\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1675-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Evrenselci, d\u00fcz, \u00e7izgisel-ilerlemeci yakla\u015f\u0131m y\u00f6ntemi, sosyal bilimlerde en az dinsel dogmatizm kadar ger\u00e7e\u011fi alg\u0131lama sorunlar\u0131na yol a\u00e7ar. Yarg\u0131lar\u0131n\u0131n da dinsel kesinlikten fark\u0131 yoktur: Evren sonsuz ilerleme halindedir Levhi Mahfuz\u2019da ne kay\u0131tl\u0131ysa o ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Di\u011fer deyi\u015fle ger\u00e7ekle\u015fen \u015fey, ger-\u00e7ekle\u015fmesi gereken tek \u015feydir. Her \u015fey \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi ger\u00e7ekle\u015fmektedir. San\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n tersine pozitivizm, anti-metafizik ve anti-dinsellik olmay\u0131p, \u00fczerine hafif bilimsellik cilas\u0131 vurulmu\u015f en kaba materyalist dindir. Daha do\u011frusu, modernite put\u00e7ulu\u011fudur. Her iki dogmatik y\u00f6ntem aras\u0131ndaki temel benzerlik, do\u011faya h\u00fckmeden kanun denen bir g\u00fcc\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkindir. Tanr\u0131 kanunlar\u0131 yerine sadece bilim kanunlar\u0131 s\u00f6z\u00fc ge\u00e7irilmi\u015ftir. Gerisi ayn\u0131 anlat\u0131md\u0131r. Pozitivist d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6nteminin en vahim yan\u0131, yarg\u0131lar\u0131ndaki bu kanun g\u00fcc\u00fcndeki yakla\u015f\u0131md\u0131r. Yorum yoktur. Kesin, objektif, herkese ayn\u0131 gelen h\u00fck\u00fcmsel bak\u0131\u015f, \u00f6z\u00fcnde bilime de terstir. Keskin \u00f6zne-nesne ayr\u0131m\u0131na dayanman\u0131n sonucu olarak yan\u0131lma pay\u0131na da yer b\u0131rakmaz. <\/p>\n
Burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n orta\u00e7a\u011f teolojisini pozitivizm cilas\u0131yla boyanm\u0131\u015f sek\u00fcler ve bilimci bir felsefe olarak sunma \u00e7abas\u0131 anla\u015f\u0131labilir. O elbette rahminde do\u011fdu\u011fu sosyal ger\u00e7ekli\u011fin izini ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Orta\u00e7a\u011fdan beri, hatta t\u00fcm uygarl\u0131k tarihi boyunca zihinlerimize y\u00fcklenen imgesel yakla\u015f\u0131mlardan kurtulmadan, pozitivist dalgan\u0131n zihinlerimizi adeta esir almas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Bu durum a\u015f\u0131r\u0131 tekrarlay\u0131c\u0131, i\u00e7i bo\u015f, kuru bir retori\u011fi (s\u00f6z ustal\u0131\u011f\u0131, cambazl\u0131\u011f\u0131) ger\u00e7ek sanmaktan \u00f6te bir geli\u015fmeye f\u0131rsat tan\u0131mad\u0131. Eskiden \u201c\u0130mam ne derse do\u011frudur un yerine, \u201c\u00d6\u011fretmen, filozof ne derse do\u011frudur tekerlemesi ge\u00e7ti. Zihin verimsizli\u011fimizin temelinde bu ger\u00e7eklik yatar. Dolay\u0131s\u0131yla kendi toplumsal do\u011fam\u0131za ili\u015fkin tek bir yorum yapma hakk\u0131ndan bile yoksun kald\u0131k. Bu \u00e7ok vahim bir durumdur. Kendi kendine beyinsel k\u00f6rle\u015fme ve esarettir. Dinsel dogmatizm hi\u00e7 olmazsa gelene\u011fin bir nevi ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcyle baz\u0131 tarihi ger\u00e7ekleri an\u0131msat\u0131r. Pozitivizmde bu da yoktur. Ger\u00e7eklerimizle aram\u0131za kocaman bir yabanc\u0131la\u015fma bendi \u00f6rer. Bat\u0131\u2019n\u0131n ideolojik hegemon g\u00fcc\u00fc olarak, bir nevi silah s\u0131kmadan (beynini kullanmadan) teslim almaya benzer. A\u00e7\u0131k ki, bu dogmatizmi k\u0131rmadan, genelde resmi uygarl\u0131k, \u00f6zelde kapitalist modern paradigmay\u0131 k\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn olamad\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zg\u00fcr yorumlama g\u00fcc\u00fcne eri\u015filemedi. \u015eu d\u00fc\u015f\u00fcncemde ikna olmu\u015f durumday\u0131m: \u0130deolojik silahlar askeri silahlardan daha fazla yasaklay\u0131c\u0131 rol oynar. <\/p>\n
\u201cDemokratik uygarl\u0131k sistemle\u015ftirilebilir mi? sorusunu kendime sorarken, bu y\u00f6ntemsel zincirlerle az bo\u011fu\u015fmad\u0131m. Daha zorlu olan\u0131 ise, \u00e7ok inand\u0131\u011f\u0131m bilimsel sosyalizme ili\u015fkin dogmalar\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Adeta kendi kendinle vuru\u015farak dogmatizmin esiri olmaktan kurtuluyorsun. Kald\u0131 ki, ya\u015fam\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 bu u\u011fra\u015f\u0131yla ge\u00e7ti. <\/p>\n
