{"id":3419,"date":"2020-03-15T00:53:04","date_gmt":"2020-03-14T21:53:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lekolin.org\/kurdistandaki-sifali-bitkiler-2\/"},"modified":"2020-03-15T00:53:04","modified_gmt":"2020-03-14T21:53:04","slug":"kurdistandaki-sifali-bitkiler-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/kurdistandaki-sifali-bitkiler-2\/","title":{"rendered":"K\u00fcrdistan\u2019daki \u015eifal\u0131 Bitkiler-2"},"content":{"rendered":"<p>04 Kas\u0131m 2011 Cuma Saat 07:38<\/p>\n<\/p>\n<div class=\"detail content_14\" id=\"text_detail\">\n<div class=\"newsImage\">\n<b>Dar\u00e7\u00een, So\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na, mide ba\u011f\u0131rsak sistemindeki hastal\u0131klara da iyi gelir. \u0130stenildi\u011fi kadar sert kullan\u0131labilir. <\/b><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\t <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1778-1.jpg\">\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<p>\t\t\t\t\t\tSI\u011eIRKUYRUK(GIYAS\u00ceNEM) <\/p>\n<p>\u00d6ks\u00fcr\u00fck ve bo\u011faz sorunlar\u0131nda, eklem rahats\u0131zl\u0131klar\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. \u00c7i\u00e7eklerinden \u00e7ay yap\u0131l\u0131r. 1 lt s\u0131cak suya 3-4 gr \u00e7i\u00e7ek konulup, 10-15 dk. bekletilir. Taze yapraklar\u0131 yaralara s\u00fcrt\u00fcl\u00fcnce yaray\u0131 \u00e7abuk iyile\u015ftiriyor. <br \/>Giyas\u00eenem hakk\u0131nda(K\u00eenda): Baharda tazeyken soyulup i\u00e7i yeniyor.<\/p>\n<p>TELCE(SELMIK, SELMAST) <\/p>\n<p>Yenilen bir bitkidir. Bu bitkinin meyvesi var. Meyvesinin \u00e7ekirdeklerinden ekmek yap\u0131l\u0131yor. Ispanak gibi kullan\u0131l\u0131yor. Yapraklar\u0131nda potasyum, protein, demir, fibre ve fosfor var. C, B, A vitaminlerini kaps\u0131yor. <\/p>\n<p>NANE <\/p>\n<p>K\u00fcrdistan\u2019da bah\u00e7elerde, saks\u0131larda yeti\u015ftirilen, tan\u0131nan ve baharat olarak yemeklerde, salatalarda, ayran ve cac\u0131kta kullan\u0131lan ho\u015f kokulu bir bitkidir. <br \/>Eski Yunan, Roma ve M\u0131s\u0131rl\u0131lar d\u00f6neminde ila\u00e7 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Mide kaslar\u0131 ve mide-ba\u011f\u0131rsak sistemi \u00fczerinde spazm \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc etkisi bulunmaktad\u0131r. Antibakteriyal ve salg\u0131lar\u0131 artt\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliktedir. Limonla haz\u0131rlanan nane \u00e7ay\u0131 ferahl\u0131k verir, \u00e7arp\u0131nt\u0131lara, migrene, safra a\u011fr\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 rahatlat\u0131c\u0131d\u0131r. Baharat olarak da kullan\u0131l\u0131r. \u00c7ay\u0131 mide sindirimi i\u00e7in iyidir. Sar\u0131msak yendikten sonra kullan\u0131l\u0131r ki sindirimi kolayla\u015ft\u0131rs\u0131n ve sar\u0131msak kokusunu als\u0131n. Buhar banyosu sin\u00fczit i\u00e7in iyidir. So\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, burundaki enfeksiyonlarda kullan\u0131m\u0131 faydal\u0131d\u0131r. Di\u015f etlerindeki a\u011fr\u0131larda gargara olarak kullan\u0131l\u0131yor. \u00c7ay\u0131 daha iyidir. Ayak yanmalar\u0131 i\u00e7in faydal\u0131d\u0131r.\u00a0 <\/p>\n<p>KEREV\u0130Z <\/p>\n<p>Yapraklar\u0131 yeniliyor. Taze ya da kurutularak yenir. Karaci\u011feri ve safra kesesini temizler. Burada biriken ya\u011flar\u0131 temizler, ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Mide problemine, gaza kar\u015f\u0131 iyidir. Yapraklar\u0131ndan \u00e7ay da yap\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>LAVANTA(LEWENTE) <\/p>\n<p>Kurutulmu\u015f \u015fekilde kullan\u0131l\u0131r. \u00c7i\u00e7ekleri mor renklidir. Tonik olarak(temizleyici) kullan\u0131l\u0131r(100 ml. s\u0131cak suya 3 \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 konulur). Cilt i\u00e7in iyidir. Uyku sorunlar\u0131 i\u00e7in iyidir. S\u0131cak suya konulan lavantan\u0131n kokusu insana rahatl\u0131k verir. B\u00f6cekler lavanta kokusunu sevmedi\u011finden b\u00f6cek kovucudur. B\u00f6cek sokmas\u0131na kar\u015f\u0131 kullan\u0131l\u0131r. G\u00fcvelere