\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/2434-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Reel sosyalizmle ya\u015f\u0131t olan ve Frans\u0131z Devrimi\u2019nde k\u00f6k bulan anar\u015fist hareketler reel sosyalizmin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc, daha do\u011frusu sistemle b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi sonras\u0131nda yeniden de\u011ferlendirmeyi hak etmektedir. \u00dcnl\u00fc temsilcileri Proudhon, Bakunin ve Kropotkin\u2019in ele\u015ftirilerinde t\u00fcm\u00fcyle haks\u0131z olmad\u0131klar\u0131 (sisteme ve reel sosyalizme ili\u015fkin) bug\u00fcn daha iyi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kapitalizmi yaln\u0131z \u00f6zel ve devlet tekeli olarak de\u011fil, modernite olarak da ele\u015ftirmekten geri kalmayan bir hareket olarak, sistemin en kar\u015f\u0131t ucunda yer almayla dikkat \u00e7ekerler. \u0130ktidara hem moralist, hem politik a\u00e7\u0131dan y\u00f6nelttikleri ele\u015ftiriler \u00f6nemli ger\u00e7eklik pay\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Geldikleri sosyal yap\u0131lar\u0131n hareket \u00fczerinde etkileri belirgindir. Kapitalizmin iktidardan d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc aristokrat kesimlerle eskiye g\u00f6re g\u00f6receli olarak durumlar\u0131n\u0131 daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirdi\u011fi \u015fehir zanaatk\u00e2rlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fsal tepkileri bu ger\u00e7e\u011fi yans\u0131t\u0131r. Bireysel kalmalar\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc taban bulamamalar\u0131, kar\u015f\u0131t sistem geli\u015ftirememeleri sosyal yap\u0131lar\u0131yla yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Kapitalizmin ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyi biliyorlar, fakat neyi yapmalar\u0131 gerekti\u011fini iyi bilmiyorlar. G\u00f6r\u00fc\u015flerini k\u0131saca toparlarsak <\/p>\n
1- Kapitalist sistemi en soldan ele\u015ftirmektedirler. Ahlaki ve politik toplumu da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha iyi kavr\u0131yorlar. Marksistler gibi ilerici rol atfetmiyorlar. Da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 toplumlara yakla\u015f\u0131mlar\u0131 daha olumludur. Gerici ve \u00e7\u00fcr\u00fcmeye mahk\u00fbm g\u00f6rm\u00fcyorlar. Ayakta kalmalar\u0131n\u0131 daha ahlaki ve politik buluyorlar. <\/p>\n
2- \u0130ktidar ve devlet yakla\u015f\u0131mlar\u0131 Marksistlere g\u00f6re daha kapsaml\u0131 ve ger\u00e7ek\u00e7idir. \u0130ktidar\u0131n mutlak k\u00f6t\u00fcl\u00fck oldu\u011funu s\u00f6yleyen Bakunin\u2019dir. Fakat her ne pahas\u0131na olursa olsun iktidar ve devletin hemen kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmeleri \u00fctopik olup, pratikte fazla ger\u00e7ekle\u015fme \u015fans\u0131 olmayan yakla\u015f\u0131mlard\u0131r. Devlet ve iktidara dayal\u0131 sosyalizmin in\u015fa edilemeyece\u011fini, belki de daha tehlikeli b\u00fcrokratik bir kapitalizmle sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rebilmi\u015flerdir. <\/p>\n
3- Merkezi ulus-devlet in\u015fas\u0131n\u0131n t\u00fcm i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halk hareketleri i\u00e7in felaket olaca\u011f\u0131n\u0131 ve umutlar\u0131na b\u00fcy\u00fck darbe indirece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmeleri ger\u00e7ek\u00e7idir. Almanya ve \u0130talya\u2019n\u0131n birli\u011fi konusunda Marksistlerle giri\u015ftikleri ele\u015ftirilerde de hakl\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. Tarihin ulus-devlet lehinde geli\u015fim g\u00f6stermesinin e\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00fctopyalar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck kay\u0131p anlam\u0131na geldi\u011fini s\u00f6ylemeleri ve Marksistlerin ulus-devletten yana tav\u0131r almalar\u0131n\u0131 \u015fiddetle ele\u015ftirip ihanetle su\u00e7lamalar\u0131 belirtilmesi gereken \u00f6nemli hususlard\u0131r. Kendileri konfederalizmi savunmu\u015ftur. <\/p>\n
4- B\u00fcrokratizme, end\u00fcstriyalizme, kentle\u015fmeye y\u00f6nelik g\u00f6r\u00fc\u015f ve ele\u015ftirileri de \u00f6nemli oranda do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. Erkenden anti-fa\u015fist ve ekolojik tav\u0131r geli\u015ftirmelerinde bu g\u00f6r\u00fc\u015f ve ele\u015ftirilerinin \u00f6nemli pay\u0131 bulunmaktad\u0131r. <\/p>\n
5- Reel sosyalizme y\u00f6nelttikleri ele\u015ftiriler de sistemin \u00e7\u00f6z\u00fclmesiyle do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. Kurulan\u0131n sosyalizm de\u011fil, b\u00fcrokratik devlet kapitalizmi oldu\u011funu en iyi te\u015fhis eden kesimdir. <\/p>\n
