\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/2421-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Sistem kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 kavram olarak \u00e7ok problemlidir. \u00d6ncelikle uygarl\u0131\u011f\u0131 da i\u00e7ermekte midir? Hangi y\u00f6nleriyle i\u00e7ermekte veya d\u0131\u015flamaktad\u0131r? Sistemin moderniteyle ili\u015fkisini nas\u0131l g\u00f6rmektedir? Sistem modernitesine kar\u015f\u0131t konum almadan, sistem d\u0131\u015f\u0131nda yeni bir sistem in\u015fa edilebilir mi? Moderniteyi nas\u0131l kavramaktad\u0131r, ikili karakterini tespit edebilmi\u015f midir? Alternatif modernite kavray\u0131\u015f\u0131 var m\u0131d\u0131r? Bu t\u00fcr sorular yan\u0131tlanmadan, sistem kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7ler kavram\u0131 havada kalm\u0131\u015f olur. Sadece gelece\u011fe ili\u015fkin projeleriyle de\u011fil, ge\u00e7mi\u015fe ili\u015fkin tarihleri de do\u011fru \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmeden, anlaml\u0131 bir sistem kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirmek zordur. \u00c7\u00f6z\u00fcmlememde bu zorluklar\u0131 a\u015fmak ve sorulara potansiyel yan\u0131tlar olu\u015fturmak i\u00e7in demokratik uygarl\u0131k ve modernite kavram\u0131n\u0131 esas ald\u0131m. Ge\u00e7mi\u015fteki k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fclere d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in bunun do\u011fru bir y\u00f6ntem ve alternatif aray\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m.
T\u00fcm sorunlu yap\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k sistem kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7ler bir ger\u00e7ektir. En az sistem kadar \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131 etkilemi\u015flerdir. Belki kendi sistemlerini teorik ve pratik olarak realize edememi\u015flerdir, ama b\u00fcy\u00fck tecr\u00fcbe birikimine sahip olduklar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Geni\u015f bir yelpazeye sahip olan sistem kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7lerin aralar\u0131nda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar olmakla birlikte, bir\u00e7ok ortak de\u011feri de payla\u015ft\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilebilir.\u00a0<\/p>\n
Sistemle kapitalizm kastedilmektedir. Moderniteyi t\u00fcm\u00fcyle kastettikleri s\u00f6ylenemez. Modernitenin di\u011fer iki boyutu olan end\u00fcstriyalizm ve ulus-devlet konusunda daha \u00e7ok farkl\u0131la\u015fmaktad\u0131rlar. Uygarl\u0131k konusunda bulan\u0131kt\u0131rlar. Karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fleri ile \u00e7o\u011fu kez kar\u015f\u0131t kutuplarda yer alabiliyorlar. Gelecek \u00fctopyalar\u0131n\u0131n moderniteyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 pek g\u00f6r\u00fclmez. A\u015fmay\u0131 de\u011fil, d\u00fczeltmeyi esas ald\u0131klar\u0131 belirtilebilir. Kapitalizmsiz bir modernite \u00e7o\u011funun program\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilir. Fakat bunun ancak bir \u00fctopya oldu\u011funu pek fark etmezler.\u00a0<\/p>\n
