\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/2551-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
0<\/p>\n
21<\/p>\n
TR<\/p>\n
\t :” ” <\/p>\n
\t :”” <\/p>\n
\t ” “,” ” <\/p>\n
Toplumsal bunal\u0131m sistemin kendini s\u00fcrd\u00fcremez duruma d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc
\nd\u00f6nemleri dile getirir. Sorun kavram\u0131na nazaran daha genel bir anlama sahiptir.
\nBunal\u0131mlar daha \u00e7ok devrevi karakterli iken, sorunlar olay, olgu, ili\u015fki ve
\nkurumlarda g\u00fcn\u00fcbirlik ya\u015fan\u0131r. Ayn\u0131 sistem i\u00e7indeki bunal\u0131mlara \u2018konjonkt\u00fcrel\u2019,
\nbizzat sistemin kendi bunal\u0131m\u0131na ise \u2018yap\u0131sal\u2019 kavram\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131k verilir.
\nToplumsal bunal\u0131mlar\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc nedenleri vard\u0131r. Siyasal, ekonomik ve
\ndemografik alanlardan kaynakl\u0131 olanlar gibi, jeobiyolojik kaynakl\u0131 olanlar\u0131 da
\nvard\u0131r. Hiyerar\u015fi ve devletin (genelde iktidar kurumlar\u0131) geli\u015fmedi\u011fi toplumlar
\na\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak jeobiyolojikseldir. Do\u011fal bir deprem veya kurakl\u0131k ciddi
\ntoplumsal bunal\u0131mlar do\u011furabilir. \u00c7evrenin beklenmedik bozulmas\u0131 benzer sonu\u00e7
\nyarat\u0131r. Beslenemeyen n\u00fcfus kadar, \u00e7ok azalm\u0131\u015f n\u00fcfus da bunal\u0131m etkenleri
\nolabilir. <\/p>\n
\u0130ktidar kaynakl\u0131 bunal\u0131mlar ise gerek sava\u015f tekni\u011fiyle,
\ngerekse mali, ticari ve end\u00fcstriyel ara\u00e7larla sa\u011flanan k\u00e2r oranlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli
\nd\u00fc\u015fmesiyle ya\u015fan\u0131r. Sava\u015flar\u0131n maliyeti kazanc\u0131n\u0131 a\u015f\u0131nca, ba\u015fka ara\u00e7larla
\ngiderilmemesi halinde toplumsal bunal\u0131m ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Piyasalar \u00fczerindeki
\nmali, ticari ve s\u0131na\u00ee tekellerin k\u00e2r oranlar\u0131 s\u00fcrekli d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e ve bu k\u00e2r
\noranlar\u0131 yeni sava\u015flarla ikame edilmedik\u00e7e, sistem i\u00e7i bunal\u0131mlar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olur.
\nBunal\u0131mlar\u0131n konjonkt\u00fcrden kaynakl\u0131 olanlar\u0131 daha da uzarsa (Kapitalist
\nsistemlerde bunal\u0131m s\u00fcreleri genellikle 5 ile100 y\u0131l aras\u0131nda de\u011fi\u015fir) sistemik
\nbunal\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Art\u0131k sistem alt\u0131nda toplumun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezli\u011fi s\u00f6z konusudur.
\nSistemin yap\u0131s\u0131 da\u011f\u0131larak, yeni sistemsel yap\u0131lar\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in kaotik bir
\nortam do\u011far. Toplumsal g\u00fc\u00e7ler i\u00e7inde ideolojik ve yap\u0131sal haz\u0131rl\u0131klar\u0131na g\u00f6re
\ndaha geli\u015fkin yan\u0131tlar\u0131 olanlar, yeni sistem in\u015fas\u0131nda ba\u015fat rol alma \u015fans\u0131n\u0131
\nveya misyonunu kazanm\u0131\u015f olurlar. <\/p>\n
Her sistemin da\u011f\u0131l\u0131p yenisinin kurulmas\u0131 sorunu, pozitivist
\nbilim anlay\u0131\u015f\u0131nda \u00e7arp\u0131k adland\u0131rmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle d\u00fcz \u00e7izgisel
\ntarih anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yeni bir kaderci anlay\u0131\u015fla toplum bi\u00e7imlerini belirlemeye
\n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7ok olumsuz sonu\u00e7lar vermi\u015ftir. Toplum gibi \u00e7ok karma\u015f\u0131k bir do\u011fay\u0131
\nm\u00fchendislik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bi\u00e7iminde projelendirmek, tarih boyunca bunal\u0131mlara
\n\u00e7are olmak \u015furada kals\u0131n, bunal\u0131mlar\u0131 daha da derinle\u015ftirmi\u015ftir. \u0130ster
\nmetafizik (\u0130slam, H\u0131ristiyan, Hindu vb.) ister pozitivist (ulus, ekonomi, hukuk)
\nyakla\u015f\u0131mlar olsun, hepsi ayn\u0131 kap\u0131ya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Hatta pozitivist metotlar,
\nfa\u015fizm olgusunda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi, bunal\u0131m\u0131n da \u00f6tesinde, toplumsal
\nsoyk\u0131r\u0131mlara kadar varan sonu\u00e7lara yol a\u00e7maktad\u0131r. Bununla birlikte \u0130kinci
\nD\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 ya\u015fanan bilimsel ve felsefi devrimler sonucunda toplumsal
\ndo\u011fa konusunda daha derinlikli tart\u0131\u015fmalar\u0131n geli\u015fti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Ekoloji,
\nfeminizm, k\u00fclt\u00fcr ve demokrasi konusundaki geli\u015fmeler toplumsal do\u011fay\u0131 daha
\nayd\u0131nlat\u0131c\u0131 k\u0131lmakta, \u00e7\u00f6z\u00fcm olanaklar\u0131n\u0131 do\u011fru belirleyip \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fans\u0131n\u0131
\nartt\u0131rmaktad\u0131r. <\/p>\n
Marksizm\u2019in kapitalist bunal\u0131m teorisi olguyu resmetse de,
\nbekledi\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcme -sosyalizm veya kom\u00fcnizm- her ge\u00e7en s\u00fcrede yakla\u015fmakta olmay\u0131p
\nondan daha da uzakla\u015fmaktad\u0131r. Bu durum toplum do\u011fas\u0131n\u0131n eksik ve yanl\u0131\u015f
\ntan\u0131nmas\u0131yla ilgili oldu\u011fu kadar, \u00f6nerilen \u00e7\u00f6z\u00fcm modelleri \u00fctopik olmaktan
\n\u00f6teye anlam ifade etmemektedir. Daha da vahimi, \u00f6nerilen eylem y\u00f6ntem ve
\nara\u00e7lar\u0131 istemeden de olsa kapitalizmin g\u00fc\u00e7lenmesine hizmet etme durumuna
\nd\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tarih bu konuda sonu gelmez hayali \u00e7\u00f6z\u00fcmler ve umutsuz \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015flarla
\ndoludur. Toplumsal bunal\u0131m ve \u00e7areler konusunda tarih boyunca ya\u015fanan
\nger\u00e7eklerin en \u00f6nemli sonucu bilme eyleminin daha da derinle\u015fmesidir bunun
\nihtiyac\u0131n\u0131n duyulmas\u0131d\u0131r. Bilim ve felsefe, hatta din ve sanatlar bu anlamda
\na\u011f\u0131r toplumsal bunal\u0131mlara yan\u0131t olma ihtiyac\u0131yla yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak
\ngeli\u015ftirilmi\u015flerdir. <\/p>\n
Toplumsal sorunlar\u0131n karakteri farkl\u0131d\u0131r. \u015e\u00fcphesiz iktidar
\nve s\u00f6m\u00fcr\u00fcden kaynaklanma anlam\u0131nda bu sorunlar\u0131n ortak y\u00f6nleri bulunmaktad\u0131r.
\nAma g\u00fcnl\u00fck olarak daha s\u0131k ya\u015fanma gibi farkl\u0131 bir y\u00f6nleri mevcuttur. Ayr\u0131ca
\nbaz\u0131 birey ve gruplar i\u00e7in sorun olan, baz\u0131 grup ve bireyler i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.
\nBunal\u0131mlar i\u00e7in bu husus daha geneldir. T\u00fcm toplumsal kesimler bunal\u0131mlardan
\nolumsuz etkilenir. Ancak marjinal olan baz\u0131 toplum d\u00fc\u015fmanlar\u0131 bunal\u0131m
\ns\u00fcrecinden kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kabilir. E\u011fer d\u0131\u015f kaynakl\u0131 de\u011filse, toplumsal sorunlar
\nesas olarak iktidar odaklar\u0131n\u0131n bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcnden kaynaklan\u0131r. Kad\u0131n erkek
\noda\u011f\u0131ndan ve hiyerar\u015fisinden, k\u00f6le efendisinden, k\u00f6yl\u00fc a\u011fas\u0131ndan, memur amirinden,
\ni\u015f\u00e7i patronundan, t\u00fcm toplum iktidar tekellerinin bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc ayg\u0131tlar\u0131ndan
\nolumsuz etkilenir. Zarar g\u00f6r\u00fcr, s\u00f6m\u00fcr\u00fcl\u00fcr bask\u0131 ve i\u015fkenceye u\u011frar. Sonu\u00e7ta
\nhepsi toplumsal sorun ya\u015far. \u0130ktidar ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc tekellerinin \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak
\nsunduklar\u0131 ise, daha yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f iktidar bi\u00e7imleri ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc y\u00f6ntemleridir.
\nDevlet ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imlerinin s\u00fcrekli geli\u015fim g\u00f6stermeleri bu nedenledir. Bunun
\nkar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise s\u00fcrekli direnme ve ayaklanmalard\u0131r, kar\u015f\u0131 sava\u015flard\u0131r. \u0130ktidar
\nmant\u0131\u011f\u0131na ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc cazibesine s\u0131k\u00e7a d\u00fc\u015fmeler nedeniyle sonu\u00e7 adeta bir kader
\ngibi en onursuz bi\u00e7imde sorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131 olan iktidar tekellerinin bask\u0131s\u0131 ve
\ns\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc alt\u0131nda ya\u015famad\u0131r. Devletli uygarl\u0131\u011f\u0131n tarihi, bir anlamda bask\u0131 ve
\ns\u00f6m\u00fcr\u00fc y\u00f6ntemlerinin s\u00fcrekli yenilenmesi ve geli\u015ftirilmesiyle buna kar\u015f\u0131
\ndirenenlerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik felsefesi ve eylemlerinin geli\u015fmesinin
\ntarihidir. <\/p>\n
Ortado\u011fu toplumlar\u0131 tarih boyunca bunal\u0131m ve sorunlar\u0131 en
\n\u00e7ok ya\u015fayan insanl\u0131k par\u00e7as\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Bunda esas neden \u015f\u00fcphesiz be\u015f bin
\ny\u0131l\u0131 a\u015fan s\u00fcre boyunca merkez\u00ee uygarl\u0131\u011f\u0131n olanca bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00fcrekli
\nya\u015famak zorunda kalmalar\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka hi\u00e7bir b\u00f6lgesinde bu denli uzun
\ns\u00fcreli ve yo\u011fun bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imlerine tan\u0131k olunmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
1- Ortado\u011fu Toplumunda Kad\u0131n Sorunu<\/strong><\/p>\n Toplumda \u00f6ncelikle kad\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 Kad\u0131n\u0131n kar\u0131la\u015fmas\u0131 (Kad\u0131n k\u00f6leli\u011fi anlam\u0131na gelir), ard\u0131 Ortado\u011fu toplumunda bu tarihsel k\u00f6kenli sorunlara g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Kad\u0131n\u0131n da insan oldu\u011funun yeni fark\u0131na var\u0131lmaktad\u0131r. Kat\u0131 2- Kabile, Etnisite ve Kavim Sorunlar\u0131 <\/strong><\/p>\n Ortado\u011fu toplumunda tarihten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze en s\u0131k\u00e7a ya\u015fanan Orta\u00e7a\u011fda kabile ve a\u015firet organizasyonlar\u0131na milliyet-kavim Put\u00e7ulu\u011fa kar\u015f\u0131t temelde y\u00fckselen \u0130slam, Arap kabile ve 3- Din ve Mezhep Sorunlar\u0131 <\/strong><\/p>\n Kavimlerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 dinsel sorunlara kendi i\u00e7lerinde H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n ilk \u00fc\u00e7 y\u00fczy\u0131l\u0131 mezhep b\u00f6l\u00fcnmeleriyle de Bu d\u00f6nemde H\u0131ristiyanl\u0131k b\u00fcy\u00fck reformasyondan ge\u00e7ti. B\u00f6ylelikle be\u015f bin y\u0131l\u0131 a\u015fan uygarl\u0131k tarihi bir yandan 4- Kent ve \u00c7evre Sorunu<\/strong><\/p>\n Ortado\u011fu toplumunda uygarl\u0131\u011f\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren kent ve Kentle birlikte geli\u015fen kent y\u00f6netimi ve devleti t\u00fcm Tarihin ilk imparatoru olarak Akad hanedan\u0131 kurucusu Persler ayn\u0131 do\u011frultuda, fakat esnek ve ahl\u00e2k\u00ee y\u00f6ntemlerle \u0130slam d\u00f6neminde Ortado\u011fu kentleri b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f olsalar da, mimari Bat\u0131 Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kent hamlesi, ticaret ve pazar Ortado\u011fu uygarl\u0131k tarihi \u00e7evreyi y\u0131k\u0131m ve ink\u00e2r\u0131n tarihidir. Uygarl\u0131k bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131nda do\u011fa, \u00e7evre, toprak hep hakir Ekolojik sorunun \u00f6z\u00fc bu ger\u00e7eklikte yatmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla 5- S\u0131n\u0131f, Hiyerar\u015fi, Aile, \u0130ktidar ve Devlet Sorunu<\/strong><\/p>\n Ortado\u011fu toplumu evrensel tarihte s\u0131n\u0131f, hiyerar\u015fi ve Hanedanl\u0131k sistemi ideoloji ve yap\u0131lanman\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi Hanedanl\u0131\u011f\u0131n resmi ideolojiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi aile yap\u0131s\u0131na da E\u011fer iktidar merkezli kurulmu\u015flarsa, aile ve hanedan\u0131n Yine san\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine s\u0131n\u0131f iktidar ve devleti do\u011furmaz Ortado\u011fu toplumu \u00fczerinde iktidar ve devlet in\u015falar\u0131n\u0131 Devlet iktidardan farkl\u0131 bir olgudur. O da iktidara dayan\u0131r, \u0130ktidar ve devlet tahlilleri be\u015f bin y\u0131l\u0131 a\u015fan merkez\u00ee Ortado\u011fu\u2019da toplum sorunlar\u0131 her zamankinden daha \u00e7ok 6- Ortado\u011fu Toplumunun Ahl\u00e2k, Politika ve Demokrasi Sorunu<\/strong><\/p>\n Be\u015f bin y\u0131l\u0131 a\u015fan merkez\u00ee uygarl\u0131k s\u00fcrecini ahl\u00e2k, politika Ahl\u00e2k, ilk in\u015fas\u0131 s\u0131ras\u0131nda toplumun tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tutumlar\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc Demokrasi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6nemli olgu ve kavram olarak ilk iki olgu Ger\u00e7ek politika mutlaka demos\u2019un (kabile, aile, a\u015firet, Ortado\u011fu merkez\u00ee uygarl\u0131\u011f\u0131 toplumun bu \u00fc\u00e7 temel olgusu ve Merkez\u00ee uygarl\u0131k sisteminin d\u0131\u015f\u0131nda kalan t\u00fcm Ortado\u011fu toplumlar\u0131nda elbette ciddi ahl\u00e2k, politika ve Bu k\u0131sa ele\u015ftiriler temelinde Ortado\u011fu toplumunda demokrasi, 7- Ortado\u011fu Toplumunda Ekonomik ve \u0130deolojik Sorun<\/strong><\/p>\n Sorunlar kapsam\u0131ndaki t\u00fcm bu anlat\u0131mlar asl\u0131nda ideolojik ve Bat\u0131 ekonomi-politi\u011fi topluma ili\u015fkin di\u011fer dallarda Ekonomik sorun esas olarak kad\u0131n\u0131n ekonomiden d\u0131\u015flanmas\u0131yla \u015eu hususu bir kez daha belirtmeliyim ki, insanlar i\u00e7in Kad\u0131n\u0131n ekonominin merkezinde rol oynamas\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r bir Kad\u0131ndan sonra \u00e7ift\u00e7iler ba\u015fta olmak \u00fczere ger\u00e7ek ekonomiyle Ortado\u011fu toplumunda \u00f6nemli bir farkl\u0131l\u0131k, ekonomik art\u0131lar\u0131n Manevi k\u00fclt\u00fcr g\u00fcc\u00fc olarak ideolojisiz toplum olmaz. \u0130deoloji Ortado\u011fu uygarl\u0131klar\u0131nda ideolojiler b\u00fcy\u00fck rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Ortado\u011fu ideolojik d\u00fcnyas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olan, mitolojik Uygarl\u0131klar\u0131n momentlerinde in\u015fa edici g\u00fc\u00e7ler ideolojinin G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de a\u011f\u0131r toplumsal sorunlar bu y\u00f6nl\u00fc ideolojik 8- Ortado\u011fu Toplumunun Devrim Sorunu<\/strong><\/p>\n \u015eemas\u0131n\u0131 sunmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu kapsamdaki toplumsal Bir Marksist sosyalist i\u00e7in devrim \u2018sosyalist toplum\u2019dur. Ortado\u011fu toplumu ger\u00e7ek\u00e7i bi\u00e7imde yorumland\u0131\u011f\u0131nda, ya\u015fanmas\u0131 Devrim ahl\u00e2k\u00ee, politik ve demokratik alan uygulamalar\u0131nda Sonu\u00e7 olarak Ortado\u011fu toplumunda bunal\u0131m ve sorunlar\u0131 \u00fc\u00e7 G\u00fcn\u00fcm\u00fcze do\u011fru \u2018\u015eark Sorunu\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda ya\u015fanan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00a0<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 \t<\/p>\n
\ntarihsel-toplumsal boyutlar\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirmek \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Kad\u0131n sorunu t\u00fcm
\nsorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131ndaki bir sorundur. Daha s\u0131n\u0131fl\u0131 ve devletli topluma ge\u00e7i\u015f
\nolmadan kad\u0131n \u00fczerinde sert bir erkek egemen (ataerkil) hiyerar\u015finin kurumla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131
\ng\u00f6r\u00fcyoruz. Erkek egemenli\u011finin gerek\u00e7esi i\u00e7in bir\u00e7ok mitolojik ve dinsel
\ns\u00f6yleme ba\u015fvurulmu\u015ftur. Uruk Tanr\u0131\u00e7as\u0131 \u0130nanna Destan\u0131 bu s\u00fcrecin yans\u0131mas\u0131d\u0131r.
\nS\u00f6z konusu destanda eski kutsal ana tanr\u0131\u00e7aya, do\u011faya duyulan b\u00fcy\u00fck \u00f6zlem dile
\ngetirilmektedir. Destanda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, kad\u0131n i\u00e7ine k\u0131st\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ataerkil
\nhiyerar\u015fi ve devlet d\u00fczenindeki egemen erkekli\u011fin hile, kurnazl\u0131k ve
\nzorbal\u0131\u011f\u0131ndan inlemektedir. Babil Destan\u0131\u2019nda bu y\u00f6nl\u00fc ger\u00e7eklik (Babil\u2019in
\nkudretli tanr\u0131s\u0131 Marduk ve Tanr\u0131\u00e7a Tiamat\u2019\u0131n kavgalar\u0131) \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k ve
\n\u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r. S\u00fcmer mitolojisinde kad\u0131n\u0131n erke\u011fin kaburga kemi\u011finden yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131
\ns\u00f6ylenir. Bu, simgesel bir ifadedir. Tek tanr\u0131l\u0131 dinlerde bu yakla\u015f\u0131m
\ns\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. S\u00fcmer zigguratlar\u0131na tanr\u0131\u00e7a olarak giren kad\u0131n, tap\u0131nak fahi\u015fesi
\nolarak \u00e7\u0131kar. \u0130lk genelev S\u00fcmer kentlerinde a\u00e7\u0131l\u0131r. Kad\u0131n tap\u0131nak
\nfahi\u015feli\u011finden saray cariyeli\u011fine terfi ettirilir. Ticaret pazarlar\u0131n\u0131n
\nvazge\u00e7ilmez k\u00f6le nesnesidir. Greko-Romen uygarl\u0131\u011f\u0131nda sadece ev i\u015flerinin
\nk\u00f6lesidir. Politikada yeri yoktur. Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131nda erke\u011fe s\u00f6zle\u015fme ile
\nba\u011flanm\u0131\u015f cinsel objedir. Kapitalist uygarl\u0131kta genelle\u015fmi\u015f evrensel fahi\u015fedir.
\nTarih erkek egemenle tam bir cinsiyet\u00e7i yap\u0131 ve anlam kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Tarih art\u0131k
\nerkek olarak y\u00fcr\u00fcmektedir. <\/p>\n
\ns\u0131ra toplumun s\u00f6m\u00fcr\u00fclen ve bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nan erkek nesnelere de oldu\u011fu gibi
\nyans\u0131t\u0131l\u0131r. Toplumun \u00fcst siyasi, askeri ve rahip kli\u011fi egemen cinsiyet konumuna
\nta\u015f\u0131n\u0131rken, y\u00f6netilen alt kesim gittik\u00e7e kar\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Greko-Romen toplumunda
\nerkek, gen\u00e7likten itibaren yo\u011fun bir cinsiyet\u00e7i yakla\u015f\u0131mla e\u011fitilir. T\u00fcm
\nuygarl\u0131k \u00e7a\u011flar\u0131 boyunca cinsel \u00e7arp\u0131kl\u0131klar kad\u0131na cinsiyet\u00e7i yakla\u015f\u0131m\u0131n
\nsonucu olarak yayg\u0131nca ya\u015fan\u0131r. Art\u0131k kad\u0131n ne kadar k\u00f6le ise, erkek k\u00f6le de o
\nkadar kad\u0131n veya kar\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\nkapitalist bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc ayg\u0131tlar\u0131ndan kaynaklananlar\u0131 da eklenince, kad\u0131n
\ni\u00e7in ger\u00e7ekten k\u00e2buslu bir ya\u015fam ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olur. Kad\u0131n olmak belki de en
\nzordaki insan olmak demektir. Toplumun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kaba bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn en
\nkatmerlisi kad\u0131n bedeni ve eme\u011fi \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015ftirilir. <\/p>\n
\ncinsiyet\u00e7i onursuz yakla\u015f\u0131m yerini ihtiyac\u0131 duyulan bir dosta ve yolda\u015fa terk
\netme aray\u0131\u015f\u0131na b\u0131rakmak durumuna gelmi\u015ftir. En az\u0131ndan bunun tart\u0131\u015fmas\u0131
\nyap\u0131lmaktad\u0131r. Kad\u0131nla toplumda do\u011fru ya\u015famak ger\u00e7ekle\u015fmedik\u00e7e anlaml\u0131 bir
\nya\u015fam\u0131n ya\u015fanmayaca\u011f\u0131 bilinmelidir. En anlaml\u0131 ve g\u00fczel ya\u015fam\u0131n onurunu tamamen
\nkazanm\u0131\u015f \u00f6zg\u00fcr kad\u0131nla ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011fini bilerek s\u00f6ylem ve
\neylemlerimizi geli\u015ftirmeliyiz. <\/p>\n
\nsorunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda kabile (a\u015firet), etnisite ve ulus sorunlar\u0131 gelmektedir.
\nDevletli uygarl\u0131k geli\u015ftik\u00e7e, bu y\u00f6nl\u00fc sorunlar da hem yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f hem
\nyo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Uygarl\u0131k geli\u015fmeden \u00f6nce, kad\u0131nda oldu\u011fu gibi kabilede de
\nolduk\u00e7a do\u011fal bir \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam ge\u00e7erliydi. Kabile ahl\u00e2k\u0131 \u00e7ok \u00fcst\u00fcnd\u00fc. Birey
\nkabilesi i\u00e7in, kabile bireyi i\u00e7in her fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 yapabilirdi. Ger\u00e7ek bir birey
\nve toplumculuk s\u00f6z konusuydu. Fakat uygarl\u0131k yap\u0131lar\u0131 kabilelere el at\u0131p
\nk\u00f6lele\u015ftirmek isteyince, tarihin en geni\u015f ve yo\u011fun direni\u015f s\u00fcrecine de ge\u00e7ilmi\u015f
\nolunuyordu. Ba\u015fat \u00e7eli\u015fki k\u00f6lele\u015fmeye kar\u015f\u0131 direnen kabile-devlet ili\u015fkisidir.
\nDa\u011flar ve \u00e7\u00f6ller direni\u015f ortam\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Savunma, beslenme ve \u00fcremenin
\nvazge\u00e7ilmez ko\u015fuludur. Kad\u0131n\u0131n k\u00f6lele\u015ftirilmesinden sonra tarihin g\u00f6r\u00fclen en
\nvah\u015fi y\u00fcz\u00fcn\u00fcn kabilelerden k\u00f6le derlemek oldu\u011funu iyi bilmek gerekir. Kabileler
\na\u015firetle\u015ferek direni\u015flerini daha da geli\u015ftirip bu sorundan kurtulmak
\nistemi\u015flerdir. Fakat uygarl\u0131k g\u00fc\u00e7lerinin silah teknolojisi ve \u00f6rg\u00fctlenmesi
\n\u00e7o\u011funlukla hep \u00fcst\u00fcn gelmi\u015ftir. <\/p>\n
\nd\u00fczeyine kadar bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck e\u015flik etmi\u015ftir. Ulusall\u0131\u011fa do\u011fru bir ad\u0131m daha
\nat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kabile ve a\u015firet ideoloji ve \u00f6rg\u00fctlenmelerine kavim ideolojisi ve
\n\u00f6rg\u00fctlenmesi de eklenmi\u015ftir. \u00c7in, Hint ve Ortado\u011fu\u2019nun tek tanr\u0131l\u0131 dinleri bir
\nnevi kavim dinleri anlam\u0131n\u0131 da kazanm\u0131\u015f oluyorlard\u0131. Din ve kavim sava\u015flar\u0131 i\u00e7
\ni\u00e7e y\u00fcr\u00fcyordu. Grek, Ermeni, Asuri, Arap, Fars ve K\u00fcrt kavimleri dinlerini
\nkendi kavim \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re se\u00e7iyorlard\u0131. Kimi H\u0131ristiyan kimi M\u00fcsl\u00fcman
\noluyordu. Yahudi kavmi zaten ba\u015ftan beri din ve kavim sentezi olarak
\n\u015fekillenmi\u015fti. Fakat ne kabile ve a\u015firet ideolojileri, ne de kavim dinleri
\nya\u015fan\u0131lan sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zme yetene\u011fine sahipti. Yahudilik ba\u015ftan itibaren ya\u015fanan
\nbir sorundu. Put\u00e7uluktan vazge\u00e7en ilk halklar olan Asuri, Ermeni ve Helen
\nhalklar\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131kta arad\u0131klar\u0131 bar\u0131\u015f, karde\u015flik ve birli\u011fi bir t\u00fcrl\u00fc ya\u015fama
\ntam ge\u00e7iremiyorlard\u0131. Bu durum y\u00fczy\u0131llarca H\u0131ristiyanl\u0131k u\u011fruna ya\u015fad\u0131klar\u0131
\ntalihsiz geli\u015fmelere de yol a\u00e7acakt\u0131. <\/p>\n
\na\u015firetlerine bar\u0131\u015f, birlik ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck getirdiyse de, k\u0131sa s\u00fcrede kendini
\nYahudiler ve H\u0131ristiyanlarla \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7inde buldu. \u0130slam dini bir k\u0131s\u0131m
\nsorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, b\u00fcy\u00fck bir sorun yuma\u011f\u0131n\u0131 da beraberinde
\ngetirdi. \u00d6zellikle Anadolu\u2019ya s\u0131k\u0131\u015fan Ermeni, Helen, Asuri ve Yahudi kavimleri
\nbiraz da erken geli\u015fmelerinin kurban\u0131 olarak, \u0130slamiyet\u2019le tan\u0131\u015fan Araplar,
\nT\u00fcrkler, Farslar ve K\u00fcrtler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok zor bir s\u00fcrece gireceklerdi.
