\n<\/b><\/p>\n
\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/685-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
T\u0130HV y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi Doktor Necdet \u0130peky\u00fcz, bug\u00fcn toplumsal travma ya\u015fayanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n milyonlar\u0131 buldu\u011funu belirterek, toplumsal bir bar\u0131\u015fa ihtiya\u00e7 oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n
Kurulu\u015funun 20\u2019ini y\u0131l\u0131 kutlamalar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcnlerde T\u0130HV y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi Doktor Necdet \u0130peky\u00fcz ile konu\u015ftuk. Konuya T\u0130HV\u2019in kurulu\u015f y\u0131lar\u0131ndan ba\u015flad\u0131k. Doktor Necdet \u0130peky\u00fcz’, derne\u011fin hangi ihtiya\u00e7tan do\u011fdu\u011funu \u015fu s\u00f6zler dile getirdi: \u201c20 y\u0131l \u00f6nce 12 Eyl\u00fcl sonras\u0131 T\u00fcrkiye de yo\u011fun i\u015fkenceler g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, hak ihlalleri \u00e7ok yo\u011fun ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Bu i\u015fkence g\u00f6renlerin \u00e7o\u011fu da nereye ba\u015fvuracaklar\u0131n\u0131 ve nas\u0131l destek alacaklar\u0131n\u0131 bilmemekteydiler. Daha \u00e7ok tan\u0131d\u0131klar\u0131 doktorlara gitmekte idiler. O d\u00f6nem yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan doktor arkada\u015flar, yurt d\u0131\u015f\u0131nda i\u015fkence g\u00f6ren hastalar\u0131n tedavi edildi\u011fi kurumlar\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorlar. D\u00f6nd\u00fcklerinde yo\u011fun ba\u015fvuru olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlar. T\u00fcrkiye de bunu nas\u0131l hayata ge\u00e7ireceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. \u0130nsan haklar\u0131 derne\u011fi ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyorlar. \u0130nsan haklar\u0131 derne\u011fi ile bu i\u015f i\u00e7in bir birim olu\u015fturuyorlar. Bu i\u015fkencenin tedavi boyutu hem biraz doktor hem de psikolog a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ve sosyal hizmet a\u011f\u0131rl\u0131k bir sa\u011fl\u0131k i\u015fi oldu\u011fu i\u00e7in yeni bir yap\u0131land\u0131rma yap\u0131l\u0131yor. O g\u00fcn ki yasal mevzuatta dernek mi olsun, ba\u015fka bir \u015fey mi olsun konu\u015fulurken ve tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, vak\u0131f \u00fczerine de karar veriliyor. <\/p>\n
T\u0130HV, bulundu\u011fu yerde veya b\u00f6lgede gerek k\u00f6t\u00fc uygulama nedeni ile g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan, cezaevinden \u00e7\u0131kan travma ma\u011fduru olanlara ilk olarak sa\u011fl\u0131k muayenesi yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyor. \u0130peky\u00fcz, \u201c\u0130htiya\u00e7 duydu\u011fumuz tahlilleri istiyoruz. Gerekirse hem sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de psikolojik a\u00e7\u0131dan tedavi veriyoruz diyor.<\/p>\n
Derne\u011fin kurulu\u015funun 20\u2019inci y\u0131l\u0131nda Doktor Necdet \u0130peky\u00fcz ile, 1980’lerden bu yana ya\u015fanan travmalar\u0131, TMK ma\u011fdur \u00e7ocuklar ve ailelerinin ya\u015fad\u0131klar\u0131 ile T\u0130HV’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 konu\u015ftuk.<\/p>\n
TOPLUMSAL TRAVMALARI YA\u015eAYANLAR M\u0130LYONLARI BULUYOR<\/p>\n
*Travma ma\u011fdurlar\u0131n\u0131n milyonlar oldu\u011fu s\u00f6yleniyor, bu do\u011fru mu?<\/p>\n