\u015e\u00f6yle bir \u00e7eli\u015fki de ya\u015f\u0131yordum: Bir yandan tar\u0131m devriminin anayurdunda binlerce y\u0131ldan beri (M.\u00d6. 10000\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar) ya\u015fanan bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn hala etkisindeyken, di\u011fer yandan kapitalizm sonras\u0131n\u0131n toplumunu kurma m\u00fccadelesine soyunmu\u015ftum. Aradaki en az on iki bin y\u0131ll\u0131k bo\u015flu\u011fu \u00e7\u00f6zmeden nas\u0131l yeni toplumu kuracakt\u0131k? D\u00fc\u015f\u00fcnce sistemimiz bir nevi ahiret bilimine (eskataloji) d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. A\u00e7\u0131k ki, d\u00fc\u015f\u00fcncemde verimli bir y\u00f6ntem yer etmemi\u015fti. Yaz\u0131lanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir santim \u00f6tesini d\u00fc\u015f\u00fcnememe hastal\u0131\u011f\u0131 ancak dogmatizmin etkisiyle izah edilebilir. Dinsel kal\u0131plar\u0131n hayhuyundan kurtulamadan, resmi pozitivizmin dedi\u011fim dediktir bombard\u0131man\u0131na u\u011frad\u0131k. Anlad\u0131m ki, sistemlerin as\u0131l koruyucu g\u00fc\u00e7leri ideolojik hegemonyas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Bu nedenle Nietzsche\u2019nin resmi Alman ideolojik g\u00fcc\u00fcyle \u00e7\u0131ld\u0131r\u0131ncaya kadar bo\u011fu\u015fmas\u0131n\u0131 daha iyi anl\u0131yorum. E\u011fer Bat\u0131\u2019ya ili\u015fkin birka\u00e7 yal\u0131n hakikat biliyorsak, herhalde bunu bu \u00e7\u0131lg\u0131nca bo\u011fu\u015fmaya bor\u00e7luyuz. <\/p>\n
\u0130yice etkisinden kurtuldu\u011fum birinci dogma, bilimsel sosyalizmin ilkel kom\u00fcnal toplumdan sonra k\u00f6lecilik ve di\u011fer s\u0131n\u0131fl\u0131 toplum sistemlerinin zorunlu ve art arda geli\u015flerine ili\u015fkindi. Bu dogmay\u0131 uzun s\u00fcre bir nevi kanun gibi benimsemi\u015ftim. Bu dogmayla i\u00e7 i\u00e7e olan ikinci dogma olan toplumun s\u0131n\u0131fla adland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 k\u0131rmakta da gecikmedim. K\u00f6leci ve feodal toplum tan\u0131mlar\u0131 ger\u00e7e\u011fi en hassas yerinden \u00f6rt\u00fcyor, toplumu efendilerle \u00f6zde\u015fle\u015ftiriyordu. Bunlar\u0131n h\u00e2kim a\u011f\u0131zlar\u0131n bir kal\u0131nt\u0131s\u0131 olduklar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131. Yine i\u00e7 i\u00e7e olduklar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dogmay\u0131 da \u00e7orap s\u00f6k\u00fc\u011f\u00fc gibi art arda \u00e7\u00f6zmede zorlanmad\u0131m. S\u0131n\u0131fl\u0131 toplum a\u015famalar\u0131n\u0131n zorunlu ve ilerleyici olduklar\u0131na ili\u015fkin dogmadan bahsediyorum. S\u0131n\u0131fl\u0131 toplum a\u015famalar\u0131n\u0131n hi\u00e7 de zorunlu ve ilerleyici olmad\u0131klar\u0131n\u0131 anlad\u0131m tersine en gerici, zincirleyici bir geli\u015fme olarak de\u011ferlendirmekte cesaretli davrand\u0131m. Sonu\u00e7, tarihin do\u011fruya daha yak\u0131nla\u015ft\u0131ran anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fuydu. \u00c7oklu yorumlardan \u00e7ekinmeden, tersine anlam\u0131 zenginle\u015ftirici \u00e7aba olarak de\u011ferlendirmek daha yerinde bir y\u00f6ntemdi. Dogmatizmi (\u00f6n h\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck) bir\u00e7ok alanda k\u0131r\u0131nca, elbette yorum g\u00fcc\u00fc ve anlam zenginli\u011fi geli\u015fecekti. \u015eu hususu net\u00e7e belirtebilirim: E\u011fer insanlar nerede, hangi durumda bulunuyor olurlarsa olsunlar \u00f6nlerindeki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zemiyorlarsa, bundaki temel etken y\u0131kamad\u0131klar\u0131 binlerce y\u0131ll\u0131k dogmalar ve g\u00fcd\u00fclerden kurtulma cesareti g\u00f6steremeyen ilkel d\u00fc\u015f\u00fcnce seviyelerinden \u00f6t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. D\u00fc\u015f\u00fcncedeki korkakl\u0131k t\u00fcm korkakl\u0131klar\u0131n temelinde bulunur.<\/p>\n