Olduk\u00e7a \u00f6nemli ve do\u011frulanm\u0131\u015f bu g\u00f6r\u00fc\u015f ve ele\u015ftirilerine ra\u011fmen, anar\u015fist hareketin reel sosyalizme g\u00f6re kitleselle\u015fip pratik uygulama \u015fans\u0131 bulamamas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Bu san\u0131yorum teorilerindeki ciddi bir eksiklik ve sakatl\u0131ktan kaynaklanmaktad\u0131r. Uygarl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerinin eksikli\u011fi ve uygulanabilir bir sistem geli\u015ftirememeleri bunda \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Tarihsel-toplum \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri de pek geli\u015ftirilmemi\u015ftir. Ayr\u0131ca kendileri de pozitivist felsefenin etkisini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Avrupa merkezli sosyal bilimin pek d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenemez. En \u00f6nemli eksiklikleri, bence demokratik siyaset ve modernite konusunda sistematik d\u00fc\u015f\u00fcnce ve yap\u0131lanma i\u00e7ine girememeleridir. G\u00f6r\u00fc\u015f ve ele\u015ftirilerinin do\u011frulu\u011funa ili\u015fkin g\u00f6sterdikleri titiz \u00e7abay\u0131 sistemle\u015ftirme ve uygulama konusunda sergileyememi\u015flerdir. Belki de s\u0131n\u0131fsal konumlar\u0131 buna engeldir. Di\u011fer \u00f6nemli bir engel, teorik g\u00f6r\u00fc\u015flerinde ve pratik ya\u015famlar\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc otoriteye duyduklar\u0131 tepkidir. \u0130ktidar ve devletin otoritesine duyduklar\u0131 hakl\u0131 tepkiyi t\u00fcm otorite ve d\u00fczen bi\u00e7imleni\u015fine yans\u0131tmalar\u0131, demokratik moderniteyi teorik ve pratik olarak g\u00fcndemle\u015ftirmelerini etkilemi\u015ftir. En \u00f6nemli \u00f6zele\u015ftiri konusunun demokratik otoritenin me\u015fruiyetini ve demokratik modernitenin gereklili\u011fini g\u00f6rememeleri oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Ayr\u0131ca ulus-devlet yerine demokratik ulus se\u00e7ene\u011fini geli\u015ftirmeyi\u015fleri de \u00f6nemli bir eksiklik ve \u00f6zele\u015ftiri konusudur. <\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde reel sosyalizmin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc, ekolojik ve feminist hareketlerin geli\u015fmesi, sivil toplumculu\u011fun genel bir kabarma sergilemesi \u015f\u00fcphesiz anar\u015fistler \u00fczerinde olumlu etki b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat hakl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 tekrarlamalar\u0131 fazla anlam ifade etmiyor. Yan\u0131tlamalar\u0131 gereken soru, neden iddial\u0131 bir sistem eylemlili\u011fini, in\u015fas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmedikleridir. Bu da akla teori ile ya\u015famlar\u0131 aras\u0131ndaki derin u\u00e7urumu getirmektedir. \u00c7ok\u00e7a ele\u015ftirdikleri modern ya\u015fam\u0131 acaba kendileri a\u015fabilmi\u015f midirler? Daha do\u011frusu, bu konuda ne kadar tutarl\u0131d\u0131rlar? Avrupa merkezli ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p, ger\u00e7ek bir k\u00fcresel demokratik modernli\u011fe ad\u0131m atabilecekler mi? <\/p>\n
Benzer soru ve ele\u015ftirileri \u00e7o\u011faltmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6nemli olan tarihte b\u00fcy\u00fck fedak\u00e2rl\u0131klar g\u00f6stermi\u015f olan, \u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri ba\u011fr\u0131nda ta\u015f\u0131yan, g\u00f6r\u00fc\u015f ve ele\u015ftirileriyle entelekt\u00fcel camiada \u00f6nemli yer tutan bu hareketin ve miras\u0131n\u0131n tutarl\u0131, geli\u015febilir bir sistem kar\u015f\u0131t\u0131 sistem i\u00e7inde toparlanabilmesidir. Anar\u015fistlerin reel sosyalistlere g\u00f6re daha rahat bir \u00f6zele\u015ftiri ile g\u00fcncel prati\u011fe y\u00f6nelmeleri beklenebilir. Ekonomik, sosyal, siyasal, entelekt\u00fcel ve etik m\u00fccadelelerinde hak ettikleri yeri almalar\u0131 \u00f6nemini korumaktad\u0131r. Ortado\u011fu zemininde h\u0131zlanan uygarl\u0131k ve k\u00fclt\u00fcr boyutlar\u0131 da \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f bulunan m\u00fccadelelerde anar\u015fistlerin hem kendilerini yenilemeleri, hem de g\u00fc\u00e7l\u00fc katk\u0131larda bulunmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Demokratik modernite sisteminin yeniden in\u015fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ittifak geli\u015ftirilmesi gereken \u00f6nemli g\u00fc\u00e7lerden birisidir. <\/p>\n
c- Feminizm: En Eski S\u00f6m\u00fcrgenin Ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131<\/p>\n
Feminizm kavram\u0131 T\u00fcrk\u00e7esiyle kad\u0131nc\u0131l\u0131k hareketi anlam\u0131nda kad\u0131n sorununu tam nitelemekten uzak olup, kar\u015f\u0131t\u0131 erkek\u00e7ilik olarak tasarland\u0131\u011f\u0131ndan daha da k\u0131s\u0131rl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcrebilir. Sanki sadece egemen erke\u011fin ezilen kad\u0131n\u0131ym\u0131\u015f gibi bir anlam\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. H\u00e2lbuki kad\u0131n ger\u00e7ekli\u011fi daha kapsaml\u0131d\u0131r. Cinsiyetin \u00f6tesinde kapsaml\u0131 ekonomik, sosyal ve siyasal boyutlar\u0131 olan anlamlar i\u00e7ermektedir. E\u011fer s\u00f6m\u00fcrgecilik kavram\u0131n\u0131 \u00fclke ve ulus baz\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p insan gruplar\u0131na indirgersek, kad\u0131n\u0131n konumunu rahatl\u0131kla en eski s\u00f6m\u00fcrge olarak tan\u0131mlayabiliriz. Ger\u00e7ekten ruh ve beden olarak hi\u00e7bir toplumsal olgu kad\u0131n kadar s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 kolay belirlenemeyen bir s\u00f6m\u00fcrge stat\u00fcs\u00fcnde tutuldu\u011fu anla\u015f\u0131lmak durumundad\u0131r. <\/p>\n