-12 Eyl\u00fclde \u00e7ok i\u015fkence oldu. \u00d6rne\u011fin 12 Eyl\u00fclden bu yana kay\u0131plar, faili me\u00e7hul cinayetler, Cezaevlerine girip b\u0131rak\u0131lanlar, hala cezaevinde olanlar, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131n\u0131p b\u0131rak\u0131lanlar, toplumsal olaylara kat\u0131l\u0131p b\u0131rak\u0131lanlar, binlerce k\u00f6y bo\u015falt\u0131lmas\u0131 var, bunarl\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kendisi yakalanmam\u0131\u015fta abisi, ablas\u0131, anne veya babas\u0131 g\u00f6zalt\u0131na al\u0131n\u0131p, tutuklananlar, da\u011f \u00e7\u0131kan, da\u011fda ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirenler var. Bunlar\u0131n anneleri, babalar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131 e\u015fleri ne yap\u0131yor kimse bilmiyor. Bunlar\u0131n psikolojik, ruh halleri, sa\u011fl\u0131klar\u0131 nas\u0131l ve sosyal deste\u011fe ihtiya\u00e7lar\u0131 var m\u0131, yok mu?<\/p>\n
B\u00f6yle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman geni\u015f bir yelpaze \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu toplumsal travma ya\u015fayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 milyonlar\u0131 buluyor. Yakla\u015f\u0131k bir y\u0131ld\u0131r Ankara\u2019da Vak\u0131f genel merkezinde i\u015fkencenin yarat\u0131\u011f\u0131 travma de\u011ferlendirdik. Bu b\u00f6lgede \u00fc\u00e7 milyona yak\u0131n ki\u015fi askerlik yapm\u0131\u015f. Bu b\u00f6lgedekilerde bat\u0131da askerlik yapm\u0131\u015flar. B\u00f6lgede askerlik yapanlar ne tand\u0131r ekme\u011fi, ne peynir yemi\u015fler. Ne de do\u011fru d\u00fcrt biri ile konu\u015fmu\u015flar. Buraya sava\u015fa gelir gibi, gelip gitmi\u015fler. Kimi korkarak, kimi kahraman olarak gitmi\u015fler. Askerlik yapt\u0131klar\u0131 d\u00f6nemde herkes sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015f, kimse bunarl\u0131n ya\u015fam uyum sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyor. Ben 12 Eyl\u00fcl\u00fc ya\u015fam\u0131\u015f biriyim. 1980\u2019de do\u011fan birisi bu g\u00fcn 30 ya\u015f\u0131ndad\u0131r. Belki doktordur, savc\u0131 ve belki de \u00f6\u011fretmendir. 1984\u2019e olaylar ba\u015fl\u0131yor. 1984 do\u011fan birisi ise bug\u00fcn 26 ya\u015f\u0131ndad\u0131r. Bu b\u00f6lgedeki 26 ya\u015f\u0131ndaki birsi hep bu olaylar ile b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, hep ola\u011fan \u00fcst\u00fc, \u00e7at\u0131\u015fama, \u00f6l\u00fcmler ile ya\u015fam\u0131\u015f. Bat\u0131dan buraya gelenler veya bat\u0131dan buray\u0131 izleyenler ise i\u00e7inde b\u00f6lge sorunludur diye bir uzakla\u015fma var.<\/p>\n
100 EV\u0130N Y\u00dcZDE 90\u2019ININ \u2018EVET\u2019 DED\u0130\u011e\u0130 SORULAR<\/p>\n
*10 y\u0131ld\u0131r Diyarbak\u0131r\u2019da T\u0130HV \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcyor, K\u00fcrtlerin yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgede travmalara ili\u015fkin bir y\u00fczdelik verebilir miyiz?<\/p>\n
-K\u00fcrtlerin yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyada y\u00fcz eve gitsek. Gitti\u011fimiz y\u00fcz evde \u015fu sorular\u0131 sorarsak \u201cZorunlu g\u00f6\u00e7 ettiniz mi, bir yak\u0131n\u0131z da\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131 m\u0131, faili me\u00e7hul cinayet g\u00f6ren yak\u0131n\u0131z var m\u0131, toplumsal olaylara tan\u0131k oldunuz mu, i\u015fkence g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc, hi\u00e7 cezaevine al\u0131nan bir aile \u00fcyesi var m\u0131? Y\u00fczde doksan dokuzu evet der.<\/p>\n