Demokratik uygarl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncele\u015ftirirken ikinci \u00f6nemli husus, etraf\u0131mdaki yo\u011fun somut ampirik malzemeydi. Bu malzeme tarihe ili\u015fkin g\u00f6zlemlere katbekat fazlas\u0131yla tan\u0131kl\u0131k etmekteydi. Neden hanedanl\u0131k, art\u0131k-de\u011fer talanlar\u0131, iktidar odaklar\u0131 sistemi olsun da, toplumun adeta k\u00f6k h\u00fccreleri olan aile, kabile, a\u015firet, k\u00f6y ve \u015fehrin iktidar d\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131, devletle\u015fmemi\u015f halklar ve uluslar sistematik olarak de\u011ferlendirilmesin? Bunlar neden bizzat sistem te\u015fkil etmesinler, ideolojik ve yap\u0131lanma olarak anlam bulmas\u0131nlar? <\/p>\n
Umut ba\u011flad\u0131klar\u0131m\u0131z e\u011fer bu sorulara yeterli cevap verememi\u015flerse, herhalde nedenleri vard\u0131r. Yoksa bunlar\u0131n hakikatten yoksun sorular olmad\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kald\u0131 ki, sistematik olmasa da, par\u00e7a par\u00e7a verilmi\u015f cevaplar az de\u011fildir. Yeter ki cevap aramas\u0131n\u0131 bilelim. <\/p>\n
Farkl\u0131 uygarl\u0131k ve modernite aray\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelirken, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc etken toplumsal do\u011faya ili\u015fkin \u00f6zg\u00fcr in\u015fa potansiyelidir. E\u011fer ortada y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f devasa sorunlar varsa, insanlar i\u015fsizlikten ve a\u00e7l\u0131ktan bitkin durumdaysa, sistem in\u015falar\u0131 (yaratma, toplum m\u00fchendisli\u011fi anlam\u0131nda de\u011fil) hem m\u00fcmk\u00fcn, hem de \u00f6nemli bir zorunluluktur ahlaki vecibedir. Zaten sorunlar\u0131n boyutu devrim ihtiyac\u0131n\u0131, devrim ise cevap te\u015fkil eden yap\u0131lanmalar\u0131 g\u00fcndemle\u015ftirir.<\/p>\n
Aray\u0131\u015f\u0131m\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc etkeni, h\u00e2kim sistem sana hi\u00e7 umut vermiyor, seni insan yerine koymuyor ve en basit kimlik sorunlar\u0131na bile ilgi g\u00f6sterip \u00e7\u00f6z\u00fcm olam\u0131yorsa, insan olman\u0131n gere\u011fi olarak yapaca\u011f\u0131n \u015fey, kendine sayg\u0131y\u0131 ve umudu kendi sistem in\u015fa etme g\u00fcc\u00fcne ba\u011flamas\u0131n\u0131 bilmektir. Yoksa kurtlar sofras\u0131nda seni bekleyen kemik art\u0131klar\u0131 de\u011fil, belki de bizzat yem olmand\u0131r. <\/p>\n
Sonuncu bir etken, belki bana \u00f6zg\u00fcd\u00fcr, ama genel oldu\u011funa da inan\u0131yorum. O da e\u011fer umut ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n anan bile olsa, sana hi\u00e7bir \u015fey sunacak durumda de\u011filse, birey olarak \u00f6zg\u00fcc\u00fcne g\u00fcvenmekten \u00e7ekinmeyeceksin. Sa\u011fa sola, g\u00fcd\u00fclere teslim olmayacaks\u0131n. E\u011fer ortada ya\u015fanacak bir durum yoksa bil ki insan olarak en iyiyi, do\u011fruyu ve g\u00fczeli in\u015fa edebilecek akl\u0131 ve iradeyi sergileyebilecek g\u00fc\u00e7tesin!<\/p>\n
Tarihin d\u00fcz \u00e7izgisel yorumuna g\u00f6re, tar\u0131mc\u0131 k\u00f6y toplumundan sonra y\u00fckselen \u015fehir toplumu \u2018son s\u00f6z\u2019 h\u00fckm\u00fcndedir. \u015eehir etraf\u0131nda geli\u015ftirilen uygarl\u0131k \u00f6yk\u00fclemeleri ger\u00e7e\u011fin ta kendisidir. \u015eehirde y\u00f6netimi ele ge\u00e7iren ve dini devlet olarak \u00f6rg\u00fctleyen g\u00fc\u00e7, egemen s\u0131n\u0131f olarak tarihin motor g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Ne yapt\u0131ysa do\u011fru ve kutsald\u0131r al\u0131nyaz\u0131s\u0131ndakinin mukadder ger\u00e7ekle\u015fmesidir. Bunun i\u00e7in tanr\u0131sal ideolojik hegemonyalar y\u00fckseltilir. Her ayk\u0131r\u0131 ses, ezeli-ebedi s\u00f6ze ve onun hayat ifadesine ihanet say\u0131larak \u2018tanr\u0131n\u0131n gazab\u0131na\u2019 u\u011frat\u0131l\u0131r. Despotun b\u00fct\u00fcn onursuz i\u015fleri (en a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczenleri), tanr\u0131 veya tanr\u0131lar\u0131n en kutsal s\u00f6zleri halinde rahiplerin a\u011fz\u0131ndan d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Art\u0131k kullar\u0131n tanr\u0131 kanunlar\u0131 \u00f6n\u00fcnde boyunlar\u0131 k\u0131ldan incedir. Boyun kesilse bile ac\u0131maz. <\/p>\n