kar\u015f\u0131 kullan\u0131l\u0131r. \u00c7ay\u0131 sakinle\u015ftirir. \u00c7ikolatalarda da kullan\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>DEVED\u0130KEN\u0130 <\/p>\n<p>Karaci\u011feri koruyucu bir bitkidir. \u00c7ay\u0131 karaci\u011feri temizliyor. Detoks i\u00e7in \u00e7ok iyi bir bitkidir. Migren i\u00e7in, \u00e7e\u015fitli adet a\u011fr\u0131lar\u0131 i\u00e7in iyi gelir. Yine menopoz d\u00f6nemine iyi gelir. A\u015f\u0131r\u0131 yenildi\u011finde sindirimi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Sadece \u00e7ekirde\u011fi veya yapraklar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. \u00c7ay\u0131 i\u00e7in 2 \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 kuru olarak 200 ml. suya konulur, demlendikten sonra i\u00e7ilir. Yaprak ve \u00e7i\u00e7ekleri yenir. <\/p>\n<p>IHLAMUR(PARZ\u00ce, ZIRF\u00dbN, AXLEM\u00dbR) <\/p>\n<p>Kuru ve tazesiyle \u00e7ay\u0131 yap\u0131l\u0131r. Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 iyi gelir. So\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7ay\u0131 iyidir. Stresi giderir. Aroma terapisi yap\u0131l\u0131r. Sivilce ve cilt hastal\u0131klar\u0131nda suyu ile kompres yap\u0131l\u0131r. S\u0131cak suya konulur, bir bez par\u00e7as\u0131 \u0131slat\u0131l\u0131r bu suyla ve sivilcenin \u00fczerine konulur, \u00f6zleri sivilceye n\u00fcfuz eder. <\/p>\n<p>TAR\u00c7IN( DAR\u00c7\u00ceN) <\/p>\n<p>Yaprak d\u00f6kmeyen aromatik kokulu a\u011fa\u00e7tan elde edilir. Tar\u00e7\u0131n a\u011fac\u0131n\u0131n kabu\u011fu baharat olarak kullan\u0131l\u0131r. Gaz s\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fc ve antiseptik etkisi vard\u0131r. \u00c7ay\u0131 yap\u0131l\u0131yor. So\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na, mide ba\u011f\u0131rsak sistemindeki hastal\u0131klara da iyi gelir. \u0130stenildi\u011fi kadar sert kullan\u0131labilir. <\/p>\n<p>KARAB\u0130BER(\u00ceSOTA RE\u015e) <\/p>\n<p>\u0130la\u00e7 olarak kullan\u0131l\u0131yor. Midede kramp, ba\u011f\u0131rsak kramp\u0131 ve gaz varsa \u00e7ok fazla kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Ate\u015f d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc etkiye sahiptir. Hintlilerin derin tecr\u00fcbelerine g\u00f6re sa\u011fl\u0131k y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131l\u0131yor. Kab\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6zer. A\u011f\u0131zda \u00e7i\u011fnendi\u011finde, t\u00fck\u00fcr\u00fckle kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda di\u015f sorunlar\u0131na iyi gelir. Ayak banyosu i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Deriyi \u0131s\u0131t\u0131r, kan dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flar. Elle v\u00fccuda s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde de iyi gelir.<\/p>\n<p>K\u0130MYON(KEMYON) <\/p>\n<p>Baharat olarak yenir. \u00c7ay\u0131 i\u00e7ilir. Adet art\u0131r\u0131c\u0131, ak\u0131nt\u0131y\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Mide gazlar\u0131na, kramplara iyi gelir. \u0130\u00e7ilebildi\u011fi kadar i\u00e7ilir. \u00c7ay\u0131 i\u00e7in bir bardak suya 1-2 \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 yeter.<\/p>\n<p>KARANF\u0130L(QERENF\u00ceL)<\/p>\n<p>Antiseptik, anti bakteriyel, spazm \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc, anestezi etkileri bulunmaktad\u0131r. Di\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131nda di\u015f deli\u011fine konulur. A\u011fr\u0131 keser. B\u00f6cek kovucudur(kuru hali). Bir taba\u011fa konulup yap\u0131labilir.<\/p>\n<p>KED\u0130OTU <\/p>\n<p>Sadece k\u00f6k\u00fc kullan\u0131l\u0131r. Uyku sorunu, migren, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, korku, sinirsel durum, boyun, omuz, bel a\u011fr\u0131lar\u0131 i\u00e7in, kolon kramplar\u0131nda, adet kramplar\u0131nda iyidir. Hamilelikte ve emzirmede kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. 2 hafta kulland\u0131ktan sonra ara verip kullanmak gerekir. 