Sistem konusunda ve sistemin krizde oldu\u011funa ili\u015fkin genellikle ortak kan\u0131ya sahipler. \u00c7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in ise aralar\u0131ndaki farklar b\u00fcy\u00fcr. Evrimci de\u011fi\u015fimden devrimci de\u011fi\u015fime, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00f6ntemlerden sava\u015f\u00e7\u0131l y\u00f6ntemlere kadar \u00e7ok farkl\u0131 yollar \u00f6nerilir. Devlet ve iktidar de\u011fi\u015ftirmeyi devrim sananlar oldu\u011fu gibi, devletsiz ve iktidars\u0131z toplumu \u00f6nerenler de vard\u0131r. Hepsinin k\u00f6kleri esas itibariyle Frans\u0131z Devrimi\u2019ne dayan\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131lar\u0131 milliyet\u00e7ilikten kom\u00fcnizme, dincilikten pozitivizme, feminizmden ekolojiye kadar geni\u015f bir perspektif sunar. Olduk\u00e7a i\u00e7 i\u00e7e olduklar\u0131 halde bunu fark etmezler. Sosyal konumlar\u0131 hakk\u0131nda yap\u0131labilecek temel bir genellemeyle, orta s\u0131n\u0131f\u0131n iktidar ve sermaye tekelleri d\u0131\u015f\u0131nda kalan ana kesimine dayand\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenebilir. Kapitalizm kar\u015f\u0131s\u0131nda durumlar\u0131 gittik\u00e7e g\u00fc\u00e7le\u015fen, belli bir modern e\u011fitimden ge\u00e7mi\u015f ayd\u0131nlar\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 bu hareketler, toplumun ezici \u00e7o\u011funlu\u011funu kapsamaktan uzakt\u0131r. \u00c7\u0131kar\u0131 kapitalizmde olanlar kabaca y\u00fczde on ise, muhaliflerinin de oran\u0131 bu seviyededir. Toplumun y\u00fczde sekseni her iki kesim a\u00e7\u0131s\u0131ndan kapitalist olmayan toplum olarak, \u00e7\u00f6z\u00fcmleme ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlerde \u00f6zne de\u011fil, nesne konumundad\u0131r. Kapitalizm onlar \u00fczerinde k\u00e2r\u0131 hesaplarken, muhalifler ancak d\u0131\u015far\u0131dan s\u00fcr\u00fcklenilebilecek bir y\u0131\u011f\u0131n g\u00f6z\u00fcyle de\u011ferlendirirler. Kapitalist moderniteyi a\u015famamalar\u0131n\u0131n temelinde bu ger\u00e7eklik yatar.\u00a0<\/p>\n
Sistemin (kapitalist modernite olarak) s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez bir kriz y\u00f6netiminde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtirken, yeni bir \u2018devrimci durumdan\u2019 bahsetmiyoruz. Devrimin objektif \u015fartlar\u0131 olarak da de\u011ferlendirilen bu tip durumlar ge\u00e7mi\u015f tart\u0131\u015fmalarda \u00e7ok istismar edildi. Pek ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Krizlerden bol bol kriz y\u00f6netimleri \u00e7\u0131karken, daha sert kar\u015f\u0131devrimler de \u00e7\u0131kabiliyor. Belki de \u015fans\u0131 en yaver giden devrimdir. Kald\u0131 ki, devrimlerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerdeki rol\u00fc genellikle abart\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7o\u011funlukla da yanl\u0131\u015f \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmi\u015ftir. Temel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri devrimler de\u011fil, sistem farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirir. Devrimler ancak dahil olduklar\u0131 sistem i\u00e7inde anlaml\u0131 de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7abilir. \u015e\u00fcphesiz sistem kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7lerin bunal\u0131m ve krizlerden \u015fiddetle etkilendikleri do\u011frudur. Fakat t\u00fcm umutlar\u0131 bunal\u0131mlardan \u00e7\u0131kacak sonu\u00e7lara ba\u011flamak yanl\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte bu y\u00f6nl\u00fc yanl\u0131\u015fl\u0131klara \u00e7ok\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc. Derin hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131 ya\u015fand\u0131.\u00a0<\/p>\n
