K\u00fcrdistan ziyaretlerinde ilk ba\u015fta g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fckleri Ne\u00e7irvan Barzani olmaktad\u0131r. Ne\u00e7irvan Barzani\u2019nin \u00c7ele eylemi ard\u0131ndan eylemi k\u0131nayan a\u00e7\u0131klamalar\u0131 K\u00fcrt halk\u0131 taraf\u0131ndan unutulmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019daki partiler aras\u0131nda birli\u011fin olmamas\u0131-ulusal birlik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131, G\u00fcney K\u00fcrdistan h\u00fck\u00fcmetinin de ulusal birlik \u00e7abalar\u0131ndan uzak duran sadece G\u00fcney K\u00fcrdistan ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalan, K\u00fcrdistan\u2019\u0131n di\u011fer par\u00e7alar\u0131ndaki K\u00fcrt ink\u00e2r ve katliamlar\u0131na sessiz kalan politikalar\u0131, ulusal birlik \u00e7abalar\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ele eyleminden 24 saat ge\u00e7meden, eylemi \u2018\u015fiddetle k\u0131nayan\u2019 G\u00fcney K\u00fcrdistan partileri, eylemin hemen sonras\u0131nda Geliy\u00ea Tiyara\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen katliama sessiz kalm\u0131\u015flard\u0131r. Yine Roboski\u2019de 34 ki\u015finin T\u00fcrk u\u00e7aklar\u0131yla katledilmesine b\u00fct\u00fcn \u00e7evrelerden k\u0131nama mesajlar\u0131 gelirken KDP ve YNK, katliam\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren T\u00fcrk devletini ve AKP h\u00fck\u00fcmetini k\u0131nayamam\u0131\u015f sadece \u201colaydan \u00fcz\u00fcnt\u00fc duyduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilmi\u015flerdir. Yine AKP cuntas\u0131 taraf\u0131ndan 2011 y\u0131l\u0131 boyunca kesintisiz s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen siyasi soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131,\u00a0 son aylarda art\u0131k K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fme notlar\u0131n\u0131 okuyanlar\u0131n bile tutukland\u0131\u011f\u0131, K\u00fcrt halk\u0131na Hitler fa\u015fizmini aratmayacak politikalar\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7te G\u00fcney partileri bu konuda tek bir a\u00e7\u0131klama bile yapamam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Bu ve buna benzer yakla\u015f\u0131mlar, PKK\u2019nin tasfiyesine y\u00f6nelik ABD-T\u00fcrkiye ve \u0130ran devletleriyle yap\u0131lan anla\u015fmalar ulusal birlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sekteye u\u011fratmaktad\u0131r. Yine bu pasif politikalar, K\u00fcrdistan par\u00e7alar\u0131n\u0131 i\u015fgal eden devletlerin K\u00fcrt ink\u00e2r\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcndeki \u0131srarlar\u0131n\u0131 cesaretlendirici nitelikte olmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
T\u00fcrkiye ve AKP\u2019ye bak\u0131\u015f<\/p>\n
Petro-finans g\u00fc\u00e7leri, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l da Ortado\u011fu\u2019daki toplumlar\u0131n ba\u015f\u0131na kendi i\u015fbirlik\u00e7i diktat\u00f6rlerini oturtup i\u015flerini b\u00f6yle y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlard\u0131. Bu y\u00fczy\u0131lda biraz \u201cmerhamet e gelerek i\u015fi inceltip \u0131l\u0131mla\u015ft\u0131rd\u0131lar. Yeni strateji, s\u00fcsl\u00fc adlarla kurulan \u201c\u0131l\u0131ml\u0131 M\u00fcsl\u00fcman partilere dayand\u0131r\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin \u201cadalet , \u201ckalk\u0131nma , \u201ce\u015fitlik , \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck vs.\u2026 \u00d6rne\u011fin, Baas partisinin yerini Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi, Saddam H\u00fcseyin\u2019in yerini de Tayyip Erdo\u011fan al\u0131yor. <\/p>\n