Orijinal haliyle mitoloji veya din olarak kabaca bile anlat\u0131 haline getirilip sunulan sermaye ve zor \u00f6rg\u00fctlenmesi olarak \u015fehir \u00e7a\u011f\u0131, uygarl\u0131k, \u00e7e\u015fitli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler ge\u00e7irerek g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ta\u015f\u0131n\u0131r. \u00d6z ayn\u0131 olmakla birlikte, retorik ve formu (\u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi) de\u011fi\u015ftirilerek sunula sunula art\u0131k d\u00f6k\u00fclen b\u00fct\u00fcn cilalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda kendini kaskat\u0131 bir ulus-devlet fa\u015fizmi olarak ebedi ilan etmekten ka\u00e7\u0131nmaz. \u015eehrin sermaye ve zor \u00f6rg\u00fctlenmesi olarak b\u00fcrokratik demir kafes ve i\u00e7indekilerle birlikte AIDS ve biyolojik kanserle\u015fmeler yan\u0131nda, daha vahimi toplum do\u011fas\u0131n\u0131n t\u00fcm i\u00e7 yap\u0131lanmalar\u0131 ve do\u011fal \u00e7evresiyle kanserle\u015fmesi evresine girilmi\u015ftir. Bu \u00e7ok kal\u0131n \u00e7izgilerle anlat\u0131m\u0131n abartma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in, d\u00fcnya sisteminin son d\u00f6rt y\u00fcz (azami son be\u015f bin y\u0131ll\u0131k) y\u0131l\u0131ndaki sava\u015flara, s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe, toplumun t\u00fcm\u00fcne yay\u0131lan sava\u015f durumuna ve \u00e7evrenin felaketinin g\u00fcncel haline bakmak yeterlidir. <\/p>\n
Liberal ideolojik hegemonyan\u0131n t\u00fcm bi\u00e7imlerine ve daha \u00e7ok da resmi (devlet ideolojileri) alanlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, tarihin sonu b\u00f6yle noktalanm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer deyi\u015fle k\u00fcresel \u00e7a\u011f\u0131n zirvesinde kapitalist sistem son s\u00f6z\u00fcn ebedi halidir. Bu anlat\u0131n\u0131n yeni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, her \u00f6nemli sermaye ve zorbal\u0131k \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131n sonunda b\u00f6ylesine \u2018ebedilik\u2019 ilanlar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. \u0130\u015fte be\u015f bin y\u0131ll\u0131k uygarl\u0131k \u2018bilimlerinin\u2019 binlerce k\u0131l\u0131fa b\u00fcr\u00fcnd\u00fcrerek y\u00f6ntemselle\u015ftirdi\u011fi hakikat budur. Y\u00f6ntem hakikat, hakikat y\u00f6ntem olmu\u015ftur. <\/p>\n
Ba\u015fka t\u00fcr d\u00fcnyalar\u0131n, bilimlerin, metotlar\u0131n olabilece\u011fi kulaklara f\u0131s\u0131ldand\u0131\u011f\u0131nda, cehennemlik, sapk\u0131nl\u0131k, k\u00e2firlik s\u00f6ylemlerinin yan\u0131 s\u0131ra, s\u0131n\u0131r tan\u0131maz \u2018ter\u00f6r\u2019\u00fcn her bi\u00e7imi (Ba\u015f\u0131 kesilme en basitidir. \u00c7arm\u0131ha gerilme, ate\u015fte yak\u0131lma, ipe \u00e7ekilme, \u00f6m\u00fcr boyu k\u00fcrek cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lma, i\u015fkenceye yat\u0131r\u0131lma, \u00f6l\u00fcnceye kadar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lma, hapishanelerde \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclme, kar\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lma, s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmenin s\u0131n\u0131rs\u0131z bi\u00e7imleri, asimilasyon vb.) devrededir. <\/p>\n
Be\u015f bin y\u0131ld\u0131r y\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tar\u0131m-k\u00f6y toplumundan adeta intikam al\u0131rcas\u0131na hareket eden merkezi uygarl\u0131\u011f\u0131n, 2000\u2019li y\u0131llarda bu toplumu t\u00fcm\u00fcyle iflas ettirip son izlerini de silmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olmaktay\u0131z. \u00c7evrenin y\u0131k\u0131m\u0131, asl\u0131nda TARIM-K\u00d6Y TOPLUMU\u2019ndan intikam alman\u0131n son bi\u00e7imidir. \u00c7ok ilgin\u00e7tir, susturulan Toplumsal Do\u011fa\u2019n\u0131n yerine, Birinci Do\u011fa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli felaketlerle (iklimin \u0131s\u0131nmas\u0131, kurakl\u0131k, kutup buzlar\u0131n\u0131n h\u0131zla erimesi, t\u00fcrlerin h\u0131zla yok olmas\u0131, sel ve hortum felaketleri vb.) bu y\u0131k\u0131ma cevab\u0131n\u0131 vermektedir. Bazen insanl\u0131k (susturulmu\u015f insanl\u0131k) en dilsiz do\u011fa kesilebilmektedir. Bunun ac\u0131, ama ger\u00e7ek oldu\u011funu kim ink\u00e2r edebilir ki? <\/p>\n
