\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/3682-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde, Amed B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye E\u015fba\u015fkan\u0131 G\u00fcltan K\u0131\u015fanak, bir belediyenin kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde \u00e7\u0131kar\u0131lan petrolden pay almas\u0131n\u0131 gerekti\u011fini belirtti. Kapitalist modernitenin, I\u015e\u0130D eliyle Koban\u00ea ve Rojava devrimine sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda K\u00fcrdistan halk\u0131 ve demokratik \u00e7evrelerin dire\u015finin, siyasal g\u00fcndemin merkezini olu\u015fturdu\u011fu bir zamanda, s\u00f6z konusu a\u00e7\u0131klamalar g\u00fcndemde pek yer bulmad\u0131. <\/p>\n
K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131 ve toplumuna, ulus-devletin temel yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir s\u00f6m\u00fcrgeci anlay\u0131\u015f\u0131n hal\u00e2 egemenli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7e\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. K\u00fcrdistan\u2019daki\u00a0 belediyelerin a\u011f\u0131r maddi kaynak s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ekmelerinin en \u00f6nemli nedenlerinden biri de budur. Bir b\u00f6lgede \u00e7\u0131kar\u0131lan petrol gelirinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, oradaki belediyenin b\u00fct\u00e7esine aktar\u0131lmas\u0131 da b\u00f6yle bir gerek\u00e7e ile talep ediliyor olabilir. Dar anlamda bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu talep bir gereklili\u011fi ifade ediyor.<\/p>\n
T\u00fcm alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na ra\u011fmen, enerji alan\u0131nda hegemonyas\u0131n\u0131 hal\u00e2 koruyan petrol, ku\u015fkusuz \u00fczerinde \u00f6nemle durulmas\u0131 gereken bir konu. Ancak bunun nas\u0131l olaca\u011f\u0131, hangi Saiklerden yola \u00e7\u0131k\u0131l\u0131p, hangi \u00f6l\u00e7\u00fcler ve y\u00f6ntemlerin esas al\u0131naca\u011f\u0131, petrol\u00fcn kendisinden \u00e7ok daha fazla \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
Hayata ge\u00e7mesi halinde, toplumun bir kazan\u0131m\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcp do\u011fru ve yerinde bir talep oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Ancak, bu haliyle \u00e7ok \u00f6nemli eksiklikler ve yanl\u0131\u015fl\u0131klar i\u00e7erdi\u011fini \u00f6nemle belirtmek gerekir. Her \u015feyden \u00f6nce, dar anlamda petrolden pay istemenin demokratik-ekolojik-kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir paradigmay\u0131 esas alan ve demokratik toplum modelini \u00f6neren bir m\u00fccadele ve hareketin anlay\u0131\u015f\u0131yla uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131, hatta onunla ters d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ortadad\u0131r. Belediyelerin maddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131, bulunduklar\u0131 b\u00f6lgelerdeki petrolden pay almakla \u00e7\u00f6zmesi m\u00fcmk\u00fcn olsayd\u0131, Kerk\u00fck ve daha bir\u00e7ok \u00f6rnek ortaya \u00e7\u0131kmazd\u0131. Yani sorun, bu \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011finden, ger\u00e7ekten toplumun ihtiyac\u0131 olan, do\u011fru tespit etmek ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc hayata ge\u00e7irmektir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde egemen olan petrol end\u00fcstrisinin, toplumsal ve ekolojik a\u00e7\u0131lardan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve onar\u0131lamaz y\u0131k\u0131mlara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Demokratik toplum paradigmas\u0131 da, petrol de dahil olmak \u00fczere insanl\u0131\u011f\u0131n fosil yak\u0131tlara mahkum edilmesini yanl\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcp, daha toplumsal-ekolojik-ekonomik a\u00e7\u0131lardan tahribatlara yol a\u00e7mayan enerji y\u00f6ntemlerinin