\nYa\u015fad\u0131klar\u0131 sorunlara kendi aralar\u0131ndaki bitmek t\u00fckenmek bilmeyen mezhep
\nkavgalar\u0131 da eklenince, sorunlar giderek tasfiyelerine yol a\u00e7acakt\u0131. \u0130spanya
\nYar\u0131madas\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 tasfiyelerin benzerini Anadolu\u2019da ayn\u0131
\nd\u00f6nemde ve benzer y\u00f6ntemlerle H\u0131ristiyanlar ya\u015fayacaklard\u0131. <\/p>\n
\nmezhep sorunlar\u0131 da eklenecekti. Dinlerin karde\u015flik, b\u00fct\u00fcnl\u00fck ve bar\u0131\u015f vaatleri
\nmaddi \u00e7\u0131karlar kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 bir etkiye sahipti. Toplumda geli\u015fen
\ns\u0131n\u0131fsall\u0131k ayn\u0131 kavmi \u00e7oktan sorun ve kavga yuma\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Yahudilik
\ngibi \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ve s\u0131k\u0131 bir kabile i\u00e7inde, daha Musa zaman\u0131nda en yak\u0131nlar\u0131
\naras\u0131nda \u00e7ok sert kavgalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Musa\u2019n\u0131n karde\u015fleri Harun ve Maryam\u2019la
\nolan \u00e7eki\u015fmeleri enteresand\u0131r. \u00d6zellikle k\u0131zkarde\u015fi Maryam ile \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131nda
\nortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 kad\u0131n aleyhine bir k\u0131r\u0131lman\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.
\n\u0130sa yoksul Musevilere \u00f6ncelikle sesleniyordu. Muaviye Ehlibeyt\u2019e kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck
\nkurma ve hanedanl\u0131k sava\u015f\u0131na daha Muhammed \u00f6lmeden ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130slam\u2019da
\nHariciler iki ba\u015fl\u0131, hatta \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131 halifeli\u011fi Ali, Muaviye ve Amr \u0130bn-\u00fcl
\nAs\u2019tan kurtarmak i\u00e7in \u00f6l\u00fcm karar\u0131 alacaklard\u0131. Muaviye\u2019nin o\u011flu Yezit, Kerbela
\n\u00c7\u00f6l\u00fcnde Ehlibeyt\u2019in en se\u00e7kin evlatlar\u0131n\u0131 koyun bo\u011fazlar gibi bo\u011fazlayacakt\u0131.
\n\u0130slamla\u015fan her halk hem kendi i\u00e7inde, hem de kendi aralar\u0131nda \u00e7\u0131\u011f gibi b\u00fcy\u00fcyen
\nyeni sorunlar\u0131 beraberinde getirecekti. K\u00f6kl\u00fc \u0130ran uygarl\u0131\u011f\u0131 \u0130slam Araplar\u0131
\nkar\u015f\u0131s\u0131ndaki yenilgisine \u015eia mezhebini t\u00fcreterek yan\u0131t vermek isteyecekti. T\u00fcrk
\nSel\u00e7uklu ve Osmanl\u0131 h\u00e2kim boy beyleri \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u0130slam\u2019\u0131n h\u00e2kim gelene\u011fi
\nS\u00fcnnilikte bulacaklard\u0131. Yoksul kesim olan T\u00fcrkmenler daha \u00e7ok \u015eia ve Alevili\u011fi
\nse\u00e7eceklerdi. K\u00fcrtler de benzer bir b\u00f6l\u00fcnmeyi ya\u015fayacaklard\u0131. \u0130ktidarl\u0131 beyler
\nS\u00fcnni olup Arap ve T\u00fcrk sultanlar\u0131yla i\u015fbirli\u011fini esas al\u0131rken, yoksul ve
\nonurlu kesim Alev\u00ee ve Zerde\u015ft\u00ee kalmakta devam edeceklerdi. <\/p>\n
\ndoluydu. S\u0131n\u0131flar ve kavimler \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 mezhep k\u0131l\u0131f\u0131 alt\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrmek
\ndurumundayd\u0131lar. Her kavmin bir mezhebi olu\u015fmu\u015ftu. Latinler Katoliklik, Grekler
\nve Slavlar Ortodoksluk, Ermeniler Gregoryan, Asuriler Nasturilik gibi
\nmezheplerle kurtulu\u015f arayacaklard\u0131. Ayr\u0131ca bu kavimler ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 dinlerin
\nimparatorluk dini olup olmamas\u0131 konusunda da ciddi par\u00e7alanma sorunlar\u0131n\u0131
\nya\u015fayacaklard\u0131. Yahudilik genel anlamda H\u0131ristiyanl\u0131k ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k dinlerini
\ni\u00e7inden \u00e7\u0131karmakla yetinmedi kendi i\u00e7inde kabilelere dek b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Yahudiye ve
\n\u0130srailiye olarak b\u00f6l\u00fcnmesi yetmezmi\u015f gibi, Fars ve Grek yanl\u0131lar\u0131 olarak da
\nb\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Daha sonra Do\u011fu ve Bat\u0131 Yahudileri (A\u015fkenaz ve Sefarat) olarak ayr\u0131
\nbir b\u00f6l\u00fcnme ya\u015fad\u0131. Kapitalist uygarl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131nda laik\u00e7ilerle birlikte sek\u00fclerci
\nayd\u0131nlar\u0131 da ba\u011fr\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n
\nProtestanl\u0131k do\u011fdu, ulusal kiliseler in\u015fa edildi. Uzakdo\u011fu uygarl\u0131klar\u0131nda
\nba\u015fta Hindistan ve \u00c7in\u2019de olmak \u00fczere benzer dinsel ve mezhepsel b\u00f6l\u00fcnmeler yayg\u0131nla\u015f\u0131p
\nyeni sorunlar\u0131 beraberinde getiriyordu. T\u00fcm bu mezhepsel ve dinsel sorunlar\u0131n
\nmaddi temelini ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, yayg\u0131nla\u015fan ve yo\u011funla\u015fan bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc
\nayg\u0131tlar\u0131n\u0131n temel rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekte zorluk \u00e7ekmeyece\u011fiz. \u0130\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en
\nmaddi ve ideolojik tekellerin topluma kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc
\nsava\u015flar\u0131 s\u00f6z konusudur. Daha S\u00fcmer ve M\u0131s\u0131r rahip devletinden beri bu sorunlar
\nolu\u015fturulmu\u015f ve sava\u015flarla daha da b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015flerdi. Buda, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck
\ndeneyimden sonra \u201cAte\u015fi ate\u015fle s\u00f6nd\u00fcremezsin derken b\u00fcy\u00fck bir ger\u00e7e\u011fi dile
\ngetiriyordu. \u0130ktidar sava\u015f demekti. Sava\u015f ise s\u00f6m\u00fcr\u00fcyd\u00fc. Dolay\u0131s\u0131yla iktidar
\nancak iktidarla sava\u015f\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc tatl\u0131 k\u00e2ra ula\u015fman\u0131n ba\u015fka yolu yoktu. <\/p>\n
\ng\u00fcnl\u00fck sorun \u00fcreten tarih iken, \u00e7\u00f6z\u00fcm arac\u0131 diye ortaya at\u0131lan hayali \u00e7\u00f6z\u00fcmler
\nde sadece sorunlar\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131p yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f oluyordu. Ne S\u00fcmer
\nrahiplerinin g\u00f6rkemli tanr\u0131lar mitolojisi, ne ayn\u0131 kaynakl\u0131 tek tanr\u0131l\u0131
\ndinlerin tanr\u0131 ve peygamberleri, ne de \u00e7ok ba\u015fl\u0131 mezhep par\u00e7alanmalar\u0131
\nderinle\u015fen k\u00f6leli\u011fe \u00e7are olabiliyordu. Hayali \u00e7\u00f6z\u00fcmler maddi \u00e7\u00f6z\u00fcmlere
\nd\u00f6n\u00fc\u015femiyordu. \u0130ktidar ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc tekelleri kendilerini t\u00fcm kavimlere ta\u015f\u0131rmakla
\nyetinmeyip ulus-devlet temelinde toplumun en temel h\u00fccrelerine kadar s\u0131zd\u0131\u011f\u0131nda
\nolu\u015fan tablo, sorunlar\u0131n t\u00fcm topluma yay\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Be\u015f bin y\u0131ll\u0131k
\nzul\u00fcm ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc tekellerinin art\u0131k sorunlar\u0131 s\u0131zd\u0131racak, dolay\u0131s\u0131yla k\u00e2rlar\u0131n\u0131
\nartt\u0131racak ba\u015fka toplum g\u00f6zenekleri kalmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, ger\u00e7ekten sonlar\u0131 da
\ngelmi\u015f veya g\u00f6z\u00fckm\u00fc\u015f olmaktad\u0131r. Bu anlamda tarihin sonu gelmi\u015ftir derken,
\nbelki de her zamankinden daha fazla hakikate yak\u0131n\u0131z. <\/p>\n
\n\u00e7evre sorunlar\u0131 ya\u015fanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fcmer kentlerinin ilk kurulu\u015f \u00f6yk\u00fclerine
\nbak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kent i\u00e7i ve kentler aras\u0131 nas\u0131l bir ortamda geli\u015ftikleri
\nanla\u015f\u0131lmaktad\u0131r: Sorunlarla dolu bir ortam. Bunlar k\u00f6lelikten kaynaklanan
\nsorunlard\u0131r. Kentle\u015fme ba\u011fr\u0131nda k\u00f6lele\u015fmeyi, dolay\u0131s\u0131yla devletle\u015fmeyi de
\nta\u015f\u0131maktad\u0131r. Pazar\u0131n kurulmu\u015f bulunmas\u0131 beraberinde ekonomik sorunu da
\ngetirmektedir. De\u011fi\u015fim oranlar\u0131n\u0131, yani fiyatlar\u0131 kim kararla\u015ft\u0131racakt\u0131? Bu
\nkonuda uzla\u015fmalar kolay olmayacakt\u0131. Kentin ia\u015fesi ve savunulmas\u0131 ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na
\nsorundu. Olu\u015fan iktidar klikleri (rahip, y\u00f6netici ve komutan) aralar\u0131nda
\ns\u00fcrekli \u00e7eki\u015fmekte, devrim ve kar\u015f\u0131devrim sorunlar\u0131na yol a\u00e7maktayd\u0131. Ayr\u0131ca
\nkentlerin b\u00fcy\u00fcme sorunlar\u0131 vard\u0131. <\/p>\n
\nuygarl\u0131k \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmeyen fenomeni olagelmi\u015ftir. Kent devleti en eski
\nve en yayg\u0131n iktidar bi\u00e7imidir. \u0130mparatorluk ve ulus-devletler daha sonra
\nortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. Tarihte temel bi\u00e7im ezici a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla kent veya yak\u0131n
\n\u00e7evresiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 y\u00f6netimi ve devletiydi. Kentlerin aralar\u0131nda yo\u011fun rekabeti
\ns\u00fcrekli \u00e7at\u0131\u015fmalara yol a\u00e7maktayd\u0131. Bu \u00e7at\u0131\u015fmalar kentlerin olanaklar\u0131n\u0131
\nt\u00fcketiyordu. Bulunan \u00e7are hegemon ve metropol kent kavram\u0131 oldu. Uruk, Ur, Babil,
\nAsur, Persepolis, Atina ve Roma bu t\u00fcr hegemon kentlerdir. Daha sonralar\u0131
\nimparatorluk merkezleri olarak rol oynad\u0131lar. <\/p>\n
\nSargon\u2019u g\u00f6rmekteyiz. Sargon, S\u00fcmer kentlerini Agade\u2019nin ve kendi hegemonyas\u0131na
\nalmakla yetinmeyip, d\u00f6nemine g\u00f6re hegemonyas\u0131n\u0131 uygarl\u0131k alan\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcne
\nta\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130mparatorluk bu durumda hegemon (metropol) kentin di\u011fer kent ve
\n\u00e7evreleri \u00fczerinde denetim kurmas\u0131 ve toplumsal art\u0131lar\u0131ndan pay almas\u0131
\nanlam\u0131na gelmektedir. Ticaret, tar\u0131m ve end\u00fcstri daha geni\u015f pazar ve maddi
\nolanaklar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00e7ok k\u00e2r b\u0131rak\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla geni\u015f
\nimparatorluk tipi iktidar \u00f6rg\u00fctlenmesi epey k\u00e2rl\u0131 oluyordu. Sargon, Babil ve
\nAsur \u0130mparatorluklar\u0131nda bu e\u011filimi rahatl\u0131kla izleyebilmekteyiz. \u00d6zellikle
\nAsur \u0130mparatorlu\u011fu hammadde ve mamul madde ticaretinde uzmanla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. K\u00e2r\u0131n
\nkayna\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde koruma arzusu, iktidar i\u00e7in en vah\u015fi sahneleri
\nsergilemekten \u00e7ekinmemelerine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Asurlular insan kellelerinden duvar
\nve surlar in\u015fa ettiklerini \u00f6v\u00fcn\u00e7le anlat\u0131yorlard\u0131.\u00a0 <\/span><\/p>\n
\nsonu\u00e7 almak istiyorlard\u0131. Bunda ba\u015far\u0131l\u0131 da olmu\u015flard\u0131. Bu d\u00f6nemlerin s\u00fcper
\nkenti Babil\u2019di. Yetmi\u015f iki milletin kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlu ve sorumlu g\u00f6rkemli
\nkentti. Pers kentleri Babil\u2019i \u00f6rnek al\u0131yorlard\u0131. Greko-Romenlerin kentle\u015fme
\nhamlesi daha ileri bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olmakla birlikte, bu kentler de y\u00f6netim, ia\u015fe ve
\nsavunma alanlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok alanda ayn\u0131 sorunlar\u0131 payla\u015fmaktayd\u0131.