Bunlar ile ilgili bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz. Bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fckten sonra ne olacak. \u00d6nemli olan veriyi \u00e7\u0131karmak de\u011fil. D\u00fcnya deneyimleri nas\u0131l olmu\u015f. \u015eili\u2019de, Arjantin\u2019de, Bosna\u2019da, Afrika\u2019da ve di\u011fer \u00fclkelerde nas\u0131l olmu\u015f. Biz bunu biliyoruz, birinci temel sorun K\u00fcrt sorunudur, bar\u0131\u015ft\u0131r. Bar\u0131\u015fta sihirli bir de\u011fnek de\u011fil ki, bir sabah bar\u0131\u015f var demekle her \u015fey bitmiyor ki. Zaman isteyen bir s\u00fcre\u00e7tir. Sonu\u00e7ta insanlar y\u0131pranm\u0131\u015f. \u00d6tekile\u015fmi\u015f, uzakla\u015fm\u0131\u015f, yoksulla\u015fm\u0131\u015f ve bir y\u0131\u011f\u0131n ma\u011fduriyet ya\u015fam\u0131\u015f. Bunlar\u0131n rehabilite edilmesi ve topluma kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Yeni bir dilin geli\u015fmesi laz\u0131m. Bir g\u00fcven ortam\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekiyor. Bizler D\u00fcnyadaki deneyimlere bakara, T\u00fcrkiye\u2019de neler yapabiliriz diye sorduk. Bu \u00e7er\u00e7evede TMK ma\u011fduru di\u011fer isim ile Ta\u015f atan \u00e7ocuklar ile ilgili olarak \u00c7\u0130AG\u2019da ve buradaki etkinliklerde yer ald\u0131k. Bu etkinlikler i\u00e7erisinde t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz. Biz daha \u00f6nce yakalan\u0131p, b\u0131rak\u0131lanlar\u0131n buraya ba\u015fvurmas\u0131n\u0131 istiyoruz. Sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri, Barolar, \u0130nsan Haklar\u0131 Derne\u011fi, Yerel y\u00f6netim ve aileler ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp kolektif bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz.<\/p>\n
CEZAEV\u0130NDEN \u00c7IKAN \u00c7OCUKLARIN SA\u011eLIK MUAYENES\u0130 LAZIM<\/p>\n
*2005 y\u0131l\u0131ndan bu yana \u00e7ocuklarda TMK kapsam\u0131na al\u0131nd\u0131, size ba\u015fvuran i\u015fkence ma\u011fdurlar\u0131na nas\u0131l yard\u0131mc\u0131 oluyorsunuz?<\/p>\n
-\u0130lk \u00f6nce cezaevinden \u00e7\u0131kan \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131k muayenesi yap\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Verem, sar\u0131l\u0131k gibi herhangi bir hastal\u0131k ge\u00e7irmi\u015f mi, herhangi bir hastal\u0131\u011f\u0131 var m\u0131, yok mu Cezaevinden \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra? \u0130lk \u00f6nce bunu ortaya \u00e7\u0131karmam\u0131z laz\u0131m. Birde psikoloji durumu nas\u0131l bunu ortaya \u00e7\u0131karmam\u0131z laz\u0131m. Bizim yakla\u015f\u0131m\u0131z daha kapsay\u0131c\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in yaln\u0131zca \u00e7ocu\u011fun kendisi de\u011fil, annesini, babas\u0131n\u0131, karde\u015flerinin de ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 etkilenmi\u015f olabilir. Bir anne \u00e7ocu\u011funa yemek yapamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ve ba\u015f\u0131na bir \u015fey gelece\u011fi kayg\u0131s\u0131 i\u00e7indedir. \u015eimdi yapaca\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar ile biz bunlar\u0131 izleyece\u011fiz. Hangi deste\u011fe ihtiya\u00e7lar\u0131 varsa psikolojik ve sosyal a\u00e7\u0131dan onlara destek olamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Okula gitmek isteyenlere dershane, e\u011fitim, k\u0131rtasiyedir. Okula gitmeyeceklere veya hi\u00e7 gitmemi\u015f