\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/906-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
-E\u011fitim olduk\u00e7a ciddi bir sorun, e\u011fitim sorunlar\u0131n\u0131 gidermek i\u00e7in olduk\u00e7a uzun bir zamana ihtiya\u00e7 vard\u0131r? Siz Federal K\u00fcrdistan b\u00f6lgesi olarak bu konuda yenisiniz ciddi bir tecr\u00fcbeniz olmamas\u0131na ra\u011fmen bu i\u015fe ba\u015flad\u0131n\u0131z. Bu i\u015fe nas\u0131l ba\u015flad\u0131n\u0131z bu i\u015fe ba\u015flarken kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funuz sorunlar neydi? K\u0131saca bize anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? <\/p>\n
Her \u015feyden \u00f6nce K\u00fcrtlerin ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu onca felaketin unutulmamas\u0131 gerekiyor. \u00d6zelde 1980\u2019l\u0131 y\u0131llarda Halep\u00e7e, Enfal operasyonlar\u0131 ve daha ba\u015fka kimyasal silahlarla yap\u0131lan katliamlar\u0131n sonucunda K\u00fcrdistan\u2019da 4 bin be\u015f y\u00fcz k\u00f6y yak\u0131l\u0131p viran edildi. Bu k\u00f6ylerde ya\u015fayan insanlar zoraki kamplara toplat\u0131ld\u0131 ayn\u0131 zamanda bu k\u00f6ylerde ki okullarda ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. Yine bu toplama kamplar\u0131na kapat\u0131lan insanlar\u0131m\u0131z kendi ya\u015famlar\u0131n\u0131 devam ettirebilmesi i\u00e7in okuyan \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 okullardan ald\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6nderdiler. Bu t\u00fcr durumlardan kaynakl\u0131 K\u00fcrdistan\u2019da okuma d\u00fczeyi olduk\u00e7a d\u00fc\u015ft\u00fc. <\/p>\n
Saddam d\u00f6neminde okullarda okutulan m\u00fcfredat tamam\u0131yla \u015foven ve Baas milliyet\u00e7ili\u011fini farz k\u0131lan bir e\u011fitim sistemiydi. 1991 y\u0131l\u0131nda K\u00fcrdistan\u2019da serh\u0131ldanlar geli\u015fti\u011finde K\u00fcrdistan\u2019\u0131 ele ge\u00e7irdik fakat bize b\u0131rak\u0131lan viran edilmi\u015f bir K\u00fcrdistan\u2019d\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te sayg\u0131 de\u011fer \u00f6\u011fretmenlerimizin emekleri g\u00f6r\u00fcnmezlikten gelinemez. E\u011fitim ve \u00f6\u011fretimin durmamas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm zorluklara g\u00f6\u011f\u00fcs geldiler. Ko\u015fullar\u0131n olduk\u00e7a zor, eksikliklerin \u00e7ok fazla oldu\u011fu b\u00f6ylesi bir d\u00f6nemde e\u011fitim olay\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemli bir projeydi. Biliniyor bu d\u00f6nemde BM\u2019nin Irak \u00fczerinde, Irak\u2019\u0131n ise K\u00fcrdistan\u2019a uygulam\u0131\u015f oldu\u011fu ambargo s\u00f6z konusuydu. Bunun yan\u0131 s\u0131ra kom\u015fu \u00fclkelerde de yer yer K\u00fcrdistan\u2019a ambargo uyguluyorlard\u0131. Fakat siyasi irade ve halk\u0131n iradesinin yan\u0131nda \u00f6\u011fretmenlerimizin g\u00fc\u00e7l\u00fc iradesi e\u011fitim seferberli\u011finin durmas\u0131na izin vermedi. \u00d6\u011fretmenlerimiz bazen alt\u0131 yedi ay maa\u015f almadan bu kutsal g\u00f6revlerini yerine getirdiler. Bu b\u00fcy\u00fck \u00e7aba ve g\u00fc\u00e7l\u00fc iradi duru\u015f e\u011fitim projesinin aral\u0131ks\u0131z devam etmesine yol a\u00e7t\u0131. Bu g\u00fcn ise yeni bir d\u00f6neme girdik. 1991 y\u0131l\u0131nda K\u00fcrdistan genelinde ki okul say\u0131s\u0131 1320 idi K\u00fcrdistan genelinde ki t\u00fcm \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 ise 480 bindi. Bu g\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019da okuyan \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 1milyon 500 bin ki\u015fiye ula\u015ft\u0131. Okul say\u0131s\u0131 ise 5 bin 6 y\u00fcze ula\u015ft\u0131. <\/p>\n