\nOrtado\u011fu\u2019da kent mimarisinde ileri bir a\u015faman\u0131n yakalanmas\u0131 Helenistik sentezle
\nm\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Bu konuda g\u00f6rkemli kurulu\u015flara tan\u0131k olmaktay\u0131z. Fakat yaln\u0131z
\nba\u015f\u0131na bir kentin bir tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n bile toplum \u00fczerinde \u00e7ok boyutlu sorunlara
\nyol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmek zor olmamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir M\u0131s\u0131r firavun
\npiramidinin toplumu nas\u0131l t\u00fcketti\u011fini bu ba\u011flamda de\u011ferlendirmek daha da
\n\u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r. Atina ve Roma da metropol kentler olarak toplumsal sorunlar\u0131
\ng\u0131rtla\u011f\u0131na kadar ya\u015famaktayd\u0131lar. <\/p>\n
\nolarak Helenistik d\u00f6nemin \u00e7ok gerisindeydiler. Ki\u015filiklerini gittik\u00e7e
\nyitirmekte ve b\u00f6ylece kendi i\u00e7lerinde ve \u00e7evre i\u00e7in sorun kayna\u011f\u0131na
\nd\u00f6n\u00fc\u015fmekteydiler. Sanayi devrimine ge\u00e7ilmemesi sorunlar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rmaktayd\u0131. <\/p>\n
\ntemelinde geli\u015fen ekonomik kentlere g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Bu hamle ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren
\nkapitalin damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktayd\u0131. K\u0131rsal alanda ve kent i\u00e7inde zanaatk\u00e2r kesimi
\n\u00fczerinde s\u00fcrekli hegemonya pe\u015finde olmu\u015ftur. Bu durum sert s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerini
\nberaberinde getirmi\u015ftir. Kentlerin kendi i\u00e7inde ve aralar\u0131ndaki rekabet ilkin
\nimparatorluk ve krall\u0131k e\u011filimlerini tahrik ederken, sanayi devrimiyle birlikte
\nulus-devlete teslim olmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Alman ve \u0130talyan kentleri
\ntarihte kentlerin \u00f6zerkli\u011fini en son terk etme ve ulus-devlete en ge\u00e7 teslim
\nolma (19. y\u00fczy\u0131la kadar) konumunda kalma becerisini g\u00f6stermi\u015ftir. Bence sanayi
\ndevrimi \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fil, kentlerin sonu ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131 olmu\u015ftur.
\nEnd\u00fcstricilik ve b\u00fcrokrasi 19. y\u00fczy\u0131lla birlikte kentleri \u00e7\u0131\u011f gibi b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f,
\nhi\u00e7 anlam\u0131 olmayan kanser tipi bu b\u00fcy\u00fcme \u00e7evre i\u00e7in tam felaketle
\nsonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Kent sadece kendini \u00f6ld\u00fcrm\u00fcyor \u00e7evreyi, dolay\u0131s\u0131yla k\u0131rsal
\ntoplumu da (tarihin on be\u015f bin y\u0131ll\u0131k ger\u00e7e\u011fi, \u00fcretici g\u00fcc\u00fc, maddi ve manevi
\nk\u00fclt\u00fcr kayna\u011f\u0131) t\u00fcketip \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Sonu\u00e7, toplumun devasa sorunlarla
\nbo\u011fu\u015fmas\u0131d\u0131r genel i\u015fsizlik ve yoksullu\u011fun \u00fcretim merkezi olmas\u0131d\u0131r.
\nUygarl\u0131kta \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yitirmi\u015f Ortado\u011fu kenti kentsizliktir kentin,
\ndolay\u0131s\u0131yla toplumsall\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli ara\u00e7lar\u0131ndan birinin s\u00fcrekli \u00f6lmesi ve
\ntoplumsall\u0131\u011f\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesinin merkezi haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. <\/p>\n
\nMaddi ve manevi k\u00fclt\u00fcr olarak uygarl\u0131k de\u011ferleri neolitik toplum de\u011ferlerinin
\nink\u00e2r\u0131yla (diyalektik anlamda olumsuzlama) olu\u015ftuklar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc tarih b\u00f6yle
\nak\u0131\u015fkanl\u0131k kazan\u0131r. H\u00e2lbuki neolitik toplum her iki k\u00fclt\u00fcr de\u011feri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da
\nekolojiktir. Manevi d\u00fcnyas\u0131nda, dininde \u00e7evre canl\u0131 ve en y\u00fcce de\u011fer olarak
\nkutsalla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Kad\u0131n etraf\u0131nda geli\u015fen beslenme olanaklar\u0131 ekonominin
\nba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Do\u011fa ve kad\u0131n uyumlu bir birlik i\u00e7indedir. Canl\u0131 bir do\u011fal din
\nanlay\u0131\u015f\u0131 ana tanr\u0131\u00e7a ile simgele\u015ftirilir. Maddi \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131
\nkad\u0131n icad\u0131d\u0131r. Beslenme ve giyim k\u00fclt\u00fcr\u00fc de kad\u0131n\u0131n damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. T\u00fcm bu
\nde\u011ferler uygarl\u0131kla ink\u00e2ra u\u011frayacak ve erke\u011fin hegemonyas\u0131 alt\u0131nda k\u00e2r ve
\nbask\u0131 ara\u00e7lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecektir. Toprak ana hakir g\u00f6r\u00fclecektir. Kutsal
\nKitaplar erkekler i\u00e7in \u201cKad\u0131nlar tarlan\u0131zd\u0131r, istedi\u011finiz gibi s\u00fcr\u00fcn der. Daha
\nda vahimi, S\u00fcmer kentleri topra\u011f\u0131 s\u00fcrekli k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 kulland\u0131klar\u0131ndan,
\ntuzlanmaya yol a\u00e7arak do\u011fal \u00e7\u00f6lle\u015fme tehlikesini suni \u00e7\u00f6lle\u015fme ile besleyip
\nb\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015flerdir. Mezopotamya\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6lle\u015fmesinde uygarla\u015fman\u0131n rol\u00fc \u00e7ok
\n\u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Asl\u0131nda bu yakla\u015f\u0131m ideolojiktir. Kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 temelinde geli\u015fti\u011fi
\ntar\u0131m-k\u00f6y toplumunu a\u015fa\u011f\u0131lamak ve kolayca y\u00f6netmek i\u00e7indir. Uygarl\u0131k ideolojik
\nolarak \u00f6yle bir D\u00fcnya imgesi yaratm\u0131\u015ft\u0131r ki, bu d\u00fcnya sanki insanl\u0131\u011f\u0131n
\nd\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r ve insan\u0131n kendisine hesap vermesi i\u00e7in vard\u0131r. Yine Kutsal Kitaplar
\n\u201cOras\u0131 imtihan yerinizdir sadece der. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k devletliler bu d\u00fcnyada
\nkendi cennetlerini yarat\u0131rlarken, icat ettikleri dinlere de hi\u00e7
\ninanmam\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc dinleri kendilerinin icat ettiklerini iyi
\nbilmektedirler. \u00d6te yandan jeobiyolojik ortamla i\u00e7 i\u00e7e olu\u015fan toplumsal
\ngeli\u015fme, uygarl\u0131k tarihi ilerledik\u00e7e (Asl\u0131nda s\u00fcrekli geriledik\u00e7e olmal\u0131d\u0131r) bu
\n\u00f6z\u00fcn\u00fc ideolojik olarak ink\u00e2ra zorlanacak, hayali, soyut \u00f6te d\u00fcnya imgeleriyle
\nz\u0131dd\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecektir. <\/p>\n
\ntam bir toplumsal sorun oldu\u011funu t\u00fcm vahametiyle anlayabilmekteyiz. Kendi \u00f6z\u00fcn\u00fc
\nb\u00f6yle ink\u00e2ra zorlanan bir toplumun uzun vadede ya\u015fam\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131lmas\u0131
\nm\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130ktidar ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc tekellerinin k\u00e2r mant\u0131\u011f\u0131, bunun i\u00e7in
\ngeli\u015ftirdikleri ideolojik ve askeri sava\u015flar anti-ekolojik, anti-biyolojik ve
\nanti-toplumsald\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, kapitalist hegemonyan\u0131n finans \u00e7a\u011f\u0131nda ya\u015fanan
\nbunal\u0131m, b\u00fct\u00fcn bu ger\u00e7eklikleri t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6z\u00fcne ve zihnine adeta kaz\u0131m\u0131\u015f
\nbulunmakta bu hegemonyan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sahte d\u00fcnyan\u0131n k\u00e2\u011f\u0131t tomarlar\u0131ndan ibaret
\nhale geldi\u011fini herkese a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. Tarihinin hi\u00e7bir d\u00f6neminde
\ninsanl\u0131k bu denli do\u011faya, ya\u015fama ve topluma yabanc\u0131la\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Ortado\u011fu
\ntoplumu gerek merkez\u00ee uygarl\u0131\u011f\u0131n kahredici ve talanc\u0131 y\u00fcklerini en uzun s\u00fcre
\nya\u015famas\u0131ndan, gerekse jeobiyolojisinin hem do\u011fal hem de suni nedenlerle
\n\u00e7\u00f6lle\u015fmeye en yak\u0131n b\u00f6lgelerin ba\u015f\u0131nda gelmesinden \u00f6t\u00fcr\u00fc sadece sorun
\nya\u015fam\u0131yor \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc intihar etmede bulacak kadar ya\u015famdan vazge\u00e7iyor daha do\u011frusu
\nvazge\u00e7irtiliyor. <\/p>\n
\niktidar sorunlar\u0131yla en erken tan\u0131\u015fan toplumdur. \u0130ktidar \u00f6ncesinin ilk
\nhiyerar\u015fi d\u00fczene\u011finin gen\u00e7ler ve kad\u0131n \u00fczerine kuruldu\u011funu bilmekteyiz. Zorba
\nve kurnaz erkek + \u015faman ve rahip + tecr\u00fcbeli ya\u015fl\u0131 adamlar ittifak\u0131, t\u00fcm
\nhiyerar\u015filerin ve sonradan geli\u015fecek iktidar ve devletlerin prototipidir. Bu
\nittifak t\u00fcm toplumsal sorunlar\u0131n ana rahmidir. A\u015fa\u011f\u0131 Mezopotamya\u2019da Uruk kent hegemonyas\u0131ndan
\n\u00f6nce El Ubeyd hiyerar\u015fik d\u00f6nemine (M.\u00d6. 5000-3500) tan\u0131k olmaktay\u0131z. T\u00fcm
\nMezopotamya\u2019ya yay\u0131lm\u0131\u015f bir hiyerar\u015fi s\u00f6z konusudur. B\u00fcy\u00fck ev ve aile etraf\u0131nda
\n\u00f6r\u00fcl\u00fc bir sistemdir. Hanedanl\u0131k sisteminin ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Kad\u0131n\u0131n, gen\u00e7lerin ve
\n\u00fcst hiyerar\u015fik tabaka d\u0131\u015f\u0131ndakilerin sistemik bir k\u00f6lele\u015fmeye tabi
\ntutulduklar\u0131, dolay\u0131s\u0131yla toplumsal sorunun ilk defa temellendi\u011fi bir d\u00fcnya
\nimgesi ve prati\u011fi olu\u015fturulmaktad\u0131r. Mezopotamya bir de bu sistemin k\u00fcresel
\n\u00f6nderi olma ger\u00e7e\u011fine sahiptir. Hanedan ve ailecilik ideolojisinin de
\nk\u00f6kenidir. Ortado\u011fu\u2019da her iki kurumun halen \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 bu tarihsel
\nnedenle de yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Toplumun erkek \u00f6nderlikli bu en eski
\nkurumlar\u0131 tarih boyunca s\u00fcrekli geli\u015fim g\u00f6stermi\u015flerdir. Hanedanl\u0131k temel
\niktidar oda\u011f\u0131 ve devlet bi\u00e7imine, ailecilik de t\u00fcm toplumlar\u0131n resmi ana
\nh\u00fccresine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hanedanlar ve ailelerin kurulu\u015f ve y\u0131k\u0131l\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7in
\ntarih boyunca y\u00fcr\u00fct\u00fclen iktidar sava\u015flar\u0131n\u0131n haddi hesab\u0131 yoktur. Toplumlar bu
\nsava\u015flarla sadece sorun kayna\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmemekte, adeta i\u00e7ten i\u00e7e
\nt\u00fcketilmektedir. <\/p>\n
\nbir b\u00fct\u00fcnl\u00fck olarak anla\u015f\u0131lmak durumundad\u0131r. Kabile sisteminin i\u00e7inden
\ngeli\u015fmekle birlikte onun ink\u00e2r\u0131d\u0131r ve \u00fcst tabaka y\u00f6netici aile \u00e7ekirde\u011fi olarak
\nkendini olu\u015fturur. \u00c7ok kat\u0131 bir hiyerar\u015fisi vard\u0131r. \u00d6n h\u00e2kim s\u0131n\u0131ft\u0131r. \u0130ktidar
\nve devletin prototipidir. Erkek ve erkek evlat esas\u0131na dayal\u0131d\u0131r. \u00c7ok say\u0131da