T\u00fcm bilimlere oldu\u011fu gibi sosyal bilimlere de damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015f erkeklik s\u00f6yleminde kad\u0131ndan bahseden sat\u0131rlar, ger\u00e7ekli\u011fe hi\u00e7 dokunmayan propagandatif yakla\u015f\u0131mlarla y\u00fckl\u00fcd\u00fcr. Kad\u0131n\u0131n ger\u00e7ek stat\u00fcs\u00fc bu s\u00f6ylemlerle t\u0131pk\u0131 uygarl\u0131k tarihlerinin s\u0131n\u0131f, s\u00f6m\u00fcr\u00fc, bask\u0131 ve i\u015fkenceyi \u00f6rtbas etmesi gibi belki de k\u0131rk kez \u00f6rt\u00fclmektedir. Feminizm yerine jineoloji (kad\u0131n bilimi) kavram\u0131 amac\u0131 daha iyi kar\u015f\u0131layabilir. Jineoloji\u2019nin ortaya \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 ger\u00e7ekler herhalde teolojinin, eskatalojinin, politikolojinin, pedagojinin, velhas\u0131l sosyolojinin bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcmlerine ili\u015fkin loji\u2019lerden daha az ger\u00e7eklik pay\u0131 ta\u015f\u0131mayacakt\u0131r. Kad\u0131n\u0131n toplumsal do\u011fan\u0131n hem fizik hem de anlam olarak en geni\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc te\u015fkil etti\u011fi tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez. O zaman neden \u00e7ok \u00f6nemli olan bu toplumsal do\u011fa par\u00e7as\u0131 bilime konu edilmesin? Pedagoji gibi \u00e7ocuk e\u011fitim ve terbiyesine kadar b\u00f6l\u00fcmlenmi\u015f sosyolojinin jineolojiyi olu\u015fturmamas\u0131, egemen erkek s\u00f6ylemli olmas\u0131ndan ba\u015fka bir hususla izah edilemez.<\/p>\n
Kad\u0131n do\u011fas\u0131 karanl\u0131kta kald\u0131k\u00e7a, t\u00fcm toplum do\u011fas\u0131 ayd\u0131nlanmam\u0131\u015f olarak kalacakt\u0131r. Toplumsal do\u011fan\u0131n ger\u00e7ek ve kapsaml\u0131 ayd\u0131nlanmas\u0131, ancak kad\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131n kapsaml\u0131 ve ger\u00e7ek\u00e7i ayd\u0131nlanmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kad\u0131n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgele\u015fme tarihinden ekonomik, sosyal, siyasal ve zihinsel s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesine kadar konumunun a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131, tarihin di\u011fer t\u00fcm konular\u0131n\u0131n ve g\u00fcncel toplumun her y\u00f6n\u00fcyle a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulunacakt\u0131r. <\/p>\n
\u015e\u00fcphesiz kad\u0131n\u0131n stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmas\u0131 meselenin bir boyutudur. Daha \u00f6nemli boyut kurtulu\u015f sorunuyla ilgilidir. Di\u011fer deyi\u015fle sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc daha b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Toplumun genel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fczeyinin kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fczeyiyle orant\u0131l\u0131 oldu\u011fu \u00e7ok\u00e7a s\u00f6ylenir. Do\u011fru olan bu deyimin i\u00e7inin nas\u0131l doldurulaca\u011f\u0131 \u00f6nemlidir. Kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, e\u015fitli\u011fi sadece toplumsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitli\u011fi belirlemiyor. Bunun i\u00e7in gerekli teori, program, \u00f6rg\u00fct ve eylem d\u00fczenekleri gerektiriyor. Daha da \u00f6nemlisi, kad\u0131ns\u0131z demokratik siyasetin olamayaca\u011f\u0131n\u0131, hatta s\u0131n\u0131f politikac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bile eksik kalaca\u011f\u0131n\u0131, bar\u0131\u015f\u0131n ve \u00e7evrenin geli\u015ftirilip korunamayaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Kad\u0131n\u0131 kutsal ana, temel namus, vazge\u00e7ilmez, onsuz olunmaz e\u015f stat\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131p bir \u00f6zne-nesne toplam\u0131 olarak ara\u015ft\u0131rmaya almak gerekir. Tabii bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 a\u015fk soytar\u0131l\u0131klar\u0131ndan \u00f6ncelikle korumak gerekir. Hatta ara\u015ft\u0131rman\u0131n en \u00f6nemli bir boyutunu a\u015fk ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6rtbas edilen b\u00fcy\u00fck al\u00e7akl\u0131klar\u0131 (ba\u015fta tecav\u00fcz, cinayet, dayak, bini bir para eden k\u00fcf\u00fcrler) sergilemesi gerekir. Heredot\u2019un deyi\u015fiyle \u201cT\u00fcm Do\u011fu-Bat\u0131 sava\u015flar\u0131 kad\u0131n y\u00fcz\u00fcnden olmu\u015ftur s\u00f6z\u00fc ancak bir ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131klayabilir. O da s\u00f6m\u00fcrge olarak de\u011fer kazand\u0131\u011f\u0131, bu nedenle \u00f6nemli sava\u015flara konu edildi\u011fidir. Uygarl\u0131k tarihi b\u00f6yle oldu\u011fu gibi, kapitalist modernite bin kat daha a\u011f\u0131r ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fck kazanm\u0131\u015f bir kad\u0131n s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesini temsil ediyor. Kimli\u011fine kaz\u0131m\u0131\u015f oluyor. T\u00fcm emeklerin anas\u0131, \u00fccretsiz eme\u011fin sahibi, en d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli i\u015f\u00e7i, en \u00e7ok i\u015fsiz, erke\u011finin s\u0131n\u0131rs\u0131z i\u015ftah ve bask\u0131 kayna\u011f\u0131, d\u00fczenin \u00e7ocuk do\u011furma makinesi, yeti\u015ftirme ebesi, reklam arac\u0131, seks-porno arac\u0131 vb. olarak s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesi uzay\u0131p gider. Kapitalizm, hi\u00e7bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczene\u011finde olmad\u0131\u011f\u0131 kadar kad\u0131na ili\u015fkin s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczene\u011fi geli\u015ftirmi\u015ftir. \u0130stemesek de tekrar tekrar kad\u0131n stat\u00fcs\u00fcne d\u00f6nmek ac\u0131 oluyor. Ama ger\u00e7eklerin dili s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler i\u00e7in ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc de olmuyor.<\/p>\n
