\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/831-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Bilgi \u00dcniversitesi\u2019nde d\u00fczenlenen 7. D\u00fc\u015f\u00fcnce \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Sempozyumuna kat\u0131lmak \u00fczere \u0130stanbul\u2019a gelen Amerikal\u0131 dilbilimci ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Noam Chomsky, K\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in \u0130rlanda modelini i\u015faret etti.<\/p>\n
K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n anadil taleplerinin kabul edilmemesini T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinin samimiyetsizli\u011finin bir ifadesi olarak yorumlayan Chomsky, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131 tan\u0131man\u0131n ilk ad\u0131m\u0131n\u0131n hukuksal bir zemine oturtmaktan ge\u00e7ti\u011fine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n
ABD\u2019nin K\u00fcrtlerin dostu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sadece \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydeden Chomsky, \u2018K\u00fcrtlerin asl\u0131nda da\u011flardan ba\u015fka dostu\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Noam Chomsky, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinin K\u00fcrt politikas\u0131, bar\u0131\u015fa giden \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131, Obama y\u00f6netiminin d\u0131\u015f politikas\u0131 ve medyan\u0131n durumuyla ilgili ANF\u2019nin sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n
\u2018K\u00dcRT\u00c7E E\u011e\u0130T\u0130M\u0130N OLMAMASI KABUL ED\u0130LMEZ\u2019<\/p>\n
* T\u00fcrkiye’de hala yaz\u0131lar\u0131ndan ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden dolay\u0131 insanlar tutuklan\u0131yor. Sizce demokrasinin olmazsa olmaz \u015fart\u0131 ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n
– Tabii ki \u00f6yle. Bu tavr\u0131, T\u00fcrkiye’de oldu\u011fu gibi her \u00fclkede insanlar\u0131n en temel haklar\u0131na kar\u015f\u0131 yanl\u0131\u015f bir m\u00fcdahale olarak g\u00f6r\u00fcyorum ve bunu kabul etmem s\u00f6z konusu olamaz.<\/p>\n
*T\u00fcrkiye’nin en \u00f6nemli sorunu K\u00fcrt sorunu. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne konan engeller, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n anadil taleplerinin Ankara y\u00f6netimi taraf\u0131ndan reddedilmesi K\u00fcrt sorununa bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne gibi ipu\u00e7lar\u0131 veriyor?<\/p>\n
– Samimiyetsizli\u011fin kesin bir ifadesi. Bence bu kesinlikle \u00e7ok \u00f6nemli bir problem. Ama Amerika gibi d\u00fcnyada ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en \u00e7ok geli\u015fti\u011fi bir \u00fclkede bile, bug\u00fcn \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir n\u00fcfus olan \u0130spanyollara okullarda \u0130spanyolca \u00f6\u011fretilmesi ve konu\u015fulmas\u0131 yasak. Ben 18 sene \u00f6nce T\u00fcrkiye’ye gelmi\u015ftim ve bu kez K\u00fcrt sorununun da bir iyile\u015fme g\u00f6r\u00fcyorum en az\u0131ndan art\u0131k daha a\u00e7\u0131k konu\u015fuluyor. Ancak televizyonlar ve radyolar kurulmas\u0131na ra\u011fmen, hala K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitimin olmamas\u0131 ve bask\u0131lar\u0131n s\u00fcrmesi tabii kabul edilemez.<\/p>\n