\nerke\u011fe sahip olmak iktidar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemlidir. Bu husus \u00e7ok kad\u0131nla evlenmeye,
\nharem hayat\u0131na ve cariye sistemine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 erkeklerin onlarca kad\u0131na
\nve y\u00fczlerce \u00e7ocu\u011fa sahip olmas\u0131 hanedanl\u0131k ideolojisiyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130ktidar
\nve devlet \u00f6ncelikle hanedan i\u00e7inde \u00fcretilir. En \u00f6nemlisi de, hanedan ba\u015fta
\nkendi kabilesi ve a\u015fireti olmak \u00fczere, di\u011fer kabile sistemlerini ilk
\ns\u0131n\u0131fla\u015fmaya, k\u00f6leli\u011fe al\u0131\u015ft\u0131ran kurumdur. Ortado\u011fu uygarl\u0131\u011f\u0131nda hanedans\u0131z
\niktidar ve devlete rastlamak neredeyse m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Hanedan ger\u00e7ekli\u011finin
\nk\u00f6kl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve iktidar-devlet i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k okulu konumunu te\u015fkil etmesinden \u00f6t\u00fcr\u00fc
\nb\u00f6yledir. <\/p>\n
\ndamgas\u0131n\u0131 vurmu\u015f, \u2018ailecilik\u2019 bi\u00e7iminde alt ideolojiye yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Aileden
\naileye fark vard\u0131r. Tarih boyunca ve tarih \u00f6ncesinde kad\u0131n ile erke\u011fin
\nberaberli\u011finin \u00e7ok farkl\u0131 bi\u00e7imleri var olmu\u015ftur. \u00d6zellikle kad\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131
\nklan aile tipi \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131. Bu aile tipinde erkek-koca pek tan\u0131nmaz. Day\u0131 ve
\n\u00e7ocuklar daha \u00e7ok \u00f6nemlidir. Di\u011fer bir tip, kad\u0131n-erkek ikili\u011finin denk oldu\u011fu
\ntiptir. San\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, bu tip de tarihte yayg\u0131nca ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Erke\u011fin
\naile reisli\u011findeki sistem \u00e7ok sonralar\u0131 ve hanedanl\u0131k-iktidar-devlet \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn\u00fcn
\nizd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc olarak geli\u015ftirilmi\u015ftir. Esas hedefi kad\u0131nlar\u0131n\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00fcst
\ntabakalar\u0131n hanedan, iktidar ve devlet \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in yeti\u015ftirmek, ba\u011f\u0131ml\u0131 uydu
\nki\u015filikler yaratmakt\u0131r. Hi\u00e7 de gerekmedi\u011fi ve \u00e7ok a\u011f\u0131r toplumsal sorunlara yol
\na\u00e7t\u0131\u011f\u0131 halde, \u00e7ok kar\u0131l\u0131 ve \u00e7ocuklu ailenin temelinde bu iktidar ve devlet
\n\u00e7\u0131kar\u0131 vard\u0131r. Hanedan gibi her aile reisi de ona \u00f6yk\u00fcnerek, \u00e7ok kar\u0131l\u0131 ve \u00e7ok
\n\u00e7ocuklu olmay\u0131 bir g\u00fc\u00e7 ve ya\u015fam garantisi olarak g\u00f6r\u00fcr. Topluma h\u00e2kim zihniyet
\nbu y\u00f6n\u00fc s\u00fcrekli te\u015fvik eder. H\u00e2lbuki bununla \u00e7\u00f6z\u00fcmden ziyade t\u00fcm toplumsal
\nsorunlara kap\u0131 aralanm\u0131\u015f olur. Bu durumun resmi ideolojinin gere\u011fi oldu\u011funu ve
\ndince de desteklenerek peki\u015ftirilmek istendi\u011fini bilmek, toplumsal sorunlar\u0131
\nkavramak i\u00e7in \u00f6nemlidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Ortado\u011fu toplumunda halen g\u00fc\u00e7l\u00fc olan
\nhanedanc\u0131l\u0131k ve ailecilik k\u00fclt\u00fcr\u00fc, yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 n\u00fcfus, iktidar ve devletten
\npay alma h\u0131rs\u0131 nedeniyle sorunlar\u0131n ana kaynaklar\u0131ndand\u0131r. Kad\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131lanmas\u0131,
\ne\u015fitsizli\u011fi, \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitimsizli\u011fi, aile kavgalar\u0131, namus sorunu hep
\nailecilikle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130ktidar ve devlet i\u00e7i sorunlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir maketi
\nadeta aile i\u00e7inde kurulmu\u015f gibidir. Aileyi \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek iktidar-devlet-s\u0131n\u0131f ve
\ntoplumu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u015fartt\u0131r. <\/p>\n
\ntoplumda iktidarc\u0131l\u0131k ve devlet\u00e7ilik ideolojisi ve prati\u011finin en g\u00f6zde konular\u0131
\nolmalar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r olacakt\u0131r. Ortado\u011fu\u2019da s\u00fcrekli iktidar ve devlet
\nsorunlar\u0131n\u0131n ya\u015fanmas\u0131, \u00fczerinde y\u00fckseldikleri toplumun ailecilik ve
\nhanedanc\u0131l\u0131kla kaplanm\u0131\u015f olmas\u0131ndand\u0131r. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 birbirini besleyen
\nsorunlard\u0131r. Bu konuda sorunlar\u0131n ideolojik y\u00f6n\u00fcn\u00fc kavramak \u00e7ok \u00f6nemlidir.
\nSorun \u00e7\u00f6zme arac\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen iktidar ve devletin tersine sonu\u00e7
\ndo\u011furduklar\u0131, g\u00fc\u00e7s\u00fcz, yarat\u0131c\u0131s\u0131z ve k\u00f6lelikle dolu bir ya\u015fam \u00fcrettikleri halen
\nOrtado\u011fu toplumunun zihniyetinde anla\u015f\u0131lmaktan uzakt\u0131r. Bu ili\u015fkiler yuma\u011f\u0131n\u0131
\nsorunlar\u0131n ana kayna\u011f\u0131 olarak yorumlamam\u0131z bu nedenledir ve \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7ok
\nerkenden fark etti\u011fim bu durum nedeniyle demokratik ideoloji ve \u00f6rg\u00fctlenmelere,
\ntart\u0131\u015fma ve eylemlere b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6sterdim. Ya\u015fam bana toplumsal sorunlar\u0131n
\n\u00e7\u00f6z\u00fcm yolunun buradan ge\u00e7ti\u011fini her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla \u00f6\u011fretiyordu. <\/p>\n
\nhanedanc\u0131l\u0131k ve ailecilik (hiyerar\u015fik kurulu\u015flar) \u00fczerine kurulu iktidar ve
\ndevlet olu\u015fumlar\u0131 s\u0131n\u0131fla\u015fmaya yol a\u00e7ar. \u00d6ncelik hiyerar\u015fik devlet\u00e7i ideoloji
\nve prati\u011findedir. Ortado\u011fu uygarl\u0131k tarihinde bu s\u00fcrecin \u00e7ok yayg\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131
\ntespit etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Alttan \u00fcste de\u011fil, \u00fcstten alta do\u011fru s\u0131n\u0131fla\u015fma
\ne\u011filimleri daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Daha da \u00f6nemlisi, birbirlerinin d\u0131\u015f\u0131nda olan bir
\ndevlet ve s\u0131n\u0131f ili\u015fkisinden \u00e7ok, ideolojik ve pratik olarak i\u00e7 i\u00e7e bir
\ns\u0131n\u0131f-iktidar ve devlet fenomeni ya\u015fan\u0131r. Bu olduk\u00e7a \u00f6rt\u00fcl\u00fc ya\u015fanan bir
\ns\u00fcre\u00e7tir. \u00d6yle ki, kabileci, aileci, hanedanc\u0131 ve devlet\u00e7i ideolojik imgelerden
\n\u00f6t\u00fcr\u00fc s\u0131n\u0131f adeta g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylelikle s\u0131n\u0131f bilincinin geli\u015fmesi
\n\u00f6nlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. S\u0131n\u0131f tahlillerini yaparken somut yakla\u015fmak \u00f6nemlidir.
\nTarihte nas\u0131l olu\u015fmu\u015fsa \u00f6yle yakla\u015fmak gerekir. Ortado\u011fu\u2019da toplum
\ns\u0131n\u0131fla\u015f\u0131rken resmi aile, hanedan, iktidarla\u015fma ve devletle\u015fmeyle i\u00e7 i\u00e7edir.
\nK\u00f6lelik sadece maddi emek \u00fczerine kurulmaz. \u00d6ncelikle zihniyet, duygu ve
\nbedenler \u00fczerinde in\u015fa edilir. \u0130deolojik k\u00f6lelik geli\u015fmeden maddi emek k\u00f6leli\u011fi
\ngeli\u015fmez. \u00c7ok yayg\u0131n olan s\u0131n\u0131f \u00f6zelliklerinden kaynaklanan sorunlar\u0131 g\u00f6rmek
\ni\u00e7in bu y\u00f6nl\u00fc b\u00fct\u00fcnleyici yakla\u015f\u0131m g\u00f6stermek daha \u00f6\u011fretici olacakt\u0131r. <\/p>\n
\nsiyasi rant (g\u00fcc\u00fcn k\u00e2r yaratmas\u0131) olarak g\u00f6rmek ger\u00e7e\u011fe daha \u00e7ok yakla\u015ft\u0131r\u0131r.
\nToplumsal birikimler efendi-k\u00f6le ili\u015fkisinden \u00e7ok, iktidar ve devlet
\nodaklar\u0131n\u0131n el koymas\u0131 bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015ftirilir. \u0130ktidar devletten daha
\nyayg\u0131n bir olgudur. Devlet olmad\u0131\u011f\u0131nda da iktidar yo\u011funca ya\u015fanabilir.
\nDolay\u0131s\u0131yla iktidar odaklanmalar\u0131 bir nevi kapital (sermaye) tekelleri olarak
\nde\u011ferlendirilmelidir. K\u00e2r olmad\u0131k\u00e7a iktidar olman\u0131n bir anlam\u0131 yoktur. \u0130ktidar
\nolu\u015fumlar\u0131n\u0131n esas hedefi k\u00e2rd\u0131r. \u0130ktidar\u0131 k\u00e2rdan ayr\u0131 bir kurum olarak
\nd\u00fc\u015f\u00fcnmek bir sapmad\u0131r. Bat\u0131 sosyolojisinin ayd\u0131nlatmaktan ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir
\nkonudur bu. Tekeller sadece kapitalist sistemle ve sermaye olarak kurulmazlar.
\nTarihte ezici \u00e7o\u011funlu\u011fuyla iktidar tekelleri, gruplar\u0131 olarak kurulurlar.
\n\u0130ktidars\u0131z k\u00e2r\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek olanaks\u0131zd\u0131r. Bu tespit Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de
\nge\u00e7erlidir. \u0130ktidar tekellerini daha rafine ve klasik k\u00e2r ara\u00e7lar\u0131 olarak
\nd\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde tarihi daha iyi yorumlayabilece\u011fiz. <\/p>\n
\nfakat farkl\u0131 bir bi\u00e7imleni\u015f olarak. \u00d6ncelikle bir\u00e7ok iktidar oda\u011f\u0131 birle\u015ferek
\ndaha \u00e7ok k\u00e2r elde edeceklerini olas\u0131l\u0131k dahilinde g\u00f6rd\u00fcklerinde, devletle\u015fmeyi
\n\u015fiddetli bir tutku olarak ama\u00e7larlar. Devlet daima farkl\u0131 iktidar odaklar\u0131n\u0131n
\nortakla\u015fa k\u00e2r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak in\u015fa edilir. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00e2r paylar\u0131 nedeniyle i\u00e7
\nyap\u0131s\u0131nda s\u00fcrekli \u00e7eki\u015fme ve kavgalar, hatta i\u00e7 sava\u015flar ya\u015fan\u0131r. Ayr\u0131ca daha
\nrafine ve me\u015fru k\u0131l\u0131nan bir gelene\u011fe sahip oldu\u011fu i\u00e7in, t\u00fcm k\u00e2r tekelleri genel
\n\u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n bir ifadesi olarak her zaman devletten yana olurlar. Ancak
\ndevletin \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in a\u011f\u0131r bir tehdit olu\u015fturmas\u0131 durumunda mevcut devleti
\npar\u00e7alama, yeni devlet ve iktidar aray\u0131\u015flar\u0131na girme g\u00fcndeme gelir. Ortado\u011fu
\nuygarl\u0131\u011f\u0131 tarihi boyunca bu y\u00f6nl\u00fc say\u0131s\u0131z deneyime sahiptir. <\/p>\n
\nuygarl\u0131k s\u00fcreci temelinde daha ger\u00e7ek\u00e7i yap\u0131labilir. Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n be\u015f
\ny\u00fcz y\u0131ll\u0131k tarihi iktidar ve devlet tahlilleri i\u00e7in yetersiz bir mek\u00e2n ve
\nzamand\u0131r. Bu nedenle devlet ve iktidara ili\u015fkin \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeler yetkin
\nyap\u0131lamamaktad\u0131r. Marksizm bu konuda tam bir cehalet \u00f6rne\u011fi sergilerken,
\nliberalizm daha ince sapt\u0131rmac\u0131 tutumlar i\u00e7indedir. Muhafazak\u00e2r g\u00fc\u00e7ler ger\u00e7e\u011fi
\ndaha iyi bilirler, ama ifade etmeyi \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun bulmazlar.