Feminist hareket bu ger\u00e7eklerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u015f\u00fcphesiz en radikal sistem kar\u015f\u0131t\u0131 hareket olmak durumundad\u0131r. Modern haliyle yine k\u00f6kenlerini Frans\u0131z Devrimi\u2019ne dayand\u0131rabilece\u011fimiz kad\u0131n hareketi birka\u00e7 a\u015famadan sonra g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelebilmi\u015ftir. \u0130lk a\u015famada hukuki e\u015fitlik pe\u015finde ko\u015fulmu\u015ftur. Fazla anlam ifade etmeyen bu e\u015fitlik g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131nca sa\u011flanm\u0131\u015f gibidir. Ama i\u00e7eri\u011finin bo\u015f oldu\u011funu iyi bilmek gerekir. \u0130nsan haklar\u0131, ekonomik, sosyal, siyasal haklar gibi di\u011fer haklarda da bi\u00e7imsel geli\u015fmeler vard\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte kad\u0131n, erkek kadar e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr. Halbuki en \u00f6nemli kand\u0131rmaca bu e\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tarz\u0131nda gizlidir. Sadece resmi modernitenin de\u011fil, t\u00fcm hiyerar\u015fik ve uygarl\u0131k d\u00f6nemlerinin t\u00fcm toplumsal dokular\u0131nda zihnen ve bedenen tutsakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131, en derin k\u00f6lece \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, e\u015fitli\u011fi, demokrasisi \u00e7ok kapsaml\u0131 teorik \u00e7al\u0131\u015fmalar, ideolojik m\u00fccadeleler, programatik ve \u00f6rg\u00fctsel faaliyetler, en \u00f6nemlisi de g\u00fc\u00e7l\u00fc eylemler gerektirir. Bunlar olmaks\u0131z\u0131n feminizm ve kad\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sistemi rahatlatmaya \u00e7al\u0131\u015fan liberal kad\u0131n faaliyetlerinden \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131maz. <\/p>\n
Kad\u0131n biliminin geli\u015fmesi halinde sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamak hayli \u00f6\u011fretici olacakt\u0131r: Cinsellik i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn ya\u015fam\u0131n en eski \u00f6\u011frenim bi\u00e7imlerinin ba\u015f\u0131nda geldi\u011fini anlamak gerekir. Ya\u015fam\u0131n kendini s\u00fcrd\u00fcrme ihtiyac\u0131na cevapt\u0131r. Bireyin sonsuz ya\u015fama olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bir\u2019i kendini tekrar \u00fcretme potansiyelini geli\u015ftirmeye zorlam\u0131\u015ft\u0131r. Cinsel g\u00fcd\u00fc denen \u015fey, bu potansiyelin uygun ko\u015fullarda \u00fcreyerek ya\u015fam\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesidir. Bir nevi soyun t\u00fckenmesi tehlikesine ve \u00f6l\u00fcme \u00e7are oluyor. H\u00fccrenin ilk b\u00f6l\u00fcnmesi, bir olan h\u00fccrenin \u00e7okla\u015farak kendini \u00f6l\u00fcms\u00fcz k\u0131lmas\u0131d\u0131r. Daha da genelle\u015ftirirsek, evrenin kendini yutmak isteyen bo\u015flu\u011fa, yoklu\u011fa kar\u015f\u0131 kendini s\u00fcrekli \u00e7e\u015fitlendirip \u00e7o\u011faltarak sonsuzla\u015fma e\u011filiminin canl\u0131 ya\u015fam\u0131nda devam etme olay\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Bu evrensel olay\u0131n insan t\u00fcr\u00fcnde devam etti\u011fi bir veya birey daha \u00e7ok kad\u0131nd\u0131r. \u00c7o\u011falma kad\u0131n\u0131n bedeninde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Erke\u011fin rol\u00fc bu olayda son derece talidir. Dolay\u0131s\u0131yla soy s\u00fcrd\u00fcrme olay\u0131nda t\u00fcm sorumlulu\u011fun kad\u0131nda olmas\u0131 bilimsel olarak anla\u015f\u0131l\u0131r bir husustur. Kald\u0131 ki, kad\u0131n sadece cenini karn\u0131nda ta\u015f\u0131mak, b\u00fcy\u00fctmek ve do\u011furmakla kalmaz. Neredeyse \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar bak\u0131m sorumlulu\u011funu da do\u011fal olarak ta\u015f\u0131r. O halde bu olaydan \u00e7\u0131karmam\u0131z gereken ilk sonu\u00e7, t\u00fcm cinsel ili\u015fkiler konusunda kad\u0131n\u0131n mutlak s\u00f6z sahibi olmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc her cinsel ili\u015fki kad\u0131n i\u00e7in potansiyel olarak alt\u0131ndan kalk\u0131lmas\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7 sorunlar\u0131 beraberinde getiriyor. On \u00e7ocuk do\u011furacak kad\u0131n\u0131n fiziksel olarak ve hatta ruhen \u00f6l\u00fcmden beter hallere d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak gerekir. <\/p>\n
Erke\u011fin cinselli\u011fe bak\u0131\u015f\u0131 daha \u00e7arp\u0131k ve sorumsuzcad\u0131r. Bunda cehalet ve iktidar\u0131n k\u00f6rle\u015ftirmesi birinci derecede rol oynar. Ayr\u0131ca hiyerar\u015fiyle ve hanedanl\u0131k devletiyle birlikte \u00e7ok \u00e7ocuklu olmak erkek i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir g\u00fc\u00e7 olma anlam\u0131na gelir. \u00c7ok \u00e7ocukluluk sadece soyun s\u00fcrmesini de\u011fil, iktidar ve devlet olarak kalmas\u0131n\u0131n da garantisini olu\u015fturur. Bir nevi m\u00fclk tekeli anlam\u0131na gelen devletin elden gitmemesi, hanedanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kad\u0131n b\u00f6ylelikle hem biyolojik varolu\u015f, hem iktidar ve devletsel varolu\u015f i\u00e7in \u00e7ok \u00e7ocuk do\u011furman\u0131n arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Kad\u0131n i\u00e7in korkun\u00e7 s\u00f6m\u00fcrgele\u015fmenin birinci ve ikinci do\u011fayla