Katliamlardan halk\u0131n psikolojisi bozulmu\u015ftu<\/p>\n
K\u00fcrdistan\u2019da ki e\u011fitimden bahsederken sadece ekonomik, sosyal ve siyasal ko\u015fullardan bahsetmek bu durumu tam olarak kar\u015f\u0131lamayabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrdistan\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen katliamlar 1987\u2019de enfal operasyonlar\u0131 ba\u015flad\u0131, 1988 y\u0131l\u0131nda Halep\u00e7e katliam\u0131 yap\u0131ld\u0131. 1991 y\u0131l\u0131nda ise biz e\u011fitime ba\u015flad\u0131k bu durumda halk\u0131n ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu ac\u0131lar daha \u00e7ok tazeydi ve halk psikolojisi bozulmu\u015ftu. E\u011fitim olay\u0131 halk\u0131n kendine ve geleceklerine olan g\u00fcvenini tazeledi. Ayn\u0131 zamanda bozulmu\u015f halk psikolojisi \u00fczerinde olumlu etki yaratt\u0131 onlara umut verdi. Bizim i\u00e7in e\u011fitim olay\u0131 sadece bir alfabenin \u00f6\u011fretilmesi de\u011fildi. Her \u015feyden \u00f6nce kendine g\u00fcvenen bir K\u00fcrt \u015fahsiyetinin do\u011fmas\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulundu ve bunun yan\u0131 s\u0131ra halk\u0131n bozulmu\u015f psikolojisinin d\u00fczelmesiydi. <\/p>\n
Daha modern bir e\u011fitime ge\u00e7i\u015f yap\u0131ld\u0131<\/p>\n
-Bu d\u00f6nemden bu yana e\u011fitim i\u00e7in neler yap\u0131ld\u0131?<\/p>\n
Bu d\u00f6nemden sonra halk\u0131n k\u00f6ylerine d\u00f6nmeleri i\u00e7in gereken yard\u0131m yap\u0131ld\u0131. Yeniden k\u00f6yler kuruldu ve bir\u00e7ok k\u00f6yde okullar yeniden in\u015fa edildi. <\/p>\n
Bu g\u00fcn ise e\u011fitim sistemimizin daha modern bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilmesi gerekti\u011fine inand\u0131k. 2007 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir e\u011fitim konferans\u0131nda bu durumu karar alt\u0131na ald\u0131k. Bu sistemde de baz\u0131 yetmezlikler var. Ama bu sene sistemin var olan eksiklerini gidermek i\u00e7in \u00e7aba i\u00e7inde olaca\u011f\u0131z. E\u011fitim projesi s\u00fcrekli yenilik isteyen ve devam eden bir projedir. Her sene \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 ve halk\u0131n istemleri artmaktad\u0131r. Bizde Federal K\u00fcrdistan h\u00fck\u00fcmeti olarak halk\u0131n bu istemlerini yerine getirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. <\/p>\n
Yeni sistem \u00f6\u011frenci merkezlidir<\/p>\n
Eski sisteme g\u00f6re ilkokul alt\u0131, orta ve lise ise \u00fc\u00e7er y\u0131ld\u0131. Bu sistemde ilkokulu bitirip terk eden bir\u00e7ok kesim vard\u0131 ve alt\u0131 y\u0131l okuman\u0131n ilkokul i\u00e7in yetersiz olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck onun i\u00e7in ortaokul ile ilkokulu birle\u015ftirdik. Ve dokuz y\u0131l okumay\u0131 zorunlu hale getirdik. B\u00f6ylelikle her \u00e7ocuk i\u00e7in K\u00fcrdistan\u2019da dokuz y\u0131l okuma zorunlulu\u011fu getirildi. Yeni sistemde e\u011fitim kitaplar\u0131 ve s\u0131nav sistemleri tamam\u0131yla de\u011fi\u015ftirildi. Yeni e\u011fitim sistemimizin temel felsefesi \u00f6\u011frenciyi esas al\u0131yor. Eski sistemde \u00f6\u011fretmen kendisinde istenen dersi verip \u00e7ekip gidiyordu.