\n\u0130deolojik-mitolojik dili tercih edip sapt\u0131rmac\u0131 anlat\u0131m\u0131 daha da derinle\u015ftirirler.
\nToplumda en \u00e7ok iktidar ve devlet sorunlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekd\u0131\u015f\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131 \u00f6zlerindeki
\nk\u00e2r oranlar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ek bir sosyolojik yoruma
\nkavu\u015fturulduklar\u0131nda g\u00f6r\u00fclecektir ki, uygarl\u0131k tarihi boyunca geli\u015ftirilen din
\nve tanr\u0131 kavramlar\u0131 devletin birer \u015femas\u0131d\u0131r tanr\u0131-kral prati\u011finin ideolojik
\ny\u00fcceltilmesidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki ulus-devleti yery\u00fcz\u00fcne inmi\u015f tanr\u0131 olarak
\nyorumlamak kadar, laik ifadesiyle tanr\u0131s\u0131z k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f ayn\u0131 \u00f6rg\u00fct gibi
\nde\u011ferlendirmek birbirinden \u00f6zde farks\u0131zd\u0131r. Hegel bu konuda tarihi Marks\u2019a g\u00f6re
\ndaha derin okumaktad\u0131r. <\/p>\n
\ng\u00fcn\u00fcm\u00fczde en yayg\u0131n ve yo\u011fun ya\u015fanan aile, hanedan, s\u0131n\u0131f, iktidar ve devlet
\nsorunlar\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\nve demokrasi kavramlar\u0131 temelinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek \u00e7ok \u00f6\u011fretici olacakt\u0131r. Toplumsal
\ndo\u011fan\u0131n ahl\u00e2k\u00ee ve politik olgular olarak geli\u015fim g\u00f6sterdi\u011fini \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmde
\ni\u015flemi\u015ftim. K\u0131saca da olsa tekrarlamal\u0131y\u0131m ki, ahl\u00e2k ve politika olmadan toplum
\nolmaz. Olsa dahi amorf (\u015fekilsiz) bir y\u0131\u011f\u0131n olmaktan \u00f6teye anlam ifade etmez.
\nB\u00f6yle toplumlar olsa bile, ancak ba\u015fka toplumlar i\u00e7in malzeme nesneleri
\ndurumundad\u0131r. <\/p>\n
\nolarak tan\u0131mlanabilir. Bu da ilkel toplumun beslenmek, \u00fcremek ve korunmak i\u00e7in
\nald\u0131\u011f\u0131 tedbirler, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f ve eylemler b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Bu b\u00fct\u00fcnl\u00fckler
\ngelenekselle\u015fti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ahl\u00e2k olu\u015fmu\u015f say\u0131lmaktad\u0131r. \u00dcremesiz, korunmas\u0131z ve
\nbeslenmesiz toplum s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemeyece\u011fine g\u00f6re, ahl\u00e2ks\u0131z toplum da olmaz. Politika
\nbiraz daha de\u011fi\u015fik bir kavram olmakla birlikte, ahl\u00e2kla yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.
\nAhl\u00e2ktan fark\u0131 g\u00fcnl\u00fck bir eylem olmas\u0131d\u0131r. Ahl\u00e2k gelenek olarak standart
\nkal\u0131plar halinde i\u015f g\u00f6r\u00fcr ve rol yaparken, politika g\u00fcnl\u00fck olarak toplumun
\n\u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kan sorunlar konusunda al\u0131nan kararlar b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc demektir. Bu kararlar
\nb\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc gelenekselle\u015fti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, ahl\u00e2k\u00ee geleneklerle b\u00fct\u00fcnle\u015fip bizzat ahl\u00e2k
\nkurallar\u0131 haline gelirler. \u0130kisinin birbirini beslemesi s\u00f6z konusudur. Ahl\u00e2k
\ngeleneksel olarak politikaya \u00e7er\u00e7eve sunarken, politika yeni i\u015f g\u00f6r\u00fcc\u00fc
\nkararlar\u0131yla bu \u00e7er\u00e7eveyi s\u00fcrekli geni\u015fletmekte ve derinle\u015ftirmektedir. O halde
\niki kavram ve olguyu birbirinden tamamen ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. <\/p>\n
\nve kavrama eklenmek durumundad\u0131r. Bu anlamda demokrasisiz toplum da
\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse bile, kendini ifade edemeyen toplumsal malzeme nesnesi
\nkonumundad\u0131r. Ba\u015fka toplumlar\u0131n kullan\u0131m ara\u00e7lar\u0131 toplam\u0131 olarak i\u015f g\u00f6rmekten
\nkurtulamaz. Bu durumda demokrasinin i\u015flevi, politika yap\u0131l\u0131r ve kararlar
\nal\u0131n\u0131rken, ilgili t\u00fcm toplumun ifade ve \u00f6rg\u00fctlenme g\u00fcc\u00fc olarak s\u00fcrece
\nkat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ifade eder. Politika \u00f6z\u00fcnde bu anlamda demokratiktir. Ger\u00e7ek
\npolitika demokratik olan politikad\u0131r. Demokratik olmayan politika \u00e7ok sonralar\u0131
\ngeli\u015fen hiyerar\u015fik iktidar ve devlet g\u00fc\u00e7lerinin tek tarafl\u0131 idare kararlar\u0131d\u0131r.
\nBu g\u00fc\u00e7lerin \u2018idare kararlar\u0131na\u2019 politika denmez, idare kurallar\u0131 denilir. <\/p>\n
\nkavim, ulus toplumunun t\u00fcm organlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc) kat\u0131l\u0131m\u0131 ve tart\u0131\u015fmas\u0131yla
\nger\u00e7ekle\u015ftirilenidir. Politika halks\u0131z, toplumsuz, kat\u0131l\u0131ms\u0131z olu\u015facak bir olgu
\nve kavram de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla politika demokratik olmak zorunda oldu\u011funa
\ng\u00f6re, ahl\u00e2k\u00ee de olmak zorundad\u0131r. Demokrasinin olmad\u0131\u011f\u0131 toplum politik,
\npolitikan\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 toplum ahl\u00e2k\u00ee olamaz. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc olgu ve kavramsal ifade
\nolmazsa olmaz kabilinden birbirlerini gerekli k\u0131larlar. <\/p>\n
\nkavramsal ifadesiyle \u00e7eli\u015fki i\u00e7inde ve z\u0131tla\u015farak geli\u015fmi\u015ftir. Aralar\u0131nda temel
\nbir diyalektik ili\u015fki mevcuttur. Uygarl\u0131k toplumu (kent-s\u0131n\u0131f-iktidar) ne kadar
\ngeli\u015firse, ahl\u00e2k, politika ve demokrasi de o denli gerileme ya\u015far. Ayn\u0131 zamanda
\naralar\u0131nda o denli bir gerilim ve m\u00fccadele ya\u015fan\u0131r. S\u00fcmer destanlar\u0131nda bu
\ngerilim ve m\u00fccadele ger\u00e7e\u011fini dile getiren \u00f6zellikle kad\u0131n, \u00e7ift\u00e7i ve \u00e7obana
\nili\u015fkin s\u00f6ylemlerde bu s\u00fcreci izlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak daha sonraki destan ve
\ndinsel metinlerde bu \u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn (toplumun temel direkleri) sesini pek duyamay\u0131z.
\nDemek ki m\u00fccadeleyi kaybetmi\u015flerdir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015fan kabile
\nve a\u015firet destanlar\u0131 halen canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumaktad\u0131r. Demek ki ahl\u00e2ki ve politik
\nyap\u0131 ve demokrasi gelene\u011fi t\u00fcm\u00fcyle kaybedilmemi\u015ftir. Daha \u00fcst bir soyutlama
\nolarak tek tanr\u0131l\u0131 dinler olumsuzlad\u0131klar\u0131 Firavun ve Nemrut\u2019tan \u00e7ok
\nbahsederler. Yine demek ki en az\u0131ndan ba\u015flang\u0131\u00e7 itibariyle ahl\u00e2k\u00ee, politik ve
\ndemokratik ad\u0131mlar\u0131n sahibidirler. Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131na dayal\u0131 ahl\u00e2k, politika ve
\ndemokrasi anlat\u0131mlar\u0131 \u00e7ok eksik, temelsiz ve burjuvacad\u0131r. Burjuvazi gibi en
\nbencil bir s\u0131n\u0131f\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan ahl\u00e2k, politika ve demokrasi olgular\u0131 ve
\nkavramsal ifadelerinin tarihsel geli\u015fimini, dolay\u0131s\u0131yla ger\u00e7ekli\u011fini b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde
\nkavramak m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir. Bat\u0131n\u0131n bu y\u00f6nl\u00fc bilimine olduk\u00e7a ele\u015ftirel
\nyakla\u015fmak gerekir. <\/p>\n
\ntoplumsall\u0131klarda kategorik olarak ahl\u00e2k, politika ve demokrasi olgular\u0131n\u0131n
\ndaha g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funa h\u00fckmetmek gerekir. Bu \u00e7er\u00e7evede direnen, da\u011flara ve \u00e7\u00f6llere
\n\u00e7ekilen t\u00fcm kabile, a\u015firet, mezhep tipi yar\u0131-g\u00f6\u00e7ebe ve i\u015fsiz topluluklarla
\nk\u0131rsal alandaki \u00e7ift\u00e7i ve \u00e7oban topluluklar\u0131n\u0131 direni\u015f\u00e7i, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitli\u011fe
\ndaha yak\u0131n g\u00fc\u00e7ler olarak de\u011ferlendirmek ger\u00e7ek\u00e7idir. Derinli\u011fine
\nk\u00f6lele\u015ftirilmi\u015f unsurlar ikinci s\u0131rada ve objektif olarak bu projede
\nde\u011ferlendirilebilir. Topluluklar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, e\u015fitli\u011fi i\u00e7in, dolay\u0131s\u0131yla
\nahl\u00e2k, politika ve demokrasi sorunlar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli olan objektif k\u00f6lelik
\nde\u011fildir \u00f6nemli olan ne kadar teslim olmam\u0131\u015f, ne kadar direniyor, ne kadar
\nkonar g\u00f6\u00e7erdir, ne kadar inan\u00e7lar\u0131n\u0131n sava\u015f\u0131n\u0131 veriyor sorular\u0131n\u0131n cevab\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\ndemokrasi sorunlar\u0131 vard\u0131r. Uygarl\u0131k s\u00fcreci gere\u011fi bu sorunlar \u00e7ok kapsaml\u0131d\u0131r
\nda. Ama Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hukuk, politika ve demokrasisinin fazlas\u0131yla
\nburjuvaca oldu\u011funu, evrensel tarihsel-toplumun ahl\u00e2k, politika ve demokrasi
\nolgular\u0131n\u0131 temsil etmedi\u011fini, yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek \u00f6nemlidir. Burjuvan\u0131nki
\ndemokrasi de\u011fil devlet idaresidir. T\u00fcm\u00fcyle genelle\u015ftirilmese de, Avrupa\u2019da
\ndemokrasi ad\u0131na yap\u0131lanlar\u0131n devlet idaresini gizledi\u011fini ve \u2018ay\u0131b\u0131 \u00f6rten asma
\nyapra\u011f\u0131\u2019 rol\u00fcn\u00fc oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek daha do\u011fru bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Ayn\u0131 k\u0131staslar
\nAvrupa\u2019n\u0131n insan haklar\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. \u00d6zellikle hukukun
\nt\u00fcm\u00fcyle ahl\u00e2k\u0131n yerine ge\u00e7ti\u011fi bir ger\u00e7ektir. Hukuk devlet ve iktidara ili\u015fkin
\nbir s\u00f6zle\u015fmeler y\u0131\u011f\u0131n\u0131 olup, hi\u00e7bir zaman canl\u0131 ahl\u00e2k\u0131n yerini tutamaz. Devlet
\nidaresi, devletin i\u00e7 ve d\u0131\u015f i\u015fleri i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara, karar ve
\nuygulamalara ise politika denemeyece\u011fini anlamak gerekir. Belki devlet
\npolitikas\u0131 denebilir, ama toplum politikas\u0131 denemez. Demokrasi ad\u0131na
\nyap\u0131lanlar\u0131n toplumun \u00e7ok d\u0131\u015f\u0131nda, temsil sahneleri olmaktan \u00f6te pek i\u015flevleri
\nyoktur. <\/p>\n
\nahl\u00e2k ve politika potansiyelinin g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu rahatl\u0131kla belirtilebilir. Ciddi
\nahl\u00e2k, politika ve demokrasi sorunlar\u0131n\u0131n olmas\u0131 potansiyelinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc
\ng\u00f6sterir. Devlet ve iktidarc\u0131l\u0131k e\u011filimlerinin halen g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131, di\u011fer
\ny\u00fcz\u00fcnde g\u00fc\u00e7l\u00fc ahl\u00e2ki ve politik sorunlarla demokrasi sorununu, ahlak, politika
\nve demokrasi ihtiyac\u0131n\u0131 ve hatta varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 akla getirir. Aralar\u0131ndaki
\ndiyalektik \u00e7eli\u015fki gere\u011fi ger\u00e7eklik ancak bu bi\u00e7imde ifade edilebilir.\u00a0 <\/span><\/p>\n
\nekonomik y\u00f6n\u00fcyle de yans\u0131t\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Dar anlamda maddi ve manevi k\u00fclt\u00fcr
\n\u00f6\u011feleri olarak bu y\u00f6ndeki sorunlar\u0131 daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak i\u00e7in \u015femam\u0131za devam
\netmeyi uygun buldum. \u00d6nemli ba\u015fl\u0131klar\u0131 \u00e7izece\u011fim. <\/p>\n
\ngeli\u015ftirdi\u011fi bilimsel \u00e7arp\u0131tma ve kehanetleri \u00f6ncelikli olarak i\u015fler. Buna
\nihtiyac\u0131 vard\u0131r. Farkl\u0131 ama daha geli\u015fkin bir sermaye birikimi ve k\u00e2r hadleri
\ns\u00f6z konusudur. Ekonomi-politik bilimi bu ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131klamaktan \u00e7ok gizlenmesine
\narac\u0131l\u0131k eder. Mitolojik anlat\u0131m\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f versiyonu olarak de\u011ferlendirmek
\nm\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n
\nba\u015flar. Ekonominin kendisi ise beslenme konusu olan her \u015feydir.