Reel sosyalizmin, sosyal demokrasinin ve ulusal kurtulu\u015f ak\u0131mlar\u0131n\u0131n bir y\u00fczy\u0131l\u0131 bile pek a\u015famadan kapitalizme eklemlenmesi, sistem kar\u015f\u0131tlar\u0131 \u00fczerinde derin olumsuzluklara yol a\u00e7t\u0131. Hareketler g\u00fc\u00e7 kayb\u0131na u\u011frad\u0131. Bu durum asl\u0131nda b\u00fcnyelerindeki yetersizlikler, yanl\u0131\u015f ideoloji ve programatik g\u00f6r\u00fc\u015flerinden kaynaklanmaktad\u0131r. Zihniyet ve yap\u0131lanmalar\u0131 incelendi\u011finde, liberalizm ve moderniteyi pek a\u015famad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. Liberalizmin en sa\u011f reel solu olmalar\u0131 er ge\u00e7 liberalizmle sonu\u00e7lanmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde engel de\u011fildir. Kapitalist tekellere eklemlenmeleri ise, modernite anlay\u0131\u015flar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Postmodernizm, radikal dincilik, feminist ve ekolojik hareketler daha \u00e7ok bu geli\u015fmelere duyulan tepkinin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan yeni hareketlerdir. Fakat mevcut ideolojik ve pratik konumlar\u0131 daha eski olan sistem kar\u015f\u0131tlar\u0131 kadar etkili olabileceklerini ku\u015fkulu k\u0131lmaktad\u0131r. Neoliberalizm ve radikal dincilikler bu nedenle biraz etkili olabiliyorlar. Sistem kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu nedenlerle radikal entelekt\u00fcel, ahlaki ve politik yenilenmeye ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Bu ana \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde sistem kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7leri daha yak\u0131ndan tan\u0131mak \u00f6nemlidir, gereklidir ve yararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
a- Reel Sosyalizmin Miras\u0131<\/p>\n
Kapitalist sisteme ilk bilin\u00e7li tepki veren hareketlerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Kurucular\u0131 K. Marks ve F. Engels\u2019in deyi\u015fiyle, \u00fc\u00e7 ana kaynaktan beslenerek kar\u015f\u0131-sistemlerini geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bunlar Alman ideolojisi, \u0130ngiliz ekonomi-politi\u011fi ve Frans\u0131z \u00fctopik sosyalizmidir. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Alman ideolojisinden diyalektik materyalizmi, \u0130ngiliz ekonomi-politi\u011finden de\u011fer teorilerini, Frans\u0131z \u00fctopik sosyalizminden s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi teorilerini alm\u0131\u015flard\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnden olu\u015fturduklar\u0131 sentezle kendi yorumlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015flerdir. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 ve ilk muhalefet yapt\u0131klar\u0131 d\u00f6nemin 1840-1850\u2019ler kapitalizminin ciddi bunal\u0131m\u0131na rastlamas\u0131 \u00fczerlerinde etkileyici olmu\u015ftur. Sistemin hemen y\u0131k\u0131labilece\u011fine dair umutlar belirmi\u015ftir. Almanya\u2019n\u0131n ulusal birlik, Fransa\u2019n\u0131n ise cumhuriyet sorunlar\u0131 g\u00fcndemdedir. \u0130ngiltere sistemin hegemon g\u00fcc\u00fc olarak zirve yapmaktad\u0131r. 1848 Avrupa halk devrimleri, umutlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fine dair i\u015faret say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kom\u00fcnist Manifesto bu devrimlerin genel program\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kom\u00fcnistler Ligi ise, ilk genel enternasyonal parti veya \u00f6rg\u00fct olarak kurulmu\u015ftur. Bu iki \u00e7al\u0131\u015fma kapitalizmin bunal\u0131m\u0131ndan ve halk\u00e7\u0131 devrimci hareketlerden ba\u015far\u0131 ve zafer beklediklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.\u00a0<\/p>\n