bulunmas\u0131 gerekti\u011fini \u0131srarla vurguluyor. Dolay\u0131s\u0131yla ilk ad\u0131m olarak, petrol\u00fcn toplumsal ya\u015famda ve ekonomide yerinin olup olmayaca\u011f\u0131, olacaksa neresi ve nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131, bu paradigma do\u011frultusunda belirlemek gerekiyor. Enerji ve petro-kimya \u00fcr\u00fcnleri konusunda sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00f6ntemler yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lana kadarki ara s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde petrol kullan\u0131m\u0131 gereklilik olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Ama bu gereksinimi kar\u015f\u0131larken, bug\u00fcnk\u00fc kullan\u0131m anlay\u0131\u015f\u0131 ve uygulamalar\u0131n\u0131 radikal bi\u00e7imde sorgulamak ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede ekolojik-toplumsal ve ekonomik alandaki y\u0131k\u0131mlar\u0131n\u0131 en aza indirecek tedbirleri titizlikle hayata ge\u00e7irilebildi\u011fi oranda, petrol kullan\u0131m\u0131 ve geliri makul g\u00f6r\u00fclebilir. Ama \u0131srarla vurgulamak gerekir ki, bu da sermaye-iktidar tekellerince de\u011fil, ancak toplumun demokratik denetimiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla bu konuda gerekli anlay\u0131\u015f ve mekanizmalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 da hayati \u00f6nem arz ediyor. <\/p>\n
Bir de, petrol her yerde yok. Yani, sadece maddi y\u00f6n\u00fc bile ele al\u0131n\u0131rsa, ki bu kesinlikle do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m olarak kabul edilemez sorun \u00e7\u00f6z\u00fclebilecek mi? Hadi diyelim petrol\u00fc olan b\u00f6lgelerdeki belediyelere veya topluma, elde edilen petrol gelirlerinden do\u011frudan pay aktar\u0131ld\u0131. Peki petrol\u00fc olmayanlar ne yapacak? onlar kendilerini nas\u0131l finanse edecekler? Burada adalet, dayan\u0131\u015fma, birbirini tamamlama nerede kald\u0131?.. <\/p>\n
Bir di\u011fer husus da, esasta en b\u00fcy\u00fck ya\u011fma ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn madenler, end\u00fcstriyel maddeler, tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri ve her \u015feyden \u00f6nemlisi de Dicle ve F\u0131rat ba\u015fta olmak \u00fczere akarsular \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor olmas\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye genelindeki hidro-elektrik enerjinin ger\u00e7ekte % 60\u2019\u0131 K\u00fcrdistan\u2019da \u00fcretiliyor olmas\u0131na ra\u011fmen ka\u00e7ak kullan\u0131m gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek, HES\u2019lerin oldu\u011fu t\u00fcm b\u00f6lgelerde elektrik kesintileri, insanlar\u0131 \u00e7\u0131ld\u0131rtacak, ya\u015fam\u0131 durduracak noktaya getiriliyor. Nitelik ve nicelik olarak en zengin maden cevherlerinin bulundu\u011fu Elaz\u0131\u011f b\u00f6lgesinde bir tek end\u00fcstriyel \u00fcretim tesisi yok. D\u00fcnya genelinde sekizinci ve T\u00fcrkiye\u2019de de birinci s\u0131rada yer alan Mardin\u2019deki fosfat kaynaklar\u0131, y\u0131llarca i\u015fletilmi\u015f ve durdurulmu\u015f, birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r yeniden i\u015fletilmekte. Ama bunun toplum ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararlar\u0131 ile Mardin halk\u0131na ekonomik katk\u0131s\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu soran, sorgulayan kimseler yok. Urfa, do\u011fru kullan\u0131lmas\u0131 halinde Ortado\u011fu\u2019nun tah\u0131l\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na kar\u015f\u0131layacak olan Harran ovas\u0131 yan\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin en verimli ve en b\u00fcy\u00fck tar\u0131m arazisine sahip tek i\u015fletmesi olan T\u0130GEM tesisinin bar\u0131nd\u0131rmakta. Ama ayn\u0131 Urfa b\u00f6lgesinde, her y\u0131l n\u00fcfusun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 ge\u00e7ici-gezici tar\u0131m