\nEkonomi-politi\u011fe (K. Marks\u2019\u0131n Kapital\u2019i dahil) g\u00f6re ise, piyasalara g\u00f6re \u00fcretim
\n\u00fczerinden sa\u011flanan k\u00e2r, rant, faiz ve \u00fccretler ekonominin temel konular\u0131n\u0131
\nte\u015fkil etmektedir. Burada bilim de\u011fil, tamamen burjuvazinin k\u00e2r \u00fczerine kurulu
\nya\u015fam\u0131na g\u00f6re bir disiplin s\u00f6z konusudur. K\u00e2r esas al\u0131narak d\u00fczenlenen ekonomik
\nya\u015fam toplumun en dibindeki sorundur. \u0130nsan ya\u015fam\u0131n\u0131 k\u00e2ra g\u00f6re d\u00fczenlemek en
\nvah\u015fi iktidar anlam\u0131na gelir. Biyo-iktidar kavram\u0131 esas\u0131nda bu ger\u00e7e\u011fi ifade
\neder. Tarih boyunca t\u00fcm toplumlar insan ihtiya\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda zenginle\u015fmek i\u00e7in
\nyap\u0131lan mal ve para birikimlerine hep \u015f\u00fcpheyle bakm\u0131\u015flar, f\u0131rsat bulur bulmaz
\nbu birikimleri ihtiya\u00e7 sahiplerine da\u011f\u0131tmaktan \u00e7ekinmemi\u015flerdir. Birikimin
\nfelaketlere kar\u015f\u0131 tedbir olarak de\u011fil de, baz\u0131 gruplar ve ki\u015filerin
\nzenginle\u015fmesi i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131n\u0131n hep ahl\u00e2k\u00ee normlar\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fck bi\u00e7imindeki
\nyarg\u0131s\u0131na maruz kalmas\u0131 bo\u015funa de\u011fildir. \u0130nsan ya\u015fam\u0131 gibi say\u0131lmas\u0131 gereken
\nbir de\u011feri birikimcilere ipotek etmek en b\u00fcy\u00fck ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\nBat\u0131n\u0131n kapitalist modernitesinin binbir hukuk ve g\u00fc\u00e7 ayg\u0131t\u0131yla me\u015frula\u015ft\u0131rmak
\nistedi\u011fi \u015fey bu olgudur. Kutsal Kitapta ge\u00e7en Leviathan \u00f6z\u00fcnde bu olguya i\u015faret
\netmektedir. Topluma kar\u015f\u0131 canavar olarak simgele\u015ftirilmektedir. Ekonomi
\nolmayan, tersine ekonominin can\u0131na okuyan olgular k\u00fcmesi ekonomi-politik ad\u0131
\nalt\u0131nda bilim diye sunulmaktad\u0131r. Marks\u2019\u0131n \u0130ngiliz ekonomi-politi\u011fini
\nrasyonelle\u015ftirmede hi\u00e7 de az olmayan \u00e7abas\u0131 ekonomiyi de\u011fil, anti-ekonomiyi
\nifade etmektedir. Buna ekonomi demesi sosyalist toplumda de\u011fil, herhangi bir
\ntoplumda bile etik olamaz. Hegel\u2019i ayaklar\u0131 \u00fcst\u00fcne kald\u0131rmak isterken,
\nkendisini ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6zcesi, piyasa \u00fcst\u00fcnde y\u00fcr\u00fct\u00fclen sermaye
\nbirikimi ve k\u00e2r operasyonlar\u0131 tarihte e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f ekonomik sorunlar\u0131n
\ntemelidir.<\/p>\n
\nzorunlu beslenme, giyinme, ta\u015f\u0131nma ve bar\u0131nma ihtiya\u00e7lar\u0131na hizmet ettik\u00e7e,
\npiyasaya kar\u015f\u0131 olman\u0131n ve onu meta feti\u015fizminin arac\u0131 olarak de\u011ferlendirmenin
\ntutarl\u0131 bir y\u00f6n\u00fc yoktur. Bu anlamda piyasa gerekli ve iyi bir ekonomik ara\u00e7t\u0131r.
\nBenim kar\u015f\u0131 oldu\u011fum bu de\u011fildir. Bir yandan piyasalar \u00fczerinde fiyatlarla
\noynanmas\u0131na, di\u011fer yandan uzak mesafeler nedeniyle olu\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r sistemine,
\nyani kapitalizme kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmaktad\u0131r. Anti-kapitalist olmak bu sisteme, tabii
\nbu sistemi ayakta tutan her \u015feye kar\u015f\u0131 olmakt\u0131r. Piyasa ger\u00e7e\u011fi bu kapsam\u0131n
\nd\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Bilakis sermaye tekelleri fiyatlarla s\u00fcrekli oynayarak ve
\nb\u00f6ylelikle k\u00e2r olanaklar\u0131n\u0131 canl\u0131 tutarak piyasalarda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve adil bir
\nde\u011fi\u015fimin olu\u015fumunu engellerler. Yani kapitalizm sadece anti-ekonomi de\u011fil,
\nanti-pazard\u0131r da. B\u00f6yle olmasayd\u0131, s\u00fcrekli bunal\u0131m ve finans oyunlar\u0131yla
\ntoplumsal ya\u015fam alt \u00fcst edilebilir miydi? Bunca bilim ve tekni\u011fe ra\u011fmen a\u015f\u0131r\u0131
\nn\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, i\u015fsizlik, yoksulla\u015fma ve \u00e7evre imhas\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere, insanl\u0131\u011f\u0131
\ntehdit eden sorunlar bu d\u00f6nemdeki kadar b\u00fcy\u00fcyebilir miydi?<\/p>\n
\nhusustur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuk yapmakta ve beslemektedir. Ekonomiden kad\u0131n anlamayacak
\nda kim anlayacakt\u0131r! Genelde uygarl\u0131k tarihinde, \u00f6zelde kapitalist modernitede
\nkad\u0131n d\u0131\u015flan\u0131nca, kocaman erkeklerin \u00fczerinde en \u00e7ok oynad\u0131klar\u0131 ekonomi bu
\nnedenle sorunlar yuma\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ekonomiyle organik ilgisi olmayan,
\nsadece a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r ve g\u00fc\u00e7 h\u0131rs\u0131yla ba\u015fta kad\u0131n olmak \u00fczere t\u00fcm ekonomi g\u00fc\u00e7lerini denetimleri
\nalt\u0131na almak i\u00e7in giri\u015filen bu oyun, sonu\u00e7ta her t\u00fcr hiyerar\u015finin, iktidar ve
\ndevlet g\u00fc\u00e7lerinin toplum \u00fczerinde bir ur gibi b\u00fcy\u00fcmesine yol a\u00e7arak
\ns\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez ve oynanamaz bir a\u015famaya dayanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\nilgilenen \u00e7obanlar, zanaatk\u00e2rlar ve k\u00fc\u00e7\u00fck t\u00fcccarlar da iktidar ve sermaye tekel
\nayg\u0131tlar\u0131 taraf\u0131ndan ad\u0131m ad\u0131m ekonomiden d\u0131\u015flanarak tam bir ganimet ortam\u0131
\nyarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Burada en \u00e7ok ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 gereken bir konuyla kar\u015f\u0131
\nkar\u015f\u0131yay\u0131z. Bir anlamda ekonomik ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n ve nesnelerinin talan\u0131 olan
\nuygarl\u0131k nas\u0131l oldu da me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ta\u015f\u0131nd\u0131? Ekonomiyi
\ntasfiye eden g\u00fc\u00e7ler nas\u0131l temel ekonomik fakt\u00f6rler olarak sunuldu? S\u00fcmer
\ntoplumunda tanr\u0131lar\u0131 in\u015fa eden rahipler bundan daha ger\u00e7ek\u00e7iydiler dersek
\nyan\u0131lm\u0131\u015f olmay\u0131z. T\u00fcm bu ele\u015ftirilere ra\u011fmen, K. Marks kapitalist ekonomi ad\u0131
\nalt\u0131nda sunulan deh\u015fetin, felaketin fark\u0131ndayd\u0131. Fakat kapitalist modernitenin
\nkendi hegemonyas\u0131n\u0131 alabildi\u011fine in\u015fa etti\u011fi bir d\u00f6nemde \u00e7\u00f6z\u00fcmleme ve devrimci
\neylemi ancak bu kadar olabildi dersek daha do\u011fru olur. <\/p>\n
\ndevlet eliyle s\u0131zd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131nda da devletsiz k\u00e2r\u0131n
\nbir hayal \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirilirse, devletin son tahlilde toplumsal
\nart\u0131klar\u0131n yeg\u00e2ne me\u015fru sahibi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kendini m\u00fclk\u00fcn sahibi olarak
\ng\u00f6rmek zaten bunun i\u00e7in yeterli nedendir. Devlet d\u0131\u015f\u0131nda k\u00e2rdan bahsetmek bir
\naldatmacadan \u00f6teye gitmez. Sonu\u00e7 olarak uygarl\u0131k tarihi anti-ekonomik bir tarihtir.
\nT\u00fcm ekonomik sorunlar bu \u00e7eli\u015fkinin sonucu olarak ya\u015fan\u0131r. Egemen s\u0131n\u0131f, kent
\nve devlet ekonomiden ne kadar ellerini \u00e7ekerlerse, di\u011fer bir anlam\u0131yla k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr
\nve ekonomiyi ger\u00e7ek sorumlular\u0131na terk ederlerse, ekonomik sorunlar da o denli
\n\u00e7\u00f6z\u00fcm yoluna girer. K\u00fcresel ekonomi i\u00e7in do\u011fru olan bu belirleme Ortado\u011fu
\nekonomik ya\u015fam\u0131 i\u00e7in de fazlas\u0131yla do\u011frudur. <\/p>\n
\nzihniyetle ba\u011flant\u0131l\u0131 olmakla birlikte daha farkl\u0131 bir kavramd\u0131r. Hayvanlar\u0131n,
\nhatta bitki ve atomlar\u0131n da zihninden bahsetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ama ideoloji insan
\ntoplumuna \u00f6zg\u00fcd\u00fcr. G\u00f6revi esas olarak ya\u015fam\u0131 anlamland\u0131rma ve d\u00fczenlemedir. Bu
\nanlam ve d\u00fczenlemeler olmadan toplum ayakta kalamaz, deh\u015fete d\u00fc\u015fer. \u0130deoloji bu
\nnedenle hayli ilgin\u00e7 bir sorundur kelime anlam\u0131 fikirlerin mant\u0131\u011f\u0131 demektir.
\n\u0130nsan toplumu fikirler mant\u0131\u011f\u0131yla \u00e7ok esnek bir do\u011fa olarak bi\u00e7imlendirilmeye,
\n\u00f6zg\u00fcrle\u015fmeye yatk\u0131nd\u0131r. Ama bu \u00f6zelli\u011fiyle k\u00f6lele\u015ftirilmeye de yatk\u0131nl\u0131k arz
\netmektedir. Hem sorun \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc hem de sorun kayna\u011f\u0131 olmas\u0131 yap\u0131lanmas\u0131yla
\nilgilidir. <\/p>\n
\nUygarl\u0131\u011f\u0131n kendisi S\u00fcmer rahiplerinin mitolojik yarat\u0131mlar\u0131na \u00e7ok \u015fey
\nbor\u00e7ludur. \u0130n\u015fa edilen tanr\u0131lar panteonu t\u00fcm dinleri etkilemi\u015ftir. Maddi
\nuygarl\u0131kla i\u00e7 i\u00e7e hep manevi bir uygarl\u0131k da in\u015fa edilmi\u015ftir. Yerde bir g\u00fc\u00e7
\nolarak y\u00fckselen krall\u0131k ve hanedanl\u0131k, kendisini simgesel olarak tanr\u0131 diye
\nsunma ve y\u00fcceltmeyi ideolojisinin temel g\u00f6revi haline getirmi\u015ftir. Yerdeki kral
\ntanr\u0131sal imgeler olarak g\u00f6klere yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. O d\u00f6nemden beri felsefe, bilim,
\nsanat ve dinler s\u00fcrekli bu tanr\u0131lar\u0131 aram\u0131\u015flard\u0131r. Bulabildikleri bir yandan
\nger\u00e7ekler d\u00fcnyas\u0131yken, di\u011fer yandan ger\u00e7eklerin sapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hayal d\u00fcnyas\u0131
\nolmu\u015ftur.<\/p>\n
\nideolojinin nas\u0131l dinsel ideolojiye, dinsel ideolojinin nas\u0131l felsefi
\nideolojiye ve en son bilimsel teorilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcklerini izlemektir hangi maddi
\nsorunlar d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 bulmak ve izlemektir. Ekonomik ve
\ntoplumsal ya\u015fam sorunlar\u0131 ideolojide mutlaka kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulurlar: Ger\u00e7ek veya
\nsapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olarak. \u0130ktidar, devlet ve hanedan kurulu\u015flar\u0131 \u00e7ok tipik olarak
\nkendilerini ideoloji d\u00fcnyas\u0131nda da tanr\u0131sall\u0131klar bi\u00e7iminde in\u015fa edip sunarlar.