Tarih paradigmas\u0131ndaki en temel de\u011fi\u015fiklik, tar\u0131m-k\u00f6y toplumu (M.\u00d6. 10000 – g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar) olmadan \u015fehir temelli sermaye ve iktidar tekelcili\u011finin geli\u015fmeyece\u011fine ili\u015fkin olmal\u0131d\u0131r. En temel y\u00f6ntem-sel de\u011fi\u015fikli\u011fe bu noktadan gidilebilir. Rosa Luxemburg\u2019un \u00e7ok y\u00fczeysel dile getirdi\u011fi \u201cKapitalist olmayan toplum olmadan, kapitalizm, sermaye birikimcili\u011fi, tekelcili\u011fi olmaz bi\u00e7imindeki tan\u0131m\u0131n\u0131 t\u00fcm tarihe ve sermaye bi\u00e7imlerine yaymak daha do\u011fru bir anlat\u0131m tarz\u0131d\u0131r sermayenin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesinin tarihsel-toplum boyunca ifadesidir. K. Marks\u2019\u0131n saf kapitalist toplum modeli, yapt\u0131\u011f\u0131 en temel yanl\u0131\u015fl\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir toplum ne pratik, ne de teorik olarak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130spat\u0131 basittir: Diyelim ki, bir toplumda sadece kapitalistler (b\u00fcrokratlar\u0131yla birlikte) ve i\u015f\u00e7iler (i\u015fsizleriyle birlikte) vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc saf kapitalist toplum bunu \u00f6ng\u00f6rmektedir. Sermayenin fabrikalar\u0131nda toplam y\u00fcz mal biriminin \u00fcretildi\u011fini varsayal\u0131m. Yirmi be\u015f mal birimi \u00fccreti kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda i\u015f\u00e7ilerin olmaktad\u0131r. Yirmi be\u015f birim ise sermayedar s\u0131n\u0131f\u0131n kullan\u0131m\u0131na kals\u0131n. Peki, geriye kalan elli mal birimine ne olacak? Geriye kalanlar ya \u00e7\u00fcr\u00fcyecek, ya bedava da\u011f\u0131tacakt\u0131r. Saf kapitalist toplum modeline g\u00f6re ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fc m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/p>\n
Rosa, bu noktadan kalkarak, elli mal birimi ancak kapitalist olmayan topluma k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 sat\u0131l\u0131rsa sistemin m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini s\u00f6ylerken, do\u011frunun k\u0131y\u0131lar\u0131nda gezinmektedir. Toplumsal ger\u00e7eklik daha kapsaml\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca k\u00e2r\u0131n ve ona dayal\u0131 sermaye birikiminin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denmeyen toplumsal art\u0131 oldu\u011funu \u00e7ok iyi bilmek ve hi\u00e7 unutmamak gerekir. Kapitalist olmayan toplum kimdir? Ba\u015fta tarihsel tar\u0131m-k\u00f6y toplumudur evlere kapat\u0131lm\u0131\u015f kad\u0131n toplumudur \u015fehrin yoksul, eme\u011fiyle ge\u00e7inen zanaatk\u00e2r ve i\u015fsiz (ianeyle ge\u00e7inen) kesimidir. Ger\u00e7eklik b\u00f6yle konulunca, be\u015f bin y\u0131ll\u0131k uygarl\u0131k ve en sistematik d\u00f6nemi olan son d\u00f6rt y\u00fcz y\u0131ll\u0131k kapitalist d\u00fcnya sistemini daha iyi \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek imk\u00e2n d\u00e2hilinde olacakt\u0131r. T\u00fcm tarih boyunca sermaye ve iktidar olarak \u00f6rg\u00fctlenen \u015febeke (aristokrasi, efendi, burjuvazi, devletl\u00fb, iktidarl\u0131 vb.) toplam n\u00fcfusun tahminen hi\u00e7bir zaman y\u00fczde on\u2019unun \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla toplumsal do\u011fan\u0131n ana g\u00f6vdesi her zaman y\u00fczde doksan\u0131n \u00fcst\u00fcndedir. <\/p>\n
O halde y\u00f6ntem a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6yleyelim: Y\u00fczde onun tarihselle\u015ftirilmesi, sistemle\u015ftirilmesi, d\u00fc\u015f\u00fcncenin temel objesi k\u0131l\u0131nmas\u0131 m\u0131 daha bilimsel do\u011fru bir yoldur, yoksa y\u00fczde doksan\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n tarihselle\u015ftirilmesi, sistemle\u015ftirilmesi, d\u00fc\u015f\u00fcncenin temel objesi k\u0131l\u0131nmas\u0131 m\u0131 daha do\u011fru bilimsel bir y\u00f6ntemdir? Cevab\u0131 aranmas\u0131 gereken temel ger\u00e7eklik budur. Belki d\u00fc\u015f\u00fcnce, bilim ve y\u00f6ntem yo\u011funlu\u011fu y\u00fczde onun tekelinde oldu\u011fu i\u00e7in ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fc m\u00fcmk\u00fcn olmaz denilebilir. Ama bu tekel son tahlilde toplumsal art\u0131n\u0131n gasp\u0131, a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczerine kurulmam\u0131\u015f m\u0131d\u0131r? En \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve ideolojik grup olmas\u0131 bu ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n\u0131 hakl\u0131 k\u0131lar m\u0131? Y\u00fczde bir bile olsa, iyi \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f bir zor, milyonlar\u0131 