\u00a0 \u00d6\u011frenci ise buna kar\u015f\u0131l\u0131k kitapta ki b\u00f6l\u00fcm\u00fc ezberleyip kendisinde istenen g\u00f6revi yerine getirmi\u015f oluyordu. Yeni sistemde \u00f6\u011frencinin konu\u015fmas\u0131 soru sormas\u0131 ve derste aktif olmas\u0131 gerekiyor. Yani \u00f6\u011frenci ile \u00f6\u011fretmen aras\u0131nda herhangi bir korku ya da kayg\u0131 olmayacak ama \u00f6\u011fretmen ile \u00f6\u011frenci aras\u0131nda ki sevgi sayg\u0131 noktas\u0131nda da bir a\u015f\u0131nma olmayacakt\u0131r. Yeni sistem \u00f6\u011frencinin daha serbest ve \u00f6zg\u00fcr olmas\u0131n\u0131 getiriyor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ekip ile \u00e7al\u0131\u015fma esas al\u0131nacak. Her be\u015f alt\u0131 \u00f6\u011frenci kendi projeleri ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 birlikte yapmalar\u0131 gerekecek. \u015euan belki s\u0131n\u0131f ve okullar\u0131m\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f oldu\u011fumuz bu projeye g\u00f6re haz\u0131r olmayabilir. Bir\u00e7ok k\u00f6y\u00fcm\u00fczde bulunan okullar birbirlerinden \u00e7ok uzaklar, yine baz\u0131 okullar\u0131m\u0131zda s\u0131n\u0131flar olduk\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck fakat say\u0131 olarak olduk\u00e7a kalabal\u0131klar. Fakat yava\u015f yava\u015f daha modern okullar yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Bu sene bir\u00e7ok yeni proje yerine getirildi. <\/p>\n
Fen Bilimleri \u00d6\u011fretmenleri noktas\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131m\u0131z var<\/p>\n
-2006 ve 2007 y\u0131l\u0131nda K\u00fcrdistan da bir e\u011fitim konferans\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti bu konferansta \u00f6\u011fretmenlerin %16\u2019s\u0131 Arap, %13 K\u00fcrt ve %16\u2019s\u0131 \u0130ngilizce \u00f6\u011fretmenleriymi\u015f mevcut konumda bu durumda bir de\u011fi\u015fiklik var m\u0131?<\/p>\n
Her sene bir\u00e7ok \u00f6\u011fretmenimiz okullarda mezun oluyor. Fakat e\u011fitim bakanl\u0131\u011f\u0131 olarak en \u00e7ok zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z nokta biyoloji, fen, matematik, kimya ve \u0130ngilizce \u00f6\u011fretmenlerinin yoksunlu\u011fudur. Bizim bir\u00e7ok okulda bu dersleri verecek \u00f6\u011fretmen eksikli\u011fi s\u00f6z konusudur. K\u00fcrt\u00e7e ders verme noktas\u0131nda ciddi \u00f6\u011fretmen s\u0131k\u0131nt\u0131m\u0131z yok fakat tecr\u00fcbe ve profesyonellik noktas\u0131nda baz\u0131 eksikliklerimiz olabilir. Fakat sistem ray\u0131na oturmu\u015ftur, \u00f6nemli olanda budur. <\/p>\n
Her ge\u00e7en g\u00fcn \u00f6\u011fretmen say\u0131s\u0131 artmaktad\u0131r. 2008 ile 2009 e\u011fitim \u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131nda 90 bin \u00f6\u011fretmen bu sene ise 96 bin \u00f6\u011fretmene ula\u015ft\u0131k. Yine yeni mezun olan \u00f6\u011fretmenlerimizden K\u00fcrt\u00e7e, Arap\u00e7a, Tarih, co\u011frafya ve Edebiyat \u00f6\u011fretmenlerin say\u0131lar\u0131 Fen bilimlerinkinden fazlad\u0131r. Bu sene yeni 3 bin 200 \u00f6\u011fretmen tayin edildi. <\/p>\n
Her sene yeni okul binalar\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r<\/p>\n
-Yine ayn\u0131 konferansa K\u00fcrdistan\u2019da ki ilkokul binalar\u0131n\u0131n %94\u2019\u00fcn\u00fcn kiraland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor. \u015euan bu konuda bir de\u011fi\u015fiklik var m\u0131?<\/p>\n