AKP yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 salt T\u00fcrkiye ve Kuzey K\u00fcrdistan \u00e7er\u00e7evesinde ele almak yan\u0131lt\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Bu yap\u0131lanma t\u00fcm Ortado\u011fu i\u00e7in dizayn edilen bir modeldir. Arap bahar\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen diktat\u00f6rl\u00fcklerin yerini AKP modelinde, B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesine uygun sistemler ge\u00e7irilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. 2011 y\u0131l\u0131nda Arap \u00fclkelerinde ba\u015flayan de\u011fi\u015fim, T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan\u2019a y\u00f6nelik uluslararas\u0131 komplonun devreye konulmas\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1999 y\u0131l\u0131 ayn\u0131 zamanda Fetullah G\u00fclen\u2019in ABD\u2019ye gitti\u011fi y\u0131l da oluyor.<\/p>\n
1999 y\u0131l\u0131 Ortado\u011fu\u2019ya esasl\u0131 m\u00fcdahalelerin ba\u015flang\u0131\u00e7 y\u0131l\u0131d\u0131r. Tayip Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u0130stanbul\u2019daki bir evde ABD ve T\u00fcrk devletinin derin yap\u0131s\u0131yla bir araya geldi\u011fi y\u0131l da 1999\u2019dur. Sonras\u0131nda y\u0131l y\u0131l m\u00fcdahale daha da h\u0131zlan\u0131r. 2001 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcnde ABD\u2019deki ikiz kule sald\u0131r\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir ve ayn\u0131 y\u0131l Afganistan\u2019a m\u00fcdahale ba\u015flar. AKP de ayn\u0131 y\u0131l\u0131n A\u011fustos ay\u0131nda kurulur. T\u00fcrk devleti AKP eliyle kendi k\u00f6hnemi\u015f yap\u0131s\u0131n\u0131 a\u015fma ve uluslararas\u0131 sisteme daha rahat entegre olma aray\u0131\u015f\u0131na girer. Bu ba\u011flamda zaman\u0131n koalisyon h\u00fck\u00fcmeti, krizlerle yol almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve Ecevit\u2019e \u201ct\u0131bbi m\u00fcdahale ger\u00e7ekle\u015ftirilir. B\u00f6ylece AKP\u2019ye yol a\u00e7\u0131l\u0131r. Nitekim 2002 y\u0131l\u0131ndaki se\u00e7imlerde AKP, ABD ve medya deste\u011fiyle iktidara getirilir. 2003 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Irak\u2019a m\u00fcdahale ger\u00e7ekle\u015ftirilir ve Saddam rejimi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bunun \u00f6ncesinde ise K\u00fcrt Halk \u00d6nderli\u011fine y\u00f6nelik ilk defa uzun s\u00fcreli avukatlarla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcrmeme tecridi uygulan\u0131r. Ama\u00e7 bu hassas d\u00f6nemde K\u00fcrt Halk \u00d6nderli\u011fin\u2019den Harekete perspektif ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 kesmekti. T\u00fcrkiye\u2019de derin devletin m\u00fcdahalesiyle T\u00fcrk devletinin Irak m\u00fcdahalesine kat\u0131lmamas\u0131 ABD\u2019ye, AKP konusunda ilk hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fat\u0131r. Bu tarihten 2007 Kas\u0131m ay\u0131na kadar ABD-TC ili\u015fkileri ve elbette ABD-AKP ili\u015fkileri hep gel-git\u2019li oldu. \u00d6yle ki 2006 y\u0131l\u0131nda ABD\u2019nin AKP i\u00e7indeki has adamlar\u0131ndan C\u00fcneyt Zapsu, Amerikal\u0131lara yalvararak, \u201cne olur bir \u015fans daha tan\u0131y\u0131n ve AKP\u2019yi delikten a\u015fa\u011f\u0131 s\u00fcp\u00fcrmeyin diyordu. \u00d6z\u00fcnde bu yakla\u015f\u0131mlar, T\u00fcrk devletini raya oturtma hamleleriydi. <\/p>\n