h\u00fckm\u00fc alt\u0131na alabilir, milyonlar\u0131 bile y\u00f6netebilir. S\u00f6ylediklerini en temel bilim ve y\u00f6ntem olarak s\u00f6yleyebilir. Bu ger\u00e7ek, hakikat anlam\u0131na gelebilir mi? Bir avu\u00e7 zorbay\u0131 ve tekelciyi kim hakikat olarak ilan ediyor? \u0130lan edenlerin, mitoloji, din, felsefe, bilim ve sanat olarak sunanlar\u0131n, sermaye ve zorba \u015febekenin iktidar\u0131na ba\u011flanmas\u0131 toplumsal hakikati (y\u00fczde doksan\u0131n hakikatini) de\u011fi\u015ftirebilir mi? Sorunu b\u00f6yle koymak gerekti\u011fi gayet a\u00e7\u0131kt\u0131r. Hi\u00e7bir ideolojik, bilimsel, dinsel, felsefi ve sanatsal hegemonyan\u0131n bu ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirmeye g\u00fcc\u00fc yetmez, yetmemelidir. <\/p>\n
Tarihsel-toplumu bu ana y\u00f6ntemin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131sal olarak inceledi\u011fimizde, \u00e7e\u015fitli d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imleriyle (mitolojik, dinsel, felsefi, bilimsel ve sanatsal) ifadeye kavu\u015fturmak istedi\u011fimizde, hakikatin boyutlar\u0131 \u00e7ok daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131nacak ve anlam bulacakt\u0131r. Demokratik uygarl\u0131k, tarihsel-toplumun bu iki y\u00f6nl\u00fc (yani yap\u0131sall\u0131\u011f\u0131, nesnelli\u011fi ve ifade tarz\u0131 olarak \u00f6znelli\u011fi i\u00e7inde) anlat\u0131m\u0131 olan \u00e7ok daha geli\u015fkin bir sistematikli\u011fe kavu\u015fturulabilir. Toplumsal do\u011fan\u0131n da kapsaml\u0131 tarihselli\u011fi ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde sistemle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn ve gereklidir. Bilimsel devrimin, sosyal bilimin paradigmatik temeline bu sistematik analiz oturtulmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Y\u00f6ntem sorununa b\u00f6ylesi bir yakla\u015f\u0131m, toplumsal do\u011fay\u0131 t\u00fcm tarihsel zenginli\u011fi ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde daha \u00e7ok sunma yetene\u011findedir. \u0130lk bak\u0131\u015fta g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, <\/p>\n
a- Sermayesiz ve iktidars\u0131z toplum m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ama toplumsuz sermaye ve iktidar m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
b- Sermayesiz ekonomi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ama ekonomisiz sermaye m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/p>\n
c- Devletsiz toplum m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ama toplumsuz devlet m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/p>\n
d- Kapitalistsiz, feodalsiz, efendisiz toplum m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ama toplumsuz kapitalist, feodal ve efendi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
e- S\u0131n\u0131fs\u0131z toplum m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ama toplumsuz s\u0131n\u0131f m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/p>\n
f- \u015eehirsiz k\u00f6y-tar\u0131m m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ama k\u00f6y ve tar\u0131ms\u0131z \u015fehir m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
g- Hukuksuz toplum m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ama ahlaks\u0131z toplum m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
h- Kendi \u00e7al\u0131p kendi oynayan ki\u015fi misali toplumu politikas\u0131z ve ahlaks\u0131z duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ama o zaman toplum yeni Leviathan (ulus-devlet fa\u015fizmi) taraf\u0131ndan par\u00e7alan\u0131p yutulmaktad\u0131r ki, toplumun ve insan\u0131n \u00f6l\u00fcm an\u0131 da b\u00f6yle seyirlik olmaktad\u0131r. Soyk\u0131r\u0131m\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi and\u0131r bu an. Michel Foucault\u2019nun insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ilan etti\u011fi and\u0131r bu an. Friedrich Nietzsche\u2019nin toplumun ve insan\u0131n i\u011fdi\u015fle\u015ftirilip c\u00fccele\u015ftirildi\u011fini, kar\u0131ncala\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi, s\u00fcr\u00fc ve kitle olarak ilan etti\u011fi and\u0131r bu an. Toplumun M. Weber\u2019in \u2018demir kafesi\u2019ne kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 and\u0131r bu an!