Devrimler bast\u0131r\u0131l\u0131nca, kapitalizmi daha derinli\u011fine inceleme gere\u011fi duymu\u015flard\u0131r. K. Marks s\u00fcrg\u00fcn olarak Londra\u2019ya, kapitalizmin K\u00e2be\u2019sine yerle\u015fmi\u015ftir. F. Engels\u2019le s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fc\u015fmektedir. 1864 Birinci Enternasyonal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bu d\u00f6nemin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Devrimin gecikebilece\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla evrimci \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n uzun s\u00fcre gerekebilece\u011fi bu d\u00f6nemin di\u011fer \u00f6nemli bir geli\u015fmesidir. Sendika ve parlamenter \u00e7al\u0131\u015fma uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1871 Frans\u0131z Paris Kom\u00fcn\u00fc ayaklanmalar\u0131 umutlar\u0131n\u0131 tazelemi\u015fse de, erken bast\u0131r\u0131lmas\u0131 diktat\u00f6rl\u00fck, iktidar ve devlet konular\u0131nda daha \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnmelerini beraberinde getirmi\u015ftir. Merkezi ulus-devletten yana \u00e7\u0131kmalar\u0131, anar\u015fistlerin muhalefetine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 gibi, ilk revizyon tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir.\u00a0<\/p>\n
\u0130kinci Enternasyonal\u2019in 1880\u2019lerde yeniden ilan\u0131 ulusal \u015fovenizmin g\u00f6lgesi alt\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. V. I. Lenin, Proletarya Enternasyonalizmi ve D\u00f6nek Kautsky adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla bu s\u00fcreci revizyonistlikle su\u00e7layacakt\u0131r. Alman Sosyal Demokrat Partisi (Birinci Parti) daha bu d\u00f6nemde revizyonizmin (Bernstein) ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekmekle su\u00e7lanacakt\u0131r. Rus Ekim Devrimi, kom\u00fcnist \u00fctopyan\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fine dair (Paris Kom\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015farma) umutlar\u0131 daha da g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir. Bu devrim d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda geli\u015fmelere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Anadolu T\u00fcrk-K\u00fcrt ulusal kurtulu\u015f hareketini destekleyerek, ulusal hareketler \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n daha \u00fcst d\u00fczeyde ve ba\u015far\u0131yla geli\u015fmelerine katk\u0131 sunmak bu do\u011frultudaki ilk ad\u0131mlardand\u0131r. Lenin\u2019in erken \u00f6l\u00fcm\u00fc, tasfiyecilikle m\u00fccadele denen d\u00f6nem, sosyalist in\u015fa, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda anti-fa\u015fist m\u00fccadele, so\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminde NATO\u2019ya kar\u015f\u0131 Var\u015fova Pakt\u0131, uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, kapitalizmle ekonomik yar\u0131\u015f ve ulusal kurtulu\u015f hareketlerinin yayg\u0131n deste\u011fi ana bil\u00e2n\u00e7oyu olu\u015fturur. Bu d\u00f6nemlerde1920\u2019lerde \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal yenilenmi\u015f, ama t\u0131pk\u0131 \u0130kinci Enternasyonal gibi ulus-devlet \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle i\u00e7ten tasfiyeyi ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Sovyet Rusya yeni bir hegemonik aday olarak d\u00fcnyan\u0131n \u00fc\u00e7te birinde etkili olabilmi\u015ftir. Ulus-devlet i\u00e7indeki sosyalist hareketleri kaderine terk ederek, ayn\u0131 revizyonist yola (Birinci Alman Sosyal Demokrat Partisi) sapm\u0131\u015ft\u0131r. Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi art\u0131k kapitalizmin yolcusudur. K\u0131sa s\u00fcreli \u00c7in (1960-76 Mao d\u00f6nemi) ve Arnavutluk direni\u015fi sonu\u00e7 getirmemi\u015ftir. Ulusal kurtulu\u015f hareketleri ve sendikalist i\u015f\u00e7i hareketinin daha erkenden kapitalist sisteme entegre olmalar\u0131, 1980\u2019lerde \u00c7in\u2019in, 1990\u2019da Rusya ve m\u00fcttefiklerinin reel sosyalizmden vazge\u00e7i\u015flerini resmen ilan etmeleriyle de bir d\u00f6nem kapanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Reel-sosyalistler olarak adland\u0131r\u0131lmalar\u0131na yol a\u00e7an yakla\u015f\u0131k iki y\u00fcz y\u0131ll\u0131k (Frans\u0131z \u0130htil\u00e2li\u2019ni esas al\u0131rsak) deneyim, bu hareketleri de\u011ferlendirmemize imk\u00e2n vermektedir.\u00a0<\/p>\n
1- Daha \u00e7ok \u00f6zel tekelcilere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131, devlet kapitalizmini hem iktidar hem de sermaye tekeli olarak ele\u015ftiri d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130ktidar ve devlet tahlillerini \u00e7ok y\u00fczeysel ge\u00e7i\u015ftirmeleri bu ana temay\u00fclleri nedeniyledir. Kendileri devlet ve iktidar g\u00fcc\u00fc olarak sosyalizmin in\u015fa edilece\u011fine derinden inanm\u0131\u015flard\u0131r. Ba\u015fka yol d\u00fc\u015f\u00fcnmemektedirler. Demokrasiyi bile her iki s\u0131n\u0131f (burjuva-proletarya) a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir nevi diktat\u00f6rl\u00fck olarak yorumlamaktad\u0131rlar. Dayand\u0131klar\u0131 \u0130ngiliz ekonomi-politi\u011fi nedeniyle \u00e7ok dar bir kapitalizm \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi geli\u015ftirmi\u015flerdir.<\/p>\n
2- Modernitenin s\u0131n\u0131f temelinden habersiz g\u00f6r\u00fcnmektedirler veya \u00e7\u00f6z\u00fcmleme konusu yapmay\u0131 pek gerekli g\u00f6rmemi\u015flerdir. Yapt\u0131klar\u0131nda ise tam bir sa\u011f sapma \u00f6rne\u011fi sergilemi\u015flerdir. Modernitenin ilk aya\u011f\u0131 kapitalizmi bile patron-i\u015f\u00e7i, k\u00e2r-\u00fccret, de\u011fer-art\u0131 de\u011fer temelinin \u00f6tesine ta\u015f\u0131ramam\u0131\u015flard\u0131r. Kapitalizmin daha S\u00fcmerlerden beri varl\u0131\u011f\u0131na rastlanan bir birikim tarz\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rememi\u015flerdir. \u00dc\u00e7 y\u00fcz y\u0131ll\u0131k \u0130talyan \u015fehir kapitalizmini sistemin ba\u015flang\u0131c\u0131 saymam\u0131\u015flard\u0131r. 16. y\u00fczy\u0131l \u0130ngiliz-Hollanda kapitalist \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 bir nevi tarihin ba\u015flang\u0131c\u0131 say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Modernitenin ikinci \u00f6nemli aya\u011f\u0131 olan end\u00fcstriyalizm \u00f6v\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kapitalizmle niteliksel ba\u011f\u0131 ve sonraki sak\u0131ncalar\u0131 ele\u015ftiri konusu yap\u0131lmam\u0131\u015f, tersine kurtar\u0131c\u0131 rol atfedilmi\u015ftir. Ulus-devlet aya\u011f\u0131 da ileri say\u0131larak daha sonra ulusal ve sosyal \u015fovenizme kap\u0131y\u0131 aralam\u0131\u015flard\u0131r. Konfederalizm yerine merkezi ulus-devleti ye\u011flemi\u015flerdir. Geleneksel uygarl\u0131k tarih\u00e7ileri gibi, modernitenin di\u011fer y\u00fcz\u00fcn\u00fc gerilik, uykuda olma, barbarl\u0131k, gerici hareketler, tarihin \u00e7ark\u0131n\u0131 tersine \u00e7evirme olarak de\u011ferlendirmekten kendilerini al\u0131koyamam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
