{"id":4280,"date":"2020-03-15T01:10:11","date_gmt":"2020-03-14T22:10:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lekolin.org\/baris-sureci-el-kitabi\/"},"modified":"2020-03-15T01:10:11","modified_gmt":"2020-03-14T22:10:11","slug":"baris-sureci-el-kitabi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/baris-sureci-el-kitabi\/","title":{"rendered":"Bar\u0131\u015f S\u00fcreci El Kitab\u0131"},"content":{"rendered":"<p>18 Ocak 2013 Cuma Saat 15:27<\/p>\n<\/p>\n<div class=\"detail content_14\" id=\"text_detail\">\n<div class=\"newsImage\">\n<b>\u201cBir bar\u0131\u015f s\u00fcreci, hem \u015fiddete son verebilecek bir anla\u015fma sa\u011flamak, hem de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin arabuluculu\u011funun gerekebilece\u011fi m\u00fczakereler<\/b><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\t <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/2647-1.jpg\">\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<p><!--[if !mso]&gt --><\/p>\n<p>v:*  behavior:url(#default#VML)<br \/>\no:*  behavior:url(#default#VML)<br \/>\nw:*  behavior:url(#default#VML)<br \/>\n.shape  behavior:url(#default#VML)  <\/p>\n<p class=\" \"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p align=\"center\" class=\" \" style=\"text-align: center\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p align=\"center\" class=\" \" style=\"text-align: center\"><\/p>\n<p align=\"center\" class=\" \" style=\"text-align: center\"><strong>Vicen\u00e7 Fisas <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p align=\"center\" class=\" \" style=\"text-align: center\"><strong>I \u2013 BARI\u015e S\u00dcREC\u0130NE G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>Giri\u015f <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">\u201cBir bar\u0131\u015f s\u00fcreci, hem \u015fiddete son verebilecek bir anla\u015fma<br \/>\nsa\u011flamak, hem de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin arabuluculu\u011funun gerekebilece\u011fi m\u00fczakereler<br \/>\narac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bunu yerine getir\u00admek i\u00e7in g\u00f6sterilen bir \u00e7abad\u0131r.  Ba\u015ftaki bu<br \/>\ntan\u0131mla bir \u201cs\u00fcrecin , anl\u0131k bir zaman dilimi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, diyalog ve mutabakat<br \/>\nyoluyla fiziksel \u015fiddete son verebilecek paktlar ya da anla\u015fmalar\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak<br \/>\nve bu anla\u015fmalar\u0131n yerine getirilmesiyle ayn\u0131 \u015fekilde anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n ortaya<br \/>\n\u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015f yap\u0131sal \u015fiddetin \u00fcstesinden gelmeyi sa\u011flayacak yeni bir<br \/>\nilerleme ve geli\u015fim evresini ba\u015flatmak ad\u0131na, belirli bir zaman diliminde,<br \/>\n\u015fiddetin ve silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6nceki duruma son verecek anla\u015fmalar<br \/>\nyapmak i\u00e7in m\u00fc\u015fterek bir \u00e7aba i\u00e7erisinde olan, zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f t\u00fcm akt\u00f6rlerin<br \/>\nd\u00e2hil oldu\u011fu zamana yay\u0131lm\u0131\u015f bir evre ya da a\u015famalar dizisi oldu\u011funun alt\u0131n\u0131<br \/>\n\u00e7izmek istiyorum. <\/p>\n<p class=\" \">Bu y\u00fczden bir \u201cbar\u0131\u015f s\u00fcreci  a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde m\u00fczakere ve<br \/>\narabuluculuk evresini b\u00fcnyesinde bulundurmaktad\u0131r, fakat bununla beraber,<br \/>\nzaruri olarak al\u0131nan karara riayet bak\u0131m\u0131ndan bundan \u00f6te bir anlam<br \/>\nta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bar\u0131\u015f s\u00fcreci, bir zirveden s\u00f6z edilmesine ve hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz en<br \/>\nbelirgini olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 ya da pakt\u0131ndan \u00e7ok daha \u00f6te<br \/>\noldu\u011fundan, e\u011fer ger\u00e7ekten \u015fiddetin sona ermesi di\u011ferlerinin yan\u0131 s\u0131ra refah,<br \/>\nuyum, insani geli\u015fme, ki\u015fisel geli\u015fim ve sosyal adalet olarak anla\u015f\u0131lan yeni<br \/>\nbir yap\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f durumu olu\u015fturmaya mukte\u00addirse, a\u015fa\u011f\u0131da irdelenecek birka\u00e7<br \/>\nnihai a\u015faman\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olmaktan daha \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r. Bu<br \/>\nba\u011flamda, hayata ge\u00e7irilen \u201cs\u00fcre\u00e7ler  ve \u00f6zellikle anla\u015fmay\u0131 yerine getirmeye<br \/>\nmuktedir olmad\u0131klar\u0131ndan s\u00f6zde kalan ve yar\u0131 yolda kesilen ba\u015fka s\u00fcre\u00e7ler<br \/>\nvard\u0131r, buna ba\u011fl\u0131 olarak or\u00adtaya \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 beklentileri<br \/>\nkar\u015f\u0131layamad\u0131klar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratm\u0131\u015flard\u0131r. Dahas\u0131, bu<br \/>\ndurumlarda, Orta Amerika buna \u015fahit olmu\u015ftur, silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131k d\u00f6neminde<br \/>\nzarar g\u00f6rm\u00fc\u015flere denk yahut onlardan daha \u00e7ok zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f kurbanlar<br \/>\ndo\u011furabilen, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan siyasal \u015fiddet destekli yeni bir toplu \u015fiddet<br \/>\ndurumunun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na rastlamak ola\u011fand\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">Bu nedenle, bir bar\u0131\u015f s\u00fcrecini ba\u015flatmak ve geli\u015ftirmek<br \/>\nger\u00e7ek bir macera, belirsizlikler, engeller ve olas\u0131l\u0131klarla dolu zorlu bir<br \/>\ny\u00fczle\u015fme. Bunu ilk kez bir da\u011fa t\u0131rmanmayla k\u0131yaslayanlar vard\u0131r, ama<br \/>\n\u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen, \u00e7o\u011funlukla en\u00adgebeli yoku\u015flar\u0131n ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ula\u015f\u0131lamaz<br \/>\ntepelerin g\u00f6ze al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011finden, bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 risk ve muam\u00admalarla<br \/>\nberaber, r\u00f6lyef haritalar\u0131 olmadan t\u0131rman\u0131lacak bir da\u011f. E\u011fer bar\u0131\u015f s\u00fcrecinde<br \/>\narabuluculuk ve sa\u011flam sosyal destek yer al\u0131rsa, bu da\u011f benzetmesinde t\u0131rmanma<br \/>\nstrate\u00adjisi olu\u015fturmam\u0131zda bize yard\u0131m edecek bir rehberimizin olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na<br \/>\ngelmektedir ve bu da rampada bize e\u015flik edenlerle, bizim i\u00e7in yoku\u015fu daha<br \/>\nkatlan\u0131labilir k\u0131lacak ve zirveye birlikte ula\u015fmam\u0131z\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak ki\u015filerle<br \/>\nbirlikte ba\u015far\u0131n\u0131n keyfini \u00e7\u0131karma ve ayr\u0131ca hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir \u015fey elde<br \/>\netmek anlam\u0131na gelir: ayr\u0131l\u0131k noktas\u0131na g\u00fcvenli bir \u015fekilde geri d\u00f6nmek. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Bar\u0131\u015f s\u00fcreci modelleri <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ve \u00e7ok yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte, ger\u00e7ekle\u015fen bar\u0131\u015f s\u00fcreci<br \/>\nmodelleri \u00fczerine yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma bize bunlar\u0131n her anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n<br \/>\ntemelini olu\u015fturan talep t\u00fcr\u00fcyle \u00e7ok yak\u0131ndan ili\u015fkili olduklar\u0131n\u0131<br \/>\ng\u00f6stermektedir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, tart\u0131\u015fman\u0131n ana temas\u0131 s\u00fcrecin modelini<br \/>\nbelirler. Bu ba\u011flamda be\u015f ana model \u00e7\u0131karabiliriz, yani, yeniden entegrasyon,<br \/>\niktidar payla\u015f\u0131m\u0131, m\u00fcbadele, g\u00fcven art\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6nlemler ve \u00f6zerk y\u00f6netim. <\/p>\n<p class=\" \">\u0130lk model, yeniden entegrasyon, nadiren ba\u015fvurulmas\u0131na<br \/>\nra\u011fmen en basit olan\u0131d\u0131r. Bir silahl\u0131 grubun, ekonomik yarar, profesyonel<br \/>\ndestek, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve toplum hayat\u0131na adap\u00adte olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak<br \/>\nolanaklara kavu\u015facaklar\u0131 bir Str (Silahs\u0131zlanma, terhis ve Yeniden entegrasyon)<br \/>\nprogram\u0131na kat\u0131larak topluma yeniden entegre olmak i\u00e7in elde edece\u00adkleri<br \/>\nimkanlar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda silah b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 durumlara kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Bu model Flec<br \/>\n\u00fcyeleriyle Kabinda\u2019n\u0131n Angola b\u00f6l\u00adgesinde ve Ninjalarla Kongo\u2019da izlenen<br \/>\nmodeldir. Bu ayr\u0131ca, temelde bu modeli silahl\u0131 gruplara \u201c\u00f6neriyor  gibi yapan<br \/>\npek \u00e7ok H\u00fck\u00fcmetin de arzulad\u0131\u011f\u0131 modeldir, ama bu model silahl\u0131 gruplar\u0131n silah<br \/>\nb\u0131rakmaya ve nedensiz yere teslim olmaya raz\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u201cinfaz  diyebilece\u011fimiz<br \/>\ndi\u011fer \u015feyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bu nedenle, bu yeniden entegrasyon modeli,<br \/>\nba\u015far\u0131 sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in tam olarak uyulmas\u0131 gere\u00adken Str\u2019ye nas\u0131l ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131<br \/>\nkonusunda anla\u015fmaya varmak demektir. Bu s\u00fcre\u00e7lerin plan ve programs\u0131z<br \/>\nhaz\u0131rlanmas\u0131 ve bunlara hak ettikleri \u00f6nemin verilmemesi y\u00fcz\u00fcnden muha\u00adriplerin<br \/>\nterhisi konusunda pek \u00e7ok ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Muhariplerin silahlar\u0131 geri<br \/>\nalma ve su\u00e7 i\u015fleyen gruplar olu\u015fturma riskinin g\u00f6ze al\u0131nmas\u0131 yanl\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">En yayg\u0131n modellerden biri olan ikinci model siyasi,<br \/>\nekonomik ve askeri iktidar payla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r, silahl\u0131 gruplar\u0131n, bir \u00fclkenin siyasal<br \/>\nliderli\u011fini almak ve oradan ekonomiyi ve askeriyeyi y\u00f6netmek i\u00e7in iktidara<br \/>\ny\u00fckselmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman ortaya \u00e7\u0131kar. \u00c7e\u015fitli silahl\u0131 gruplar\u0131n siyasal<br \/>\niktidar\u0131 payla\u015fmak i\u00e7in silah b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 Burundi\u2019deki bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7leri  Forces<br \/>\nNouvelles\u2019in (Yeni kuvvetler) H\u00fck\u00fcmetle iktidar\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 Fildi\u015fi<br \/>\nSahili\u2019ndeki bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7leri  Liberya\u2019daki bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7leri  \u00e7e\u015fitli gruplar\u0131n<br \/>\ni\u00e7 anla\u015fmazl\u0131klara son veril\u00admesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda siyasal iktidar payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n<br \/>\nsa\u011fland\u0131\u011f\u0131 Di\u00e1\u00adlogo \u0131ntercongol\u00e9s\u2019eye (Kongolular aras\u0131 Diyalog) kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131<br \/>\nKongo Demokratik Cumhuriyeti\u2019ndeki bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7leri  ya da kendi aralar\u0131nda<br \/>\n\u00e7arp\u0131\u015fan \u00e7e\u015fitli milis kuvvetleri bulu\u015fturan Ge\u00e7ici Federal H\u00fck\u00fcmet\u2019in<br \/>\nkuruldu\u011fu Somali\u2019deki bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7leri, \u00e7ok uzun zamandan beri birbirine muhalif<br \/>\nakt\u00f6r\u00adleri bulu\u015fturan Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmetlere rastlaman\u0131n ola\u011fan bir durum oldu\u011fu bu<br \/>\nanla\u015fma t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6rne\u011fidir. Bu modelin dezavantaj\u0131, bahsi ge\u00e7en ge\u00e7ici<br \/>\nH\u00fck\u00fcmetlerde ekseriyetle eski silahl\u0131 akt\u00f6rlerin yer almas\u0131 ve siyasi de\u011fi\u015fim<br \/>\ni\u00e7in de\u00admokratik ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yollarla m\u00fccadele etmi\u015f silahs\u0131z akt\u00f6r\u00adleri arka<br \/>\nplanda b\u0131rakmalar\u0131d\u0131r. B\u00f6ylelikle siyasal iktidar payla\u015f\u0131m\u0131 modeli \u00e7o\u011fu kez,<br \/>\n\u00f6zellikle siyasal iktidara eri\u015fim \u00fclkenin do\u011fal zenginliklerine ula\u015f\u0131m sa\u011flayan<br \/>\nbakanl\u0131klar\u0131 kontrol olana\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131nda ki b\u00f6ylece bu zenginliklerin<br \/>\nkullan\u0131m\u0131 kazan\u00e7lar konusunda sosyal payla\u015f\u0131ma hemen he-men hi\u00e7 e\u011filimi olmayan<br \/>\nakt\u00f6rler taraf\u0131ndan d\u00fczenlenir hale gelecektir, \u201cganimet payla\u015f\u0131m\u0131<br \/>\ndiyebilece\u011fimiz di\u011fer mode\u00adlle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bu modelin k\u00fc\u00e7\u00fck ama faydal\u0131<br \/>\ny\u00f6n\u00fcyle ilgili di\u011fer bir \u00f6rnek, ganimet payla\u015f\u0131m\u0131ndan kazan\u00e7 sa\u011flayan say\u0131s\u0131z<br \/>\nakt\u00f6r\u00fc memnun etmek i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da bakanl\u0131kla (k\u0131rk kadar) H\u00fck\u00fcmetin<br \/>\naralar\u0131nda olu\u015fturduklar\u0131 frekanst\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc model, bar\u0131\u015f\u0131n ba\u015fka bir \u015fey kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elde<br \/>\nedildi\u011fi m\u00fcbadele dedi\u011fimiz \u015feydir. Bu modelin ba\u015fka bir t\u00fcr\u00fc, \u00e7e\u015fitli<br \/>\ndurumlarda, enerji ve g\u0131da teminiyle il\u00adgili g\u00fcvencelerin yan\u0131 s\u0131ra Birle\u015fik<br \/>\nDevletler taraf\u0131ndan sald\u0131rmazl\u0131k pakt\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elindeki n\u00fckleer silahlar\u0131<br \/>\nyok etmeye ba\u015flayan kuzey Kore\u2019nin izledi\u011fi t\u00fcr olan \u201cn\u00fckleer silahs\u0131zlanma<br \/>\nkar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 sald\u0131rmazl\u0131kt\u0131r.  