Do\u011frudur kiralanm\u0131\u015f okul binalar\u0131m\u0131z var fakat say\u0131lar\u0131 o kadar de\u011fildir. Bu sene 3 bin okulumuzda bir \u00f6\u011f\u00fcn e\u011fitim vermektedir. Bunlar \u00e7o\u011funlukla k\u0131rsal kesimde ki okullar\u0131m\u0131zd\u0131r. 2 bin 300 okulumuz iki \u00f6\u011f\u00fcnl\u00fckt\u00fcr bunlar\u0131n ise \u015fehir, kasaba ve nahiyelerimizde bulunan okullard\u0131r. 230 okulumuz ise \u00fc\u00e7 \u00f6\u011f\u00fcnl\u00fckt\u00fcr. Her sene yeni binalar yap\u0131lmaktad\u0131r. \u015euan elimizde 465 yeni okul projesi var. Bunlardan ana okul, ilkokul, orta ve liseler i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen projelerdir. \u0130ki y\u0131l i\u00e7in bu projelerin hepsi tamamlanacakt\u0131r. B\u00f6ylelikle \u00fc\u00e7 \u00f6\u011f\u00fcn ile e\u011fitimlerine devam eden okullar\u0131m\u0131z kalmayacak hatta iki \u00f6\u011f\u00fcn devam eden okullar\u0131m\u0131zdan baz\u0131lar\u0131 da bir \u00f6\u011f\u00fcne inecektir. <\/p>\n
E\u011fitim b\u00fct\u00e7esi 150 milyar dinar<\/p>\n
-K\u00fcrdistan\u2019da e\u011fitim i\u00e7in ayr\u0131lan b\u00fct\u00e7e ne kadard\u0131r?<\/p>\n
Bu sene federal K\u00fcrdistan h\u00fck\u00fcmeti e\u011fitim i\u00e7in 150 milyar dinar b\u00fct\u00e7e ay\u0131rd\u0131 bu b\u00fct\u00e7e parlamento taraf\u0131nda da kabul edildi. Buna g\u00f6re 106 modern okul yap\u0131lacakt\u0131r. Biz modern derken sadece yeni binalar\u0131n yap\u0131m\u0131ndan bahsetmiyoruz. Yeni e\u011fitim sistemimize g\u00f6re \u00f6\u011frencinin t\u00fcm ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak binalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bizim yeni e\u011fitim sistemiyle e\u011fitim saatlerini de art\u0131rmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc mevcut e\u011fitim saati ile d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f oldu\u011fumuz e\u011fitimi vermemiz olduk\u00e7a zor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. E\u011fitim saati art\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda her okulun kafeterya ve yemekhanesinin de olmas\u0131 gerekiyor.\u00a0 Yeni sisteme g\u00f6re 106 okul yap\u0131lacak bunun yan\u0131 s\u0131ra S\u00fcleymaniye, Duhok, Hewler, Maxmur, Sincar ve Xaneqin\u2019de okul binalar\u0131m\u0131z yap\u0131lacakt\u0131r. <\/p>\n
Anadilde e\u011fitim her ulusun hakk\u0131d\u0131r<\/p>\n
-Bir \u00e7ocuk i\u00e7in kendi anadiliyle e\u011fitim g\u00f6rmenin faydas\u0131 nedir?<\/p>\n
Ana diliyle e\u011fitim g\u00f6rmek her halk\u0131n ya da ulusun do\u011fal hakk\u0131d\u0131r. Her yerde \u00e7ocu\u011fun anas\u0131 ya da babas\u0131na kendi \u00e7ocu\u011funu hangi dilde okulla g\u00f6nderece\u011fi imkan\u0131 verilmelidir. Ana baba \u00e7ocu\u011funu kendi anadilleriyle mi yoksa ba\u015fka dilden mi okutmak istiyorlar o onlar\u0131n tercihine b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu imkan onlara tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u015eimdi K\u00fcrdistan\u2019da bu imkan tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7o\u011funlukla okullar\u0131m\u0131zda K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitim g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ayn\u0131 zamanda Arap\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e ve S\u00fcryani ve Ermenice e\u011fitim vard\u0131r. <\/p>\n
Bu okullar\u0131n e\u011fitim \u00fczerinde olumlu ya da olumsuz bir etkileri yok<\/p>\n