Demokratik uygarl\u0131k paradigmas\u0131 bu anda devreye girmek durumunda ve zorundad\u0131r: <\/p>\n
1- Tar\u0131m ve k\u00f6y olmadan toplum s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemeyece\u011fine g\u00f6re, resmi uygarl\u0131k tarihi boyunca hep s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131 konusu olmu\u015f bu toplum kesiminin tarih boyunca g\u00f6sterdi\u011fi direni\u015f ancak politik toplum haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesiyle kendi amac\u0131na kavu\u015fabilir. <\/p>\n
2- Sermaye ve iktidar tekellerinin \u00fcsleri olmadan kent m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Uygarl\u0131k tarihi boyunca s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131n\u0131n \u00fcsleri rol\u00fcne zorlanan kentin ger\u00e7ek kurtulu\u015fu, politik kent toplumu haline geli\u015f ve demokratik y\u00f6netimle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Tarihte \u00e7ok zengin olan kentlerin demokratik ve konfederalist y\u00f6netimi daha da geli\u015ftirilerek, kanserolojik yap\u0131lar y\u0131\u011f\u0131n\u0131 olmaktan kurtar\u0131labilir. <\/p>\n
3- Ekonomi \u00fczerine kurulu sermaye ve iktidar tekelleri daralt\u0131l\u0131p ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131ncaya kadar ne ekonomik bunal\u0131mlar ne sorunlar t\u00fckenebilir. Ba\u015fta i\u015fsizlik, a\u00e7l\u0131k ve yoksulluk olmak \u00fczere, \u00e7evre tahribat\u0131, her t\u00fcr gereksiz s\u0131n\u0131fla\u015fma, sosyal hastal\u0131klar ve sava\u015flar\u0131n temel nedeni, sermaye ve iktidar gruplar\u0131n\u0131n toplumsal art\u0131k-de\u011fer \u00fczerinde pay kapma ve paylar\u0131n\u0131 artt\u0131rma m\u00fccadelesidir. Toplumsal do\u011fa t\u00fcm bu sorunlar ve hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 esnek zarla donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki, sermaye ve iktidar ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 halinde bile ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir. Tarih e\u011fer ekonomik ve s\u0131n\u0131fsal a\u00e7\u0131dan yaz\u0131l\u0131p okunacaksa, ancak bu paradigma ile ger\u00e7ek anlam\u0131na kavu\u015fabilir. <\/p>\n
4- Sermaye ve iktidar tekeli olmadan toplumun do\u011fal hali, ahlaki ve politik toplumdur. T\u00fcm insan toplumu do\u011fu\u015fundan s\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcne kadar bu niteli\u011fi ya\u015famak durumundad\u0131r. K\u00f6leci, feodal, kapitalist, sosyalist toplum kal\u0131plar\u0131 toplumsal do\u011faya giydirilmek istenen elbise misali ger\u00e7e\u011fi ifade etmezler. B\u00f6yle iddialar olabilir, ama b\u00f6yle toplumlar yoktur. Toplumun esas hali ahlaki ve politik olup, tarih boyunca sermaye ve iktidar tekelleriyle hep s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131ndan, s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fcklerinden, s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirildiklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc tam geli\u015fme imk\u00e2n\u0131 bulamam\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
5- Demokratik siyasetin temel g\u00f6revi, ahlaki ve politik toplumu \u00f6zg\u00fcr temellerde kendi i\u015flevine kavu\u015fturmak olabilir. B\u00f6ylesine i\u015flevsel olabilen toplumlar a\u00e7\u0131k, \u015feffaf demokratik toplumlard\u0131r. Demokratik toplum ne kadar geli\u015fmi\u015fse, ahlaki ve politik toplum da o denli i\u015flevsel olabilecektir. Demokratik siyaset sanat\u0131 bu t\u00fcr toplumlar\u0131 s\u00fcrekli i\u015flevsel k\u0131lmaktan sorumludur. Toplumlar\u0131 \u2018toplum m\u00fchendisli\u011fi\u2019nce yaratmak demokratik siyasetin g\u00f6revi de\u011fildir. Bu t\u00fcr m\u00fchendislik liberalizmin sermaye ve iktidar tekeli olu\u015fturma faaliyetidir. <\/p>\n
6- Tarih boyunca uygarl\u0131k ad\u0131na kurulan t\u00fcm krall\u0131klar, imparatorluklar, cumhuriyetler, kent ve ulus-devletler tek ve toplu olarak, uzla\u015fm\u0131\u015f ve rekabet\u00e7i halleriyle, hegemonik ve e\u015fit duru\u015flar\u0131yla \u00f6z\u00fcnde sermayenin iktidarla\u015fm\u0131\u015f, devletle\u015fmi\u015f bi\u00e7imleridir. <\/p>\n
Ahlaki ve politik toplumun hedefi hi\u00e7bir zaman bu t\u00fcr tekeller haline gelmek olamaz. Ancak onlardan ya ba\u011f\u0131ms\u0131z ya da ko\u015fullu bar\u0131\u015f i\u00e7inde uzla\u015fma halinde ya\u015fayabilir. Bu durumlarda demokratik uygarl\u0131kla resmi iktidar uygarl\u0131klar\u0131 \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imler alt\u0131nda uzla\u015fabilirler. Bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7leri bu ko\u015fullu uzla\u015fmalara dayand\u0131\u011f\u0131ndan, di\u011fer t\u00fcm tarih zamanlar\u0131 ya toplumlar\u0131n i\u00e7inde ya \u00fcst\u00fcnde s\u00fcrekli sava\u015f hali i\u00e7indedir. <\/p>\n