ba\u011flant\u0131l\u0131 temeli b\u00f6yle haz\u0131rlanm\u0131\u015f olur. Kad\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bu iki do\u011fayla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Fazla a\u00e7maya gerek yok ki, bu ikili do\u011fa stat\u00fcs\u00fc alt\u0131nda kad\u0131n\u0131n ruhen ve bedenen uzun s\u00fcreli din\u00e7 ve y\u0131pranmam\u0131\u015f olarak ayakta kalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Fiziksel ve ruhsal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f i\u00e7 i\u00e7e erken geli\u015fir ve kad\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme ve sa\u011flama alma kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ac\u0131mal\u0131, k\u0131sa ve kah\u0131rl\u0131 bir ya\u015famla sonland\u0131rmaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Uygarl\u0131k ve modernitenin tarihini bu ger\u00e7eklik temelinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek ve okumak b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. <\/p>\n
Sorunun kad\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan vahametini bir tarafta tutal\u0131m. Daha a\u011f\u0131r etkilerini t\u00fcm toplumsal do\u011fa ve ekolojik \u00e7evre \u00fczerinde hissettiren a\u015f\u0131r\u0131 insan n\u00fcfusu, yani demografik sorun boyutudur. Gerek kad\u0131n bilimi, gerek t\u00fcm sosyal bilimler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gereken en temel derslerden biri, insan n\u00fcfusunun \u2018i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel \u00f6\u011frenme\u2019 y\u00f6ntemiyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclememesi, b\u00fcy\u00fct\u00fclememesi, ender baz\u0131 durumlarda da k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmemesi durumu ve ger\u00e7e\u011fidir. \u0130\u00e7g\u00fcd\u00fcsellik gibi en ilkel bir y\u00f6ntemle soy s\u00fcrd\u00fcrmeyi uygarl\u0131k ve modernite tarihi boyunca geli\u015ftirilmi\u015f bilimsel y\u00f6ntemlerle desteklemek a\u015f\u0131r\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131n temel nedenidir. \u0130nsan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn toplumsal do\u011fa olarak sadece i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel yollarla, \u00f6zellikle cinsel g\u00fcd\u00fc itmesiyle varolu\u015funu s\u00fcrd\u00fcrmesi \u00e7ok geri bir durumu ifade eder. Zek\u00e2 ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyi toplumsal varolu\u015flar\u0131 daha geli\u015fkin nitelikte s\u00fcrd\u00fcrebilecek \u00f6\u011frenme potansiyelleri sunarlar. Birey ve topluluklar zek\u00e2 ve k\u00fclt\u00fcrleriyle, felsefi ve politik kurumlarla kendilerini en uzun s\u00fcrelerde ya\u015fatma olana\u011f\u0131n\u0131 kullanabilecek durumdad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla soyun cinsel i\u00e7g\u00fcd\u00fc yoluyla \u00e7o\u011falarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinin gere\u011fi kalmaz. \u0130nsan\u0131n k\u00fclt\u00fcr ve zek\u00e2s\u0131 bu y\u00f6ntemi \u00e7oktan a\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu ilkellikten esas olarak uygarl\u0131k ve modernitenin k\u00e2r ilkesi sorumludur. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz a\u015f\u0131r\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, A\u015eIRI TEKEL VE \u0130KT\u0130DAR\u2019d\u0131r o da e\u015fittir a\u015f\u0131r\u0131, azami K\u00c2R demektir. Tarih boyunca insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7o\u011falarak sadece toplumu de\u011fil, \u00e7evre ve do\u011fas\u0131n\u0131 da imhan\u0131n e\u015fi\u011fine getirmesi kesinlikle K\u00dcM\u00dcL\u00c2T\u0130F SERMAYE VE \u0130KT\u0130DAR B\u0130R\u0130K\u0130M\u0130 ve dolay\u0131s\u0131yla AZAM\u0130 K\u00c2R KANUNU\u2019nun sonucudur. Di\u011fer t\u00fcm etkenler ve nedenler tali, ikincil planda rol oynar.<\/p>\n
O halde daha \u015fimdiden devasa boyutlar kazanan kad\u0131n sorununu \u00e7\u00f6zme ve ekolojik y\u0131k\u0131m\u0131 \u00f6nlemenin ba\u015fta gelen yolu olan demografik sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde temel sorumluluk kad\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Bunun da ilk ko\u015fulu kad\u0131n\u0131n tam \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve e\u015fitli\u011fidir, tam demokratik siyaset yapma hakk\u0131d\u0131r cinsiyetle ilgili t\u00fcm ili\u015fkilerde tam s\u00f6z ve irade hakk\u0131d\u0131r. Bu ger\u00e7eklerin d\u0131\u015f\u0131nda kad\u0131n\u0131n, toplumun ve \u00e7evrenin tam anlam\u0131yla kurtulu\u015fu, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve e\u015fitli\u011fi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Tabii demokratik siyaset ve konfederatif siyaset bi\u00e7imlenmesi de olas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