-K\u00fcrdistan\u2019da bir\u00e7ok yabanc\u0131 \u00fclkeler ad\u0131na okullar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bu okullar\u0131n say\u0131lar\u0131 ve hangi \u00fclkelere ait oldu\u011fu hakk\u0131nda bir \u015fey s\u00f6yleyebilecek misiniz? Yine bu okullar\u0131n K\u00fcrdistan\u2019da ki e\u011fitime faydas\u0131 nedir?<\/p>\n
\u00d6zel okullar d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda var. Bu zengin \u00f6\u011frenciler bu okullara gitsin paras\u0131 olmayanlarda devlet okullar\u0131na gitsin anlam\u0131nda de\u011fildir. Ama halka bu imkanda tan\u0131nmal\u0131d\u0131r isteyen istedi\u011fi okulla kendi \u00e7ocu\u011funu g\u00f6nderebilir. K\u00fcrdistan\u2019da yabanc\u0131 okullar vard\u0131r. Bu okullar\u0131n sistemleri uluslar aras\u0131d\u0131r. Fakat Federal K\u00fcrdistan E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan da baz\u0131 dersler alma zorunlulu\u011fu da vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin K\u00fcrt\u00e7e dili, K\u00fcrt tarihi ve dini e\u011fitim vermek zorundad\u0131rlar. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan dersler ise uluslar aras\u0131 sistemlerde kabul g\u00f6rendir. Bunlar\u0131n hangi \u015fart ve ko\u015fullarda e\u011fitim verece\u011fi K\u00fcrdistan e\u011fitim bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131nda onaylanmas\u0131 gerekiyor. Bu onaylanmadan e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flayamazlar. Bu okullar\u0131n say\u0131lar\u0131 K\u00fcrdistan\u2019da olduk\u00e7a az oldu\u011fundan kaynakl\u0131 bunlar\u0131n K\u00fcrdistan\u2019da ki e\u011fitim \u00fczerinde olumlu ya da olumsuz etkisi oldu\u011funu s\u00f6ylemek olduk\u00e7a zordur. Say\u0131lar\u0131 yirmi ya da otuzdan fazla de\u011fildir. <\/p>\n
K\u00fcrdistan vatanda\u015f\u0131 olabilirler <\/p>\n
-Yine K\u00fcrdistan\u2019\u0131n d\u00f6rt par\u00e7as\u0131nda \u00f6\u011frenciler K\u00fcrdistan\u2019a \u00fcniversite okumaya geliyorlar. Bunlar okul bitirdikten sonra ne t\u00fcr haklara sahip oluyorlar?<\/p>\n
D\u0131\u015far\u0131dan T\u00fcrkiye, Suriye, \u0130ran ve ba\u015fka \u00fclkelerden gelip K\u00fcrdistan\u2019da \u00fcniversite okuyan \u00f6\u011frenciler. Belki \u00e7e\u015fitli nedenlerle oralarda okullar\u0131n\u0131 okuyamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in burada devam ettirmek istemektedirler. T\u0131p, m\u00fchendislik ya da Fen bilimleri \u0130ngilizce oldu\u011fu i\u00e7in bu b\u00f6l\u00fcmlere gelen \u00f6\u011frenciler ilk sene haz\u0131rl\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131 -burada hem \u0130ngilizce hem de K\u00fcrt\u00e7e- okurlar. K\u00fcrdistan\u2019da d\u0131\u015far\u0131da gelen \u00f6\u011frenciler i\u00e7in kontenjan ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Burada okul bitirenler kendi \u00fclkelerine d\u00f6nmek isteyenler d\u00f6nerler. D\u00f6nmek istemeyip burada tayin bekleyenler ise Irak vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 verilir \u00f6ylelikle tayini yap\u0131l\u0131r.\u00a0 Tayin de\u011fil de K\u00fcrdistan\u2019da kendi ba\u015flar\u0131na bir i\u015f yapmak isterlerse o konuda da serbesttirler. <\/p>\n
Fezalar yakinen takip ediliyor<\/p>\n