olanlara istedikleri mesleklerde meslek edinme kurslar\u0131 ve hobiler ile ilgili bir \u00e7al\u0131\u015fmaya katmay\u0131 hedefliyoruz. B\u00f6yle bir hedef \u00f6n\u00fcm\u00fcz\u00fc koyuyoruz. Bunla ilgili toplant\u0131lar yapmak ve sosyal geziler d\u00fczlemeyi hedefliyoruz. Sonu\u00e7lar ile beraber bu say\u0131lar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak, ka\u00e7 ki\u015fi ba\u015fvuru yapt\u0131, ka\u00e7 ki\u015fi yakaland\u0131, ka\u00e7 ki\u015fi b\u0131rak\u0131ld\u0131, b\u0131rak\u0131lmayanlar\u0131n gerek\u00e7esi nedir. Bundan sonra vatanda\u015f benim \u00e7ocu\u011fum ta\u015f at\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in cezaevine girmiyor diye bir alg\u0131 olabilir. Bu konularda hepsini bilgilendirmek laz\u0131m.<\/p>\n
CEZAEV\u0130NDEN \u00c7IKAN \u00c7OCUKLAR TRAVMA YA\u015eAYAB\u0130L\u0130R<\/p>\n
*Bir uzman g\u00f6z\u00fc ile cezaevinden \u00e7\u0131kan \u00e7ocuklar\u0131n psikolojik durumu hakk\u0131nda bilgi verebilir misiniz?<\/p>\n
-Cezaevinden \u00e7\u0131kan \u00e7ocuklar \u015fuan bir balay\u0131 d\u00f6nemi ya\u015f\u0131yorlar. Bu d\u00f6nemde hala her \u015fey s\u0131cak. Evde yemekler pi\u015fiyor, insanlar evlerine gelip gidiyor. Hediyeler geliyor. Bu d\u00f6nem beli bir d\u00f6nemden sonra kalkacak. Bu ge\u00e7ici bir d\u00f6nemdir. Bunlar ortadan \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra belki sorunlar ortaya \u00e7\u0131kacak. Budan sonra sorunlar \u00e7\u0131kabilir. Bu sorunlar\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fim g\u00f6steriyor, 3 ayda, olabilir, 6 ayda olabilir. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 olay\u0131n travma 1 ay i\u00e7inde \u00e7\u0131kabilir, 5 y\u0131l sonarda \u00e7\u0131kabilir. D\u00fcnyadaki \u00e7al\u0131\u015fmalarda bu sonu\u00e7lara ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n
*Kolektif bir \u00e7al\u0131\u015fma plan\u0131n\u0131z var, hangi kurumlar ile \u00e7al\u0131\u015facaks\u0131n\u0131z?<\/p>\n
-T\u0130HV, \u00c7\u0130AT, B\u00f6lgedeki Barolar, Tabip Odalar\u0131, Sendikalar, Yerel Y\u00f6netimler ile beraber bir plan ve program \u00e7er\u00e7evesinde bu \u00e7ocuklar\u0131 bir y\u0131l boyunca izlemeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Ruhsal ve psiko-sosyal a\u00e7\u0131dan bu \u00e7ocuklar\u0131 izleyece\u011fiz. Bu konu ile ilgili Diyarbak\u0131r\u2019da bir toplant\u0131 yapt\u0131k. Batman\u2019a gittik. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki haftalarda Cizre\u2019ye gitmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. B\u00f6lge \u00e7ok s\u0131cak olmas\u0131, Ramazan ay\u0131 olmas\u0131ndan, b\u0131rak\u0131lan \u00e7ocuklar\u0131n \u015fu a\u015famad\u0131 misafirleri gelip gitti\u011fi i\u00e7in birde \u00e7ocuklar\u0131n tatil i\u00e7in k\u00f6ylerine gitmi\u015f (Sahil kenar\u0131 de\u011fil, k\u00f6ylerine gitmi\u015fler) olmas\u0131ndan dolay\u0131 ikamet ettikleri yerlerde de\u011filler. Telefonla arad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fuanda s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor, yerlerinde de\u011filler. Biz bayramdan sonra Eyl\u00fcl ay\u0131 ortalar\u0131nda bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n start\u0131n\u0131 verece\u011fiz. Bu arada acil ihtiyac\u0131 olanlar\u0131n buraya gelmesini istiyoruz. Diyarbak\u0131r d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka illerde oturanlar\u0131n gidi\u015f- d\u00f6n\u00fc\u015f yol masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yoruz ve konaklamada yard\u0131mc\u0131 oluyoruz. \u00c7o\u011fu yoksuldur.<\/p>\n