3- \u0130deolojik olarak pozitivizmin en kaba materyalist bi\u00e7imini bilimsellik olarak kabul etmekle bu alanda da tarihi bir yanl\u0131\u015fl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir. \u0130n\u015fa ettikleri sosyalizmi, Darwin ve Newton\u2019un biyoloji ve fizik alan\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri ile e\u015f d\u00fczeyde bilimsel saym\u0131\u015flard\u0131r. Sosyolojik yakla\u015f\u0131mlar\u0131 kaba bir Darwincilik olmaktan \u00f6teye gidememi\u015ftir. Toplumsal do\u011fan\u0131n niteliksel fark\u0131n\u0131 belirleme gere\u011fi duymay\u0131p, Birinci Do\u011fayla ayn\u0131 nitelikte kanunlara tabi olduklar\u0131na inanarak, kat\u0131 bir determinizme kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Sonraki geli\u015fmeler bu a\u00e7\u0131k kap\u0131dan yararlanarak en vulger yorumlar\u0131 bile kat\u0131 bilimsel ger\u00e7eklerle e\u015f saym\u0131\u015flard\u0131r.\u00a0<\/p>\n
4- Genelde iktidar, \u00f6zelde ulus-devlet tahliline giri\u015fmemi\u015fler, sadece burjuvazinin i\u015flevini \u00e7eviren komisyonlardan ibaret saym\u0131\u015flard\u0131r. \u0130ktidar\u0131n, \u00f6zellikle ulus-devletin yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f tekelci kapitalizm oldu\u011funu \u00e7\u00f6zememeleri teorilerinin en eksik yan\u0131d\u0131r. Yapt\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeler ise, ulus-devletin olumlanmas\u0131ndan \u00f6te bir \u015fey de\u011fildir. Sosyalizmin en iyi ulus-devletle in\u015fa edilebilece\u011finden emindirler. Hegel\u2019in devlet \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesini a\u015famad\u0131klar\u0131 gibi, ele ge\u00e7irilmesi halinde devleti istedikleri her t\u00fcr d\u00fczenleme ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck-e\u015fitlik geli\u015ftirme arac\u0131 olarak kullanabileceklerinden dahi ku\u015fkular\u0131 yoktur. Sosyalizm-demokrasi ili\u015fkisi en y\u00fczeysel ve yanl\u0131\u015f de\u011findikleri konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. \u00c7in ve Rus Devrimleri bu yakla\u015f\u0131mlar do\u011frultusunda geli\u015fmi\u015ftir. Di\u011fer ulusal kurtulu\u015f ve sosyal demokrat iktidar uygulamalar\u0131 da pek farkl\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zel kapitalizmden farklar\u0131, devlet kapitalizmini ye\u011flemi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. \u0130ktidar uygulamalar\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi net olarak ortaya koymu\u015ftur.\u00a0<\/p>\n
5- Uygarl\u0131k ele\u015ftirileri \u00e7ok daha s\u0131\u011f ve azd\u0131r. Kapitalist uygarl\u0131k a\u015famas\u0131n\u0131n tarihsel uygarl\u0131klar\u0131n bir par\u00e7as\u0131, ana zincirin son halkas\u0131 oldu\u011fundan pek bahsetmemi\u015flerdir. \u0130ktidar\u0131n tarihsel k\u00fcm\u00fcl\u00e2tif birikim karakterini belirleme gere\u011fi duymam\u0131\u015flard\u0131r. Rahatl\u0131kla kendi sistemlerinin de benzer bir iktidar ve uygarl\u0131k olabilece\u011fini mesele yapmam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130ktidar\u0131n birikmi\u015f sermaye, kir, sava\u015f, yalan, \u00e7irkinlik, i\u015fkence oldu\u011funu anlamak yerine, tarihte nas\u0131l bir ilerleme arac\u0131 olabilece\u011fine dair teori \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Tarih bu g\u00f6r\u00fc\u015flerinde haks\u0131z ve yanl\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r.