Se\u00e7imlerde zaferi garantileyen Erdo\u011fan ayn\u0131 y\u0131l\u0131n Kas\u0131m ay\u0131nda ABD\u2019ye gidip Bush\u2019la oturarak adeta \u201cnik\u00e2h tazeledi . Bu anlamda 2007 y\u0131l\u0131, AKP\u2019nin savunmadan bir anda denge ve hatta sald\u0131r\u0131 pozisyonuna ge\u00e7i\u015fini ifade eder. 2008 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda \u0130ttihat\u00e7\u0131 kesim son bir hamleyle AKP\u2019yi kapatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ancak AKP k\u0131l pay\u0131 bir farkla kapat\u0131lmaktan kurtulur ve sadece hazine gelirinin yar\u0131s\u0131n\u0131n kesilmesi karar alt\u0131na al\u0131n\u0131r. 2008 y\u0131l\u0131 AKP\u2019nin esas olarak sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7ti\u011fi y\u0131ld\u0131r. Sald\u0131r\u0131n\u0131n kodu \u201cErgenekon operasyonlar\u0131 olarak belirlendi ve y\u0131llarca s\u00fcrd\u00fc. Hala da s\u00fcr\u00fcyor. 2011 y\u0131l\u0131 se\u00e7imlerinde al\u0131nan y\u00fczde 50\u2019lik oy oran\u0131, AKP\u2019nin zirvele\u015fmesi ve rejim i\u00e7i m\u00fccadelede nihai zaferi olarak ifade edildi. AKP\u2019liler bunu \u201custal\u0131k d\u00f6nemi olarak da tan\u0131mlad\u0131lar. Ger\u00e7ekten de \u00f6zellikle 2008-2011 y\u0131llar\u0131 aras\u0131 G\u00fclen Cemaati ve AKP, \u0130ttihat\u00e7\u0131-Kemalist kesimin elindeki stratejik kurumlar olan Anayasa Mahkemesi, Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Say\u0131\u015ftay, HSYK ve di\u011fer \u00f6nemli kurumlar\u0131 bir bir ele ge\u00e7irdi. En son olarak da orduyu denetimine ald\u0131. Emniyet te\u015fkilat\u0131n\u0131 vurucu g\u00fcc\u00fc yapt\u0131. Medyan\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ise adeta kendi kuklas\u0131 haline getirdi. B\u00fcy\u00fck sermayeyi ve T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131 s\u0131n\u0131rlad\u0131 ve kontrol edilebilir k\u0131ld\u0131. Bundan sonra da Fetullah G\u00fclen me\u015fhur \u201cbeddua s\u0131n\u0131 okudu ve K\u00fcrt halk\u0131na kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131ktan topyek\u00fbn sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7ildi.<\/p>\n
AKP\u2019nin K\u00fcrt Stratejisi<\/p>\n
AKP\u2019nin K\u00fcrt halk\u0131 ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketine d\u00f6n\u00fck stratejisi olduk\u00e7a \u201cinceltilmi\u015f bir tarzd\u0131r. 1990\u2019lardaki kaba tarzdaki imha ve ink\u00e2r, daha \u201csinsi ve ince bir tarzla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ama bunun i\u00e7in \u0130ttihat\u00e7\u0131-Kemalist y\u00fcz\u00fcn \u00fczerine \u201cK\u00fcrt ve M\u00fcsl\u00fcman maskesi \u00e7ekildi. Yani AKP T\u00fcrkiye\u2019de \u201cT\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman iken K\u00fcrdistan\u2019da\u00a0 \u201cK\u00fcrt ve M\u00fcsl\u00fcman oldu. <\/p>\n
2011 y\u0131l\u0131nda AKP cuntas\u0131, ABD ve Suudi sermayesinden palazlanan Fetullah G\u00fclen\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 destek ile PKK\u2019yi t\u00fcmden tasfiye etmeye yo\u011funla\u015ft\u0131. Bir taraftan tasfiye operasyonu y\u00fcr\u00fct\u00fcrken bir taraftan da d\u0131\u015f ve i\u00e7 kamuoyuna y\u00f6nelik \u201cdemokratik a\u00e7\u0131l\u0131m ad\u0131 alt\u0131nda bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flatt\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede atm\u0131\u015f oldu\u011fu ad\u0131mlar tamam\u0131yla kamuoyunu kand\u0131rmaya ve kendisine ba\u011fl\u0131 i\u015fbirlik\u00e7i bir K\u00fcrt yaratmaya y\u00f6nelik bir \u00e7aba olmu\u015ftur.\u00a0 Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da kurmu\u015f oldu\u011fu dernek ve sivil kurumlarla, dini duygular\u0131 kullanarak tabandan halk\u0131 \u00f6rg\u00fctlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.