2 hafta her g\u00fcn kullanabilirsiniz. Sonra 1-2 hafta ara vermeniz gerekir. Aspirin gibi a\u011fr\u0131 kesici \u00f6zelli\u011fi var. Ama \u00e7ok gerekti\u011finde kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yarat\u0131yor. 1 \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 k\u00f6k\u00fcn\u00fc 200 ml. S\u0131cak suya koyup demleyebilirsiniz. Maksimum 2 \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 koyabilirsiniz. En fazla g\u00fcnde 3 bardak i\u00e7ebilirsiniz. \u00c7ay\u0131 ac\u0131d\u0131r. Nane koyabilirsiniz ama \u015feker koymay\u0131n. \u0130la\u00e7la kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda iyi olmuyor o nedenle ila\u00e7la beraber al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Yemekten sonra kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p>YASEM\u0130N <\/p>\n<p>\u00c7ay\u0131 i\u00e7ilir (200 ml i\u00e7ine 1 \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 yasemin konulup demlenir). Yemekten sonra sindirim sorunu i\u00e7in 1-2 bardak i\u00e7ilir. Fazlas\u0131 i\u00e7ilirse ill\u00fczyonlar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hamile kad\u0131nlar kesinlikle kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. <br \/>Depresyonda sakinle\u015ftirici etkisi vard\u0131r. Nefes sorunlar\u0131 ve so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Buhar\u0131 yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>KARAH\u0130ND\u0130BA <\/p>\n<p>Yapraklar\u0131 ve \u00e7i\u00e7ekleri yenir. Dallar\u0131 ac\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in yenilmez. V\u00fccudu temizler. Karaci\u011fer, safra kesesi i\u00e7in iyidir. Ya\u011fl\u0131 yiyecekler ard\u0131ndan karaci\u011fer i\u00e7in iyidir. Kab\u0131zl\u0131k i\u00e7in iyidir. \u00c7ay i\u00e7in sadece k\u00f6kleri kullan\u0131l\u0131r. V\u00fccudu temizlemede b\u00f6brek ta\u015flar\u0131 i\u00e7in iyi gelir. \u0130drar yollar\u0131 yanmalar\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Enfeksiyona iyi gelir. Yaprak \u00e7ay\u0131 g\u00fcnde 3 defa al\u0131n\u0131r. Ta\u015flar ya da iltihap ge\u00e7ene kadar kullan\u0131l\u0131r. \u0130shal, mide ek\u015fimelerine yol a\u00e7abilir. Bunun i\u00e7in dikkatli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7i\u00e7e\u011fi yendi\u011finde tamamen sar\u0131 olmal\u0131d\u0131r(sadece sar\u0131 haldeyken). Yapraklar\u0131 tazeyken salatada kullan\u0131l\u0131r. Yapraklar\u0131 a\u00e7mam\u0131\u015fsa kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.\u00a0 Yapraklar\u0131 kocay\u0131nca pi\u015firmek gerekiyor. Yapraklar\u0131nda bol mineral bulunuyor. <\/p>\n<p>ACIA\u011eA\u00c7 <\/p>\n<p>Kolon sistemindeki kurt\u00e7uk ve parazitlere kar\u015f\u0131 iyidir. Mide bozukluklar\u0131na kar\u015f\u0131 iyidir. Dikkatli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Deride alerji yapabilir. Kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6\u011f\u00fcste reaksiyonlara neden olabiliyor. Hamilelikte ve emzirme s\u00fcrecinde kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>TAV\u015eANKULA\u011eI <\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu \u00e7i\u00e7ekten olu\u015fuyor. Pembedir, bazen rengi beyaz olabiliyor. Zehir \u00f6zelli\u011fi var. Uygun kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tuvalete \u00e7\u0131kmada kolayl\u0131k sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p>Gerillada kullan\u0131lan di\u011fer bitkiler: <\/p>\n<p>KENGER(KERENG): K\u00fcrdistan\u2019da \u00e7ok kullan\u0131lan bir bitkidir. K\u00f6kleri yeniliyor. Sak\u0131z\u0131 yap\u0131l\u0131yor. Baharda \u00e7ok\u00e7a yenilen bir bitkidir. Tur\u015fusu ve konservesi de yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>ANAFATMA: \u00c7ay\u0131 i\u00e7ilir. Adet s\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fc oldu\u011fu s\u00f6ylenir.