\nBu y\u00f6nleriyle ideolojik \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeler yap\u0131l\u0131rsa, toplum hakk\u0131nda daha do\u011fru
\nbilin\u00e7 ve ayd\u0131nlanma m\u00fcmk\u00fcn olur. T\u00fcm ilk ve orta\u00e7a\u011flar\u0131n dinler ve tanr\u0131lar
\nd\u00fcnyas\u0131, y\u00fckselen hiyerar\u015filer ve hanedanl\u0131klar, iktidar, devlet ve
\nsermayedarlar d\u00fcnyas\u0131n\u0131n yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015f, me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f izlerini ta\u015f\u0131r. Kendi
\naralar\u0131ndaki sorunlar ve kavgalar aynen izlerinde de ya\u015fan\u0131r. Maddi sorunlar\u0131
\niyi kavramak i\u00e7in ideolojik alan ne kadar gerekliyse, tersi de o denli
\ngereklidir. \u0130ki yan\u0131, y\u00fcz\u00fc ay\u0131rt etmek kadar, aralar\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 da hep
\naramak, g\u00f6rmek gerekir. <\/p>\n
\nimgesel (hayali) karakterinin tamamen fark\u0131ndayd\u0131lar. K\u00f6leler d\u00fcnyas\u0131na bu
\nhayali d\u00fcnyay\u0131 ger\u00e7ekler olarak sunarken hem k\u00f6leleri uysalla\u015ft\u0131r\u0131yor, hem de
\narzular\u0131n\u0131 gemliyor ve \u00f6te d\u00fcnya dedikleri imgeyle avutacaklar\u0131n\u0131 umuyorlard\u0131.
\nDolay\u0131s\u0131yla bu durum \u00e7ok sorunlu bir ideolojik d\u00fcnyan\u0131n gelenekselle\u015fmesi
\noluyordu. Uygarl\u0131k tarihinin hep dinler ve tanr\u0131lar\u0131n g\u00f6lgesinde sunulmas\u0131 bu
\nger\u00e7eklikle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\nsorunlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Belki de daha kolay \u00e7\u00f6z\u00fclebileceklerine duyulan
\ninan\u00e7tan \u00f6t\u00fcr\u00fc b\u00f6yledir. \u0130slam\u00ee ideolojinin canland\u0131r\u0131lmas\u0131 toplumsal
\nsorunlar\u0131n artan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Modernite ideolojilerinin \u00e7\u00f6z\u00fcm arac\u0131
\nolamamalar\u0131, toplumsal sorunlarla ger\u00e7ek\u00e7i ba\u011f olu\u015fturamamalar\u0131ndan
\nkaynaklan\u0131r. \u0130ster geleneksel (dinsel) ister modernist ideolojilerdeki
\n(liberalizm, milliyet\u00e7ilik, sosyalizm vb) ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k, toplumsal sorunlar\u0131
\ndo\u011fru yans\u0131tmamalar\u0131yla ilgilidir. \u00c7\u00f6z\u00fcm evrimci ve devrimci tarzlar\u0131yla hem
\ns\u00f6ylemde hem de eylemde do\u011frunun ya\u015fanmas\u0131n\u0131 dayatmaktad\u0131r. <\/p>\n
\nsorunlar\u0131n elbette b\u00fct\u00fcnsel olarak devrim sorununda d\u00fc\u011f\u00fcmlenmeleri
\nanla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131r. Devrimi de\u011fi\u015fik bir bi\u00e7imde tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Ortado\u011fu
\nuygarl\u0131k tarihini bir y\u00f6n\u00fcyle kar\u015f\u0131devrim tarihi olarak yorumlayabiliriz.
\nKimlere kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131devrim? Uygarl\u0131k sisteminden d\u0131\u015flanan t\u00fcm toplumsal
\nunsurlara kar\u015f\u0131 bir kar\u015f\u0131devrim. Kad\u0131na, gen\u00e7lere, tar\u0131m-k\u00f6y toplumuna,
\nkonar-g\u00f6\u00e7er kabile ve a\u015firetlere, gizli mezhep ve inan\u00e7 sahiplerine,
\nk\u00f6lele\u015ftirilmek istenenlere kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131devrim. Uygarl\u0131k kendi \u00f6z \u00e7\u0131kar g\u00fc\u00e7leri
\ni\u00e7in yeni bir d\u00fczen veya devrim iken, kar\u015f\u0131t g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in y\u0131k\u0131m ve
\nkar\u015f\u0131devrimdir. Benim i\u00e7in devrimin anlam\u0131, uygarl\u0131k sisteminin s\u00fcrekli alan ve
\nuygulamas\u0131n\u0131 daraltt\u0131\u011f\u0131 ahl\u00e2k\u00ee, politik ve demokratik toplumun yeniden ve daha
\ngeli\u015ftirilmi\u015f olarak bu niteliklerini kazanmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\n\u0130slam devrimcisi i\u00e7in \u2018\u0130slam\u00ee toplum\u2019dur. Burjuva i\u00e7in \u2018liberal toplum\u2019dur.
\nAsl\u0131nda b\u00f6yle toplumlar yoktur. Bunlar orta\u00e7a\u011fda oldu\u011fu gibi birer
\nadland\u0131rmad\u0131r. Birer ideolojik etiket tak\u0131l\u0131nca toplumlar nitelik
\nde\u011fi\u015ftirmezler. \u00d6rne\u011fin bir sosyalist Sovyet insan\u0131yla liberal Avrupal\u0131 insan
\naras\u0131nda k\u00f6kl\u00fc farklar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 Sovyetler\u2019in \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcnden sonra yeterince
\nanla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir H\u0131ristiyan ile bir M\u00fcsl\u00fcman aras\u0131ndaki dinden kaynaklanan
\nfarklar\u0131n ya\u015fam \u00fczerindeki etkileri son derece c\u00fcz\u00eedir. E\u011fer toplumlar aras\u0131nda
\nniteliksel bir ayr\u0131m yap\u0131lacaksa, bu ancak tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ahl\u00e2k\u00ee,
\npolitik ve demokratik toplum nitelemesi temelinde yap\u0131labilir. K\u00f6kl\u00fc
\nfarkl\u0131l\u0131klar bu kavramlar ve yans\u0131tt\u0131klar\u0131 olgularla daha ger\u00e7ek\u00e7i olarak
\nbelirlenebilir. \u015e\u00fcphesiz daha ahl\u00e2k\u00ee, politik ve demokratik olan toplumlar
\n\u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve e\u015fitli\u011fi ya\u015fama olanaklar\u0131na daha fazla sahiptirler. \u0130steyen
\nbunlara sosyalist toplum da diyebilir. <\/p>\n
\ngereken devrimin ahl\u00e2k\u00ee, politik ve demokratik niteliklerinin tespit
\nedilmesinde g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekilmez. Denenen t\u00fcm geleneksel ve modernist ideolojilerin
\ndurumu daha da sorunlu hale getirdikleri ya\u015fanan olaylardan anla\u015f\u0131labilir. Bu
\nsonu\u00e7lar politik ve ahl\u00e2k\u00ee demokrasinin olmazsa olmaz ger\u00e7ekli\u011fini
\nkan\u0131tlamaktad\u0131r. Demokratik siyasetsiz, dolay\u0131s\u0131yla ahl\u00e2ktan da yoksun toplumun
\ntemel devrim sorunu bu nitelikleri kazanma sorunudur. Devrim sorunu bu temelde
\nkonulunca, siyasi program, stratejik ve taktik mevzilenmeler ve do\u011fru pratik
\nad\u0131mlar da buna g\u00f6re belirlenebilir. Bu tarz bir devrim anlay\u0131\u015f\u0131 \u0130slam\u00ee,
\nsosyalist, milliyet\u00e7i devrim yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131mlar
\nkapitalist modernite i\u00e7inde son tahlilde \u00f6zellikle ulus-devlete g\u00f6t\u00fcrmekten
\ngeri kalmazlar. Kapitalist modernite ise sorun \u00e7\u00f6zme arac\u0131 de\u011fil, sorunlar\u0131
\nb\u00fcy\u00fctme ve t\u00fcm topluma yayma arac\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\nmesafe ald\u0131k\u00e7a, kapitalist moderniteden uzakla\u015fmaya ve demokratik moderniteyi
\nsomutla\u015ft\u0131rmaya ba\u015flar, geli\u015fir. Devrim sorununa ili\u015fkin di\u011fer bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da
\nya\u015fam ve eylem tarz\u0131nda belirlemek \u00f6nemlidir. D\u00fcz \u00e7izgisel yakla\u015f\u0131mlar ne kadar
\nhatal\u0131ysa, teori-pratik ayr\u0131m\u0131n\u0131 derinle\u015ftirmek de hatal\u0131 eylemlere g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.
\n\u00c7ok iyi bilinmesi gerekir ki, devrim \u00f6ncesi ve sonras\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 ya\u015fam
\nbi\u00e7imleri yoktur. \u00d6zellikle bir devrimci i\u00e7in bu b\u00f6yledir. Eylem insan\u0131 olmak
\nteorik donan\u0131mla birlikte ya\u015fan\u0131r. Ahl\u00e2k\u00ee, politik ve demokratik nitelikleri
\ng\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131nda s\u00f6ylemi ve eylemine yans\u0131tmayan kimseye devrimci denmez. Bu
\nt\u00fcr kimselerin devrimci militanca bir ya\u015fam\u0131 olamaz. Ayr\u0131ca sadece
\ndireni\u015f\u00e7ilikle, \u00f6z savunma y\u00f6ntemiyle toplumu savunmakla eylemci olunamaz.
\nAhl\u00e2k\u00ee, politik ve demokratik toplum in\u015falar\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilemezse, \u00f6z
\nsavunma sava\u015f\u0131 ve her t\u00fcr direni\u015f\u00e7ili\u011fin kal\u0131c\u0131 ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 olamaz. Toplumun
\nsorunlar\u0131 nas\u0131l bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck arz ediyorsa, devrimin ve devrimcinin de t\u00fcm
\ns\u00f6ylemleri ve eylemlerinde siyasi program, strateji ve taktik planlamay\u0131 i\u00e7 i\u00e7e
\nuygulamas\u0131 gerekir. Ya\u015fam ak\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. Kopuk a\u015famalarla
\nya\u015fayabilece\u011fimizi sanmamal\u0131y\u0131z. E\u011fer baz\u0131 tarihsel \u00f6rneklerden ders alacaksak,
\nZerd\u00fc\u015ft, Musa, \u0130sa, Muhammed \u00f6rnekleri son derece \u00f6\u011freticidir. Bu tarihsel
\nki\u015filikler Ortado\u011fu toplumlar\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen devrimlerin ve devrimcilerin
\nnas\u0131l b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc, yo\u011fun tempolu, ilkeli ve pratik olmalar\u0131 gerekti\u011fi konusunda
\nbinlerce y\u0131l \u00f6nceden bizleri uyarmaktad\u0131r. Ortado\u011fu devrimleri kapitalist
\nmodernite kal\u0131plar\u0131na g\u00f6re de\u011fil, kendi tarihsel de\u011ferlerine uygun olarak, ama
\ng\u00fcncel bilimle b\u00fct\u00fcnle\u015ferek ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir. <\/p>\n
\na\u015famada \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Birinci a\u015fama, M.\u00d6. 3500\u2019lerde kendini iyice belli
\neden hanedan, hiyerar\u015fi, kent, iktidar, devlet ve s\u0131n\u0131f olgular\u0131 etraf\u0131nda
\ngeli\u015fen merkez\u00ee uygarl\u0131k sisteminin y\u00fckseli\u015fidir. Bu sistem toplumsal
\nsorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bu s\u00fcrece d\u0131\u015ftan kabile sistemiyle, i\u00e7ten \u0130brahim\u00ee ve
\nZerd\u00fc\u015ftik dinsel sistemlerle yan\u0131t verilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci a\u015fama,
\n\u0130slam\u00ee uygarl\u0131kla son \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapan merkez\u00ee uygarl\u0131k sisteminin biriken
\nsorunlar\u0131na kar\u015f\u0131 R\u00f6nesans giri\u015fimlerini tam ba\u015faramamas\u0131, 1200\u2019lere do\u011fru
\n\u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u0130talya Yar\u0131madas\u0131ndaki kent uygarl\u0131k \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131na kapt\u0131rmas\u0131, bunal\u0131m
\nve sorunlar\u0131n\u0131n daha da derinle\u015fmesini ya\u015fama s\u00fcrecine girmesidir.<\/p>\n
\na\u015fama, Avrupa\u2019n\u0131n merkez\u00ee uygarl\u0131k sisteminin hegemonyas\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmesi ve
\nb\u00f6lgeye y\u00f6nelmesiyle birlikte 1800\u2019lerden itibaren ya\u015fanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nKapitalist moderniteye dayal\u0131 olarak geli\u015fen geleneksel ve modernist \u00e7\u00f6z\u00fcm
\naray\u0131\u015flar\u0131 ise sorunlar\u0131n daha da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015f kriz, soyk\u0131r\u0131m ve
\nintihar\u0131n e\u015fi\u011fine kadar varan olumsuzluklara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\nwww.lekolin.info<\/p>\n