Bu modelin di\u011fer bir t\u00fcr\u00fc, \u0130srail ve Filistin<br \/>\naras\u0131ndaki anla\u015fman\u0131n temelini olu\u015fturan \u201ctoprak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bar\u0131\u015ft\u0131r.  el<br \/>\nSalvador ve Guate\u00admala gibi \u00fclkelerde bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7leri demokrasi ediniminin<br \/>\nmuadili olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.   bir demokratik y\u00f6netim i\u00e7in gerekli<br \/>\nko\u015fullar\u0131 elde etmek bu \u00fclkelerde izlenen t\u00fcm m\u00fczakere s\u00fcrecinin temelini<br \/>\nolu\u015fturmu\u015ftur ve muhtemelen Kolombiya H\u00fck\u00fcmeti\u2019yle m\u00fczakere ederken \u015fimdiye<br \/>\nkadar siyasal iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmek gibi bir niyeti olmayan Kolombiyal\u0131 eln<br \/>\ngerillalar\u0131na rehberlik eden (ak\u00adsine, tarihindeki baz\u0131 anlarda Farc<br \/>\ngerillalar\u0131n\u0131n arzulad\u0131\u011f\u0131 \u015fey olan da) b\u00fcy\u00fck ama\u00e7 de budur. Di\u011fer bir yandan bu<br \/>\nt\u00fcr, Maocular\u0131n \u00fclkede demokratik bir de\u011fi\u015fime yol a\u00e7an siyasi parti<br \/>\nplatformuna kat\u0131lmay\u0131 kabul ettikleri zaman Nepal\u2019de ya\u015fananlar\u0131 veya Afrika<br \/>\nUlusal Konseyi\u2019nin (anc), serbest se\u00e7im yoluyla siyasal iktidar\u0131 kazanmalar\u0131na<br \/>\nsebep olacak bir m\u00fczakere ve uzla\u015fma s\u00fcrecinde yer almak i\u00e7in silah b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131<br \/>\nG\u00fcney Afrika vakas\u0131n\u0131 da kapsamaktad\u0131r. Son olarak, bu modelin di\u011fer bir t\u00fcr\u00fc,<br \/>\n\u0131rak ve Afganistan gibi \u00fclkelerde, her iki \u00fclkedeki par\u00e7alanmaya ba\u011fl\u0131<br \/>\noldu\u011fundan i\u015fsizli\u011fin otomatikman bar\u0131\u015f olu\u015fumunu sa\u011flama garantisi olmamas\u0131na<br \/>\nkar\u015f\u0131n, bu \u00fclkelerde asayi\u015fin sa\u011flanmas\u0131na izin verecek bir ortama kavu\u015fmak<br \/>\ni\u00e7in d\u0131\u015f mihraklar nezdinde \u00f6nko\u015ful olarak i\u015fsizli\u011fin gerekti\u011fi, \u201ci\u015fsizlik<br \/>\nyoluyla bar\u0131\u015f  diyebilece\u011fimiz t\u00fcr olacakt\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">Az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 te\u015fkil etmekle birlikte d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bar\u0131\u015f s\u00fcreci<br \/>\nmodeli g\u00fcven art\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6nlemlere dayan\u0131r, bu model alt\u0131nda Ke\u015fmir<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in Hindistan ve Pakis\u00adtan taraf\u0131ndan izlenen s\u00fcre\u00e7<br \/>\ndesteklenmektedir. 2003\u2019ten beri her ilki \u00fclke de, ili\u015fkilerin<br \/>\niyile\u015ftirilmesine ve iki \u00fclke aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131n, ya da kontrol Hatt\u0131\u2019n\u0131n,<br \/>\ngiderek daha az ay\u0131r\u0131c\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelik \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve m\u00fctekabil bir<br \/>\ndizi \u00f6nlem alm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim di\u011fer pek \u00e7ok \u00f6nlemin yan\u0131 s\u0131ra, demiryolu ve<br \/>\nhavayoluyla ula\u015f\u0131m yeniden sa\u011fland\u0131, spor etkinlikleri d\u00fczenlendi (bilhassa<br \/>\nkriket), kendi (do\u011fduklar\u0131) \u015fehirlerini ziyaret etmeleri i\u00e7in vize verildi,<br \/>\nre\u015fit olanlar\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131 yaya olarak ge\u00e7mesine izin verildi, uluslararas\u0131<br \/>\nta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k yapan otob\u00fcslerin say\u0131s\u0131 artt\u0131r\u0131ld\u0131, bahsi ge\u00e7en \u00fclkelerin sahil<br \/>\ng\u00fcvenlikleri aras\u0131nda ba\u011f kuruldu, iki \u00fclkenin el\u00e7ili\u011finde de personel say\u0131s\u0131<br \/>\nartt\u0131r\u0131ld\u0131, her iki taraftaki tutsaklar serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131 ve daha pek \u00e7ok \u015feye<br \/>\nimza at\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca 2002 y\u0131l\u0131nda, posta hizmetleri, demiryolu ve kara yolu<br \/>\nula\u015f\u0131m\u0131 yeniden sa\u011flanarak, diplomatik ili\u015fkilere yeniden ba\u015flanarak, temas<br \/>\nb\u00f6lgelerindeki may\u0131nlar temizlenerek, iki taraf\u0131n da ge\u00e7mi\u015fte yapt\u0131klar\u0131<br \/>\nhatalar\u0131 kabul etmesiyle, (amac\u0131na uygun ve berabere sonu\u00e7lanan) dostluk<br \/>\nma\u00e7lar\u0131 yaparak ve insani yard\u0131m g\u00f6nderilerek iki Kore aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin<br \/>\niyile\u015ftirilmesini kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in g\u00fcven art\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6nlemler y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe<br \/>\nkonuldu. Di\u011fer bir yandan yine 2002 y\u0131l\u0131nda Sri Lanka\u2019da milis gruplar\u0131n<br \/>\nsilahs\u0131zlanmas\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131n tekrar a\u00e7\u0131lmas\u0131, silahs\u0131z gerillalar\u0131n serbest<br \/>\ndola\u015f\u0131m\u0131, gerillalar\u0131n siyasi makam a\u00e7mas\u0131, askerler ve gerillalar taraf\u0131ndan<br \/>\nkiliselerin ve okullar\u0131n bo\u015falt\u0131lmas\u0131, askerlere gerillalar\u0131n kontrol etti\u011fi<br \/>\nb\u00f6l\u00adgelerde bal\u0131k tutmalar\u0131 i\u00e7in izin verilmesi, gerillalar\u0131n yasa d\u0131\u015f\u0131<br \/>\ndavran\u0131\u015flar\u0131 durdurmas\u0131, az\u0131nl\u0131klar\u0131n askere al\u0131nmamas\u0131, ta\u00adhrip olmu\u015f<br \/>\nb\u00f6lgelerin \u0131slah\u0131, m\u00fclteci n\u00fcfusun geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, may\u0131nl\u0131<br \/>\nb\u00f6lgelerin temizlenmesi, savunma b\u00fct\u00e7esinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, ba\u011f\u0131\u015f konferans\u0131n\u0131n<br \/>\ntoplanmas\u0131na, D\u00fcnya Bankas\u0131 taraf\u0131ndan kredi verilmesine ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn<br \/>\nekonomik geli\u015fimiyle ilgili kararlar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7suz bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131nda<br \/>\ny\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konan g\u00fcven art\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6nlemleri g\u00f6rmek dikkat \u00e7ekmek ilgin\u00e7 olacakt\u0131r.<br \/>\nNe yaz\u0131k ki Sri Lanka vakas\u0131nda bu \u00f6nlemler, 26 y\u0131ll\u0131k anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n ard\u0131ndan<br \/>\nTamil Elam kurtulu\u015f kaplanlar\u0131 (ltte) Tamil gerilla birli\u011finin yenilmesi<br \/>\nneticesinde 2009 y\u0131l\u0131nda aniden kesilen m\u00fczake\u00adrelerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in<br \/>\nyeterli de\u011fildi. <\/p>\n<p class=\" \">Son olarak be\u015finci model, \u201cge\u00e7ici siyasi yap\u0131  olarak<br \/>\nadland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m otonomi ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k talepleri bulunan b\u00f6lgelerde bir t\u00fcr \u00f6zerk<br \/>\ny\u00f6netim elde edilmesine kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Kuzey \u0130rlanda\u2019da, Endonezya\u2019da (A\u00e7e<br \/>\nb\u00f6lgesinde) ya da Sudan\u2019\u0131n g\u00fcneyinde bar\u0131\u015f sa\u011flayan ve Filipinlerde M\u0131lF\u2019le<br \/>\nm\u00fczakerelerin temelini olu\u015fturan modeldir. \u00d6zerk y\u00f6netim, yaln\u0131zca bu b\u00f6lgeye<br \/>\notonom bir stat\u00fc vermeye niyetli olan Fas\u2019\u0131n kar\u015f\u0131 oldu\u011fu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7me<br \/>\nolana\u011f\u0131n\u0131 da i\u00e7eren \u00f6zerk y\u00f6netimle ilgili bir referandum isteyen Sahravi\u2019lerin<br \/>\n(Bat\u0131 Sahra\u2019da ya\u015fayan etnik grup) de talep etti\u011fi \u015feydir. Her hal\u00fckarda bu<br \/>\nmodel g\u00fcn\u00fcm\u00fczde var olan anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n en az\u0131ndan %40\u2019\u0131na cevap vermelidir,<br \/>\nbu y\u00fczden etnik, siya\u00adsi, dil, din ve demografik bir grubun ba\u015flang\u0131\u00e7<br \/>\na\u015famas\u0131ndaki taleplerini kar\u015f\u0131layacak uygun form\u00fcl\u00fc bulmak i\u00e7in m\u00fc\u00adzakere<br \/>\ns\u00fcrecinde \u00f6zerk y\u00f6netimle ilgili \u00e7ok say\u0131da \u00f6neriye (otonomi, konfederasyon,<br \/>\nsimetrik ve asimetrik federal yap\u0131 (simetrik ve asimetrik federalizm), ortak<br \/>\nh\u00e2kimiyet (ortak egemenlik), ba\u011fl\u0131 devletler, karma devlet t\u00fcrleri vb.)<br \/>\nba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Bar\u0131\u015f Aynalar\u0131 <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Geli\u015fimi s\u0131ras\u0131nda pek \u00e7ok bar\u0131\u015f s\u00fcrecinde, arka plandaki<br \/>\nkonudan ya da bir aynaym\u0131\u015f\u00e7as\u0131na, ba\u015fka bir kontekste izlenen metodoloji ya da<br \/>\nprosed\u00fcrden ilham al\u0131nmaktad\u0131r. T\u00fcm anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n ve bunlara y\u00f6nelik her bir<br \/>\nbar\u0131\u015f s\u00fcrecinin ya da m\u00fczakerenin farkl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen her birinin<br \/>\ndi\u011ferlerinin durumuna ilgi g\u00f6sterdi\u011fi durumlar\u0131n olmas\u0131 ola\u011fand\u0131r  bu y\u00fczden<br \/>\nbir s\u00fcrecin akt\u00f6r\u00adlerinin (ister H\u00fck\u00fcmetler, ister silahl\u0131 gruplar, ister her<br \/>\nikisi birden olsun) detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleme yapmas\u0131, ak\u0131l dan\u0131\u015fmas\u0131 ve<br \/>\ns\u00fcre\u00e7leri i\u00e7in ya da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 veya gelecekte kar\u015f\u0131la\u015fabilecekleri<br \/>\nsorunlara bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu bulmak i\u00e7in bir ilham aray\u0131\u015f\u0131yla di\u011fer kontekstleri<br \/>\nziyaret etmeleri ola\u011fand\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">\u00d6rne\u011fin K\u0131br\u0131s\u2019ta iki tarafl\u0131 ve ortak bir alan\u0131n<br \/>\nolu\u015fumunda, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, \u0130svi\u00e7re ve Bel\u00e7ika\u2019daki federal modelden<br \/>\nesinlenilmi\u015ftir  Bask B\u00f6lgesi\u2019nde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc sol her zaman \u0130rlanda ve G\u00fcney Afrika\u2019da<br \/>\nizlenen metodolo\u00adjiyi referans alm\u0131\u015ft\u0131r, ikincisi, ilkinin aynas\u0131 ve referans\u0131<br \/>\ndurumundad\u0131r. \u0130rlanda da Ke\u015fmir b\u00f6lgesi i\u00e7in bir \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131nda model te\u015fkil<br \/>\neder, Filipinli M\u0131lF\u2019ler otonom yap\u0131yla ilgili tecr\u00fcbeleri hakk\u0131nda bir \u015feyler<br \/>\n\u00f6\u011frenmek i\u00e7in oraya kadar seyahat etmi\u015flerdir, ayr\u0131ca Do\u011fu Timor, Sudan\u2019\u0131n<br \/>\ng\u00fcneyi ve Bosna\u2019da ya\u015fananlar da ilgilerini \u00e7ekmi\u015ftir. Somali\u2019de Ruanda\u2019daki<br \/>\nyarg\u0131 deneyimi g\u00f6zlemlenmi\u015ftir, Kosova\u2019da (S\u0131rbistan) Hong Kong ve Aland Adalar\u0131\u2019ndaki<br \/>\n(Danimarka) olaylar dikkatle incelenmi\u015ftir. \u00c7e\u015fitli etnik gruplar\u0131n otonom yap\u0131<br \/>\ntalep ettikleri Myanmar\u2019da (Burma) Endonezya\u2019n\u0131n A\u00e7e b\u00f6lgesinde izlenen<br \/>\ndeneyimi g\u00f6rmek i\u00e7in aynaya bak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, bu s\u0131rada \u00c7in\u2019de ele ge\u00e7irilen Sin-can<br \/>\nUygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019yle ilgili olay\u0131 inceleyen Tayland cephesinin ilgi oda\u011f\u0131 da<br \/>\nA\u00e7e\u2019dir. G\u00fcrcistan\u2019da bilfiil otonom yap\u0131ya sahip Abhazya b\u00f6lgesi, \u0130talyan alto<br \/>\nAdige b\u00f6lgesinin otonom yap\u0131 deneyimini dikkatle takip etmi\u015ftir  Irak\u2019\u0131n siyasi<br \/>\nliderleri, bu esnada, Almanya\u2019y\u0131 dikkatle izlemi\u015f ve Almanya\u2019y\u0131 ziyaret<br \/>\netmi\u015flerdir ve son olarak T\u00fcrkiye\u2019deki K\u00fcrtler ulusal projelerinin dizayn\u0131 i\u00e7in<br \/>\nesin kayna\u011f\u0131 olarak Avrupa\u2019daki \u00e7e\u015fitli modellerle (\u0130spanya, \u0130sko\u00e7ya\/Galler,<br \/>\n\u0130talya) ve Birle\u015fik Devletlerdeki modelle ilgilenmi\u015ftir. <\/p>\n<p class=\" \">Bazen bu aynalar bir \u00fclkenin belli bir anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ele<br \/>\nald\u0131\u011f\u0131 ya da ba\u015fka bir grupla benzerlik ta\u015f\u0131yan silahl\u0131 bir grupla m\u00fccadele<br \/>\netti\u011fi y\u00f6nteme referans bulmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu, Kolombiya H\u00fck\u00fcmeti, nPa\u2019n\u0131n<br \/>\n(Yeni Halk Ordusu), politik kolu nDF (Ulusal Demokratik cephe) 80\u2019lerde el<br \/>\nSalvador\u2019da H\u00fck\u00fcmet ve FMln (Farabundo Mart\u00ed Ulusal kurtulu\u015f cephesi) aras\u0131nda<br \/>\ny\u00fcr\u00fct\u00fclen bar\u0131\u015f s\u00fcrecini \u00f6\u011frenmek istemi\u015ftir, Filipinlerin kom\u00fcnist geri\u00adllalarla<br \/>\naras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l ele ald\u0131\u011f\u0131yla ilgilendi\u011fi zaman Kolombiya\u2019da<br \/>\nya\u015fanan durumdur. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Bir Bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin temel a\u015famalar\u0131 <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">T\u00fcm bar\u0131\u015f s\u00fcreci b\u00fcy\u00fck bir zaman ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 gere\u00adktirir ve<br \/>\nbunun g\u00f6stergesi, bir bar\u0131\u015f s\u00fcrecine ba\u015flanmas\u0131 ve bunun meyve vermesi i\u00e7in<br \/>\nnormal olarak uzun y\u0131llard\u0131r ay\u0131rmakt\u0131r. Birka\u00e7 istisnayla beraber genel anla\u00admda,<br \/>\nzaman\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn m\u00fczakerelere ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u015famalar\u0131n ne oldu\u011funun az \u00e7ok<br \/>\nbilindi\u011fi bir \u015fablon izlenir. Bar\u0131\u015f s\u00fcreci m\u00fcdahillerin (ka\u015fifler), bir<br \/>\n\u015feylerden vazge\u00e7\u00admek zorunda kalacaklar\u0131 m\u00fczakere s\u00fcrecine ba\u015flayamaya<br \/>\nger\u00e7ekten istekli taraflar\u0131n ikna edilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6n m\u00fczakere olarak da<br \/>\nadland\u0131r\u0131lan ilk ke\u015fif, ya da deneme, a\u015famas\u0131yla i\u015flemeye ba\u015flar. Bu an \u00e7ok<br \/>\nkritiktir \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011funlukla, yeniden silahlanmak i\u00e7in dikkat da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 bir<br \/>\nmanevra olarak zaman kazanmak, eylemsizlik ya da sadece stratejinin<br \/>\nhesaplanmas\u0131 ad\u0131na taraflardan, H\u00fck\u00fcmet ya da silahl\u0131 gruptan biri tam olarak ikna<br \/>\nolmadan m\u00fczake\u00adrelere ba\u015flan\u0131r. E\u011fer \u00f6yleyse, ba\u015flat\u0131lmas\u0131 durumunda,<br \/>\nm\u00fczakereler ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanmaya mahk\u00fbmdur. Bu 2001 y\u0131l\u0131nda Kolombiya, Caguan\u2019da<br \/>\nFarc ve Andr\u00e9s Pastrana H\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanan<br \/>\ng\u00f6r\u00fc\u015fmelerde ger\u00e7ekle\u015fen durumdur. Kendilerini g\u00fc\u00e7l\u00fc ve daha kuvvetli g\u00f6ren<br \/>\nFarc daha fazla g\u00fc\u00e7lenmek i\u00e7in an\u0131 ya\u015famak ad\u0131na m\u00fczakerelere y\u00f6n verdi, bu<br \/>\ny\u00fczden zamandan faydalanacaklar\u0131 ama ilerleme kaydedilemeyen son derece yava\u015f<br \/>\nbir metodoloji se\u00e7tiler. Bu denemenin son derece k\u00f6t\u00fc bir \u015fekilde<br \/>\nba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanmas\u0131 amac\u0131yla, on y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcrenin m\u00fczakeresiz<br \/>\nge\u00e7mesine neden olmu\u015f bir tetikleyici, bir u\u00e7ak ka\u00e7\u0131rma olay\u0131, ek\u00adsikti. Bar\u0131\u015f<br \/>\nya da y\u00fczle\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu aldatmacalar\u0131n pahal\u0131ya patlamaktad\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p class=\" \"><strong>M\u00dcZAKERE \u00d6NCES\u0130 <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">\u00d6n ke\u015fif (ara\u015ft\u0131rma) taraflar\u0131n ikna edilmesi Delegelerin<br \/>\ng\u00fcvenli\u011fi riayet etme garantisi Metodoloji ve prosed\u00fcr G\u00fcndemin belirlenmesi<br \/>\nMuhtemel yol haritas\u0131 Meta anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131 aldatmacalar\u0131<br \/>\nbir kenara b\u0131rakma G\u00fcven sa\u011flama kar\u015f\u0131 taraf\u0131n tan\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin<br \/>\nrol\u00fcn\u00fc kararla\u015ft\u0131rmak<\/p>\n<p class=\" \"><strong><span>\u00a0 <\/span>M\u00dcZAKERE <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Me\u015fru muhataplar esas akt\u00f6rler kapsaml\u0131 yakla\u015f\u0131m Ma\u011fdurlar<br \/>\ni\u015ftirak etmez, ama hesaba kat\u0131l\u0131rlar Herkes kazan\u0131r, hi\u00e7 kimse kaybetmez <\/p>\n<p class=\" \">G\u00fcndemin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi Geni\u015f kapsaml\u0131 de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in yeterli<br \/>\n\u00e7o\u011funluk \u015fahsi m\u00fcnasebete ge\u00e7ilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 nihai anla\u015fma gerekir, talepte<br \/>\nbulunanlar aras\u0131nda yer almasalar da anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kilit<br \/>\nnoktadad\u0131rlar. Bir masaya akt\u00f6rlerin dostlar\u0131n\u0131 davet etmenin anlam\u0131 yoktur,<br \/>\ntabi ki daha rahatlat\u0131c\u0131d\u0131r, ama ger\u00e7ek muhalifler olmalar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda. Bu<br \/>\nm\u00fczakerenin gerek\u00e7esi, muhalif taraflara \u201cher\u00adkes kazan\u0131r, hi\u00e7 kimse kaybetmez<br \/>\n\u015femas\u0131yla, yani, birinin kazan\u0131p di\u011ferinin kaybetti\u011fi s\u0131f\u0131r toplam yakla\u015f\u0131m\u0131<br \/>\ndikkate al\u0131nmaks\u0131z\u0131n \u201cben kazan\u0131rsam sen de kazan\u0131rs\u0131n  \u015femas\u0131yla ortak \u00e7\u0131kar<br \/>\nsa\u011flama fikrinin yer ald\u0131\u011f\u0131 zihinsel bir prizma alt\u0131nda diyalog<br \/>\nkurabileceklerini hissettirmektir. <\/p>\n<p class=\" \">E\u011fer m\u00fczakere tatmin edici bir \u015fekilde ilerliyorsa asli<br \/>\ng\u00fcndem konular\u0131 (zaten daha \u00f6nce kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f esas g\u00fcn\u00addem konular\u0131) ele<br \/>\nal\u0131nabilecek ve zaten g\u00fcven sa\u011flanm\u0131\u015f <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerindeki mutat evreler <\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>Ate\u015fkes <\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><span><img decoding=\"async\" src=\"UsersHPAppDataLocalTempmsohtmlclip1%EF%BF%BD1clip_image002.jpg\"><\/span><\/p>\n<p class=\" \"><strong>\u00c7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Ate\u015fkes ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n sona erdi\u011fi an\u00adlar de\u011fi\u015fkendir ve<br \/>\nm\u00fczakere s\u00fcreci\u00adnin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Uygulama anla\u015fmas\u0131 +Teyit + Anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">E\u011fer m\u00fczakere tatmin edici bir \u015fekilde ilerliyorsa asli<br \/>\ng\u00fcndem konular\u0131 (zaten daha \u00f6nce kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f esas g\u00fcn\u00addem konular\u0131) ele<br \/>\nal\u0131nabilecek ve zaten g\u00fcven sa\u011flanm\u0131\u015f oldu\u011fundan ayn\u0131 \u015fekilde, ilgili protokollerle<br \/>\nbirlikte nas\u0131l yerine getirilece\u011finin ve bunu kimin uygulayaca\u011f\u0131n\u0131n<br \/>\nbelirlenece\u011fi bir nihai anla\u015fma sa\u011flanmas\u0131na izin verecek bir anla\u015fmaya ya da<br \/>\nen az\u0131ndan k\u0131smi anla\u015fmalara var\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00e7ok kolayla\u015ft\u0131racak olan \u015fahsi<br \/>\nm\u00fcnasebete ge\u00e7ilecektir. Nihayetinde bu bizi, uygu\u00adlama anla\u015fmalar\u0131na, teyit<br \/>\nformlar\u0131na ve son a\u015famalarda ortaya \u00e7\u0131kabilecek olas\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n nas\u0131l<br \/>\n\u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fine g\u00f6t\u00fcrecektir. <\/p>\n<p class=\" \">Bu s\u00fcre\u00e7 s\u0131ras\u0131nda olas\u0131 ate\u015fkes bildirilerinin ve\/veya Uluslararas\u0131<br \/>\n\u0130nsan Haklar\u0131 (U\u0130k) ilkelerine riayetle ili\u015fkili oldu\u011fundan daha \u00e7ok sivil<br \/>\nn\u00fcfusa y\u00f6nelik eylemlerin (taciz, tehdit, alt yap\u0131 tesislerinin tahribi, adam<br \/>\nka\u00e7\u0131rma vb.) son verildi\u011fi ate\u015fkes olarak da anla\u015f\u0131lan, d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n sona er\u00admesiyle<br \/>\nilgili olas\u0131 bildirilerin kontrol edilmesi gerekecektir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz bar\u0131\u015f<br \/>\ns\u00fcre\u00e7leri ve s\u00fcrecin yer almad\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar <\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p class=\" \">Bu insanlar anla\u015fmaya mahk\u00fbm mudur? Irak\u2019taki, Afganistan\u2019daki,<br \/>\n\u0130srail-Filistin\u2019deki ya da \u00e7ok uzun zamand\u0131r devam eden di\u011fer anla\u015fmazl\u0131klar<br \/>\ngibi b\u00f6ylesine karma\u015f\u0131k anla\u015fmazl\u0131klar kar\u015f\u0131s\u0131nda tam tersi bir durum<br \/>\ng\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Bununla birlikte 1960\u2019larda ortaya \u00e7\u0131k\u0131p g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar s\u00fcren<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131klarla ilgili bir istatistik bizlere bahsi ge\u00e7en anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n<br \/>\nhala \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmemi\u015f olduklar\u0131n\u0131 ya da ba\u015fka bir t\u00fcr anla\u015fmayla sonu\u00e7land\u0131klar\u0131n\u0131<br \/>\ng\u00f6stermektedir. <\/p>\n<p class=\" \"><span>\u00a0<\/span>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, \u00e7ok<br \/>\ndaha fazla anla\u015fmazl\u0131k (3 kat) ba\u015fka bir t\u00fcr anla\u015fmayla sonu\u00e7lan\u0131rken,<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131klar\u0131n sadece \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc taraflardan birinin zaferi ve<br \/>\ndi\u011ferinin yenilgisiyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcne kadar \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131klar\u0131n bir g\u00fcn bir m\u00fczakere masas\u0131nda sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131n\u0131 ummak i\u00e7in<br \/>\nyeterince sebep vard\u0131r. Ne kadar zorlu ve kal\u0131c\u0131 olsalar da mevcut<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131klar\u0131n pek \u00e7o\u011funun askeri y\u00fczle\u015fmeye kar\u015f\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yolla \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcyle<br \/>\nilgili umudumuzu devam ettirmemizi sa\u011flayan m\u00fczakere k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn hakim oldu\u011fu<br \/>\nbir \u00e7a\u011fday\u0131z. Endonezya (A\u00e7e), kuzey \u0130rlanda, Sudan\u2019\u0131n g\u00fcneyi, Nepal, Burundi<br \/>\nya da L\u00fcbnan gibi \u00e7ok farkl\u0131 kontekstlerde bar\u0131\u015f sa\u011flanmas\u0131na olanak vermi\u015f ve<br \/>\narkalar\u0131nda onlarca, y\u00fczlerce, hatta binlerce ma\u011fdur b\u0131rakarak onlarca y\u0131l<br \/>\ns\u00fcrm\u00fc\u015f anla\u015fmazl\u0131klara son vermi\u015f, be\u015f y\u0131ll\u0131k 2005-2009<sup>1 <\/sup>d\u00f6neminde<br \/>\nimzalanan 25 anla\u015fmada bu m\u00fczakere k\u00fclt\u00fcr\u00fc yans\u0131maktad\u0131r. S\u00f6z\u00fc edilen m\u00fczakere<br \/>\nk\u00fcl\u00adt\u00fcr\u00fc, 2010\u2019un ba\u015f\u0131nda hala m\u00fczakere s\u00fcrecinin ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131, 17\u2019si silahl\u0131<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131k olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lan 20 anla\u015fmazl\u0131\u011fa y\u00f6nelik bir iyimserlik<br \/>\n\u00e7a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">M\u00fczakerenin olmad\u0131\u011f\u0131 bu d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131n Mali, Nijer, \u00c7ad, Etiyopya,<br \/>\nEritre, Nijerya, Orta Afrika cumhuriyet, Sudan, Uganda, Bat\u0131 Sahra, Filipinler,<br \/>\nHindistan, Pakistan, Nepal, Myanmar, \u00c7in, Tayvan, Ermenistan, Azerbaycan,<br \/>\nG\u00fcrcistan, Rusya (Kosova), Moldova, T\u00fcrkiye, \u0130srail ve Filistin gibi \u00fclke\u00adlerde,<br \/>\nfarkl\u0131 konsolidasyon d\u00fczeylerinde olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00e7ok say\u0131da s\u00fcre\u00e7<br \/>\nba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bilhassa kesintiye u\u011fram\u0131\u015f ve s\u0131k s\u0131k kriz anlar\u0131na sahne olan ama<br \/>\nuygun ko\u015fullar sa\u011flan\u0131rsa olas\u0131 bir olumlu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00fcmit etmemize olanak<br \/>\nveren minimum d\u00fczeyde m\u00fczakere yap\u0131s\u0131na sahip s\u00fcre\u00e7ler ele al\u0131nmaktad\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>S\u00fcre\u00e7 s\u00fcreleri ve s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisindeki turlar <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Guatemala ya da \u0130rlanda olaylar\u0131nda belirtildi\u011fi gibi, bar\u0131\u015f<br \/>\ns\u00fcre\u00e7leri nadiren \u00e7ok k\u0131sa bir zaman dilimi i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fir. \u00c7o\u011funlukla<br \/>\non y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre gerekir ve birka\u00e7 y\u0131l daha s\u00fcrmesi normaldir. \u0130lk ke\u015fif<br \/>\ntemaslar\u0131ndan nihai anla\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131na kadar uzun bir s\u00fcre ge\u00e7er ve bu esnada<br \/>\ndiyalog turlar\u0131, muhtemel ate\u015fkesler ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle m\u00fczakere s\u00fcreci<br \/>\npeki\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Genelde ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ba\u015flayana kadar uzun<br \/>\nzaman ge\u00e7er (Filipinlerde M\u0131lF\u2019le 15, Sri Lanka\u2019da ltte\u2019yle 10, Sudan\u2019da<br \/>\nSPla\u2019yla (Sudan Halk kurtulu\u015f Ordusu) 11, Kolombiya\u2019da eln\u2019yle 27 y\u0131l<br \/>\nbeklenmi\u015ftir) ve bir kez ilk temas sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda y\u0131llarca, duruma g\u00f6re aylar ya<br \/>\nda y\u0131llar alabilecek, m\u00fczakere turlar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi elzemdir. \u00d6rne\u011fin \u015f\u00f6yle<br \/>\nki, 1991\u2019den 2007\u2019ye kadar ge\u00e7en 17 y\u0131l boyunca ELN ve Kolombiya H\u00fck\u00fcmeti alt\u0131<br \/>\nm\u00fczakere a\u015famas\u0131 ge\u00e7irmi\u015ftir: ilki 1991\u2019de, Karakas ve Tlaxcala\u2019da  ikincisi<br \/>\n1998\u2019de Madrid\u2019de  \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc 1999\u2019da K\u00fcba\u2019da  d\u00f6rd\u00fcn\u00adc\u00fcs\u00fc 2002\u2019de yine K\u00fcba\u2019da<br \/>\nbe\u015fincisi 2004\u2019te Meksika\u2019da ve alt\u0131nc\u0131s\u0131 2005\u2019in aral\u0131k ve 2007\u2019nin ekim ay\u0131<br \/>\naras\u0131nda K\u00fcba\u2019da ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu son a\u015famada, Karakas\u2019ta de\u00adlegelerin<br \/>\n\u00f6nceki iki g\u00f6r\u00fc\u015fmesi d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015fmeler Havana\u2019da olmak \u00fczere sekiz tur<br \/>\nat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fczakereler olumlu bir sonu\u00e7 elde edilemeden son buldu ve bu<br \/>\nsat\u0131rlar\u0131n kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 esnada ba\u015flayan bir m\u00fczakere yoktu. <\/p>\n<p class=\" \">Kenya\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen ve \u0131GaD\u2019\u0131n (H\u00fck\u00fcmetler aras\u0131 kalk\u0131nma<br \/>\nOtoritesi) finanse etti\u011fi Sudan H\u00fck\u00fcmeti ve SPla aras\u0131ndaki bar\u0131\u015f<br \/>\ng\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde, ayl\u0131k bazda say\u0131s\u0131 dokuzu bulan m\u00fczakere turu ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti ve<br \/>\npek \u00e7ok turun at\u0131ld\u0131\u011f\u0131, (\u015fehir i\u00e7erisinde \u0130slam hukukuna ba\u015fvurulmas\u0131, g\u00fc\u00e7 ve<br \/>\nkaynak da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, askeri g\u00fcvenlik ve g\u00fcneydeki \u00fc\u00e7 vilayetin stat\u00fcs\u00fcyle ilgili<br \/>\nana s\u00f6zle\u015fme gibi)daha karma\u015f\u0131k olanlar\u0131n haricinde, her bir m\u00fczakere turunun<br \/>\nfarkl\u0131 bir temas\u0131 vard\u0131. Kolombiya H\u00fck\u00fcmeti ELN \u00fcyelerinin toplanmas\u0131 ve<br \/>\nkimliklerinin saptanmas\u0131n\u0131 talep etti\u011finde son m\u00fczakere turunun yar\u0131da<br \/>\nkesildi\u011fi ELN\u2019nin giri\u015fimleriyle aras\u0131ndaki fark \u015fudur ki SPla\u2019yla yap\u0131lan<br \/>\nm\u00fczakere, daha \u00f6nce prose\u00add\u00fcr\u00fcn temas\u0131yla ilgili m\u00fczakerede ba\u015far\u0131 sa\u011flanan<br \/>\ng\u00fcndemle ilgili asli konular\u0131 i\u00e7erir. Bu y\u00fczden, temel \u015fartlar konusunda<br \/>\nanla\u015fma sa\u011flanamamas\u0131 ve asli konular\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclememesi y\u00fcz\u00fcnden ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla<br \/>\nsonu\u00e7lanmaya mahk\u00fbm bir m\u00fczake\u00adrede hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015famamam\u0131z ve h\u00fcsrana<br \/>\nu\u011framamam\u0131z i\u00e7in prosed\u00fcrle ilgili konular\u0131n, i\u015fleri nas\u0131l ve hangi \u015fekilde<br \/>\nhalledece\u011fimizin, m\u00fczakere \u00f6ncesi evrede, yani, ke\u015fif a\u015famas\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131<br \/>\n\u00f6nemlidir. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Bir tur senaryosu: ELN ile at\u0131lan ilk tur <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">\u00d6nemsiz gibi g\u00f6r\u00fcnen detaylar\u0131n, bu tura kat\u0131lan delege\u00adlerin<br \/>\ngerekli g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri yapmak i\u00e7in kendilerini yeterince rahat hissetmeleri ad\u0131na<br \/>\nbelirleyici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 m\u00fczake\u00adrelerde bir turun ger\u00e7ekle\u015fmesi, do\u011fru bir<br \/>\n\u015fekilde yerine getirilmesi ad\u0131na, tam bir altyap\u0131 deste\u011fi gerektirmektedir.<br \/>\n\u00d6rnek olarak, 2005 Aral\u0131\u011f\u0131nda Havana \u015fehrinde ELN ve Kolombiya H\u00fck\u00fcmeti<br \/>\naras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen, i\u015ftirak\u00e7ilerin, sonunda ulusal bar\u0131\u015f\u0131n hedef al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve Kolombiya<br \/>\nhalk\u0131n\u0131n bundan fayda sa\u011flayacak as\u0131l ki\u015filer oldu\u011fu bir s\u00fcre\u00e7te ilerle\u00adme<br \/>\nkaydetme isteklerini a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 ilk m\u00fczakere turunda ge\u00e7en senaryoyu<br \/>\ndetayl\u0131ca anlatmaya devam ediyoruz. Yine de bu basit raporu a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in<br \/>\ngelecek evrelerde (ikinci tur 2006 \u015eubat\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir) ke\u015fiflere<br \/>\ns\u00fcreklilik kazand\u0131rmak ad\u0131na iki taraf\u0131nda derinlemesine irdelendi\u011fi \u00e7e\u015fitli<br \/>\ntoplant\u0131 g\u00fcnlerinden bahsetmek gerekir. <\/p>\n<p class=\" \">Kolombiya H\u00fck\u00fcmeti cephesinde Bar\u0131\u015f Y\u00fcksek Temsilcili\u011fi\u2019nin<br \/>\nmuhatab\u0131 olarak Luis Carlos Restrepo yer ald\u0131, ELN cephesinde bahsi ge\u00e7en<br \/>\ngerilla s\u00f6zc\u00fcs\u00fc Pacho Gal\u00e1n ve Merkez Komite\u2019nin (cOce) \u00fcyesi Antonio Garc\u00eda<br \/>\ng\u00f6rev ald\u0131. Kentin kenar mahallesinde, g\u00fcvenli ve insanlar\u0131n nadiren<br \/>\nkulland\u0131\u011f\u0131, bu y\u00fczden bu tip bir etkinli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in ideal bir<br \/>\nyerde, diplomatik bir b\u00f6lgede yer alan b\u00fcy\u00fck bir bina olan Otel Palco\u2019nun<br \/>\n\u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda bir\u00e7ok kez bir araya geldiler. Kolombiya H\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan<br \/>\nizin verilen ELN\u2019yle bulu\u015fma noktas\u0131 ve ELN s\u00f6zc\u00fcs\u00fcyle konu\u015fmak ve ona farkl\u0131<br \/>\nsosyal kesimler hakk\u0131ndaki kayg\u0131lar\u0131n\u0131 iletmek i\u00e7in toplumun \u00e7e\u015fitli<br \/>\nz\u00fcmrelerinden y\u00fczlerce temsilcinin gelip gitti\u011fi bir yer olan Medellin Bar\u0131\u015f<br \/>\nYuvas\u0131\u2019n\u0131n yap\u0131m\u0131na aylarca destek vermi\u015f be\u015f garant\u00f6r taraf\u0131ndan temsil edilen<br \/>\nsivil halk delegelere e\u015flik etmi\u015ftir. Oteldeki toplant\u0131lar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda<br \/>\nberaberinde gelen \u00fc\u00e7 \u00fclkenin temsilcileri sahne alm\u0131\u015ft\u0131r: \u0130spanya, Norve\u00e7 ve<br \/>\n\u0130svi\u00e7re\u2019nin diplomatlar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin sorunsuz gitmesi i\u00e7in bilgi ve<br \/>\nbecerilerini payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu diplomatlar\u0131n dan\u0131\u015fmanlardan olu\u015fan ekipleri<br \/>\nvard\u0131. K\u00fcba, kendi ad\u0131na, ev sahibi \u00fclke olarak hareket etti ve bu s\u0131fatla<br \/>\ntoplant\u0131n\u0131n sorunsuz ilerlemesi i\u00e7in gerekli t\u00fcm lojistik altyap\u0131y\u0131 sa\u011flad\u0131 ve<br \/>\ntopraklar\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131. B\u00f6ylece ELN heyeti, bir bah\u00e7esi ve ziyaret\u00e7i kabul<br \/>\nedebilecekleri bir salonla bu ama\u00e7 i\u00e7in donat\u0131lm\u0131\u015f bir evde kald\u0131. Dost<br \/>\n\u00fclkelerin el\u00e7ilikle\u00adri, m\u00fczakere taraflar\u0131n\u0131n rahat ve gayri resmi bir ortamda<br \/>\nkonu\u015fabilecekleri davetler verilmesi i\u00e7in kendi yerlerini (salon ve bah\u00e7eler)<br \/>\ntahsis etti. B\u00f6ylece m\u00fczakere masas\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclenler, resmi m\u00fczakerenin<br \/>\nbask\u0131s\u0131ndan ve bas\u0131ndan uzak bu yerlerde de\u011ferlendirilebiliyor ya da bunlara<br \/>\neklemeler yap\u0131labiliyordu. Otelde, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar aras\u0131nda daimi bir diya\u00adlogun<br \/>\nger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in evrensel bir plandan (otel, el\u00e7ilikler, ELN evi) \u00e7a\u011fr\u0131<br \/>\nyap\u0131l\u0131yormu\u015f\u00e7as\u0131na i\u015ftirak\u00e7iler aras\u0131nda, tabi ki gayri resmi, toplant\u0131lar\u0131n ve<br \/>\ng\u00f6r\u00fc\u015fmelerin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm yerlerden (bas\u0131n odalar\u0131, bah\u00e7eler, havuz,<br \/>\nodalar, restoranlar) yararlan\u0131labiliyordu. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>\u201cT\u0131kanan s\u00fcre\u00e7ler . Bat\u0131 sahra vakas\u0131. <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Taraflar zamanla sabit bir konumda kalmak istediklerin\u00adden<br \/>\nbir zamanlar silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n<br \/>\nbaz\u0131lar\u0131 hi\u00e7 ilerlemez, bu, anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in resmi bir mekanizma<br \/>\nolmas\u0131na kar\u015f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fc\u00adme ula\u015fmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. T\u0131kanan bu s\u00fcre\u00e7lerle<br \/>\nilgili e\u011fitici bir vaka da Bat\u0131 Sahra\u2019n\u0131nkidir. <\/p>\n<p class=\" \">Asl\u0131nda, 1991 y\u0131l\u0131ndan beri Birle\u015fmi\u015f Milletleri form\u00fcle<br \/>\netti\u011fi bir \u201ciyile\u015ftirme plan\u0131  olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, taraflar, Fas ve Polisario<br \/>\ncephesi, bunun nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordu, ne de alternatif bir yol<br \/>\nar\u0131yorlard\u0131. Bahsi ge\u00e7en iyile\u015ftirme plan\u0131, s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminden beri mevcut<br \/>\nse\u00e7men listesinde yer alan Sahravi halk\u0131n\u0131n \u00f6zerkli\u011fiyle ilgili bir referandum<br \/>\nd\u00fczenlenme\u00adsini \u00f6n g\u00f6r\u00fcyordu. Bununla birlikte Fas, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir se\u00e7e\u00adnek<br \/>\nolarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131naca\u011f\u0131 bir referandumun yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken, olas\u0131<br \/>\nse\u00e7menlerin say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rarak s\u00f6z\u00fc edilen listenin \u00f6n\u00fcne pek \u00e7ok engel<br \/>\n\u00e7\u0131kard\u0131. 2003 y\u0131l\u0131nda BM Genel Sekreterlik \u00f6zel temsilcisi, \u00fc\u00e7 a\u015famada<br \/>\nger\u00e7ekle\u015fmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen 2. Baker Plan\u0131n\u0131 ortaya koydu. \u0130lk a\u015famada, sava\u015f<br \/>\ntutsaklar\u0131 ser\u00adbest b\u0131rak\u0131lacak, t\u00fcm ordular terhis edilecek ve ikinci a\u015famada<br \/>\nbayrak, para birimi, g\u00fcmr\u00fck, posta, telekom\u00fcnikasyon, d\u0131\u015f ili\u015fkiler, milli<br \/>\ng\u00fcvenlik ve savunmayla ilgili olanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda geni\u015f yetkilere sahip Bat\u0131<br \/>\nSahra Merci, Yasama ve Y\u00fcr\u00fctme Meclisi Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n se\u00e7ilece\u011fi se\u00e7im<br \/>\nkampanyalar\u0131n\u0131n d\u00fczen\u00adlenecekti  \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015famada, d\u00f6rt ya da be\u015f y\u0131l sonra, 1991<br \/>\ny\u0131l\u0131n\u0131n \u0130yile\u015ftirme Plan\u0131\u2019n\u0131n ya da Fas\u2019\u0131n sundu\u011fu otonomi anla\u015fmas\u0131n\u0131n<br \/>\noylanaca\u011f\u0131, 1991\u2019de haz\u0131rlanm\u0131\u015f se\u00e7im listesinde g\u00f6r\u00fcnen, UnHcr\u2019nin (BM<br \/>\nM\u00fclteciler Y\u00fcksek komiserli\u011fi) 2001\u2019in ekim ay\u0131ndaki yurda geri d\u00f6necek<br \/>\nki\u015filerle ilgili listede yer alan ya da 1999\u2019un sonundan beri Bat\u0131 Sahra\u2019da<br \/>\ns\u00fcrekli ikamet eden re\u015fit ki\u015filerin oy verme hakk\u0131na sahip olaca\u011f\u0131, BM<br \/>\ntaraf\u0131ndan organize edilen bir referandum yap\u0131lacakt\u0131. Polisario cephesi bu<br \/>\nplan\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 kabul etmesine ra\u011fmen, durumun onlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun<br \/>\ng\u00f6r\u00fcnmesine kar\u015f\u0131n hi\u00e7bir \u015fey elde edememekten korkan Fas H\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan<br \/>\nreddedildi. <\/p>\n<p class=\" \">Geli\u015fimin kaydedildi\u011fi m\u00fczakere turlar\u0131 ya da iki taraf i\u00e7in<br \/>\nde makul bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak ad\u0131na taraflar\u0131 m\u00fc\u00adzakere etmeye davet eden G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin<br \/>\n\u00e7\u00f6z\u00fcm turlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda s\u0131k s\u0131k isti\u015farede bulunulmas\u0131na kar\u015f\u0131n, o andan<br \/>\nitibaren BM Genel Sekreterlik \u00f6zel temsilcileri, taraflar\u0131n tutumlar\u0131n\u0131<br \/>\nde\u011fi\u015ftirmeyi ba\u015faramad\u0131. Bir tara\u00adftan G\u00fcvenlik konseyi, bahsi ge\u00e7en konseydeki<br \/>\ng\u00fc\u00e7ler dengesi ve Fransa\u2019n\u0131n s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc engelle\u00admeler y\u00fcz\u00fcnden<br \/>\nm\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmeyen bar\u0131\u015f\u0131 uygulama konusunda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm ortaya koyamam\u0131\u015f gibi<br \/>\ng\u00f6z\u00fck\u00fcr\u00adken, di\u011fer taraftan G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin taraflar\u0131n tutumlar\u0131ndan<br \/>\nvazge\u00e7mesini sa\u011flayacak yeterli n\u00fcfuzu da bulunmamaktayd\u0131. Bununla birlikte<br \/>\n\u00e7\u00f6z\u00fcm b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla, tarihte bu gibi tutumlarda ele al\u0131nandan farkl\u0131 bir<br \/>\nuzla\u015fma form\u00fcl\u00fc bulmaktan ge\u00e7iyor. Bu uzla\u015fma form\u00fcl\u00fc, Fas\u2019\u0131n bir referandum<br \/>\nyapmaktan vazge\u00e7mesi ve s\u00f6z\u00fc edilen referandumun yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde ki bu<br \/>\nreferandumdaki as\u0131l sorun bahsi ge\u00e7en \u00f6zerkli\u011fin peki\u015ftirilmesine ve mevcut<br \/>\nt\u0131kan\u0131kl\u0131\u011fa bir alternatif \u00fcre\u00adtilmesine zaman tan\u0131yacak mevcut \u00f6zerk stat\u00fcn\u00fcn<br \/>\nkabul edilip edilmeyece\u011fiydi, Polisario Cephesi\u2019nin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan ara a\u015famay\u0131<br \/>\nkabul etmesi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu, ilkinden \u00f6zerkli\u011fin aleyhinde bir sonu\u00e7<br \/>\n\u00e7\u0131kmas\u0131 durumda G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin ikinci bir referandum yapmaya karar<br \/>\nvermesine engel olmayacakt\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>S\u00fcrece ba\u015flamak i\u00e7in gerekli \u015fartlar <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Yukarda belirtildi\u011fi gibi pek \u00e7ok s\u00fcre\u00e7te, \u00f6zellikle en<br \/>\nk\u00f6kl\u00fc olanlarda, ilk m\u00fczakerelere ba\u015flamak y\u0131llar alm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte<br \/>\nm\u00fczakereler bir kez ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda bunlar\u0131 a\u00e7\u0131k tutmaya \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in \u00e7ok fazla<br \/>\nzaman ayr\u0131lmas\u0131 ola\u011fand\u0131r. \u00d6rnek olarak, 20072 y\u0131l\u0131ndaki bir istatistik Yeni<br \/>\nHalk Ordusu\u2019nun politik kolu, nDF\u2019nin, aske\u00adri \u00f6mr\u00fcn\u00fcn %31,3\u2019\u00fcn\u00fc m\u00fczakere<br \/>\netmeye ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktayd\u0131 ve m\u00fczakere etmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131ndan beri bahsi<br \/>\nge\u00e7en ama\u00e7 u\u011fruna bu oran %60\u2019a \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce<br \/>\nsona erdi\u011fi Sudan\u2019\u0131n g\u00fcneyinde SPla gerillalar\u0131 tarihinin %24,6\u2019s\u0131n\u0131 m\u00fczake\u00adre<br \/>\netmeye adam\u0131\u015ft\u0131r. Kolombiya\u2019da di\u011fer Kolombiyal\u0131 gerilla grubu, ELN, zaman\u0131n\u0131n<br \/>\nsadece %8,5\u2019ini buna ay\u0131rm\u0131\u015fken (Tamil gerillalar\u0131, ltte vakas\u0131nda %3,3\u2019t\u00fc),<br \/>\nFarc vakas\u0131nda bu y\u00fczde %22,8\u2019lerdedir. <\/p>\n<p class=\" \">Her hal\u00fckarda belli bir s\u00fcreli\u011fine, daha sonra yar\u0131da<br \/>\nkesilseler de, bar\u0131\u015f s\u00fcrecine ba\u015flamak i\u00e7in yeterli opti\u00admum ko\u015fullar\u0131n mevcut<br \/>\noldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 vurgulamak \u00f6nemlidir. Bu ko\u015fullar nelerdir? Temelde<br \/>\non tanedirler. Evvela muhataplar\u0131n siyasi olarak siyasi ola\u00adrak z\u0131mnen<br \/>\ntan\u0131nmas\u0131 gerekmektedir, bununla birlikte, barok tarz\u0131nda, diplomatik, tefrit<br \/>\ntarzda ve ge\u00e7mi\u015fteki tart\u0131\u015fmalar\u0131 konu alabilse de, a\u00e7\u0131k olmas\u0131 tercih edilir.<br \/>\nBu tan\u0131nma arabulucular ya da s\u00f6z konusu silahl\u0131 grubun temsilcileri yoluyla<br \/>\nsa\u011flanabilir. Dahas\u0131, m\u00fczakereler delegeler i\u00e7in \u00fczerinde anla\u015fmaya var\u0131lacak<br \/>\n\u015feyin yerine getirilmesi konusunda teminat\u0131n yan\u0131 s\u0131ra mutlak g\u00fcven\u00adlik<br \/>\nsa\u011flamal\u0131d\u0131r. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, meta-anla\u015fmazl\u0131k, yani yakla\u015f\u0131mlardaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131<br \/>\nolu\u015fturan \u015feyin \u00f6z\u00fc hakk\u0131nda anla\u015fmaya var\u0131lmas\u0131 gerekmektedir ama en az\u0131ndan<br \/>\nm\u00fc\u015fterek bir \u015fekilde sorun olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015feyin tan\u0131nmas\u0131 ve buna m\u00fczakere<br \/>\nmasas\u0131nda yer ve zaman ayr\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Bir bar\u0131\u015f s\u00fcrecine ba\u015flamak i\u00e7in gerekli 10 minimum ko\u015ful<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>1.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span><span>\u00a0<\/span>Muhataplar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>2.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span><span>\u00a0<\/span>G\u00fcvenlik <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>3.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>Teminatlar <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>4.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span><span>\u00a0<\/span>Meta-anla\u015fmazl\u0131k \u00fczerinde anla\u015fma <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>5.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span><span>\u00a0<\/span>Bir \u015feylerden vazge\u00e7meye haz\u0131r bulunma <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>6.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span><span>\u00a0<\/span>Bir \u015fey olu\u015fturma iste\u011fi <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>7.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span><span>\u00a0<\/span>Bir \u015fey kazanma ihtimali <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>8.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>Nas\u0131l a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek\n<\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>9.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>Kolayl\u0131k sa\u011flamak <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>10.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span><span>\u00a0<\/span>Halka s\u00f6z hakk\u0131 vermek <\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p class=\" \">Be\u015finci ko\u015ful, c\u00f6mertli\u011fi ve m\u00fczakere masas\u0131na otur\u00adma<br \/>\niste\u011fini belli edecek, di\u011fer taraf i\u00e7in anlaml\u0131 olacak bir \u015feylerden vazge\u00e7meye<br \/>\nhaz\u0131r bulunmakt\u0131r. Alt\u0131nc\u0131s\u0131 bar\u0131\u015f s\u00fcrecine ba\u015flaman\u0131n, yeni bir \u015feyin<br \/>\nolu\u015fumunda yer almay\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131na g\u00fcvence vermektir. Yedinci ko\u015ful, bar\u0131\u015f<br \/>\ns\u00fcrecinin ba\u015flamas\u0131yla (kendi ve ba\u015fkalar\u0131 ad\u0131na) bir \u015fey kazanma (ya da<br \/>\nkaybetme) olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n fazla oldu\u011funa g\u00fcvence vermektir ki bu s\u00fcrece olan<br \/>\ng\u00fcveni artt\u0131racakt\u0131r. Sekizinci, kendileri i\u00e7in oldu\u011fu kadar d\u0131\u015far\u0131dan gelenler<br \/>\ni\u00e7inde a\u015fa\u011f\u0131lama ya da yenilgi anlam\u0131 de\u011fil, tam destek, c\u00f6mertlik ve yap\u0131c\u0131l\u0131k<br \/>\ni\u00e7eren bir s\u00fcrece ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131n nas\u0131l anlat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n bilinmesini gereklili\u011fiyle<br \/>\nilgilidir ki bu da ileti\u015fim ve ideolojik yorumun h\u00e2kim olmas\u0131 anlam\u0131na ge\u00adlir. E\u011fer<br \/>\nd\u0131\u015far\u0131dan kolayl\u0131k sa\u011flan\u0131yorsa, bunlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak kabul edilir ve<br \/>\nbunlara tamamen g\u00fcvenmek gerekir. Son olarak onuncu ko\u015ful dikey boyut, yani son<br \/>\ns\u00f6z\u00fcn halka verilmesiyle ilgili oland\u0131r. Pek \u00e7ok durumda onlar ad\u0131na konu\u015fulur<br \/>\nama onlar\u0131n fikri asla al\u0131nmaz. Ger\u00e7ek bir bar\u0131\u015f s\u00fcreci, asli konular\u0131n en alt<br \/>\ntabakadan ba\u015flayarak yorumlanmas\u0131 i\u00e7in halk\u0131n kendisini ifade edece\u011fi kanallar<br \/>\nortaya koymal\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">2003 y\u0131l\u0131ndaki \u00fc\u00e7 bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin, daha belirgin olarak Endonezya<br \/>\n(A\u00e7e b\u00f6lgesi), \u0130srail-Filistin ve Nepal bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin durumuyla ilgili<br \/>\n\u00e7ekilen r\u00f6ntgen bizlere o zaman ya\u015fanan \u00fc\u00e7 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n sebeplerini g\u00f6sterir<br \/>\nve a\u015fa\u011f\u0131daki soruyu muall\u00e2kta b\u0131rak\u0131r: neler olup bitti\u011fini anlamadan, s\u00fcre\u00e7<br \/>\ni\u00e7erisinde g\u00fcvenlik ve g\u00fcven olu\u015fturmadan, ger\u00e7ekten ne istendi\u011fini bilmeden ve<br \/>\ntaraflar\u0131n her biri hakk\u0131ndaki zaruri elementleri ya da t\u00fcm bu ki\u015filerin<br \/>\nverdi\u011fi zarar\u0131 an\u00adlamadan bar\u0131\u015f sa\u011flanabilir mi? asl\u0131nda, 2005\u2019te tatmin edici<br \/>\nbir \u015fekilde sonu\u00e7lanan A\u00e7e vakas\u0131nda, 2003\u2019te ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcren nedenler<br \/>\nemniyetsizlik, g\u00fcvensizlik, m\u00fczakere\u00adde sonu\u00e7lanmayan siyasi uyu\u015fmazl\u0131klar<br \/>\n(elzem talepler), anla\u015fmalar\u0131n hatal\u0131 yorumlanmas\u0131 ve uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 s\u00fcre\u00e7le<br \/>\nilgili sorunlard\u0131. \u0130srail ve Filistin aras\u0131ndaki m\u00fczakerelerle ilgili vakada<br \/>\nba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n nedenleri \u015fiddet k\u00fclt\u00fcr\u00fc (derin k\u00fclt\u00fcr), etki-tepki dinami\u011fi<br \/>\n(hemen \u015fiddetle kar\u015f\u0131l\u0131k verme ihtiyac\u0131), emniyetsizlik, g\u00fcvensizlik,<br \/>\nm\u00fczakerede sonu\u00e7lanmayan si\u00adyasi uyu\u015fmazl\u0131klar, (verilebilecek zarar\u0131n sembolik<br \/>\nsimetrisi de olsa) askeri g\u00fc\u00e7teki asimetri ve (Birle\u015fik Devletler ve Diplomatik<br \/>\nD\u00f6rtl\u00fcn\u00fcn rolleri aras\u0131ndaki karma\u015fa y\u00fcz\u00fcn\u00adden) uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 s\u00fcrecin<br \/>\nanla\u015f\u0131lmamas\u0131yd\u0131. 2006 y\u0131l\u0131nda bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Nepal vakas\u0131nda, 2003<br \/>\nsenesindeki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k, emniyetsizlik, g\u00fcvensizlik, elzem taleplerdeki<br \/>\nuyu\u015fmazl\u0131k ve uluslararas\u0131 deste\u011fin eksiklik y\u00fcz\u00fcnden ya\u015fanm\u0131\u015f olabilir. <\/p>\n<p class=\" \">Eldeki bu on \u015fartla birlikte uygun olan \u015fey, verilen bir se\u00adnaryo<br \/>\nda hangi ko\u015fullar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131z olaca\u011f\u0131n\u0131 sorgulamakt\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">Bu y\u00fczde, birka\u00e7 \u00f6rne\u011fe yer vermek ad\u0131na kendimize Kolombiya\u2019da,<br \/>\nIrak\u2019ta, Bask B\u00f6lgesi\u2019nde, G\u00fcrcistan\u2019da ve \u00c7e\u00e7enistan\u2019da hangi ko\u015fullar\u0131n eksik<br \/>\noldu\u011funu sorarsak, belirli bir yerdeki, mevcut bo\u015fluklar\u0131 kapatmak i\u00e7in izlene\u00adcek<br \/>\nstratejileri tasarlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak eksik olan birincil \u00f6\u011feleri<br \/>\nyakalayabiliriz. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerindeki mutat tehlikeler <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Son y\u0131llardaki bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin geli\u015fimini g\u00f6zleyerek en<br \/>\nmutat risk fakt\u00f6rleri hakk\u0131nda bir fikir edinebiliriz. \u00c7o\u011funlukla bir bar\u0131\u015f<br \/>\ns\u00fcrecine ba\u015flamay\u0131 zorla\u015ft\u0131ran ya da normal gidi\u015fat\u0131na ket vuran \u00f6zellikler<br \/>\nsergilerler. En mutat risk fakt\u00f6rlerinden baz\u0131lar\u0131, akt\u00f6rlerin tam olarak ikna<br \/>\nolmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, taraflardan biri m\u00fczakereye ba\u015flamaya tam olarak ikna<br \/>\nolmadan bir g\u00fcn yar\u0131da kesilecek olan bir m\u00fczakereye ba\u015flanabilir, ama bu durum<br \/>\nhemen fark edi\u00adlecek ve di\u011fer taraf o taraf\u0131 samimiyetsizlikle ve tamamen<br \/>\nstratejik nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc kasten b\u00f6yle davranmakla su\u00e7layaca\u011f\u0131ndan m\u00fczakere<br \/>\ntehlikeye at\u0131lacakt\u0131r. Bu y\u00fczden taraflar tamamen ikna olana kadar, bu m\u00fczakere<br \/>\nzaman\u0131n\u0131n geldi\u011fini g\u00f6sterir, s\u00fcrece ba\u015flamamak daha iyidir. <\/p>\n<p class=\" \">\u0130kinci bir risk fakt\u00f6r\u00fc de, nas\u0131l olursa olsun, d\u0131\u015f<br \/>\nyard\u0131mlar\u0131 ciddiye almamak ya da onlar\u0131 hi\u00e7e saymakt\u0131r. Genelde<br \/>\narabuluculuklar\u0131n, garant\u00f6rlerin, teyit eden ki\u015filerin ya da d\u0131\u015f te\u015fviklerin<br \/>\ndeste\u011fine ihtiya\u00e7 duyulur ve bu yard\u0131mlar\u0131 es ge\u00e7mek tavsiye edilmez. Bu y\u00fczden<br \/>\nbu d\u0131\u015f yard\u0131mlardan fayda sa\u011flamak i\u00e7in, yabanc\u0131 birimlerin eline d\u00fc\u015fmemek gibi<br \/>\nyanl\u0131\u015f bahaneler ve kendine yeterli\u00adlik tutumlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131narak a\u00e7\u0131k fikirli<br \/>\nolunmal\u0131d\u0131r. Bu d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131m hi\u00e7bir ko\u015fulda arabuluculu\u011fun zorla kabul\u00fcne<br \/>\nkar\u015f\u0131l\u0131k gelmez, bu yap\u0131lacak ba\u015fka bir hata olacakt\u0131r. Bu durumda hayal<br \/>\nk\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve reddin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 uzun s\u00fcrmeyece\u011finden, arabuluculuk g\u00f6n\u00fcll\u00fc<br \/>\nolarak ve isteyerek yap\u0131lmal\u0131, asla zorla dayat\u0131lmamal\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">Bir di\u011fer mutat risk, mant\u0131ks\u0131z beklentiler i\u00e7ine girmektir.