\u00a0 Anafatma hakk\u0131nda(K\u00eenda): K\u00fcrdistan\u2019da genelde kad\u0131nlar kullan\u0131yor. Adet g\u00f6rmeyen kad\u0131nlar kullan\u0131yor. Zay\u0131flat\u0131yor. Kab\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 kullan\u0131l\u0131yor. <\/p>\n<p>BER\u00db: Me\u015fe a\u011fac\u0131 gerilla ya\u015fam\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015ftir. Berunun ac\u0131 kabuklar\u0131 mide a\u011fr\u0131lar\u0131na iyi gelir. Bir tedavi y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131l\u0131r.<br \/>H\u00ceRO: Toplanan h\u00eero \u00e7i\u00e7ekleri kurutulur. \u00c7ay\u0131 i\u00e7ilir. \u00d6zellikle sa\u00e7lar h\u00eero ile y\u0131kan\u0131r. Sa\u00e7 ve cilt temizli\u011finde kullan\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>H\u00eero hakk\u0131nda(J\u00eeyan Lava): Afr\u00een\u2019de \u00e7i\u00e7ekleri toplan\u0131p kurutulur. So\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, g\u00f6\u011fs\u00fc yumu\u015fatmak i\u00e7in \u00e7ay\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Daha \u00e7ok ba\u015fka bitkilerle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p \u00e7ay\u0131 i\u00e7ilir. <\/p>\n<p>NEFEL: Cezbedici ho\u015f kokusuyla da\u011flara g\u00fczellik ve renk verir. \u00c7i\u00e7ekleri kurutulduktan sonra sa\u00e7lar\u0131 y\u0131kamada kullan\u0131l\u0131r. Sa\u00e7lar\u0131 yumu\u015fat\u0131p canland\u0131r\u0131r. <\/p>\n<p>KEZVAN: Kezvan a\u011fac\u0131 K\u00fcrdistan\u2019da bir\u00e7ok b\u00f6lgede yeti\u015fir. Meyveleri olgunla\u015ft\u0131ktan sonra kullan\u0131l\u0131r. Ya\u011f\u0131ndan sabunlar yap\u0131l\u0131r. Kahvesi yap\u0131l\u0131r. Meyveleri daha ye\u015filken yenilmesi g\u00f6\u011fs\u00fc yumu\u015fat\u0131r ve rahatlat\u0131r. G\u00f6\u011f\u00fcs iltihaplar\u0131n\u0131 kurutur. Kahvesi, bron\u015fit, ast\u0131m i\u00e7in iyidir. Kalp damar t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131, ba\u011f\u0131rsak i\u00e7in iyidir. Ya\u011f\u0131 v\u00fccut kurulu\u011funa kar\u015f\u0131 krem olarak kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Kezvan hakk\u0131nda(Kinda): Mide, ba\u011f\u0131rsak yaralar\u0131nda iyile\u015ftiricidir, antibiyotiktir. Bal, kezvan, sar\u0131msak kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 mide yaralar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>CEV\u0130Z(G\u00dbZ): Ceviz a\u011fac\u0131 t\u00fcm toplumu kapsar. C ve D vitaminleri i\u00e7erir. \u015eekeri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Deri i\u00e7in iyidir. Ceviz yapra\u011f\u0131 g\u00f6lgede kurutulur. \u00c7ay\u0131 i\u00e7ilir. Ceviz yapra\u011f\u0131 ve k\u00f6k\u00fcnden boya end\u00fcstrisinde yararlan\u0131l\u0131r. Gerillada meyveleri olgunla\u015ft\u0131ktan sonra toplan\u0131p k\u0131\u015fa saklan\u0131r.<\/p>\n<p>ACIBADEM(BEH\u00ceVA TEHL): E vitamini i\u00e7erir. Ya\u011f\u0131 elde edilerek kullan\u0131l\u0131r. Ac\u0131badem hakk\u0131nda(Jiyan Lava): Meyveleri daha ye\u015filken tuza banarak yenilir. Afrin\u2019de zeytinlerle birlikte zeytinya\u011f\u0131 ve cat\u0131r ile terbiye edilerek kahvalt\u0131da yenilir. \u00c7i\u00e7ekleri toplan\u0131p kurutulur. Kurutulan bu \u00e7i\u00e7eklerle sa\u00e7lar y\u0131kan\u0131r. \u00c7ay\u0131 i\u00e7ilir. Baz\u0131 mide a\u011fr\u0131lar\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f. Fakat ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra d\u00e2hili kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. Sak\u0131z\u0131n\u0131n y\u00fczdeki k\u0131r\u0131\u015f\u0131klara iyi geldi\u011fi s\u00f6ylenir. A\u011fac\u0131n sak\u0131z\u0131dan ve balla bir kar\u0131\u015f\u0131m yap\u0131larak y\u00fczdeki k\u0131r\u0131\u015f\u0131kl\u0131klara s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n<p>ADA\u00c7AYI: Ada\u00e7ay\u0131 yapraklar\u0131 \u00e7ok eskiden beri kullan\u0131lmaktad\u0131r. Kuvvet verici ve uyar\u0131c\u0131 etkisi nedeniyle tercih edilmektedir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra bitkinin bakteri, mantar ve vir\u00fcslerin olu\u015fumuna kar\u015f\u0131 da tedavi edici \u00f6zelli\u011fi bulunmaktad\u0131r. Antiseptik etkisi de vard\u0131r. <br \/>Demlenerek haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Ada\u00e7ay\u0131n\u0131 iki dakikadan fazla kaynat\u0131rsan\u0131z \u00e7ok