* K\u00fcrtlerin T\u00fcrkiye’de hala anayasal olarak tan\u0131nmamas\u0131 konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Buna ba\u011fl\u0131 olarak da uluslararas\u0131 toplumun bu konudaki duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l yorumluyorsunuz?<\/p>\n
– Demin de ifade etti\u011fim gibi samimiyetsizlik olarak de\u011ferlendiriyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc burada varolan bir halk\u0131 g\u00f6rmezden gelemezsin. O halk\u0131 tan\u0131man\u0131n ilk ad\u0131m\u0131 hukuksal bir zemine oturtmakt\u0131r.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n K\u00fcrt sorunu hakk\u0131nda duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131na gelecek olursak, uluslararas\u0131 toplum dedi\u011fimiz zaman asl\u0131nda ABD ve onun arkada\u015flar\u0131ndan s\u00f6z ediyoruz.1990’l\u0131 y\u0131llarda K\u00fcrt meselesinin en yak\u0131c\u0131 oldu\u011fu d\u00f6nemlerde T\u00fcrkiye’ye silah sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n y\u00fczde 80’i ABD taraf\u0131ndan sa\u011fland\u0131. 1997’de Clinton so\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminde sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan daha fazla silah\u0131 T\u00fcrkiye’ye satt\u0131. Amerika bu bask\u0131n\u0131n en temel oyuncusudur.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de New York Times gibi ABD’nin en b\u00fcy\u00fck gazetelerinin b\u00fcrolar\u0131 var, herkes her \u015feyi g\u00f6r\u00fcyor ve biliyor. Sadece bu olanlar halka yans\u0131t\u0131lm\u0131yor, hem devlet hem de bas\u0131n taraf\u0131ndan sans\u00fcrleniyor. Burada ya\u015fanan \u015fiddet, bask\u0131, insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, hi\u00e7bir \u015fey yans\u0131m\u0131yor. Buna da s\u00f6zde Amerika\u2019da ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc deniyor. Hele K\u00fcrt sorunu s\u00f6z konusu olunca kulaklar sa\u011f\u0131r, g\u00f6zler k\u00f6r oluyor. ABD’nin K\u00fcrt sorunu konusunda T\u00fcrkiye’ye verdi\u011fi silah olsun uygulanan bask\u0131ya destek olsun d\u00fcnya devletleri ve bas\u0131n\u0131 taraf\u0131ndan bilinmesine ra\u011fmen halktan gizleniyor, yans\u0131t\u0131lm\u0131yor.<\/p>\n
\u2018ABD K\u00dcRTLER\u0130N DOSTU DE\u011e\u0130L\u2019<\/p>\n
* ABD’nin G\u00fcney K\u00fcrdistan y\u00f6netiminin \u015fekillenmesi konusunda aktif olurken, Kuzey K\u00fcrdistan’da y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadeleye kar\u015f\u0131 Ankara’y\u0131 desteklemesi sizce bir \u00e7eli\u015fki de\u011fil midir?<\/p>\n
– Bu soruyu cevaplamadan \u00f6nce \u015funu belirteyim: ABD, Irak’ta demokrasiyi \u00f6nlemek i\u00e7in \u00e7ok u\u011fra\u015ft\u0131. \u0130lk etapta se\u00e7imlerin olmamas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok u\u011fra\u015ft\u0131, ancak b\u00fcy\u00fck bir direni\u015fle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Bu kez se\u00e7imlerin olaca\u011f\u0131n\u0131 anlayan ABD, se\u00e7imleri etkilemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ama onu da yapamad\u0131. Washington y\u00f6netimi Irak’ta asl\u0131nda \u00e7ok ba\u015far\u0131s\u0131z oldu.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin ABD’nin \u00e7ok iyi bir dostu oldu\u011funu unutmamak gerek, ABD T\u00fcrkiye’yi her konuda destekliyor. Bu konuda yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015fmemek gerek ABD’nin G\u00fcney K\u00fcrdistanl\u0131 K\u00fcrtlerle olan iyi ili\u015fkisi tamamen \u00e7\u0131kar \u00fczerine kurulu. Saddam H\u00fcseyin K\u00fcrtleri katletti\u011fi zaman ABD’nin verdi\u011fi deste\u011fe bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ABD’nin K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 temel politikas\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