G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da ki I\u015f\u0131k okullar\u0131 ki bu okullar\u0131n Fethullah G\u00fclen\u2019e ait oldu\u011fu biliniyor. Fethullah G\u00fclen okullar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde varlar ve bir\u00e7ok \u00fclkede -\u00f6rne\u011fin Rusya, Hollanda- bu okullar\u0131 kendi ulusal gelecekleri i\u00e7in tehlikeli g\u00f6rd\u00fckleri i\u00e7in kapatt\u0131lar. Bu okullar gelecekte K\u00fcrdistan i\u00e7in bir tehlikesi olu\u015fturmayacaklar m\u0131?<\/p>\n
Fezalar e\u011fitim kurumlar\u0131 (\u0131\u015f\u0131k okullar\u0131) 1994 y\u0131l\u0131nda ilk defa K\u00fcrdistan\u2019a geldiler. O zamanlar K\u00fcrdistan\u2019da ko\u015fullar fazla iyi de\u011fildi. Ve bunlar e\u011fitim y\u00f6n\u00fcnde paras\u0131z hi\u00e7 kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeden hizmet ettiler. Bu durum 2002 y\u0131l\u0131na kadar b\u00f6yle devam etti. 2002 y\u0131l\u0131ndan sonra e\u011fitim paral\u0131 yap\u0131ld\u0131. \u015euan K\u00fcrdistan genelinde d\u00f6rt okullar\u0131 vard\u0131r. Bu okullarda \u0130ngilizce, K\u00fcrt\u00e7e, T\u00fcrk\u00e7e ve Arap\u00e7a e\u011fitim g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bizim e\u011fitim bakanl\u0131\u011f\u0131n \u015fartlar\u0131 onlar i\u00e7inde ge\u00e7erlidir. Sadece Eezalar de\u011fil K\u00fcrdistan\u2019da \u00f6zel olan t\u00fcm okullar yabanc\u0131 ya da K\u00fcrdistani olsun e\u011fitim bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 yerine getirilmedi\u011fi zaman gerekli olan neyse o yap\u0131lacakt\u0131r. Fezalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fcne kadar bir tehlike olu\u015fturmad\u0131 fakat yakinen de onlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 takip ediyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olduk\u00e7a hassas bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Bizimde hassas bir bi\u00e7imde bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 takip etmemiz gerekiyor ki bu \u00fclkenin \u00e7ocuklar\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde e\u011fitilebilsin ki gelecekte kendi halk\u0131na hizmet edebilsinler. <\/p>\n
Kuzeyde bu okullar\u0131n oldu\u011funu bilmiyorum<\/p>\n
-Fethullah g\u00fclen okullar\u0131 Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da uzun s\u00fcredir \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 devam ettiriyorlar. En sonunda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ki K\u00fcrt asimilasyon politikas\u0131n\u0131n en katmerli bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcren bu okullarm\u0131\u015f ve bu okullar Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da K\u00fcrde d\u00fc\u015fman iken G\u00fcney\u2019de K\u00fcrde dost olabilir mi? Oluyorsa arada ki fark nedir? <\/p>\n
Benim bildi\u011fim T\u00fcrkiye\u2019de herkes devlet okullar\u0131na gider. Orada Feza okullar\u0131 var m\u0131 bu okullara \u00f6\u011frenciler gidiyor mu bilmiyorum. Yine ba\u015fka devletlerde bu okullar da onlar ne yap\u0131yor politikalar\u0131 nedir? Onu bilmiyorum ve ondanda sorumlu de\u011filiz. Fakat K\u00fcrdistan\u2019da yap\u0131landan sorumluyuz. Sorumlu oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmaya dikkatle yakla\u015fmam\u0131z gerekiyor ki onlar sadece e\u011fitim olarak i\u015flerini yaps\u0131nlar. T\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015f ve politikalardan uzak bir bi\u00e7imde bu i\u015flerini yaps\u0131nlar diye. Bu g\u00fcne kadar olumsuz bir \u015fey g\u00f6r\u00fclmemi\u015f \u015fayet bu y\u00f6nde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda herhangi olumsuz bir \u015fey g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse tek Fezalar de\u011fil di\u011fer t\u00fcm \u00f6zel okullara da gereken neyse o yap\u0131lacakt\u0131r.\u00a0\u00a0 <\/p>\n