i\u015f\u00e7isi olarak yollara d\u00f6k\u00fcl\u00fcyor, onca eziyet yetmezmi\u015f gibi zaten d\u00fc\u015f\u00fck olan \u00fccretlerini alamad\u0131klar\u0131 gibi, a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131yor, fa\u015fizan gruplar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131na maruz kal\u0131yor, onlarcas\u0131 da \u201ctrafik cinayetlerinde ya\u015famlar\u0131n\u0131 yitiriyorlar. En fazla petrol\u00fcn \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Batman, ayn\u0131 zamanda karayollar\u0131 en k\u00f6t\u00fc olan b\u00f6lge. Bununla birlikte, s\u00f6m\u00fcrgeci siyaset sonucunda \u00e7ocuk i\u015f\u00e7ili\u011fi ve uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131 gibi sosyo-ekonomik y\u0131k\u0131mlar\u0131n en y\u00fcksek oranda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yer de yine ayn\u0131 co\u011frafya. K\u00fcrdistan\u2019da bunlara benzer bir\u00e7ok \u00f6rnek vermek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n
Hem genel anlamda K\u00fcrdistan\u2019daki ekonomik imk\u00e2nlar ile toplumun ekonomik durumu aras\u0131ndaki dengesizlik, hem de belediyelerin kendi sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirebilecek maddi imk\u00e2nlara sahip olamamalar\u0131 sorunu, tek ba\u015f\u0131na petrol gelirlerinden pay almakla \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek kadar a\u011f\u0131rd\u0131r. Bu nedenle hem sorunu ve hem de \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ele al\u0131rken b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc, yeterli derinlikte ve savunulan paradigma ve toplumsal modelle uyumlu bi\u00e7imde ele almak elzemdir. Bunun i\u00e7in, her \u015feyden \u00f6nce kapitalist modernitenin, i\u00e7eri\u011fini bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131 ve sadece altyap\u0131, temizlik vb. hizmetlerle s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, toplumsal ve ekolojik i\u015flevlerinden soyutlad\u0131\u011f\u0131 belediyecilik anlay\u0131\u015f\u0131 terk edilmek durumundad\u0131r. Bunun yerine, do\u011fru ve gerekli olan demokratik \u00f6z-y\u00f6netim temelinde toplumun yerelden kendisini y\u00f6netebilecek bir anlay\u0131\u015f\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi bunun i\u00e7in de mevcut belediyelerin \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapmas\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir sistem i\u00e7erisinde, her yerel y\u00f6netim birimi, tabii ki kendi sorumluluk alanlar\u0131ndaki ekonomik imk\u00e2nlar\u0131 toplumsal adaleti ve ekolojiye sayg\u0131y\u0131 esas alarak, toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lama temelinde de\u011ferlendirebilecektir. B\u00f6yle bir yerel y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 toplumun, demokratik \u00f6zerk topluluklar temelinde, demokratik-kom\u00fcnal-konfederal sisteminin ger\u00e7ekle\u015fmesi konusunda ya\u015famsal \u00f6neme sahiptir. <\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla \u201cpetrolden pay isteriz ,\u00a0 \u201cvergileri vermeyiz, biz toplar\u0131z gibi s\u00f6ylemler yerine, sosyo-ekonomik sorunlar\u0131n radikal \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde de yerel y\u00f6netim birimlerinin do\u011fru anlay\u0131\u015f\u0131, eylem ve \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirmemeleri, hi\u00e7 bir gerek\u00e7eyle izah edilemez ve bu saatten sonra da ertelenemez.<\/p>\n
Ekonomi alan\u0131ndaki adaletsizlik, paray\u0131 alan ve vereni de\u011fi\u015ftirmekle de\u011fil ekonominin, ger\u00e7ek anlamda toplumsalla\u015fmas\u0131yla ortadan kald\u0131r\u0131labilir. Ekonomik imkanlar ise bunun \u00fczerinden de\u011ferlendirilir petrol de dahil !<\/p>\n
Hesen Gerd\u00fbn<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.lekolin.org – www.navendalekolin.com – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n
<\/p>\n<\/p>\n
\t<\/p>\n