Ama maalesef Kuzey K\u00fcrdistan’daki K\u00fcrtler bunu \u00e7ok \u00e7abuk unutuyorlar. Bug\u00fcn ABD kendi \u00e7\u0131kar\u0131 i\u00e7in Kuzey Irak’ta ne yap\u0131lmas\u0131 gerekiyorsa onu yap\u0131yor. Hi\u00e7 bir zaman K\u00fcrtlerin dostu olmad\u0131lar. K\u00fcrtler bunu iyi anlamal\u0131d\u0131rlar. K\u00fcrtlerin asl\u0131nda da\u011flardan ba\u015fka bir dostu yoktur, bunu hat\u0131rlamal\u0131 ve buna g\u00f6re davranmal\u0131d\u0131rlar. Ayr\u0131ca, Amerikan medyas\u0131 ancak ABD\u2019nin Irak’a girmesine y\u00f6nelik yard\u0131m tezkeresi TBMM’de reddedildi\u011fi zaman K\u00fcrtlerin yan\u0131nda tav\u0131r ald\u0131, T\u00fcrk devletinin ‘senelerdir K\u00fcrtlere \u015fiddet uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
KUZEY \u0130RLANDA MODEL\u0130NE BAKMAK LAZIM<\/p>\n
* K\u00fcrt taraf\u0131n\u0131n siyasal \u00e7\u00f6z\u00fcm konusunda g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7abaya kar\u015f\u0131n T\u00fcrk y\u00f6netiminin hala \u2018\u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fckte\u2019 \u0131srar\u0131n\u0131 nas\u0131l yorumlamak laz\u0131m?<\/p>\n
– \u015eu anda askeri m\u00fcdahaleler olmakla birlikte d\u00fcne g\u00f6re baz\u0131 iyile\u015ftirmeler ve ilerlemeler var. Tabii ki daha fazlas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor, bunun i\u00e7in sonuna kadar m\u00fccadele etmek gerekiyor. Bu a\u00e7\u0131dan bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in bu s\u00fcreci desteklemeye devam etmek gerekir, vazge\u00e7memek gerekir.<\/p>\n
Bu konuda d\u00fcnyadaki ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6rneklere de bakmak laz\u0131m Kuzey \u0130rlanda bunlardan bir tanesi. Orada da ciddi bir sorun vard\u0131 ve \u0130ngilizler bunu bask\u0131yla \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e durum daha da \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir hal alm\u0131\u015ft\u0131. Ben tam o d\u00f6nemde 1993\u2019te Belfast\u2019a gitti\u011fimde sava\u015f\u0131n en ac\u0131mas\u0131z y\u00fcz\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Fakat sonradan bask\u0131yla, \u015fiddetle bir \u015feyin de\u011fi\u015femeyece\u011fini anlayan \u0130ngilizler, oradaki insanlar\u0131n ne istedi\u011fini, neye ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu dinlemeye ba\u015flad\u0131lar. Bug\u00fcn Belfast’a yeniden gitti\u011fimde gergin olsa da bar\u0131\u015f\u0131n hakim oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a fark ediliyor ve g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
BELFAS\u2019TA \u0130RA M\u0130L\u0130TANI \u0130LE G\u00d6R\u00dc\u015eME<\/p>\n
* \u0130spanya ve \u0130rlanda modellerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 K\u00fcrt sorununda nas\u0131l bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir sizce? T\u00fcrkiye’de yak\u0131n zamanlarda \u00e7ok\u00e7a konu\u015fuldu\u011fu gibi bir genel aftan ba\u015flanabilir mi?<\/p>\n
– Sizin sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131z modellere bakarak K\u00fcrt sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclebilir. Burada esas \u00f6nemli olan insanlar\u0131n ger\u00e7ekten ne istedi\u011fini dinlemek, onlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lara, buna kar\u015f\u0131 verdikleri hakl\u0131 tepkilere dikkat ederek birlikte bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmeye caba g\u00f6stermek.<\/p>\n