\u00a0 Yine b\u00f6lgeye atam\u0131\u015f olduklar\u0131 t\u00fcm imamlar, sa\u011fl\u0131k memurlar\u0131, polis, emniyet m\u00fcd\u00fcrleri, kaymaklar, valiler, \u00f6\u011fretmenler vb. t\u00fcm memurlar\u0131 cemaate yak\u0131n adamlar\u0131n\u0131 atayarak K\u00fcrdistan\u2019\u0131 yeniden fethetmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Deyim yerinde ise devletin t\u00fcm maddi ve manevi imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 PKK\u2019nin tasfiyesinde kulland\u0131. <\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerle ittifaklar yaparak PKK\u2019ye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele y\u00fcr\u00fct\u00fcrken, bir taraftan da ABD ve NATO\u2019ya kendini pazarlayarak bunlardan ald\u0131\u011f\u0131 destekle Medya Savunma Alanlar\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fekilde PKK\u2019ye kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen uluslararas\u0131 komployu g\u00fcncelleyerek yeni s\u00fcrece g\u00f6re uygulamaya koymu\u015ftur. ABD ve T\u00fcrkiye\u2019nin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu anla\u015fma \u00e7er\u00e7evesinde PKK\u2019ye kar\u015f\u0131 y\u00fcksek teknolojiye dayal\u0131 olarak, b\u00fct\u00fcn uydu-hava-kara imk\u00e2nlar\u0131 kullan\u0131larak istihbarat toplama faaliyetleri yap\u0131larak T\u00fcrkiye\u2019ye destek sunulmu\u015ftur. K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan\u2019a y\u00f6nelik tecrit uygulamas\u0131n\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131 ile birlikte medya savunma alanlar\u0131 da son teknoloji silahlarla vurulmu\u015ftur.<\/p>\n
AKP\u2019nin 2008 y\u0131l\u0131 itibariyle tamamen y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu tasfiye konseptiyle AKP\u2019nin K\u00fcrt sorunu demokratik yollarla \u00e7\u00f6zen de\u011fil de PKK\u2019yi \u00e7\u00f6zmeye d\u00f6n\u00fck bir strateji izlendi\u011fi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. AKP hi\u00e7bir zaman \u00e7\u00f6z\u00fcm g\u00fcc\u00fc olmayacakt\u0131r. Tersine soyk\u0131r\u0131m ve katliam g\u00fcc\u00fc olarak kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fan, Beyaz T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kat be kat a\u015fan Ye\u015fil \u0130slamc\u0131-T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc benimseyen fa\u015fist bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Asl\u0131nda ger\u00e7ek kimli\u011fi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cS\u0131f\u0131r Sorun Politikas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019yi u\u00e7urumun e\u015fi\u011fine getirdi <\/p>\n
AKP h\u00fck\u00fcmeti i\u00e7 politika da ciddi bir t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015farken ayn\u0131 paralelde d\u0131\u015f politikada da iflas\u0131n e\u015fi\u011fine gelmi\u015f bulunmaktad\u0131r. D\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 Ahmet Davuto\u011flu\u2019na teslim eden Cemaat ve AKP h\u00fck\u00fcmeti i\u00e7 politikada oldu\u011fu gibi d\u0131\u015f politikada da pop\u00fclist ayaklar\u0131 sa\u011flam yere basmayan b\u00f6lgede ki g\u00fc\u00e7leri ve dengeleri iyi hesaplamayan g\u00fcn\u00fc birlik ve sadece ekonomik \u00e7\u0131kara dayal\u0131 politikalarla kom\u015fu \u00fclkelerle \u201cs\u0131f\u0131r sorun stratejiyle i\u015fin y\u00fcr\u00fcyebilece\u011fini sand\u0131. Gitmi\u015f olduklar\u0131 her \u00fclkede cemaate yak\u0131n i\u015f adamlar ordusu ile giden her gittikleri \u00fclkede kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 vizeleri kald\u0131rarak i\u00e7 ve d\u0131\u015f kamuoyuna mesajlar verdiler. \u00c7ok ge\u00e7meden b\u00f6lgede ba\u015flayan halk isyanlar\u0131yla birlikte uzun s\u00fcreden beli \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131 \u201cs\u0131f\u0131r sorun stratejisinin aksine t\u00fcm kom\u015fularla