<br \/>\nBir bar\u0131\u015f s\u00fcreci belirsizlikler ve sorunlarla doludur ve ba\u015far\u0131s\u0131z sonu\u00e7 ve<br \/>\nge\u00e7ici aksakl\u0131k olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok y\u00fcksektir. Bu y\u00fczden ilk s\u0131k\u0131nt\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda hayal<br \/>\nk\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na neden olaca\u011f\u0131ndan yanl\u0131\u015f beklentiler i\u00e7ine girmek iyi de\u011fildir.<br \/>\nDaha ak\u0131ll\u0131ca olan\u0131, s\u00fcrecin \u00f6z\u00fcndeki zorluklar\u0131n fark\u0131nda olmak ve bu<br \/>\nzorluklar\u0131 a\u015fmak i\u00e7in gerekli gere\u00e7leri temin etmektir. <\/p>\n<p class=\" \">S\u00fcre\u00e7lerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak bir risk de anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n<br \/>\nve m\u00fczakereye kat\u0131lan gruplar aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnmelerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Bunun<br \/>\nsebebi, anla\u015fmazl\u0131k ve sava\u015f ekonomisine uyum sa\u011flam\u0131\u015f, silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n<br \/>\nortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayan ve bu y\u00fczden bunun<br \/>\nsonland\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir tutum tak\u0131nan kesimlerin olu\u015fudur. S\u00fcreci<br \/>\nsabote eden ki\u015filere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler ve yeni \u015fiddet dalgalar\u0131 yaratmaktan<br \/>\n\u00e7ekinmezler. Bu \u201cya\u011fmac\u0131lar\u0131n  eylemleriyle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak, m\u00fczakere yollar\u0131n\u0131n<br \/>\na\u00e7\u0131k tutulmas\u0131na yard\u0131m eden ki\u015filerin en \u00f6nemli g\u00f6revlerinden biridir. <\/p>\n<p class=\" \">Benzer \u015fekilde s\u00fcre\u00e7 s\u0131ras\u0131nda karara ba\u011flanm\u0131\u015f bir<br \/>\nate\u015fkesin nas\u0131l bozuldu\u011funu g\u00f6zlemlemek ola\u011fand\u0131r, korku do\u011furur ve m\u00fczakereyi<br \/>\nbozmak i\u00e7in bahane verir. Bu ba\u011flamda \u00e7o\u011fu defa, anla\u015fmay\u0131 bozman\u0131n daha kolay<br \/>\noldu\u011fu hesaba kat\u0131larak, bir ate\u015fkes anla\u015fmas\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 \u00f6nko\u015ful olarak \u00f6ne<br \/>\ns\u00fcrmekten mi yoksa bunu talep etme\u00adkten mi vazge\u00e7menin daha iyi olaca\u011f\u0131 ikilemi<br \/>\nortaya \u00e7\u0131kar. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 olabildi\u011fince az \u015fiddet i\u00e7erecek \u015fekilde m\u00fczakere etmek<br \/>\niyidir ve e\u011fer bir ate\u015fkes anla\u015fmas\u0131 olursa bu daha iyi, ama bu her zaman<br \/>\nm\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, bu y\u00fczden ate\u015fkesin ihlal edildi\u011fi muhtemel durumlarda<br \/>\nm\u00fczakerelere devam\u0131 dikkatle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmelidir. <\/p>\n<p class=\" \">Bir bar\u0131\u015f s\u00fcrecinde en uygun olan \u00e7ok az akt\u00f6rle g\u00f6r\u00fc\u015fme<br \/>\nyapmakt\u0131r, fakat bu her zaman olas\u0131 de\u011fildir ve zaman zaman pek \u00e7ok ki\u015fiyle<br \/>\nm\u00fczakere etmek gerekir. Genellikle m\u00fczakereden \u00e7\u0131kar sa\u011flamak isteyen ve silah<br \/>\nkullanarak da olsa iktidardan pay elde etmeyi arzulayan ki\u015filerin olmas\u0131<br \/>\ndolay\u0131s\u0131yla, bazen bir akt\u00f6r m\u00fczakereye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda gruplara ayr\u0131l\u0131r. Darfur<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 bunun bir \u00f6rne\u011fidir. 2003\u2019\u00fcn ba\u015flar\u0131nda m\u00fczakere ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda<br \/>\nsadece iki grup, JeM (adalet ve e\u015fitlik Hareketi) ve Sla vard\u0131. Alt\u0131 y\u0131l sonra<br \/>\nSla bir d\u00fczineden fazla gruba ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, bu bir araya ge\u00adlinmesi ya da en<br \/>\naz\u0131ndan ortak bir tutum sergilenmesi i\u00e7in bir dizi m\u00fczakerenin daha yap\u0131lmas\u0131na<br \/>\nneden oldu. \u015eiddet yanl\u0131s\u0131 akt\u00f6rlerin say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a, bir anla\u015fmaya varmak<br \/>\ndaha karma\u015f\u0131k ve daha zor bir hal al\u0131r. Bununla birlikte y\u0131k\u0131c\u0131 potansiyelini<br \/>\nve s\u00fcreci boykot etme potansiyelini g\u00f6steren hi\u00e7 kimsenin m\u00fczakere d\u0131\u015f\u0131nda<br \/>\nb\u0131rak\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00f6nemlidir. Bu y\u00fczden, \u00f6rnek olarak, Filistin vakas\u0131nda<br \/>\nHamas\u2019\u0131n (\u0130slami Direni\u015f Hareketi), (el aksa \u015fehitleri Tugay\u0131\u2019yla beraber) el<br \/>\nFetih\u2019in yan\u0131 s\u0131ra (Filistin Ulusal kurtulu\u015f Hareketi) silahl\u0131 bir kolu<br \/>\n(\u0130zzeddin el kassam tugaylar\u0131) vard\u0131r. Filistin \u0130slami cihat \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019yle<br \/>\nbirlikte, bu gruplar bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalabilir mi? Bir m\u00fc\u00adzakere<br \/>\ns\u00fcrecindeki ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz muhataplar de\u011filler midir? <\/p>\n<p class=\" \">\u0130ster b\u00f6lgedeki silah ticaretinden, isterse kom\u015fu \u00fclke\u00adlere<br \/>\ng\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalm\u0131\u015f ki\u015filerden \u00f6t\u00fcr\u00fc olsun, i\u00e7 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n b\u00f6lgesel<br \/>\nbir boyuta sahip oldu\u011funu varsayarsak, anla\u015fmazl\u0131kta yer almalar\u0131 ve d\u00fc\u015fman<br \/>\nkonu\u00admunda kalmalar\u0131 ola\u011fand\u0131r. Bu, s\u00fcre\u00e7teki risklerden bir di\u011feridir. Son<br \/>\nolarak \u015funu belirtmek gerekir ki, g\u00fcncel anla\u015fmazl\u0131klarda ve \u00f6zellikle Afrika<br \/>\nk\u0131tas\u0131nda anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n devam\u0131na ba\u011fl\u0131 olan muazzam boyutta ekonomik \u00e7\u0131karlar<br \/>\ns\u00f6z konusudur. Bir topra\u011f\u0131n belli b\u00f6lgelerinde sava\u015f eko\u00adnomisinin geli\u015fimi bir<br \/>\nbar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131n\u0131n aleyhinde yer alan baz\u0131 \u00e7\u0131karlar olu\u015fturur ve<br \/>\nah\u015fap, elmas, petrol, kotlan yada di\u011fer mineraller s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n uzunlu\u011fu kolayl\u0131kla rant sa\u011flanmas\u0131na izin verir. Bu ba\u011flamda<br \/>\nbar\u0131\u015f sa\u011flanmas\u0131, sava\u015f\u0131n devam\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir te\u015fvik edici oldu\u011fundan bir<br \/>\nekonomik strateji olu\u015fturmak elzemdir. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerindeki mutat riskler <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Akt\u00f6rlerin tam olarak ikna edilememesi D\u0131\u015f deste\u011fin<br \/>\neksikli\u011fi Dayat\u0131la arabuluculuk a\u015f\u0131r\u0131 beklentiler G\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ve \u015fiddet<br \/>\nolu\u015fumu ate\u015fkesin ihlali \u00e7ok say\u0131da silahl\u0131 akt\u00f6r\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 D\u00fc\u015fman kom\u015fular\u0131n<br \/>\nvarl\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n devam\u0131na ba\u011fl\u0131 ekonomik \u00e7\u0131karlar <\/p>\n<p class=\" \">\u0130ki tanesinde (Endonezya ve Nepal) 2005 y\u0131l\u0131nda bar\u0131\u015f<br \/>\nanla\u015fmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n 2003 y\u0131l\u0131nda krizin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 s\u00fcreci \u00f6rnek<br \/>\na\u00e7\u0131s\u0131ndan ele alarak, s\u00fcre\u00e7teki krizi a\u00e7\u0131klayan yinelenen bir dizi gerek\u00e7eyi<br \/>\ng\u00f6zlemledik ve bunlar a\u015fa\u011f\u0131daki sonucu genel hususlar\u0131 haz\u0131rlamam\u0131z\u0131 sa\u011flad\u0131:<br \/>\nneler olup bitti\u011fini anlamadan, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde g\u00fcvenlik ve g\u00fcven<br \/>\nolu\u015fturmadan, ger\u00e7ekten ne istendi\u011fini bilmeden ve taraflar\u0131n her biri<br \/>\nhakk\u0131ndaki zaruri elementleri ya da t\u00fcm bu ki\u015filerin verdi\u011fi zarar\u0131 anlamadan<br \/>\nbar\u0131\u015f sa\u011flanabilir mi? <\/p>\n<p class=\" \"><strong>S\u00fcre\u00e7lerden \u00e7\u0131kar\u0131lacak dersler <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Stellenbosch \u00fcniversitesi, Tel Aviv \u00fcniversitesi, Ben Gurion<br \/>\n\u00fcniversitesi, Bask B\u00f6lgesi \u00fcniversitesi ve Kolombiya Siyasi alternatifler<br \/>\nMerkezi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan akademisyenlerle be\u00adraber \u0131ncOre taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u201c\u015fiddeti<br \/>\nterk etmek adl\u0131 bir projeye g\u00f6re, be\u015f bar\u0131\u015f s\u00fcreciyle (G\u00fcney Afrika, kuzey<br \/>\n\u0130rlanda, \u0130srail-Filistin, Bask B\u00f6lgesi ve Sri Lanka) ilgili bu \u00e7al\u0131\u015fma kaynak<br \/>\nal\u0131narak \u00e7e\u015fitli de\u011fi\u015fkenlerin etkile\u015fimi ve bunlar\u0131n etkileri<br \/>\n\u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilmektedir. Bu etkiler alt\u0131 ana ba\u015fl\u0131\u011fa ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: <\/p>\n<p class=\" \">1) \u015fiddet ve g\u00fcvenlik konular\u0131 2) ekonomik fakt\u00f6rler 3)<br \/>\nYabanc\u0131 akt\u00f6rlerin rol\u00fc 4) Pop\u00fcler yan\u0131tlar 5) Semboller ve rit\u00fceller 6)<br \/>\nSiyasal ve anayasal d\u00fczenlemelere y\u00f6nelik ilerlemeler <\/p>\n<p class=\" \">\u015eiddet ve g\u00fcvenlik konular\u0131nda, ayn\u0131 projeyi haz\u0131rlayanlara<br \/>\ng\u00f6re, sava\u015f boyunca insanlar \u015fiddeti rutin hale gelmi\u015f sosyal bir fenomen<br \/>\nolarak kan\u0131ksad\u0131klar\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fma konusu olan toplumdaki \u015fiddet k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn<br \/>\na\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 hesaplanmal\u0131d\u0131r. Bununla birlikte bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131yla<br \/>\nsu\u00e7, silahlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak artmaya devam edebilir (G\u00fcney Afrika,<br \/>\nGuatemala ve el Salvador\u2019daki durum budur).<sup>4 <\/sup>\u015fiddet d\u00f6neminde<br \/>\nt\u00fcreyen askeri te\u00e7hizat\u0131 da\u011f\u0131tmaya y\u00f6nelik \u015f\u00fcpheler ve zorluklar da buna ilave<br \/>\nedilebilir ve e\u011fer bu te\u00e7hizatlar da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rsa, yeterli i\u015f imkan\u0131 bulunmamas\u0131<br \/>\ny\u00fcz\u00fcnden terhis s\u00fcrecinin tamamla\u00adnamama riski olu\u015fur, b\u00f6ylece baz\u0131 unsurlar\u0131n<br \/>\nbar\u0131\u015f s\u00fcrecini boykot etmeye \u00e7al\u0131\u015fma ihtimali do\u011far. Baz\u0131 durumlarda kor\u00adkunun,<br \/>\nm\u00fczakere halindeki baz\u0131 gruplar\u0131n disiplinsiz \u00fcyeleri taraf\u0131ndan \u015fiddet<br \/>\neylemlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Her hal\u00fckarda,<br \/>\ndaha \u00f6nce bahsedildi\u011fi gibi, s\u00fcrecin d\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015f, s\u00fcrecin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in<br \/>\nelle\u00adrinden gelen her \u015feyi yapacak akt\u00f6rlerin, bozguncular\u0131n (\u201cya\u011fmac\u0131lar )<br \/>\nortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ola\u011fand\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">Ekonomik fakt\u00f6rlere gelince, bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7leri, maalesef,<br \/>\n\u201cbar\u0131\u015ftan kar  de\u011fil \u201cbar\u0131\u015ftan zarar  edilmesine sebep olur. Anla\u015fmazl\u0131k<br \/>\ns\u0131ras\u0131nda sebep olunan y\u0131k\u0131m, nadiren yeni yat\u0131r\u0131m vaatleriyle telafi edilir,<br \/>\nbu da huzursuzlu\u011fa ve protes\u00adtolara yol a\u00e7ar. Bir\u00e7ok durumda sava\u015f\u0131n, \u00fclke<br \/>\nekonomisine \u00e7ok pahal\u0131ya mal oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. 1999\u2019da Sri Lanka\u2019da sava\u015f\u0131n<br \/>\nbedeli 723 milyon dolar, b\u00fct\u00e7eden %13 daha fazlayd\u0131 ve 2002 y\u0131l\u0131nda sava\u015f Liberya\u2019da<br \/>\ngayri safi yurti\u00e7i has\u0131lan\u0131n %30\u2019unu t\u00fcketmi\u015fti. Bununla beraber, olumlu bir<br \/>\nunsur olarak, t\u00fcccarlar ve ticaret sekt\u00f6rleri bar\u0131\u015f\u0131n desteklenmesinde \u00e7ok<br \/>\naktif bir rol oynayabilir. Bu, kuzey \u0130rlanda, G\u00fcney Afrika ve Somali\u2019de<br \/>\nger\u00e7ekle\u015fen durumdur. <\/p>\n<p class=\" \">Yabanc\u0131 akt\u00f6rlerin rol\u00fc, anla\u015fmazl\u0131\u011fa bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak ad\u0131na<br \/>\nolumlu ya da olumsuz etkiye sahip olabilir. E\u011fer bir kom\u015fu \u00fclke, \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n<br \/>\ntehlikeye girece\u011fini hissederse, s\u00fcrecin geli\u015fimini etkilemek ad\u0131na<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011fa m\u00fcdahale etmeye \u00e7al\u0131\u015fabilir. Ayn\u0131 \u015fekilde, arabulucu gibi davranan<br \/>\ndiasporalar muhalif taraflar\u0131n ikisini de finanse edebilir. Akt\u00f6rlerin yan\u0131<br \/>\ns\u0131ra dinamikleri de\u011fi\u015ftirmeye yard\u0131m ede\u00adbilecek d\u0131\u015f fakt\u00f6rler de vard\u0131r.