BU \u00c7OCUKLAR N\u0130YE TA\u015e ATIYOR?<\/p>\n
* T\u0130HV 10 y\u0131ld\u0131r Diyarbak\u0131r\u2019da \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcyor, bu \u00e7ocuklar neden ta\u015f at\u0131yor?<\/p>\n
-T\u00fcrkiye\u2019de \u015fu soruyu sormak laz\u0131m ni\u00e7in bu \u00e7ocuklar ta\u015f at\u0131yor? Bunu herkes ihmal ediyor. Bunlar biliyorsunuz sonu\u00e7ta \u00e7ocuk. Bunu ara\u015ft\u0131rmak laz\u0131m, acaba babas\u0131 m\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, k\u00f6y\u00fcm\u00fc yand\u0131. Her hangi bir \u015fey mi ya\u015fad\u0131. Bunu ortaya \u00e7\u0131karmak laz\u0131m. Bu \u00f6fke neden geliyor. Sanki yasada d\u00fczenleme yap\u0131ld\u0131 her \u015fey bitti. Hay\u0131r, her \u015fey bitmedi. Peki bu \u00e7ocuklar\u0131n ve ailelerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 travma var.<\/p>\n
*Yakalanan bir \u00e7ocu\u011fun annesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 travmaya bir \u00f6rnek verebilir misiniz?<\/p>\n
-Anne diyor ki ben uyuyam\u0131yorum. Yemek yapam\u0131yorum, a\u011fl\u0131yorum. S\u00fcrekli e\u015fimle, \u00e7ocuklar\u0131m ve kom\u015fular\u0131m ile tart\u0131\u015f\u0131yorum diyor. B\u00f6yle bir boyut var. Bir de yar\u0131n ne olacak? Bu \u00e7ocuklar cezaevinde \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra bunlara kahraman gibi rol verecek. Yar\u0131n birileri de bunlara hain gibi rol verecek. B\u00f6l\u00fcc\u00fcs\u00fcn\u00fcz, sen \u00e7ocu\u011fun \u015feydir. \u00d6re\u011fin okula gidiyorsa \u00f6\u011fretmen \u201ckalk ter\u00f6rist bu soruya cevap ver der.<\/p>\n
Bir ba\u015fvuruda \u00e7ocu\u011fun ablas\u0131 diyor ki karde\u015fim d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda bir \u015fey olacak diye korkuyorum, eve gelmedi\u011finde korkuyorum, uykum ka\u00e7\u0131yor ba\u015f\u0131na bir \u015fey gelecek diye. Annesi ise \u00e7ocu\u011fum ak\u015fam ben sinemaya gidiyorum dedi\u011fi zaman olaya ku\u015fku ile bak\u0131yorum, acaba sinemaya gidiyor mu, gitmiyor mu? Ba\u015f\u0131na bir \u015fey gelecek mi, gelmeyecek mi diye endi\u015fe etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. B u s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in her mahkemede bir anne diyor ki her ak\u015fam mahkemeden \u00f6ncesi \u00e7ocu\u011fun sevdi\u011fi yemekleri yap\u0131yorum. Nas\u0131l olsa \u00e7ocu\u011fum b\u0131rak\u0131lacak. \u00c7ocu\u011fu \u00e7\u0131kmay\u0131nca bu yemekleri kom\u015fulara da\u011f\u0131t\u0131yorum diyordu. Her mahkemede aileler bunu ya\u015fam\u0131\u015f.<\/p>\n
SA\u011eLIK VE PS\u0130KOLOJ\u0130K A\u00c7IDAN A\u0130LELER\u0130 \u0130ZL\u0130YORUZ<\/p>\n
*B\u00f6lgede ya\u015fayanlar\u0131n \u00e7o\u011fu T\u00fcrk\u00e7eyi iyi bilmiyor, ileti\u015fimi nas\u0131l kuracaks\u0131n\u0131z?<\/p>\n
-Bu \u00e7ocuklar ile ilgili biz vak\u0131f olarak bir \u015fey yapamay\u0131z. Hep birlikte sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri birlikte \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Burada \u00f6nemli olan bu insanlar\u0131n g\u00fcvendi\u011fi kurumlar\u0131n ve bu insanlar\u0131n dili olan K\u00fcrt\u00e7e\u2019yi bilen, ailelerin g\u00fcvenebilece\u011fi bir yap\u0131y\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak laz\u0131m. Bu \u00e7ocuklar \u015fu nedenler ile ta\u015f atma a\u015fmas\u0131na geldiler. B\u00f6yle bir travma ya\u015fad\u0131lar. Bundan sonra bunlar\u0131n olmamas\u0131 i\u00e7in bunlar\u0131n olmas\u0131 laz\u0131m, \u201cbar\u0131\u015f olmas\u0131 ve sosyal olanaklar\u0131n olmas\u0131 laz\u0131m. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonunda bir yay\u0131n yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n