yararl\u0131 olan bu \u00e7ay zararl\u0131 bir maddeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu nedenle dikkat edilmelidir. Demlendirilerek i\u00e7ilmesi daha iyi olur. <\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, <\/p>\n<p>Lu\u015f, Gohbizin, Gohre\u015fk, Kard\u00ee, Qorat, Soryaz, M\u00eark\u00fbj, Mendik, S\u00eerik, P\u00eevok, Sp\u00eeng, Goriz, Pelm\u00eaw, T\u00fb, Rihan, Belal\u00fbk, Tehlik, P\u0131rpar da \u00e7ok\u00e7a yenilir. <\/p>\n<p>SARIMSAK VE SO\u011eAN<\/p>\n<p>Biny\u0131llard\u0131r kullan\u0131lan so\u011fan ve sar\u0131msak, insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzat\u0131c\u0131, hastal\u0131klar\u0131 iyile\u015ftirici \u00f6zelliklerinden kaynakl\u0131 kutsall\u0131k atfedilen bir yere sahiptir.<\/p>\n<p>Sar\u0131msak(s\u00eer)<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilinen \u015fekliyle, Anavatan\u0131 Hindistan olan sar\u0131msa\u011f\u0131 tarihin ilk \u00e7a\u011flar\u0131nda S\u00fcmerler\u2019in bildikleri ve ila\u00e7 olarak kulland\u0131klar\u0131 elde edilen arkeolojik kay\u0131tlardan anla\u015f\u0131l\u0131yor. Eski M\u0131s\u0131rl\u0131lar\u2019\u0131n da sar\u0131msa\u011f\u0131 yediklerini ve ila\u00e7 olarak kulland\u0131klar\u0131n\u0131 biliyoruz. \u00dcnl\u00fc tarih\u00e7i Heredot, M\u0131s\u0131r&#8217;daki Keops piramidinin \u00fczerindeki kitabede, piramidin in\u015fas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilere 1600 g\u00fcm\u00fc\u015f talen de\u011ferinde so\u011fan, turp ve sar\u0131msak da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fundan bahseder. M\u00d6 2800 y\u0131llar\u0131nda in\u015fa edilen Keops piramidinin in\u015faat\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilere so\u011fan, turp, sar\u0131msak da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni \u00f6nceleri anla\u015f\u0131lamad\u0131. Bug\u00fcn bunun o in\u015faatta \u00e7al\u0131\u015fan pek \u00e7ok say\u0131daki i\u015f\u00e7ileri salg\u0131n hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 koruyucu mahiyette kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, yaraland\u0131klar\u0131 zaman yaralar\u0131n\u0131n mikrop kapmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, ezerek yaran\u0131n \u00fczerine konmak \u00fczere Rus askerlerine sar\u0131msak verilmi\u015ftir.<br \/>Sar\u0131msak bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda yeti\u015ftirilmektedir. Boyu 70 cm\u2019i bulur. Temmuz ve a\u011fustos aylar\u0131nda \u00e7i\u00e7ek a\u00e7ar. Sarm\u0131sak A, B1 B2 ve C vitaminleri ihtiva etmektedir. Sar\u0131msaktaki k\u00f6t\u00fc koku, ihtiva etti\u011fi k\u00fck\u00fcrtten ileri gelmektedir. Bu kokuyu gidermek i\u00e7in sar\u0131msak yedikten sonra bir avu\u00e7 maydanoz ve \u00e7e\u015fitli otlar, yo\u011furt (ayran da olabilir) veya biraz kahve \u00e7i\u011fnenebilir. <br \/>Bug\u00fcn d\u00fcnyada en fazla sar\u0131msak yenen \u00fclkeler aras\u0131nda, \u00c7in ve Bulgaristan ilk s\u0131rada yer al\u0131yor. Yenen sar\u0131msaklardan kaynakl\u0131 Bulgaristan\u2019da kanser ve damar sertli\u011finden \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131 Avrupa\u2019ya nazaran 6-7 misli d\u00fc\u015f\u00fck. Avrupa\u2019da \u00f6l\u00fcm sebebi olarak 1. ve 2. s\u0131rada olan kanser ve damar hastal\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 da koruyor. \u0130sve\u00e7li \u00e7ocuklar okula giderken sar\u0131msak yiyor. Zira sar\u0131msa\u011f\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 \u00e7ocuk felcine kar\u015f\u0131 da korudu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. <br \/>Orta\u00e7a\u011f\u2019da \u00f6zellikle salg\u0131n hastal\u0131klar(kolera, veba gibi) ile m\u00fccadelede kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Antiseptik, idrar art\u0131r\u0131c\u0131, safra salg\u0131lar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131c\u0131, solucan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc, i\u015ftah a\u00e7\u0131c\u0131, tansiyon ve kolesterol