Kad\u0131n ayr\u0131ca ahlaki ve politik toplumun asal \u00f6\u011fesi olarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik ve demokratikle\u015fme \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fam\u0131n eti\u011fi ve esteti\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da hayati rol oynar. Etik ve estetik bilimi kad\u0131n biliminin ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131d\u0131r. Ya\u015famdaki a\u011f\u0131r sorumlulu\u011fu nedeniyle kad\u0131n\u0131n t\u00fcm etik ve estetik konularda hem d\u00fc\u015f\u00fcnce hem uygulama g\u00fcc\u00fc olarak b\u00fcy\u00fck a\u00e7\u0131l\u0131m ve geli\u015fmeler sa\u011flayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Kad\u0131n\u0131n ya\u015famla ba\u011f\u0131 erke\u011fe g\u00f6re \u00e7ok kapsaml\u0131d\u0131r. Duygusal zek\u00e2 boyutunun geli\u015fkinli\u011fi bununla ilgilidir. Dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fam\u0131n g\u00fczelle\u015ftirilmesi olarak estetik, kad\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan varolu\u015fsal bir konudur. Etik (Ahlak teorisi, estetik = g\u00fczellik teorisi) a\u00e7\u0131dan da kad\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu daha kapsaml\u0131d\u0131r. \u0130nsan e\u011fitiminin iyi ve k\u00f6t\u00fc y\u00f6nlerini, ya\u015fam ve bar\u0131\u015f\u0131n \u00f6nemini, sava\u015f\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve deh\u015fetini, hakl\u0131l\u0131k ve adalet \u00f6l\u00e7\u00fclerini de\u011ferlendirme, belirleme ve kararla\u015ft\u0131rmada kad\u0131n\u0131n ahlaki ve politik toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha ger\u00e7ek\u00e7i ve sorumlu davranmas\u0131 do\u011fas\u0131 gere\u011fidir. Tabii erke\u011fin kuklas\u0131 ve g\u00f6lgesi kad\u0131ndan bahsetmiyorum. S\u00f6z konusu olan \u00f6zg\u00fcr, e\u015fit ve demokratikle\u015fmeyi \u00f6z\u00fcmsemi\u015f kad\u0131nd\u0131r.<\/p>\n
Ekonomi biliminin de kad\u0131n biliminin bir par\u00e7as\u0131 olarak geli\u015ftirilmesi daha do\u011fru olacakt\u0131r. Ekonomi ba\u015ftan beri kad\u0131n\u0131n asal rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir toplumsal faaliyet bi\u00e7imidir. \u00c7ocuklar\u0131n beslenme sorunu kad\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in, ekonomi kad\u0131n i\u00e7in hayati anlam ifade eder. Kald\u0131 ki, ekonominin kelime anlam\u0131 \u201cEv yasas\u0131, evi ge\u00e7indirme kurallar\u0131 demektir. Bunun da kad\u0131n\u0131n temel i\u015fi oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ekonominin kad\u0131n\u0131n elinden al\u0131n\u0131p tefeci, t\u00fcccar, para, sermayedar ve iktidar-devlet, bir a\u011fa gibi yetkililerin eline verilmesi, ekonomik ya\u015fama en b\u00fcy\u00fck darbe olmu\u015ftur. Ekonomi-kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7lerin eline verilen ekonomi, h\u00e2l\u00e2 iktidar ve militarizmin temel hedefi haline getirilerek, t\u00fcm uygarl\u0131k ve modernite tarihi boyunca s\u0131n\u0131rs\u0131z sava\u015f, \u00e7at\u0131\u015fma, bunal\u0131m ve kavgalar\u0131n ba\u015f etkenine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ekonomi, ekonomiyle ilgisi olmayanlar\u0131n, k\u00e2\u011f\u0131t par\u00e7alar\u0131yla oynayarak kumardan beter y\u00f6ntemlerle s\u0131n\u0131rs\u0131z toplumsal de\u011fer gasp ettikleri bir oyun alan\u0131 haline getirilmi\u015ftir. Kad\u0131n\u0131n kutsal mesle\u011fi, tamamen kendisinin d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131, sava\u015f makinelerini, \u00e7evreyi ya\u015fanmaz hale getiren trafik ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ve temel insan ihtiya\u00e7lar\u0131yla pek fazla alakas\u0131 olmayan k\u00e2r getiren fuzuli \u00fcr\u00fcnleri \u00fcreten imalathanelere, borsalara, fiyat ve faiz oyunlar\u0131na \u00e7evrilmi\u015ftir. <\/p>\n
Feminizmi de kapsayan kad\u0131n bilimine dayal\u0131 kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik ve demokratik hareketi, a\u00e7\u0131k ki toplumsal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde ba\u015fat rol oynayacakt\u0131r. Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki kad\u0131n hareketlerinin ele\u015ftirisiyle yetinmeden, daha \u00e7ok kad\u0131n\u0131 yitik k\u0131lan uygarl\u0131k ve modernite tarihine y\u00fcklenmek gerekir. E\u011fer sosyal bilimlerde kad\u0131n konusu, sorunu ve hareketleri neredeyse yok derecesindeyse, bunun esas sorumlusu uygarl\u0131k ve modernitenin hegemonik zihniyeti ve maddi k\u00fclt\u00fcr yap\u0131lanmalar\u0131d\u0131r. Dar hukuki ve siyasi e\u015fitlik yakla\u015f\u0131mlar\u0131yla belki liberalizme katk\u0131 sunulabilir. Fakat sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u015furada kals\u0131n, olgu olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi bile sa\u011flanamaz. Mevcut feminist hareketlerin liberalizmden kopuk, sistem kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7ler haline geldiklerini iddia etmek kendini yan\u0131ltmak olacakt\u0131r. Feminizmin ba\u015f sorunlar\u0131ndan birisi s\u00f6ylendi\u011fi gibi radikalizmse, o zaman \u00f6ncelikle k\u00f6kl\u00fc liberal al\u0131\u015fkanl\u0131klarla, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygu tarzlar\u0131 ve ya\u015famlar\u0131yla ilgisini kopar\u0131p, arkas\u0131ndaki kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131 ve moderniteyi \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi gerekir. Bu temelde anlaml\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131na y\u00fcklenmesi gerekir. <\/p>\n
Demokratik modernite kad\u0131n do\u011fas\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hareketini temel g\u00fc\u00e7lerinden birisi olarak bilip hem geli\u015ftirilmesini, hem de ittifak yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ba\u015fta gelen g\u00f6revlerinden sayarak, yeniden in\u015fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda de\u011ferlendirmek durumundad\u0131r.