Yap\u0131lan ba\u015fvurularda \u00e7ocuk veya aileye hangi dil ile konu\u015fmak istedi\u011fini soruyoruz. Kendini ifade etti\u011fi dil ile ileti\u015fim kurmasak sonu\u00e7lar bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan sa\u011fl\u0131k olmaz. \u0130yi bir ileti\u015fim olmasa sonu\u00e7 alamay\u0131z. Aile ve \u00e7ocu\u011fun g\u00fcnl\u00fck hayatta kulland\u0131\u011f\u0131 dil ile ileti\u015fim kurulmasa tedavi sonu\u00e7 vermez. Bizim \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z ekipte, b\u00f6lgeyi bilen, K\u00fcrt\u00e7e\u2019yi bilen, demokratik ki\u015fili\u011fi olan insanlardan bir ekip olu\u015fturaca\u011f\u0131z. G\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak \u00e7al\u0131\u015fmak isteyen doktorlar, hukuk\u00e7ular, psikologlar, sosyologlar, sosyal hizmet uzmanlar\u0131, gazeteciler, rehberlik \u00f6\u011fretmenleri, normal \u00f6\u011fretmenler, sa\u011fl\u0131k\u00e7\u0131lar ve hak savunucular ile birlikte \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. G\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131k, bilgisayar kursu, basit muhasebe veya \u0130ngilizce bilen biri dil kursu verebilir.<\/p>\n
Bundan dolay\u0131 biz ailelere gidiyoruz. Ailelerin \u00e7ocuklar ile ili\u015fkilerinde gerek ruhsal problemlerinde nas\u0131l yakla\u015fmalar\u0131 gerekti\u011fini konusunda destek olmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Biz sadece \u00e7ocuklar\u0131 b\u0131rak\u0131lan aileler ile de\u011fil, \u00e7ocuklar\u0131 b\u0131rak\u0131lmayan alilerle de g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyoruz. Onlara hukuksal destek d\u0131\u015f\u0131nda psikoloji deste\u011fe ihtiya\u00e7lar\u0131 varsa destek oluyoruz. Sa\u011fl\u0131k ve psikolojik a\u00e7\u0131dan bu aileleri izliyoruz.<\/p>\n
*E\u011fitimi aksayan \u00e7ocuklara veya okumayanlara y\u00f6nelik ne gibi \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z olacak?<\/p>\n
-Cezaevine giren \u00e7ocu\u011fun ilk ba\u015fta e\u011fitimi aksam\u0131\u015ft\u0131r, kendi ya\u015f\u0131t\u0131 ve s\u0131n\u0131f arkada\u015flar\u0131ndan geride okuyacakt\u0131r. Bu durum bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sorundur. Art\u0131 gerek \u00f6\u011fretmenlerinin ve \u00e7evresinin kendisine y\u00f6nelik pozitif yakla\u015f\u0131m\u0131 olmasa olumsuzlukla kar\u015f\u0131la\u015facak. Bunlar\u0131n mutlaka e\u011fitim a\u00e7\u0131s\u0131ndan kitap, k\u0131rtasiye ve dershane boyutu ile desteklenmesi laz\u0131m. Bu konu ile ilgili olarak E\u011fitim-Sen ile g\u00f6r\u00fc\u015fece\u011fiz. Onlar\u0131n desteklerini alamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Okul idaresi ve gerekirse rehberlik \u00f6\u011fretmenleri ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp onlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f psikologlar ile beraber nas\u0131l yakla\u015f\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fi konusunda bilgi payla\u015f\u0131m\u0131nda bulunaca\u011f\u0131z. Bir di\u011feri de bunlar\u0131n aras\u0131nda okula gitmek istemeyenler olabilir. Onlar\u0131n tekrar okula gitmeleri i\u00e7in onlar ile payla\u015faca\u011f\u0131z. Birde hi\u00e7 okula gitmeyenler var, daha \u00f6nce okula gitmi\u015f b\u0131rakm\u0131\u015f. \u0130lkokulu okuduktan sonra b\u0131rakanlar var. Gitmek isteyenlere yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131z. \u00c7al\u0131\u015fmak isteyenlere ise yerel y\u00f6netimler ile birlikte \u00e7e\u015fitli meslek edinme kurslar\u0131 g\u00f6ndermeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n