d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc, kan\u0131 suland\u0131r\u0131c\u0131 ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini g\u00fc\u00e7lendirici etkilere sahiptir. Do\u011fal antibiyotiktir. Beklenen etki, g\u00fcn boyunca 3-4 di\u015f sar\u0131msak yenerek sa\u011flanabilir. Sar\u0131msak ayr\u0131ca atardamar kire\u00e7lenmesine iyi gelir. Akci\u011feri, karaci\u011feri, safra kesesini ve kalbi kuvvetlendirir. Ba\u011f\u0131rsak kurtlar\u0131n\u0131, di\u011fer parazitleri \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Mide ve ba\u011f\u0131rsaklar\u0131 dezenfekte eder. Nezleye, nefes borusu rahats\u0131zl\u0131klar\u0131na, bron\u015fite iyi gelir. Ate\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Ba\u011f\u0131rsak gazlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r. \u0130drar yollar\u0131nda ta\u015f olu\u015fumunu engeller. V\u00fccudu sivrisinek ve ha\u015ferelerden korur. Kab\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nler. Sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesini yava\u015flat\u0131r. Kan\u0131 temizler. Uyar\u0131c\u0131 ve bedeni g\u00fc\u00e7lendiricidir. Mantar tedavisinde etkilidir. G\u00f6zde \u00e7\u0131kan arpac\u0131\u011f\u0131 iyile\u015ftirir.<br \/>Sar\u0131msa\u011f\u0131n \u00e7i\u011f ve ezilerek yenilmesi daha iyidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nemli olan ya\u011f\u0131d\u0131r. O da ezilerek \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n<p>So\u011fan(P\u00eevaz)<br \/>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <br \/>Sar\u0131msak gibi so\u011fan da \u00f6nemli bir yere sahiptir. Dengeli yenmelidir. So\u011fan\u0131 hafif pi\u015firerek sabah yemek daha faydal\u0131d\u0131r. So\u011fan tansiyonu y\u00fckseltici \u00f6zelli\u011fe sahiptir. Ayr\u0131ca \u00f6mr\u00fc uzat\u0131r. So\u011fan, i\u00e7erdi\u011fi vitaminler yan\u0131nda mineral maddeler ve di\u011fer besleyici maddelerin zenginli\u011fiyle \u00f6zellikle ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini g\u00fc\u00e7lendirici \u00f6zelli\u011fe sahiptir. So\u011fan, mide kanserine yakalanma riskini  sar\u0131msak da ba\u011f\u0131rsak kanserine yakalanma riskini azalt\u0131yor. Kalp krizi riskini azalt\u0131r, damar t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131 i\u00e7in iyidir. A, B, C vitaminlerini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. T\u00fcm t\u0131kan\u0131kl\u0131klara iyi gelir. Prostat i\u00e7in iyidir. H\u00fccreleri yeniliyor. \u0130ltihap kurutucudur.<\/p>\n<p>BAL(HINGIV)<br \/>\u00a0\u00a0\u00a0 <br \/>Bal, do\u011fadaki en muhte\u015fem ve \u015fifal\u0131 mucizelerden biridir. \u00c7i\u00e7eklerin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 nektar ad\u0131 verilen bir s\u0131v\u0131n\u0131n ar\u0131n\u0131n enzimleriyle kar\u0131\u015fmas\u0131yla olu\u015fur. Balda geni\u015f miktarda karbonhidrat, \u00e7e\u015fitli mineraller, B-kompleks vitaminleri, C, D ve E vitaminleri bulunur. Bal hem enerji verir, hem de iyile\u015fmeyi sa\u011flar. Do\u011fal bir antiseptiktir. <br \/>\u00a0\u00a0\u00a0 M\u0131s\u0131r\u2019da yap\u0131lan arkeolojik kaz\u0131larda, piramitlerden \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f ve s\u0131cak iklimde hi\u00e7 bozulmadan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015fm\u0131\u015f 5000 y\u0131ll\u0131k ballar bulunmu\u015ftur. <br \/>Bal, \u015feker hastalar\u0131 veya bala alerjisi olan ki\u015filer d\u0131\u015f\u0131nda herkesin t\u00fcketmesinde yarar olan \u00e7ok de\u011ferli bir \u015fifa kayna\u011f\u0131d\u0131r.<br \/>\u00a0\u00a0\u00a0 En ideal kullan\u0131m \u015fekli, sabah ak\u015fam kahvalt\u0131dan ve yemekten hemen \u00f6nce, 1 tatl\u0131 ka\u015f\u0131\u011f\u0131 bal\u0131 az limon suyu ve bir bardak \u0131l\u0131k suyla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p i\u00e7mektir.