\u00a0<\/p>\n
d- Ekoloji: \u00c7evrenin Ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131<\/p>\n
Uygarl\u0131k sisteminin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 temel sorunlardan biri, toplum-\u00e7evre ili\u015fkisindeki kritik dengenin bozulmas\u0131d\u0131r. Toplumsal do\u011fa, ya\u015fam\u0131 ve geli\u015fiminin uzun evresinde, \u00e7evre ile uyumunda kritik dengeye hep ba\u011fl\u0131 kald\u0131. Kendinden geli\u015fimde dengeyi k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015ftirecek sapmalar\u0131n g\u00f6r\u00fclmemesi do\u011fal geli\u015fmenin de bir gere\u011fidir. Sistemler esas olarak birbirini y\u0131karak de\u011fil, besleyerek geli\u015firler. Sapmalar olu\u015ftu\u011funda sistem mant\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan a\u015f\u0131lmak durumundad\u0131r. Uygarl\u0131k bu anlamda toplumsal do\u011fa sisteminde bir sapma olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Her ne kadar uygarl\u0131k sistemi diyorsak da, bu deyimin ancak propagantadif bir de\u011feri vard\u0131r. Kendini ger\u00e7ek toplumsal do\u011fa sisteminin yerine ikame etmek i\u00e7in uydurulmu\u015ftur. Sistem olana barbarl\u0131k, g\u00f6\u00e7erler, marjinal gruplar denilirken, toplumsal de\u011ferlerin s\u0131rt\u0131ndan asalak\u00e7a beslenen \u015febekelere de uygarl\u0131k sistemi ad\u0131 yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Nereden bak\u0131l\u0131rsa bak\u0131ls\u0131n, sava\u015flar, talanlar, y\u0131k\u0131mlar, k\u0131r\u0131mlar, tekeller, hara\u00e7 ve vergiler uygarl\u0131ksal geli\u015fmenin ana belirtileri olup, ger\u00e7ek barbarl\u0131k olarak de\u011ferlendirilmeyi hak ederler. S\u00fcrekli k\u00f6y ve \u015fehir y\u0131k\u0131mlar\u0131, milyonlarca insan\u0131n katledilmesi, toplumun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemi alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 toplumsal do\u011fa sisteminin do\u011fal bir gere\u011fi olmay\u0131p, ancak sapmas\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir. <\/p>\n
Be\u015f bin y\u0131ll\u0131k uygarl\u0131k tarihi ayn\u0131 zamanda bu sapman\u0131n geli\u015fme ve b\u00fcy\u00fcmesinin tarihidir. Ekolojik felaketlerin en \u00e7ok uygarl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fti\u011fi iddia edilen kapitalizm \u00e7a\u011f\u0131ndaki patlamalar\u0131 bu sapma ger\u00e7e\u011finin reddedilemez kan\u0131t\u0131d\u0131r. Toplumsal do\u011fa yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 milyon y\u0131ld\u0131r devam edegelen ya\u015fam s\u00fcrecinde bu tip felaketlere yol a\u00e7mad\u0131. Toplumla \u00e7evre sistemleri birbirini besliyordu. Uygarl\u0131\u011f\u0131n k\u0131sa olan tarihinde patlak veren ekolojik krizler onun k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 y\u0131k\u0131msal \u00f6z\u00fcyle ilgilidir. Sadece kapitalist k\u00e2r de\u011fil, t\u00fcm uygarl\u0131k s\u00fcre\u00e7lerindeki a\u015f\u0131r\u0131 de\u011fer birikimleri her iki do\u011fan\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131yla el ele y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Piramitler de bir birikimdir. Ama ne t\u00fcr toplumsal y\u0131k\u0131mlar pahas\u0131na ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi az \u00e7ok tahayy\u00fcl edilebilir. Buna benzer say\u0131s\u0131z birikim \u00e7evre \u00fczerine s\u00fcrekli ilave y\u00fckler bindirdi. Toplumsal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f \u00e7evresel \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fleri beraberinde getirdi. Kapitalist modernitenin s\u0131n\u0131rs\u0131z tekelci k\u00e2r yap\u0131lanmalar\u0131 toplumun ve \u00e7evre ile dengesinin kald\u0131ramayaca\u011f\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 biriktire biriktire, sonunda ekolojik kriz \u00e7a\u011f\u0131na girmi\u015f olduk. <\/p>\n