*1980 ve 1984 y\u0131l\u0131ndan bu yana milyonlarca insan\u0131n ya\u015fanlardan dolay\u0131 travma ge\u00e7irdi\u011finden bahsettiniz. Bu sorunlara kar\u015f\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131z kurumlar d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka kurum ve kurulu\u015flar da destek oluyor mu?<\/p>\n
-Milyonlarca ki\u015fi travma ge\u00e7iriyor. \u00d6zr\u00fcn bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 da sadece bir kuru \u00f6z\u00fcr dilerim de\u011fil, telafisi ise bug\u00fcne kadar yapmad\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 ve yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan dolay\u0131 ma\u011fdur olan insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 pozitife d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir. Toplumsal bar\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek. Bunun i\u00e7in \u201cPozitif ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yapmak laz\u0131m. Okumalar\u0131, meslek edinmeleri i\u00e7in sa\u011fl\u0131ktan yaralanmalar\u0131 i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc \u015feyde pozitif yakla\u015fmak laz\u0131m. Bu toplumsal travma vak\u0131f tek ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6zemez. Belediye tek ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6zemez, mutlaka g\u00f6n\u00fcllerin olmas\u0131 laz\u0131m. Bunun sivil aya\u011f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 laz\u0131m. Sivil aya\u011f\u0131 ile birlikte yerel y\u00f6netimlerin ve b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131n destek olmas\u0131 laz\u0131m. \u00c7ocuk Esirgeme Kurumumu, Kad\u0131ndan sorumlu merkezler mi, Vali yard\u0131mc\u0131lar\u0131 m\u0131, \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri mi? Herkesin destek olmas\u0131 laz\u0131m. Mademki bir toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ge\u00e7iyoruz, herkesin destek olmas\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n
*30 y\u0131lda ya\u015fanlardan dolay\u0131 milyonlarca insan etkilendi, bunun belirtileri nelerdir?<\/p>\n
-Travman\u0131n kendisi hemen de \u00e7\u0131kabilir, y\u0131llar sonrada \u00e7\u0131kabilir. Kimi zaman depresyon \u015fikayetleri olabilir. Kimi zaman depresyon d\u0131\u015f\u0131ndaki \u015fikayetler olabilir. Uyu\u015fmazl\u0131k, uyku bozuklu\u011fu, r\u00fcya, kabus g\u00f6rmeleri, \u00e7al\u0131\u015fma iste\u011fi olmamas\u0131 bunlar\u0131n hepsi \u00e7\u0131kabilir. Bu sorunlar travma ge\u00e7irenler ile ilgili konularda \u00e7al\u0131\u015fanlarda da bu belirtiler \u00e7\u0131kabilir. \u00d6rne\u011fin ben doktorum, bu arkada\u015f avukat, bu \u00c7ocuklar\u0131 ile ilgileniyor, sizde gazetecisiniz, hepimiz bu konular ile ilgili telefonlar geliyor. Bizler ba\u015fkalar\u0131n\u0131 sorunlar\u0131n\u0131 dinlerken uykumuz ve ya\u015fam\u0131m\u0131z etkileniyor. \u00c7al\u0131\u015fanlarda etkileniyor.-ANF<\/p>\n
Mehmet Emin Sancar<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n
\t<\/p>\n