sorunlu olan Libya, M\u0131s\u0131r, Suriye ve \u0130ran kar\u015f\u0131 sald\u0131rgan bir pozisyon i\u00e7ine girerek ABD ve \u0130srail ile ortak hareket etmeyi kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na daha uygun bulmu\u015ftur. Buda i\u00e7 politikada oldu\u011fu gibi d\u0131\u015f politikada da AKP ve G\u00fclen Cemaati kaybetmekten kendini kurtaramayacakt\u0131r. Suriye konusunda Arap birli\u011finin tavr\u0131 T\u00fcrkiye\u2019yi bu i\u015ften t\u00fcmden devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakma durumudur. 2012 y\u0131l\u0131nda bu durum daha da belirginlik kazanacakt\u0131r. <\/p>\n
AKP h\u00fck\u00fcmetinin K\u00fcrt sorunu ve d\u0131\u015f politikada ki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 G\u00fclen Cemaati ile aralar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f G\u00fclen Cemaati direk Erdo\u011fan\u2019dan i\u00e7 ve d\u0131\u015f politikaya m\u00fcdahil olmamas\u0131n\u0131 bu iki \u00f6nemli konuyu kendilerine b\u0131rakmas\u0131n\u0131 talep etti\u011fi s\u00f6ylendi. G\u00fclen cemaatinin bu talebi elbette ABD ve \u0130srail\u2019in talebi olarak yorumlamak \u00e7okta abart\u0131l\u0131 olmayacakt\u0131r. ABD son d\u00f6nemlerde olduk\u00e7a pop\u00fclist ve adeta kendinden gecen Erdo\u011fan\u2019\u0131n bu tutumundan olduk\u00e7a rahats\u0131z ve ilerisi i\u00e7inde kendi politikalar\u0131 i\u00e7in tehlikeli olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Amerika\u2019daki baz\u0131 \u00e7evrelerin T\u00fcrkiye\u2019de Fetullah G\u00fclen ve AKP\u2019nin y\u00fckseli\u015finden duyduklar\u0131 kayg\u0131lar\u0131 dile getirilmektedir. 2012 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde ABD\u2019deki ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri sonras\u0131ndaki iktidar de\u011fi\u015fimi yeni baz\u0131 geli\u015fmeleri ortaya \u00e7\u0131karabilecektir. K\u00fcrtlerin b\u00f6lgede \u00f6nemli bir akt\u00f6r olarak g\u00fc\u00e7 kazanma durumu s\u00f6z konusu olabilecektir. Buna kar\u015f\u0131 T\u00fcrk(AKP) devletinin, K\u00fcrt iradesini \u00f6nlemeye d\u00f6n\u00fck kendisini yine ABD ve \u0130srail\u2019e pazarlayarak baz\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flarda bulunma ihtimali vard\u0131r. ABD\u2019nin bu konudaki tutumu ise, t\u00fcm b\u00f6lgeyi i\u00e7ine alan bir dizayn hareketinde T\u00fcrk devleti gibi tek se\u00e7ene\u011fe mahk\u00fbm olman\u0131n kendisine ba\u015ftan kaybedece\u011finin fark\u0131ndad\u0131r. Bir taraftan Saddam, M\u00fcbarek gibi diktat\u00f6rl\u00fcklere kar\u015f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylerken di\u011fer taraftan Erdo\u011fan gibi yeni diktat\u00f6rl\u00fcklerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na izin vermeyecektir. Bir d\u00f6nem, \u201c ne olur bize bir \u015fans daha verin, AKP\u2019yi delikten s\u00fcp\u00fcr\u00fcp atmay\u0131n diye yalvaran C\u00fcneyt Zapsu kendi soyuna ihanet etmi\u015f dev\u015firmeler \u015fimdi de ABD ve \u0130srail\u2019e yalvararak, \u201cher t\u00fcrl\u00fc ta\u015feronlu\u011funuzu yapar\u0131z. B\u00f6lgede sizin ad\u0131n\u0131za tek g\u00fc\u00e7 biz olal\u0131m yakla\u015f\u0131m\u0131 T\u00fcrkiye\u2019yi en fazla k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ran b\u00f6lgede ki t\u00fcm g\u00fc\u00e7leri kar\u015f\u0131s\u0131na alan bir duruma yol a\u00e7maktad\u0131r. PKK ve K\u00fcrt kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131nda, ABD ve \u0130srail ta\u015feronlu\u011fu T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 iflas\u0131n e\u015fi\u011fine getirmi\u015ftir. <\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
\t<\/p>\n