7- Toplum s\u00fcrekli tekelci s\u00f6m\u00fcr\u00fc sava\u015flar\u0131na (i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda) dayanmak durumunda olmad\u0131\u011f\u0131ndan, \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imler alt\u0131nda kendi demokratik uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (hem tar\u0131m-k\u00f6y zemininde, hem kentin emek\u00e7ileri i\u00e7inde) geli\u015ftirmek durumundad\u0131r. Tarih sadece iktidar ve devletler y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n (en insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 ve k\u00f6hne yap\u0131lar ve sava\u015flar\u0131n arac\u0131) toplam\u0131 olmay\u0131p, ondan katbekat (her zaman toplumsal do\u011fan\u0131n y\u00fczde doksan\u0131n \u00fcst\u00fcndeki varl\u0131\u011f\u0131) daha fazla demokratik uygarl\u0131k \u00f6rnekleriyle doludur. T\u00fcm aile, kabile ve a\u015firet sistemleri, konfederasyonlar\u0131, kent demokrasileri (Bilindi\u011fi kadar\u0131yla en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnek Atina\u2019d\u0131r) ve demokratik konfederalizmleri, manast\u0131rlar, tekkeler, kom\u00fcnler, e\u015fitlik\u00e7i partiler, sivil toplumlar, tarikatlar, mezhepler, iktidarla\u015fmam\u0131\u015f din ve felsefe topluluklar\u0131, kad\u0131n dayan\u0131\u015fmalar\u0131, yaz\u0131ya ge\u00e7irilmemi\u015f say\u0131s\u0131z dayan\u0131\u015fmac\u0131 cemaat ve meclisleri vb. devasa toplumsal gruplar demokratik uygarl\u0131\u011f\u0131n hanesine kaydedilmelidir. Ne yaz\u0131k ki, bu topluluklar\u0131n tarihi sistemlice yaz\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. H\u00e2lbuki ger\u00e7ek insanc\u0131l tarih bu gruplar\u0131n sistematik ifadesi olabilir. <\/p>\n
8- Resmi iktidar uygarl\u0131klar\u0131 sermaye ve silah tekelleriyle ideolojik hegemonyay\u0131 i\u00e7 i\u00e7e s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcklerinden, demokratik uygarl\u0131\u011f\u0131n ideolojisi hep zay\u0131f ve sistemsiz kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ktidarlarca s\u00fcrekli bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve sapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015flar, \u00e7o\u011funlukla yok edilmi\u015flerdir. Nice bilge, bilim, felsefe, din, mezhep ve sanat\u00e7\u0131 teslim olmad\u0131klar\u0131nda, \u00f6zg\u00fcr vicdan\u0131n sesini dinlediklerinde en a\u011f\u0131r cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve susturulmu\u015flard\u0131r. Bunun tarihinin yaz\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131nda de\u011fildir. Demokratik uygarl\u0131\u011f\u0131 sistematik bir tarihsel toplum ifadesine kavu\u015fturmak ba\u015fta gelen entelekt\u00fcel g\u00f6revlerimizdendir. <\/p>\n
9- D\u00fcnya kapitalist sistemin son d\u00f6rt y\u00fcz y\u0131l\u0131ndaki t\u00fcm ideolojik, idari, askeri, ekonomik, iktidar tekeli olarak ulus-devlet uygarl\u0131k sistemine kar\u015f\u0131l\u0131k, demokratik uygarl\u0131\u011f\u0131n kent demokrasisi (\u0130talya\u2019da) ve kon-federasyonlar\u0131 (Almanya\u2019da), k\u00f6yl\u00fc isyanlar\u0131 ve kom\u00fcnleri, i\u015f\u00e7i isyanlar\u0131 ve kom\u00fcnleri (Paris Kom\u00fcn\u00fc), reel sosyalizm deneyleri (d\u00fcnyan\u0131n \u00fc\u00e7te birinde), ulusal kurtulu\u015f s\u00fcre\u00e7leri (devlet ve iktidar olmayan halleri), \u00e7ok say\u0131da demokratik partiler, sivil toplumlar, en son ekolojik ve feminist hareketler, t\u00fcm demokratik gen\u00e7lik hareketleri, sanat festivalleri ve iktidar ama\u00e7lamayan yeni dinsel hareketlere kadar uzanan geni\u015f yelpaze i\u00e7inde yer alan hareketlerin, tam b\u00fct\u00fcnle\u015fmemi\u015f de olsa, k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmemesi gereken bir sistemati\u011fi vard\u0131r. <\/p>\n
10- G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ulus-devlet sistemati\u011fi a\u011f\u0131r sorunlar ya\u015fasa ve \u00e7atlakl\u0131klar\u0131 her g\u00fcn artsa da, halen ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel alanda en g\u00fc\u00e7l\u00fc sistemati\u011fe sahiptir. Ulus-devletler (say\u0131lar\u0131 iki y\u00fcz\u2019\u00fc a\u015f\u0131yor), b\u00f6lgesel birlikler (ba\u015fta Avrupa Birli\u011fi, ABD-Kanada-Meksika, G\u00fcneydo\u011fu Asya) ve k\u00fcresel BM (Birle\u015fmi\u015f Milletler) ile temsil edilmesine kar\u015f\u0131l\u0131k, demokratik uygarl\u0131k sisteminin D\u00fcnya Sosyal Forumu gibi gev\u015fek ve formsuz, devlet ve iktidar olmayan \u00e7e\u015fitli emek\u00e7i ve halk birlikleri \u00e7ok yetersizdirler. Yetersizlik ideolojik ve yap\u0131sal temeldedir. Bu yetersizli\u011fi gidermek i\u00e7in D\u00fcnya Demokratik Konfederalizmi, b\u00f6lgesel ve yerel ulusal demokratik konfederasyonlar, bunlar\u0131n parti ve sivil toplum ayg\u0131tlar\u0131 geli\u015ftirilmek durumundad\u0131r.<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
\t<\/p>\n