6- Tarihin ikinci y\u00fcz\u00fc, ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri tarihsel diyalekti\u011fin ikinci kutbu olarak anti-uygarl\u0131k g\u00fc\u00e7lerini \u00e7\u00f6z\u00fcmleme gere\u011fi duymam\u0131\u015flard\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7lere ili\u015fkin yapt\u0131klar\u0131 yorumlar ise \u00e7o\u011funlukla olumsuzdur. Kapitalist s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin bile Amerika, Asya ve Afrika\u2019daki ilerlemecili\u011finden bahsetmekten geri kalmam\u0131\u015flard\u0131r. Kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 eski toplumu savunmakla ele\u015ftirmi\u015flerdir.\u00a0<\/p>\n
Uygarl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131t kutbunun muazzam bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa, demokratik gelene\u011fe, direni\u015f ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe, e\u015fitlik ve adalet aray\u0131\u015flar\u0131na, kom\u00fcnalite deneyimlerine sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rememeleri, burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva s\u0131n\u0131f ger\u00e7eklikleriyle yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. G\u00f6remezler, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu s\u0131n\u0131flardan gelenlerin bu ger\u00e7ekleri g\u00f6recek g\u00f6zleri yoktur.\u00a0<\/p>\n
7- Toplumsal do\u011faya ili\u015fkin pozitivist evrenselci, \u00e7izgisel-ilerlemeci yakla\u015f\u0131m kendilerini er ge\u00e7 ger\u00e7ekle\u015fecek bir sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kutsal Kitaplardaki eskataloji (ahret inanc\u0131) bir nevi sosyalizm olarak yans\u0131ma bulmu\u015ftur. Toplumlar ilkel, k\u00f6leci, feodal, kapitalist ve sosyalist olarak, d\u00fcz bir \u00e7izgide geli\u015fen modeller olarak tasvir edilmi\u015ftir. Burada bir nevi kader anlay\u0131\u015f\u0131 s\u00f6z konusudur. Derinden etkilendi\u011fimiz bu dogmatik anlay\u0131\u015flar\u0131n k\u00f6keninde dinsel kader ve ahret inanc\u0131n\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmek ac\u0131 ve ge\u00e7 olmu\u015ftur. Toplumsal do\u011fan\u0131n esas olarak ahlaki ve politik nitelikte oldu\u011fu, uygarl\u0131k sistemlerinin bu nitelikleri a\u015f\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131, yerine kaba hukuk kurallar\u0131 ve devlet idaresini yerle\u015ftirdi\u011fi, kapitalist modernitenin bu s\u00fcreci s\u0131n\u0131rs\u0131z, derinli\u011fine ve geni\u015fli\u011fine geli\u015ftirdi\u011fi, bunun ekonomik, toplumsal, iktidarsal ve devletsel kriz oldu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcmlenememi\u015ftir. Do\u011fru, iyi ve g\u00fczel olan\u0131n toplumun ancak ahlaki ve politik niteli\u011fini tam sa\u011flayarak, bunun i\u00e7in demokratik siyasetle y\u00fcr\u00fcyen bir demokratik konfederal sistem oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Bu y\u00f6nl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcmleme ve \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015fmemi\u015ftir. \u00d6zg\u00fcr, e\u015fit ve demokratik toplumun iktidar ve devlet ayg\u0131tlar\u0131yla olu\u015fturulamayaca\u011f\u0131n\u0131, tersine bu ayg\u0131tlarla \u00e7eli\u015fti\u011fini g\u00f6rememi\u015fler her ikisinin ancak birbirlerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul temeline dayanan ilkeli bir bar\u0131\u015fla bir arada ya\u015fayabileceklerinin teori ve prati\u011fini geli\u015ftirememi\u015flerdir. Temel paradigma devrim-iktidar-sosyalizm olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcnce, sonu\u00e7ta devlet kapitalizminden ba\u015fka bir \u015feyin olu\u015fmayaca\u011f\u0131na \u015fa\u015f\u0131rmamak gerekir.\u00a0<\/p>\n
Reel sosyalist hareketin devlet kapitalizmiyle sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n di\u011fer bir anlam\u0131 s\u0131n\u0131f temelleriyle ilgilidir. Tekrar belirtmek gerekir ki, \u00f6zel tekellerden umdu\u011funu bulamayan, sermaye biriktiremeyen, hatta eldekini de eriten burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalarla \u00e7o\u011fu bu s\u0131n\u0131flardan gelme b\u00fcrokrasinin tek se\u00e7ene\u011fi, devlet eliyle kolektif sermayedar olmakt\u0131r. Milli burjuvazi, milli kapitalizm denilen olgu da bundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Devlet kapitalizmiyle kolektif bir tekel, di\u011fer bir s\u00f6ylemle ulus-devlet olarak \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir konum kazanm\u0131\u015f oluyorlar. Reel sosyalizmin ulus-devlet\u00e7ili\u011fi bu nedenle daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Bu maddi temel, moderniteyle kolayca uzla\u015fma ve b\u00fct\u00fcnle\u015fmelerini de a\u00e7\u0131kl\u0131yor.\u00a0<\/p>\n