Bunda end\u00fcstriyalizmin stratejik rol\u00fc belirleyici olmu\u015ftur. Fosil yak\u0131tlara dayal\u0131 end\u00fcstrile\u015fme ve modernizm bu belirleyicilikte esas etkendir. Ayr\u0131ca fosil yak\u0131tlar\u0131n otomobildeki kullan\u0131m\u0131 dolayl\u0131 olarak trafik felaketlerine, o da beraberinde zincirleme y\u0131k\u0131mlara g\u00f6t\u00fcrebilmektedir. B\u00f6ylece \u00e7evre felaketleri toplumsal felaketlere, o da tekrar \u00e7evre felaketlerine d\u00f6n\u00fc\u015ferek zincirleme reaksiyon olu\u015fmaktad\u0131r. Kapitalizm \u00e7a\u011f\u0131na rasyonalizm \u00e7a\u011f\u0131 denilmesi bu nedenle yanl\u0131\u015ft\u0131r. Birikimin g\u00f6z\u00fc k\u00f6rd\u00fcr. T\u00fcm birikimin, tarih boyunca \u00e7evre-toplum rasyonalitesiyle de\u011fil, bilakis k\u00f6rl\u00fckle hareket etti\u011fi sonu\u00e7lar\u0131yla ortadad\u0131r. Belki analitik olarak rasyonel olabilir. Ama \u00e7evrenin biricik zek\u00e2s\u0131 olan duygusal zek\u00e2 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da analitik zek\u00e2n\u0131n tam bir k\u00f6rl\u00fck ve y\u0131k\u0131m zek\u00e2s\u0131 oldu\u011fu yeterince a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumdad\u0131r. <\/p>\n
Daha \u00f6nceki a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131m\u0131za dayanarak, kent ve orta s\u0131n\u0131f\u0131n iktidar oda\u011f\u0131 olmalar\u0131yla ivme kazanan a\u015f\u0131r\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve kent b\u00fcy\u00fcmeleri \u00e7evrenin kald\u0131raca\u011f\u0131 olgular de\u011fildir. Toplum do\u011fas\u0131 da bu olgulara dayanamaz. \u0130ktidar ve devletin sermaye biriktirme s\u00fcreciyle i\u00e7 i\u00e7e b\u00fcy\u00fcmeleri hi\u00e7bir toplum ve \u00e7evre dengesinin kald\u0131rabilece\u011fi hacimler, a\u011f\u0131rl\u0131klar de\u011fildir. \u00c7evre ve toplumsal krizlerinin de i\u00e7 i\u00e7e ve s\u00fcreklilik kazanmas\u0131 her iki alandaki tekelci b\u00fcy\u00fcmeyle ilgilidir. \u0130ki kriz sistemi olarak birbirini beslemektedir. T\u00fcm bilimsel tespitler bu sarmal\u0131n elli y\u0131l daha devam\u0131 halinde \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez boyutlarda seyredece\u011fi konusunda hemfikirdir g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Fakat sermaye iktidar tekellerinin k\u00f6r ve y\u0131k\u0131ma yol a\u00e7an karakteri bunu g\u00f6rm\u00fcyor, duymuyor, \u00f6z\u00fc gere\u011fi b\u00f6yle oluyor. <\/p>\n
\u00c7evrebilimcili\u011fin ve hareketinin nispeten yeni olan tarihi g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e geli\u015fiyor. Kad\u0131n ger\u00e7e\u011finde oldu\u011fu gibi olguya ili\u015fkin bilim geli\u015ftik\u00e7e bilin\u00e7, bilin\u00e7 geli\u015ftik\u00e7e hareket geli\u015fiyor. Sivil toplumun en yayg\u0131n hareket alan\u0131d\u0131r. Reel-sosyalistleri ve anar\u015fistleri de gittik\u00e7e daha \u00e7ok \u00e7ekiyor. Sistem kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 en \u00e7ok hissettiren hareket konumundad\u0131r. T\u00fcm toplumu ilgilendirdi\u011fi i\u00e7in kat\u0131l\u0131mlar s\u0131n\u0131flar ve uluslar-\u00fcst\u00fc bir nitelik kazanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Burada da hareket \u00fczerindeki liberalist ideolojik hegemonyan\u0131n izlerini yo\u011funca g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Liberalizm her toplumsal konuda oldu\u011fu gibi, ekolojik sorunda da yap\u0131sal \u00f6z\u00fcyle ilgili yan\u0131 bast\u0131r\u0131p teknolojiyi, fosil yak\u0131tlar\u0131n\u0131, t\u00fcketim toplumunu sorumlu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Halbuki t\u00fcm bu yan olgular kendi modernite sisteminin (sistemsizli\u011finin) \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla ekolojik hareketin feminist harekette oldu\u011fu gibi ideolojik netli\u011fe b\u00fcy\u00fck ihtiyac\u0131 vard\u0131r. \u00d6rg\u00fct ve eylemlili\u011fini dar kent sokaklar\u0131ndan t\u00fcm topluma, \u00f6zellikle k\u0131rsal k\u00f6y-tar\u0131m toplumuna kayd\u0131rmas\u0131 gerekir. Ekoloji esas olarak k\u0131r\u0131n, k\u00f6y-tar\u0131m toplumunun, t\u00fcm konup g\u00f6\u00e7 edenlerin, i\u015fsizlerin, kad\u0131nlar\u0131n eylem k\u0131lavuzudur. <\/p>\n
Demokratik modernitenin de temelini olu\u015fturan bu ger\u00e7eklikler, yeni in\u015fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ekolojinin ne denli \u00f6nemli rol oynayaca\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6stermektedir. <\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info
\u00a0
\n\t<\/p>\n