K\u00fcrdistan\u2019da okuma oran\u0131 %83\u2019e ula\u015ft\u0131<\/p>\n
-K\u00fcrdistan genelinde e\u011fitim oran\u0131 nedir ve bu d\u00fczeyi y\u00fckseltmek i\u00e7in ne yap\u0131yorsunuz? <\/p>\n
K\u00fcrdistan\u2019da e\u011fitim oran\u0131n\u0131 y\u00fckseltmek i\u00e7in normal \u00f6\u011frencilerin yan\u0131 s\u0131ra \u201cxwund\u00een\u00ee x\u00eere denilen bir y\u0131l\u0131 iki y\u0131l olarak hesaplanan h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir e\u011fitim sistemimiz vard\u0131r. Bu durum daha \u00e7ok sava\u015f y\u0131llar\u0131nda e\u011fitimini siyasi, ekonomik, sosyal ya da sava\u015f nedeniyle yar\u0131m b\u0131rakm\u0131\u015f ki\u015filer i\u00e7in \u00f6zel yap\u0131lm\u0131\u015f bir e\u011fitim program\u0131d\u0131r. Bundan ba\u015fka \u201cne hi\u015ftin\u00ee ne xwandewar\u00ee diye bir e\u011fitim program\u0131m\u0131z var.\u00a0 2000 y\u0131l\u0131nda K\u00fcrdistan\u2019da okumayanlar\u0131n y\u00fczdesi % 37 idi. Bu g\u00fcn arada tam on y\u0131l ge\u00e7ti K\u00fcrdistan\u2019da ki okumayanlar\u0131n y\u00fczdesi %17\u2019ye d\u00fc\u015ft\u00fc. Bizim 2015 y\u0131l\u0131na kadar hedefimizde bu y\u00fczdeyi y\u00fczde onun alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrmektir. Bu durum K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n e\u011fitimi ne kadar sevdi\u011finin de g\u00f6stergesidir. Onun i\u00e7in gece e\u011fitimlerine ba\u015flam\u0131\u015f\u0131z. \u00c7e\u015fitli nedenlerden dolay\u0131 e\u011fitimi yar\u0131m b\u0131rakm\u0131\u015f ya da hi\u00e7 okumam\u0131\u015f kesimleri bu proje ile okutuyoruz. <\/p>\n
Bunun yan\u0131 s\u0131ra \u00f6z\u00fcrl\u00fc \u00f6\u011frencilerin durumu var. Bu g\u00fcne kadar bu \u00f6\u011frencilerimizin \u00f6zel bir okulu vard\u0131. \u015euan bu \u00f6\u011frencilerimizin de di\u011fer normal \u00f6\u011frencilerle ayn\u0131 s\u0131n\u0131fta ve okulda okumas\u0131n\u0131 karar alt\u0131na ald\u0131k. Bu g\u00fcn K\u00fcrdistan genelinde 340 okulda bu sistem uygulamaya ge\u00e7ti. Yine yeni sistemimizde meslek okullar\u0131 da vard\u0131r. Dokuzuncu s\u0131n\u0131ftan sonra meslek liselerine gitmek isteyen \u00f6\u011frencilerimiz art\u0131k bu okullara gidebilirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrdistan pazar\u0131 her g\u00fcn geni\u015fliyor. D\u0131\u015far\u0131dan teknik ustalar gelece\u011fine biz buradan kendi insan\u0131m\u0131za bu konularda uzmanl\u0131k kazand\u0131rarak pazar\u0131 onlar\u0131n eline b\u0131rakal\u0131m. <\/p>\n
Her dinde ders verilir<\/p>\n
-Okullarda dini e\u011fitim durumu nas\u0131l?<\/p>\n
\u015eimdi K\u00fcrdistan\u2019da ki t\u00fcm okullarda mecburi olan \u00fc\u00e7 ders vard\u0131r. Birincisi K\u00fcrt\u00e7e dili, ikincisi K\u00fcrdistan tarihi ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise dini ders verilmek zorundad\u0131r. Bu g\u00fcn okullar\u0131m\u0131zda e\u011fer \u00f6\u011frenciler H\u0131ristiyan ise kendi okullar\u0131nda H\u0131ristiyanl\u0131k dersi verilir.\u00a0 M\u00fcsl\u00fcman ya da ba\u015fka dinde ise o dine y\u00f6nelik e\u011fitim verilir.\u00a0 <\/p>\n
Yusuf Mesut<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n
\t<\/p>\n