Affa gelince size ya\u015fam\u0131mdan bir \u00f6rnekle cevap verece\u011fim, 1993\u2019te Belfast’a gitti\u011fimde hapisten ka\u00e7m\u0131\u015f IRA’l\u0131 bir militanla gizli bir yerde bulu\u015ftum ve ona ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 sormu\u015ftum: O da \u2018kazanana kadar silahlar\u0131 b\u0131rakmayaca\u011f\u0131m\u2019 demi\u015fti. Ancak 5 sene sonra, ayn\u0131 adam \u0130ngilizlerle g\u00f6r\u00fc\u015fme masas\u0131ndayd\u0131 ve bug\u00fcn ise h\u00fck\u00fcmette. O y\u00fczden tabii ki af olmal\u0131d\u0131r ben destekliyorum.<\/p>\n
\u2018OBAMA BUSH\u2019UN POL\u0130T\u0130KALARINI S\u00dcRD\u00dcR\u00dcYOR\u2019<\/p>\n
* Bush’tan sonra Obama d\u00f6neminde Washington\u2019un Ortado\u011fu politikas\u0131nda nas\u0131l bir fark g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/p>\n
– Bir\u00e7ok bak\u0131mdan daha k\u00f6t\u00fc oldu, \u00e7\u00fcnk\u00fc Bush’un politikalar\u0131n\u0131 aynen s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Irak’ta asker \u00e7ekece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor, ancak Bush’un yapt\u0131klar\u0131n\u0131 yap\u0131yor. Afganistan’da sava\u015f\u0131n dozunu daha da art\u0131rd\u0131. \u0130ran etraf\u0131nda askeri ku\u015fatmay\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcyor, gerginli\u011fi \u00fcst seviyelere \u00e7\u0131kart\u0131yor, Filistin politikalar\u0131nda da s\u00f6zden ba\u015fka bir \u015fey yok.<\/p>\n
* Kafa kar\u0131\u015ft\u0131ran konulardan biri de ter\u00f6r tan\u0131m\u0131. Filistin\u2019de ve K\u00fcrdistan\u2019da ta\u015f atan \u00e7ocu\u011fa da ‘ter\u00f6rist’ deniliyor, El Kaide\u2019nin sald\u0131r\u0131lar\u0131na da\u2026<\/p>\n
– ‘Ter\u00f6rist’ kavram\u0131, devletin sevmedi\u011fi ve onun politikalar\u0131na ters giden kurum, parti, insan, ki\u015filer i\u00e7in bizzat devlet taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131yor. Ancak ABD ve onlar\u0131n arkada\u015flar\u0131 \u00e7ok daha k\u00f6t\u00fc \u015feyler yap\u0131yor o y\u00fczden burada \u2018ter\u00f6rist\u2019 yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmadan \u00f6nce kendilerine bakmal\u0131lar.<\/p>\n
MEDYANIN DURUMU<\/p>\n
* Medyaya gelecek olursak, y\u00f6nlendirme, yanl\u0131\u015f bilgi i\u00e7inde okuyucu ne yapmal\u0131? Do\u011fru bilgiye nas\u0131l ula\u015faca\u011f\u0131z?<\/p>\n
– Do\u011fru bilgi edinmek bu bilgi kirlili\u011fi i\u00e7inde ger\u00e7ekten \u00e7ok zor. Mesela Beyrut’ta camiye CIA taraf\u0131ndan bir bomba yerle\u015ftirilmi\u015fti ve orada tam 80 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015fti, ancak medya CIA’n\u0131n ter\u00f6rist oldu\u011funu de\u011fil de yanl\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazd\u0131. Bunu CIA yapt\u0131\u011f\u0131nda \u2018yanl\u0131\u015f\u2019 ama ba\u015fka biri yapt\u0131\u011f\u0131nda \u2018ter\u00f6rist\u2019 deniliyor. Bu nas\u0131l bir adalet? ABD adaleti mi? Bu sadece bir \u00f6rnek. Bence insanlar bu bilgi kirlili\u011finden sizin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z haber ajans\u0131 gibi ajanslar\u0131 daha \u00e7ok okuyarak kurtulabilir, do\u011fru bilgiye ula\u015fabilir.-ANF<\/p>\n
Zeynep Kuray\u00a0<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n
\t<\/p>\n