8- Feminizm, ekoloji ve k\u00fclt\u00fcrel hareketler s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine engel olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kad\u0131n\u0131n sadece eme\u011fi ile de\u011fil, t\u00fcm beden ve ruhuyla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r s\u00f6m\u00fcrgecilik kapsaml\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelere tabi tutulmam\u0131\u015ft\u0131r. Burjuva hukukunun e\u015fitlik \u00f6l\u00e7\u00fcleri a\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Tarihin en eski ve en yeni, \u00e7o\u011funlukla \u00fccretsiz ve \u00e7ok az \u00fccretli olan bu emek\u00e7isi, erkek egemen tarih gere\u011fi nesne olmaktan \u00f6teye anlam ifade etmemi\u015ftir. \u00c7\u00f6z\u00fcmlenen s\u0131n\u0131f\u0131n erkek oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ekolojiye de benzer yakla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylesi sorunlar \u00f6ng\u00f6r\u00fclemedi\u011fi gibi, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin b\u00fct\u00fcnselli\u011fine olumsuz yans\u0131yabilece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u00fclt\u00fcrel hareketler ise eskinin canland\u0131r\u0131lmas\u0131, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin di\u011fer bozucu bir unsuru olarak de\u011ferlendirilmekten kurtulamam\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7 t\u00fcm olas\u0131 m\u00fcttefiklerinden kopuk, ekonomizme bo\u011fulmu\u015f soyut bir s\u0131n\u0131f\u00e7\u0131l\u0131k olarak yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/p>\n
9- S\u0131n\u0131fsalla\u015fma ahlaki ve politik anlamda olumsuz bir geli\u015fme olarak g\u00f6r\u00fclmemi\u015f iyi, ilerici, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn gere\u011fi, zorunlu bir a\u015fama olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Objektif olarak s\u0131n\u0131fsal olu\u015fumu me\u015fru g\u00f6rmenin iktidar ve devlet s\u0131n\u0131flar\u0131na hizmet oldu\u011fu kavranamam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6lelik, serflik ve proleterlik tarihsel ilerleme ve do\u011faya kar\u015f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7in \u00f6denmesi gereken bedeller olarak yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r. Tersine, her \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131fla\u015fma bi\u00e7iminin ayn\u0131 \u00f6zde oldu\u011fu, ilerleme ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckle alakal\u0131 olamayaca\u011f\u0131, ahlaki ve politik toplumun bu olu\u015fumlarla birlikte ya\u015fayamayaca\u011f\u0131, ancak bu y\u00f6nl\u00fc s\u0131n\u0131fla\u015fmaya kar\u015f\u0131 ahlaki, politik ve entelekt\u00fcel m\u00fccadele gerekti\u011fi kar\u015f\u0131 bir yorum olarak rahatl\u0131kla belirtilebilir.\u00a0<\/p>\n
\u0130ki y\u00fcz y\u0131ll\u0131k reel-sosyalist hareketin bug\u00fcnk\u00fc miras\u00e7\u0131lar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa \u00f6zele\u015ftirel bir konum alm\u0131\u015f olmakla birlikte, k\u00f6kl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenemez. B\u00fcy\u00fck bir g\u00fcven bunal\u0131m\u0131 ve zay\u0131flama d\u00f6neminden ge\u00e7mektedirler. Yine de tarihte yeri olan bir harekettir. Kapitalist sistemi a\u015fmam\u0131\u015f da olsalar, olduk\u00e7a u\u011fra\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bug\u00fcne gelmenin olumlu ve olumsuz pay sahiplerindendir. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 bunal\u0131m sistemin yap\u0131sal bunal\u0131m\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Yine de t\u00fcm sistem kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 en \u00e7ok etkilemi\u015f bir hareket olan reel sosyalizmi bir a\u015fama kabul edip, miras\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lacak derslerle demokratik modernite in\u015fas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirerek tav\u0131r ve ittifak geli\u015ftirmek en do\u011fru yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r. <\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n
\t<\/p>\n