<br \/>Bal\u0131n, \u0131s\u0131t\u0131lmam\u0131\u015f, i\u015flenmemi\u015f ve do\u011fal olmas\u0131na dikkat edilmelidir. Yine bal, 40 derece s\u0131cakl\u0131k \u00fczerinde \u00f6zellik de\u011fi\u015ftirir ve zararl\u0131 toksin maddeler olu\u015fturabilir. Bu nedenle, kaynam\u0131\u015f \u00e7ay veya s\u00fct i\u00e7erken i\u00e7ine \u015feker yerine bal koymamak gerekiyor. Bitki \u00e7aylar\u0131na \u0131l\u0131d\u0131ktan sonra bal kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p i\u00e7ilebilir. <\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0 MAYDANOZ(BEXDEN\u00dbS) <\/p>\n<p>Sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok yararl\u0131 \u00f6zellikleri vard\u0131r. Y\u00fcksek oranda C vitamini, kalsiyum ve demir i\u00e7erir. Maydanozu ister kurutulmu\u015f, ister pi\u015firilmi\u015f, isterseniz de \u00e7i\u011f olarak yiyin her durumda yararl\u0131d\u0131r. \u0130yi bir demir ve C vitamini kayna\u011f\u0131 olmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zellikle saplar\u0131 kuvvetli bir idrar s\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. <\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0 SUSAM(KUNC\u00ce) <\/p>\n<p>Protein, B3 ve E vitamini, folik asit ve mineraller(\u00f6zellikle kalsiyum) i\u00e7erir. Deri i\u00e7in yarar\u0131 nedeniyle eczac\u0131l\u0131k teknolojisinde merhem ve de\u011ferli sabun yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Hayvanlar \u00fczerinde yap\u0131lan deneylerde susam tohumlar\u0131n\u0131n kan \u015fekeri seviyesini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zlenmi\u015ftir. Halk hekimli\u011finde k\u00f6klerinden haz\u0131rlan\u0131n \u00e7ay\u0131 \u00f6ks\u00fcr\u00fck kesici olarak ve ast\u0131mda kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\u00a0\u00a0\u00a0 Kabuklar\u0131 soyulmu\u015f susam tohumlar\u0131n\u0131n ezilmesiyle tahin elde edilir. Bu madde tahin helvas\u0131 yap\u0131m\u0131nda yer al\u0131r. Ayr\u0131ca tohumlar\u0131 hamur i\u015flerinde kullan\u0131l\u0131r. Hafif kavrulmu\u015f her t\u00fcrl\u00fc tuzlu yiyece\u011fe serpilir, \u00e7e\u015fni ve tat verir. Ya\u011f\u0131, yemeklik ya\u011f olarak kullan\u0131l\u0131r. Besleyici de\u011feri y\u00fcksektir. <\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0 MISIR P\u00dcSK\u00dcL\u00dc<\/p>\n<p>M\u0131s\u0131r\u0131n p\u00fcsk\u00fcl\u00fc kurutularak kavanozlarda saklanabilir. M\u0131s\u0131r p\u00fcsk\u00fcl\u00fc \u00f6nemli bir idrar s\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. \u00d6dem d\u0131\u015f\u0131nda idrar yolu enfeksiyonlar\u0131nda da yararl\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olarak da kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca b\u00f6breklere iyi geldi\u011fi \u00e7ok\u00e7a s\u00f6ylenir. Sadece birka\u00e7 dakika kaynat\u0131l\u0131p, demlenmesi yeterlidir. <\/p>\n<p>\u00a0\u00a0 YE\u015e\u0130L \u00c7AY<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmalar ye\u015fil \u00e7ay\u0131n zengin ve do\u011fal bir antioksidan kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u00c7ay bitkisinin uzun tarihi g\u00f6zden ge\u00e7irilirse \u00e7ok \u00e7e\u015fitli hik\u00e2yeler ve bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yans\u0131malar\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir. Bu bitkinin \u00c7in\u2019de ba\u015flayan ve 3000 y\u0131l \u00f6ncesine dayanan ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131r. Taoistler, \u00e7ay\u0131 ebedilik iksirinin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcrken, Budistlerin ise meditasyonlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda uykuya dalmalar\u0131n\u0131 engellemek amac\u0131yla i\u00e7tikleri belirtilir. \u00c7ay bitkisi hakk\u0131nda bir\u00e7ok hik\u00e2yenin bulundu\u011fu bilinmektedir. Bir hik\u00e2yede M\u00d6 3000\u2019lerde ya\u015fam\u0131\u015f olan imparator Shingnang\u2019\u0131n vezirinin y\u00fcz\u00fcnde ve v\u00fccudunda \u00e7\u0131kan yara ve bereler nedeniyle insanlardan uzakla\u015fmas\u0131 ve do\u011fada dola\u015f\u0131rken karn\u0131 ac\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda yedi\u011fi do\u011fal \u00e7ay bitkisinin yapraklar\u0131 sayesinde eski sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131 anlat\u0131lmaktad\u0131r. Daha \u00e7ok bilinen hik\u00e2yelerden biri de \u015f\u00f6yledir: M\u00d6 2737 y\u0131l\u0131n\u0131n ilkbahar\u0131nda \u00c7in \u0130mparatoru Shen Nong, bah\u00e7esinde yabani bir \u00e7ay a\u011fac\u0131n\u0131n alt\u0131nda oturup, i\u00e7ece\u011fi suyu damak zevkine g\u00f6re kaynatt\u0131r\u0131rken \u00e7ay a\u011fac\u0131ndan d\u00fc\u015fen bir iki yaprak, bu tad\u0131ndan vazge\u00e7ilemeyen al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olmu\u015ftur. <\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0 1980\u2019lerde yap\u0131lan bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarda, d\u00fczenli ye\u015fil \u00e7ay t\u00fcketilen Asya\u2019da daha az kanser vakas\u0131na rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, bilim adamlar\u0131n\u0131n bu bitkiyi t\u00fcketenlerin hangi nedenle yakalanma risklerinin azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bitkinin i\u00e7erdi\u011fi hangi maddelerin bundan sorumlu oldu\u011funu bulmaya y\u00f6nlendirmi\u015ftir. Ye\u015fil \u00e7ay\u0131n sa\u011fl\u0131k \u00fczerinde olan olumlu etkilerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131, bu bitki \u00fczerinde \u00e7ok say\u0131da bilimsel ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Siyah \u00e7ayla ayn\u0131 familyaya ait yani Camelia sinensis\u2019ten elde edilen ye\u015fil \u00e7ay bitkisinin yapraklar\u0131, taze ye\u015fil rengini kaybetmeden korur. Ye\u015fil \u00e7ay mayalanma i\u015fleminden ge\u00e7medi\u011fi i\u00e7in yararl\u0131l\u0131k oran\u0131 daha y\u00fcksektir. <\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0 Ye\u015fil \u00e7ay \u015feker katmadan i\u00e7ildi\u011finde, metabolizmay\u0131 canland\u0131r\u0131c\u0131 ve idrar s\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fc etkisiyle \u00e7ok yarar sa\u011flar. Ge\u00e7mi\u015fte \u00c7in\u2019de geleneksel olarak ba\u015f ve v\u00fccut a\u011fr\u0131lar\u0131, haz\u0131m problemleri, depresyon gibi sorunlar\u0131n giderilmesinde toksinlerin uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda, enerji vermesi nedeniyle ve uzun bir hayat\u0131 m\u00fcjdelemesiyle kullan\u0131lmaktayd\u0131. <\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0 Ye\u015fil \u00e7ay\u0131 temiz, ar\u0131nm\u0131\u015f bir suyla, demleme usul\u00fcyle i\u00e7mek gerekir. S\u0131cak su \u00e7ay\u0131n i\u00e7indeki yararl\u0131 antioksidan maddelerin suya ge\u00e7i\u015fini artt\u0131rmada \u00f6nemli bir fakt\u00f6rd\u00fcr. 3 dakika demlemeye b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ye\u015fil \u00e7ay\u0131 koyu i\u00e7erseniz \u00e7arp\u0131nt\u0131 yapabilir, tansiyonu hafif\u00e7e y\u00fckseltebilir ve baz\u0131 ki\u015filerde kab\u0131zl\u0131\u011fa neden olabilir. Ama genelde g\u00fcnde 3-4 fincan \u00e7ok koyu olmayan ye\u015fil \u00e7ay i\u00e7mek bir\u00e7ok hastal\u0131ktan korunmada iyi bir yoldur.<\/p>\n<p>Pel\u00een D\u00eecle<\/p>\n<p>K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n<p>www.navendalekolin.com &#8211; www.lekolin.org &#8211; www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n<p>\t<!-- parveke begin --><\/p>\n<div>\n<div class=\"sharethis-inline-share-buttons\"><\/div>\n<p><!-- parveke END -->\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><b>Dar\u00e7\u00een, So\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na, mide ba\u011f\u0131rsak sistemindeki hastal\u0131klara da iyi gelir. \u0130stenildi\u011fi kadar sert kullan\u0131labilir. <\/b><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3420,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[32,31,36,33,30,35,34],"class_list":["post-3419","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekoloji","tag-arastirma","tag-kurdi","tag-kurdish","tag-kurdistan","tag-lekolin","tag-turkish","tag-turkiye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3419"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3419\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}