<br \/>\n\u00d6rne\u011fin, So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n ve kom\u00fcnizm korkusunun sona ermesi G\u00fcney Afrika s\u00fcreci\u00adne<br \/>\nyard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur. 1987\u2019de Sri Lanka H\u00fck\u00fcmeti, bu iki \u00fclkedeki Tamil<br \/>\ndiasporalar\u0131n\u0131n arabulucular \u00fczerinde \u00e7ok fazla etkili olmas\u0131ndan korktu\u011fundan<br \/>\nkanada ve Norve\u00e7\u2019in arabuluculuk \u00f6nerilerini geri \u00e7evirmi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131n, ABD\u2019deki<br \/>\n\u0130rlandal\u0131lar cemiyeti, IRA\u2019y\u0131 (\u0130rlanda cumhuriyet Ordusu) ate\u015fkes yapmaya ikna<br \/>\netmede olumlu bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. 1996\u2019da, Uganda\u2019daki anla\u015fmazl\u0131kta, Acholi<br \/>\nhalk\u0131n\u0131n bar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in giri\u015fimlerde bulunan ve gruplar aras\u0131 ileti\u015fim a\u011f\u0131<br \/>\nkuran \u0130ngiliz diasporas\u0131 i\u00e7indeki Ugandal\u0131lar taraf\u0131ndan Kacoke Madit \u00f6rg\u00fct\u00fc<br \/>\nkurulmu\u015ftur. Kom\u015fu \u00fclkeler genelde teklifler sunarak ya da m\u00fczakere i\u00e7in yer<br \/>\n\u00f6nererek anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesine yard\u0131mc\u0131 ol\u00admaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. A\u00e7\u0131klamak<br \/>\ngerekirse, \u00f6rne\u011fin, Tanzanya\u2019n\u0131n Burundi\u2019ye, Gabon\u2019un Kongo\u2019ya, \u00c7in\u2019in kuzey Kore\u2019ye,<br \/>\nMalezya\u2019n\u0131n Filipinlere, M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n \u0130srail\u2019e ya da Kenya\u2019n\u0131n Somali ve Sudan\u2019a<br \/>\nyard\u0131m\u0131 bu \u015fekildedir.<span>\u00a0 <\/span><\/p>\n<p class=\" \">D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc fakt\u00f6r pop\u00fcler yan\u0131tlar olacakt\u0131r. kamuo\u00adyunu harekete<br \/>\nge\u00e7irmede ba\u015far\u0131 ya da ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k ve sivil toplum g\u00fcc\u00fc, bunu elde etmek i\u00e7in<br \/>\ny\u0131llarca ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015f bile olsa, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak ad\u0131na \u00f6nemli<br \/>\nfakt\u00f6rlerdir. Son derece pop\u00fcler olan belli g\u00f6stergeler \u201cf\u0131rsat pencereleri<br \/>\nolabilirler (1992\u2019de 28 G\u00fcney Afrikal\u0131 eylemcinin katle\u00addilmesi, \u0130rlanda\u2019da<br \/>\nOmagh\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen bombal\u0131 sald\u0131r\u0131, Kolombiya\u2019daki Halk Ferman\u0131 vb. gibi),<br \/>\nama bunlar belir\u00adleyici unsurlar de\u011fil, sadece siyasi s\u00fcre\u00e7te ve yeni kararlar<br \/>\nal\u0131nmas\u0131nda az \u00e7ok etkisi olacak ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemleridir. <\/p>\n<p class=\" \">Semboller ve rit\u00fcellere gelirsek, bu \u00e7al\u0131\u015fma \u015funu teyit etti<br \/>\nki etnik anla\u015fmazl\u0131klarda sembolik ifadeler (bayraklar, t\u00fcrk\u00fcler, k\u00fclt\u00fcrel<br \/>\nba\u011flant\u0131lar) s\u00fcratle benimsenmekte, dini ve dilsel unsurlar geri<br \/>\nkazan\u0131lmaktad\u0131r. Uzla\u015fmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaktan ziyade zorla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in<br \/>\nkullan\u0131lmalar\u0131 ola\u011fand\u0131r. Bunun bir \u00f6rne\u011fi, kuzey \u0130rlanda\u2019da turuncu D\u00fczenin<br \/>\nyapt\u0131\u011f\u0131 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerdir. Bununla birlikte, semboller uzla\u015fma lehine ak\u0131ll\u0131ca<br \/>\nkullan\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin Mandela, G\u00fcney Afrika\u2019da beyazlar\u0131n egemen oldu\u011fu bir spora,<br \/>\nrugby D\u00fcnya kupas\u0131 Finali\u2019ne kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Springbok kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn formas\u0131n\u0131 giydi\u011fi<br \/>\nzamanki gibi baz\u0131 sembolik jestleri ba\u015far\u0131yla kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Olumlu sembolik<br \/>\njestler, hayal g\u00fcc\u00fc ve alicenapl\u0131kla kar\u015f\u0131 taraf\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtmay\u0131 ba\u015faran ve \u015f\u00fcphe<br \/>\nve ku\u015fku i\u00e7eren tav\u0131rlar\u0131 azaltan davran\u0131\u015flard\u0131r. Sadece l\u00fctufk\u00e2rl\u0131k ya da hor<br \/>\ng\u00f6rme belirtisi i\u00e7ermediklerinde ve onlarla siyasal bir avantaj elde etmeye<br \/>\n\u00e7al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda faydal\u0131 olurlar. <\/p>\n<p class=\" \">Son olarak, siyasal ya da anayasal bir d\u00fczenlemeye y\u00f6ne\u00adlik<br \/>\nilerlemelere gelecek olursak, taraflar aras\u0131nda ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndaki \u015f\u00fcpheyi<br \/>\nkald\u0131rmak ve s\u00fcrece ba\u015flamak ve diyalog yoluyla devam etmek i\u00e7in \u00f6nko\u015fullar\u0131n<br \/>\nkonulup konulmayaca\u011f\u0131n\u0131n karara ba\u011flanmas\u0131 \u00f6nemlidir. Daha \u00f6nce de<br \/>\nbelirtti\u011fimiz gibi bir bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131, anla\u015fma h\u00fck\u00fcmle\u00adrini s\u0131n\u0131rlamamal\u0131d\u0131r. \u00dczerinde<br \/>\nkarara var\u0131lan \u015fey, genellikle \u00fclkeyi ya da toplumu k\u00f6t\u00fc etkileyen somut<br \/>\nproblemleri \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik anla\u015fmalar ya da yeni se\u00e7imlerle beraber halk\u0131n<br \/>\n\u00f6n\u00fcne serilerek me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Yol haritalar\u0131 <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Daha \u00f6nce bahsedildi\u011fi \u00fczere taraflar, bir bar\u0131\u015f s\u00fcreci\u00adnin<br \/>\nilk a\u015famalar\u0131nda, genellikle m\u00fczakere \u00f6ncesi evrede, yap\u0131lacaklar hakk\u0131nda,<br \/>\n\u00f6ng\u00f6r\u00fclen baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin hesa\u00adba kat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak de\u011fi\u015fkenlerle<br \/>\nbirlikte ard\u0131\u015f\u0131k bir d\u00fczende at\u0131lacak ad\u0131mlar\u0131n belirlendi\u011fi bir \u00e7al\u0131\u015fma \u015femas\u0131<br \/>\n\u00fczerinde anla\u015fma sa\u011flar. Bu \u015femaya \u201cyol haritas\u0131  denir ve yap\u0131lmas\u0131 gerekenler<br \/>\n\u00fczerine zihinsel bir haritan\u0131n olmas\u0131 ad\u0131na \u00e7ok kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. Bir yol<br \/>\nharitas\u0131, g\u00fcndemle ilgili ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6rt\u00fck belge de\u011fildir. \u015euan<br \/>\ns\u00f6z\u00fc edilen g\u00fcndem, daha sonraki bir zamanda \u00f6zenle haz\u0131rlan\u0131r ve tart\u0131\u015fman\u0131n<br \/>\nasli konular\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Di\u011fer taraftan yol haritas\u0131nda at\u0131lacak bu ad\u0131mlar,<br \/>\nkimin neyi ne \u015fekilde yapaca\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlar. Bu kadar. Yol g\u00f6steren bir rehberdir<br \/>\nve s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde ortaya \u00e7\u0131kan pek \u00e7ok sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmaz ama bu<br \/>\nsorunlardan ka\u00e7\u0131nmaya yard\u0131mc\u0131 olur. <\/p>\n<p class=\" \">\u00d6rne\u011fin Kolombiya vakas\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler kalk\u0131nma<br \/>\nProgram\u0131. 2003 y\u0131l\u0131nda bu \u00fclkedeki iki gerilla birli\u011fi i\u00e7in ge\u00e7erli olan, o<br \/>\nzamana y\u00f6nelik bir yol haritas\u0131n\u0131n g\u00f6sterildi\u011fi \u201ccallej\u00f3n con salida  (\u00e7\u0131kar<br \/>\nYol) ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir rapor kaleme ald\u0131. \u015eema \u00fc\u00e7 a\u015famadan olu\u015fuyordu (a\u00e7\u0131k diyalog,<br \/>\nm\u00fczakere ve m\u00fczakere edilmi\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f). Birincisinde, a\u00e7\u0131k diyalogun m\u00fcdahalelere<br \/>\nkar\u015f\u0131 korunaca\u011f\u0131 ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slardan yard\u0131m al\u0131naca\u011f\u0131 belirtiliyordu. Ayr\u0131ca<br \/>\nge\u00e7mi\u015fte ya\u015fananlardan ders \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131 ve k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc h\u00fck\u00fcmetlere ait de\u011fil,<br \/>\ndevlet politikas\u0131 olarak bir bar\u0131\u015f stratejisinin \u00f6zenle haz\u0131rlanaca\u011f\u0131 da<br \/>\nbelirtiliyordu. M\u00fczakere evresi hakk\u0131nda ise e\u011fer m\u00fcmk\u00fcnse, bir \u00f6rnek olaca\u011f\u0131,<br \/>\nyani, \u00f6nceli\u011fi olan \u00fc\u00e7 konuyu, s\u00f6ylemek gerekirse, uluslararas\u0131 d\u00fczey,<br \/>\ngerillalar\u0131n sosyal temeli ve reformlar\u0131 i\u00e7eren (2000 y\u0131l\u0131nda caguan\u2019daki<br \/>\ng\u00f6r\u00fc\u015fmelerde izlenenden farkl\u0131) k\u00fc\u00e7\u00fck bir g\u00fcndemle birlikte aceleye<br \/>\ngetirilmeden yap\u0131lacak bir m\u00fczakerenin sahneye konulaca\u011f\u0131 da belirtilmekteydi. Ayn\u0131<br \/>\n\u015fekilde Avrupa \u00fclke\u00adlerinden kolayl\u0131k ve BM\u2019den koordinasyon sa\u011flanabilece\u011fi de<br \/>\nbelirtiliyordu. Son olarak, m\u00fczakere edilen \u00e7\u0131k\u0131\u015f Birle\u015fik Devletlerin onay\u0131n\u0131<br \/>\nalacak, Devlet taraf\u0131ndan ger\u00e7ek imti\u00adyazlar tan\u0131nacak ve bir referandum<br \/>\nyap\u0131lmas\u0131na karar verile\u00adcekti. G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi, yol haritas\u0131 m\u00fczakerede<br \/>\nayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde verilen konularda ilerleme sa\u011flamaz, sadece i\u00e7inden<br \/>\nge\u00e7ilmesi gereken bir yap\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin akt\u00f6rleri: kim ne yapar? <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Ba\u015fta belirtti\u011fimiz gibi, daha s\u00fcrecin ilk dakikalar\u0131ndan<br \/>\nitibaren ya da daha ileri evrelerde topluma s\u00f6z hakk\u0131 veril\u00admesini sa\u011flayan<br \/>\nkat\u0131l\u0131mc\u0131 yap\u0131lar olu\u015fturmada toplumun ba\u015frol\u00fc \u00fcstlendi\u011fi, Guatemala ya da<br \/>\nG\u00fcney Afrika\u2019n\u0131nki gibi, bar\u0131\u015f s\u00fcreci modelleri vard\u0131r. Di\u011fer modellerde<br \/>\nmikrofon, as\u0131l akt\u00f6rlere (H\u00fck\u00fcmet ve silahl\u0131 gruplar) ve s\u00fcreci kolayla\u015ft\u0131racak<br \/>\nbir grup olu\u015fturan olas\u0131 refakat\u00e7ilere verilmi\u015ftir. Her vakada kat\u0131l\u0131mc\u0131 ya da<br \/>\nse\u00e7kinci s\u00fcre\u00e7ler bulundu\u011fundan, bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde farkl\u0131 rollere sahip pek<br \/>\n\u00e7ok akt\u00f6r yer al\u0131r.<\/p>\n<p class=\" \"><strong>Se\u00e7kinci model-Kat\u0131l\u0131mc\u0131 model <\/strong><\/p>\n<p class=\" \"> de bir bar\u0131\u015f s\u00fcreci i\u00e7erisinde g\u00f6rebilece\u011fimiz akt\u00f6r<br \/>\nt\u00fcrlerini bir piramitte g\u00f6sterirsek, tepe noktada resmi akt\u00f6rler ve<br \/>\nkolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bunlar en g\u00f6ze \u00e7arpan<br \/>\nakt\u00f6rlerdir, e\u011fer s\u00fcre\u00e7 ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde ilerlerse bu ki\u015filere medyada<br \/>\nrastlayabiliriz ve bu ki\u015filer bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n son karesinde<br \/>\ng\u00f6r\u00fcnmektedirler. Bura\u00adda, sadece g\u00fcndeminde anla\u015fmazl\u0131\u011fa yer verilen<br \/>\nvakalarda, Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik konseyi de boy g\u00f6sterir. <\/p>\n<p class=\" \">Piramidin daha a\u015fa\u011f\u0131s\u0131nda yer alan ikinci kademede, s\u00fcrece<br \/>\ne\u015flik eden \u00fclkeler, (siyasi, ekonomik ve bazen, onay verilirse, askeri alanda)<br \/>\ndiplomatik yard\u0131mlar, medya, m\u00fcdahil olan kiliseler, BM kurulu\u015flar\u0131, destek<br \/>\nbirimle\u00adri, anla\u015fmazl\u0131klarda arabuluculuk ve \u00e7\u00f6z\u00fcm konusunda uzmanla\u015fm\u0131\u015f<br \/>\nmerkezler vb. gibi akt\u00f6rlerin boy g\u00f6sterdi\u011fi bir orta alana rastlamaktay\u0131z. Bu<br \/>\nalanda \u0130nsani Diyalog Mer\u00adkezi, carter Merkezi, St. Giles cemiyeti vb. yer<br \/>\nalacakt\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">Piramidin temelinde, s\u00fcrecin tamam\u0131na destek veren sivil<br \/>\ntoplum \u00f6rg\u00fctleri, toplumsal hareketler ve halk \u00f6rg\u00fct\u00adlenmeleriyle<br \/>\nkar\u015f\u0131la\u015fmaktay\u0131z. <\/p>\n<p class=\" \">Ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan, s\u00fcre\u00e7teki farkl\u0131 evreler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne<br \/>\nal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, m\u00fczakere \u00f6ncesi evrede daha aktif bir rol oynayan paralel<br \/>\ndiplomasiye kar\u015f\u0131n, sivil toplumun bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerine en yayg\u0131n kat\u0131l\u0131m d\u00fczeyinin,<br \/>\n\u00f6nleyici tedbir ve anla\u015fma sonras\u0131 ya da uygulamaya ili\u015fkin ilk ve son evrelere<br \/>\nkar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Di\u011fer taraftan resmi diplo\u00admasi, esas<br \/>\nitibariyle her evrede etkinlik g\u00f6stermektedir. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>S\u00fcre\u00e7lerin son a\u015famas\u0131: anla\u015fmazl\u0131k sonras\u0131 ve bar\u0131\u015f antla\u015fmalar\u0131n\u0131n<br \/>\nhayata ge\u00e7irilmesi <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Bir bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin ger\u00e7ek anlamda bir anla\u015fman\u0131n<br \/>\nimzalanmas\u0131yla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler vard\u0131r. Sonra o kritik an gelir. Ke\u015fif<br \/>\nve m\u00fczakere a\u015famalar\u0131 geride b\u0131rak\u0131l\u0131r ve \u00fczerinde anla\u015fma sa\u011flanan konunun<br \/>\nhayata ge\u00e7irilece\u011fi yeni bir evreye girilir. E\u011fer ba\u015far\u0131l\u0131 olunursa iyi bir<br \/>\nbar\u0131\u015f s\u00fcrecinden bahsedebiliriz, e\u011fer ba\u015far\u0131s\u0131z olunursa yeni \u015fiddet<br \/>\nolaylar\u0131n\u0131n ve adaletsizli\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve anla\u015fman\u0131n faziletleri<br \/>\nkonusunda \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015f\u00fclmesi pek muhtemeldir. Pek \u00e7ok ki\u015fiye \u201cBunca s\u0131k\u0131nt\u0131ya<br \/>\nde\u011fdi mi?  diye sorulacakt\u0131r. Ne olursa olsun buna de\u011fmi\u015ftir \u00e7\u00fcnk\u00fc silahl\u0131<br \/>\n\u015fiddete, karde\u015flerin birbirine d\u00fc\u015fman olup kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmelerine, sava\u015f\u0131n<br \/>\nac\u0131mas\u0131zl\u0131\u011f\u0131na son verilmi\u015ftir, ama bar\u0131\u015f sa\u011flanamam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">Silahl\u0131 y\u00fczle\u015fmenin sona ermesi, maddi manevi zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f<br \/>\nher \u015feyin yeniden in\u015fas\u0131na olanak verir. Bundan sonra birka\u00e7 y\u0131l boyunca,<br \/>\na\u015fa\u011f\u0131daki g\u00fcndem i\u00e7erisinde yer alan en az sekiz alanda \u00e7aba harcamam\u0131z gereken<br \/>\nsava\u015f sonras\u0131 yeniden in\u015fa konusundan s\u00f6z edilir: <\/p>\n<p class=\" \"><strong>1 \u2013 Demokratikle\u015fme s\u00fcrecine destek <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Devletin modernizasyonu Demokratik e\u011fitim G\u00fcvenlik yap\u0131s\u0131nda<br \/>\nreform Se\u00e7im s\u00fcre\u00e7lerine destek Yarg\u0131 sisteminin peki\u015ftirilmesi Sivil topluma<br \/>\ndestek Yurtta\u015fl\u0131k e\u011fitimi <\/p>\n<p class=\" \"><strong>2 \u2013 \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n g\u00f6zetimi <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">\u0130nsan haklar\u0131 e\u011fitimi \u0130nsan haklar\u0131 temsilcilerinin deste\u011fi<br \/>\nUzman kurulu\u015flar\u0131n ve mahkemelerin olu\u015fumu Uluslararas\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131n\u0131n<br \/>\nyayg\u0131nla\u015fmas\u0131 <\/p>\n<p class=\" \"><strong>3 \u2013 Bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin peki\u015ftirilmesi <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Anla\u015fmalar\u0131n teyit edilmesi Uzla\u015ft\u0131rma ve diyalog<br \/>\norganlar\u0131na destek Bar\u0131\u015f komisyonlar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 Hakikat Komisyonu\u2019nun<br \/>\nkurulmas\u0131 <\/p>\n<p class=\" \"><strong>4 \u2013 Siville\u015fme <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">May\u0131ndan ar\u0131nd\u0131rma Silahl\u0131 kuvvetlerin ve askeri b\u00fct\u00e7enin<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi Sava\u015fa kat\u0131lan birliklerin ihrac\u0131 eski muhariplerden kurulu bir<br \/>\nSilahl\u0131 kuvvetler olu\u015fumu \u0130nsan g\u00fcvenli\u011fine dair yeni konseptler <\/p>\n<p class=\" \"><strong>5 \u2013 Eski muhariplerin silahs\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131, terhisi ve<br \/>\nyeniden entegrasyonu <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Yer de\u011fi\u015fimi e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k ve g\u0131da deste\u011fi Yeti\u015ftirme<br \/>\n\u00fcretici projelere destek k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletme ve ortakl\u0131klar\u0131n olu\u015fumu aile e\u011fitimi <\/p>\n<p class=\" \"><strong>6 \u2013 M\u00fcltecilerin ve s\u00fcrg\u00fcnlerin geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcne destek <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Acil insani yard\u0131m G\u0131da yard\u0131m\u0131 Sa\u011fl\u0131k yard\u0131m\u0131 Yerle\u015ftirme <\/p>\n<p class=\" \"><strong>7 \u2013 Ma\u011fdurlara ve kurbanlar\u0131n ailelerine destek <\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>8 \u2013 Tahrip olmu\u015f b\u00f6lgelerin \u0131slah\u0131 <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Yeniden alt yap\u0131land\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 <\/p>\n<p class=\" \">Bir anla\u015fman\u0131n alt\u0131na imza atan istisnas\u0131z t\u00fcm \u00fclkeler, \u00e7ok<br \/>\nb\u00fcy\u00fck bir dizi siyasi, ekonomik ve sosyal zorluklarla y\u00fczle\u015fmek zorundad\u0131r ve<br \/>\nancak bu zorluklar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda, as\u0131l anla\u015fmazl\u0131k konusunda ger\u00e7ek bir<br \/>\nilerle\u00admeden s\u00f6z edilebilir. Bu zorluklar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na \u00f6rnek olu\u015fturan \u00fc\u00e7<br \/>\nvaka: bu \u00fc\u00e7 \u00fclkenin y\u00fczle\u015fmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 zorluk t\u00fcrlerini g\u00f6rmek i\u00e7in, her<br \/>\nbiri ayr\u0131 zamanlarda, 2005, 2007 ve 2009\u2019un ba\u015f\u0131nda imzalanan \u00fc\u00e7 bar\u0131\u015f<br \/>\nanla\u015fmas\u0131yla birlikte, Sudan\u2019\u0131n G\u00fcneyi, Fildi\u015fi Sahili (Fildi\u015fi k\u0131y\u0131s\u0131) ve<br \/>\nBurundi hakk\u0131nda 2009\u2019un sonlar\u0131nda k\u0131sa bir inceleme yap\u0131ld\u0131. Sonu\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131daki<br \/>\ngibidir: <\/p>\n<p class=\" \">Sudan\u2019\u0131n g\u00fcneyi: se\u00e7men k\u00fct\u00fc\u011f\u00fc, silah ticareti, petrol<br \/>\ngelirlerinin da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, insan haklar\u0131 ihlalleri, istihbarat te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n<br \/>\nreformunda gecikme, kabileler aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ve emniyetsizli\u011fin artmas\u0131yla<br \/>\nilgili sorunlar. <\/p>\n<p class=\" \">Fildi\u015fi Sahili: se\u00e7imlerin ertelenmesi, asi birlikler aras\u0131<br \/>\n\u00e7at\u0131\u015fma, do\u011fal kaynaklar\u0131 kontrol m\u00fccadelesi, toprak kon\u00adtrol\u00fc i\u00e7in yap\u0131lan<br \/>\n\u00e7eki\u015fmeler, toplumsal dokunun hassas olu\u015fu, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan a\u015f\u0131r\u0131<br \/>\ng\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara y\u00f6nelik insan haklar\u0131 ihlalleri, yurdundan<br \/>\ng\u00f6nderilmi\u015f ki\u015filer hakk\u0131nda bilgi eksikli\u011fi, topluluklar aras\u0131 gerilim,<br \/>\nh\u00fck\u00fcmet taraftar\u0131 milislerin silahs\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131nda gecikme ve asilerin<br \/>\nentegrasyon sorunlar\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">Burundi: eski muhariplerin silahs\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve terhisin\u00adde<br \/>\ngecikme, hafif silahlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131, insan haklar\u0131 ihlalleri, toprak m\u00fclkiyeti<br \/>\ni\u00e7in \u00e7\u0131kan \u00e7at\u0131\u015fmalar, se\u00e7im kanununa y\u00f6nelik \u015f\u00fcpheler ve muhalif kuvvetler<br \/>\nb\u00fcnyesindeki b\u00f6l\u00fcnmeler. <\/p>\n<p class=\" \">G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, sorunlardan baz\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7 \u00fclkede de ortakt\u0131r<br \/>\nve di\u011fer sorunlar, aylar hatta y\u0131llar \u00f6nce imzalanm\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131n uygulanmas\u0131nda<br \/>\ngecikmeye yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r, buda bize bu anla\u015fmalar\u0131 kar\u015f\u0131laman\u0131n \u00e7ok me\u015fakkatli<br \/>\noldu\u011funu g\u00f6sterir. <\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p align=\"center\" class=\" \" style=\"text-align: center\"><strong>II \u2013 KAR\u015eILA\u015eTIRMALI BARI\u015e S\u00dcREC\u0130<\/strong><\/p>\n<p align=\"center\" class=\" \" style=\"text-align: center\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Bu b\u00f6l\u00fcm on \u00fclkede cereyan eden bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerini \u00f6zet\u00adlemektedir:<br \/>\nel Salvador, Guatemala, kuzey \u0130rlanda, G\u00fcney Afrika, Tacikistan, Sierra Leone,<br \/>\nSudan\u2019\u0131n g\u00fcneyi, Burundi, Endonezya (A\u00e7e) ve Nepal. Nepal\u2019de d\u00f6rt y\u0131ldan kuzey<br \/>\n\u0130rlanda\u2019da 21 y\u0131la kadar s\u00fcren, 1984 (el Salvador) ve 2002 (Nepal) y\u0131llar\u0131<br \/>\naras\u0131nda giri\u015filen s\u00fcre\u00e7ler yer almaktad\u0131r. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda arabuluculuk<br \/>\nyap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Birle\u015fmi\u015f Milletler \u2013 4 kez) ve esas isteklere gelince, d\u00f6rt<br \/>\ntanesi \u00fclke\u00adnin demokratikle\u015fmesi, \u00fc\u00e7 tanesi siyasi iktidar ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u00fc\u00e7<br \/>\ntanesi de otonomi \u00fczerineydi. Geri kalan \u00fclkelerde s\u00fcre\u00e7ler piramit \u015fekline \u00e7ok<br \/>\ndaha uygun bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015firken, iki s\u00fcre\u00e7te (Guatemala ve G\u00fcney Afrika)<br \/>\ngeni\u015f toplumsal kat\u0131l\u0131m ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Anla\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lanmas\u0131yla, baz\u0131<br \/>\ns\u00fcre\u00e7lerde G\u00fcven komisyonlar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131na ra\u011fmen, t\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerde muharipler<br \/>\ni\u00e7in genel af \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Anla\u015fmazl\u0131k s\u0131ras\u0131nda sava\u015fta yer alan t\u00fcm muhalif<br \/>\ngruplar, bar\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131 yoluyla ortaya \u00e7\u0131kan yeni H\u00fck\u00fcmetlerde sorumluluk<br \/>\nalm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">M\u00fczakereye oturma ve bar\u0131\u015f s\u00fcrecine ba\u015flama sebepleri<br \/>\nfarkl\u0131yd\u0131, ama her vakada sava\u015f yorgunlu\u011fu ve halk\u0131n bar\u0131\u015f iste\u011fini<br \/>\nbelirleyiciydi. Tacikistan\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra el Salvador ve Guatemala\u2019da da<br \/>\ndiyaloglar lehine b\u00f6lgesel kontekst (con\u00adtadora Grubu) belirleyici olmu\u015ftur.<br \/>\nGuatemala\u2019da ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri siyasi g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde bir de\u011fi\u015fiklik neden olarak<br \/>\netkili olmu\u015ftur. Kuzey \u0130rlanda ve G\u00fcney Afrika\u2019da bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in<br \/>\nekonomik gereksinim \u00f6nemli olmu\u015ftur. Tacikistan ve G\u00fcney Afrika\u2019da gerillalar\u0131n<br \/>\narkalar\u0131n\u0131 sa\u011flama almaktan vazge\u00e7mesi etkili olmu\u015ftur. D\u0131\u015f bask\u0131, G\u00fcney Afrika,<br \/>\nSudan\u2019\u0131n g\u00fcneyi ve Burundi\u2019yi etkilemi\u015ftir. \u0130nsani kriz, Sudan\u2019\u0131n g\u00fcneyi ve Endonezya\u2019da<br \/>\n(A\u00e7e) belirleyici olmu\u015ftur  bahsedilen son \u00fclkede bir do\u011fal afet, tsunami, s\u00fcrecin<br \/>\nba\u015flamas\u0131n\u0131 yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Son olarak Nepal\u2019de monar\u015fiye kar\u015f\u0131 yap\u0131lan halk<br \/>\ng\u00f6sterileri kesin bir bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131na neden olan m\u00fczakerelere<br \/>\nolanak sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p class=\" \"><strong>El Salvador s\u00fcreci <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">1980\u2019de FMln gerillalar\u0131n\u0131n \u00fclkedeki militarist ve bask\u0131c\u0131<br \/>\nH\u00fck\u00fcmetle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131yla, 75.000 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle so\u00adnu\u00e7lanan i\u00e7 sava\u015f<br \/>\nba\u015flad\u0131. 1983\u2019te G\u00fcvenlik konseyi, G\u00fcney Amerika\u2019daki be\u015f \u00fclke taraf\u0131ndan bir<br \/>\ndizi isti\u015farenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 contadora Grubu\u2019nun (Kolombiya, Meksika, Panama ve<br \/>\nVenezuela) bar\u0131\u015f lehine ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemlere deste\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 bir<br \/>\n\u00e7\u00f6z\u00fcm benimsedi. 1984 ve 1987 aras\u0131nda, el Salvador ba\u015fpiskoposu, monseny\u00f6r<br \/>\nArturo Riveray Damas\u2019\u0131n arabulu\u00adculuk yapt\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmet ve FMln delegeleri<br \/>\naras\u0131nda i\u00e7eri\u011fi (sonu\u00e7suz) ke\u015fif nitelikli diyalog olan ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmeler (d\u00f6rt<br \/>\ntane) ger\u00e7ekle\u015fti. Son g\u00f6r\u00fc\u015fmede, Papa el\u00e7ili\u011fi turu, 1987 Ekiminde ate\u015fkes<br \/>\ni\u00e7in bir yol bulma arzusunun ve contadora Grubu taraf\u0131ndan al\u0131nan kararlara<br \/>\ndeste\u011fin a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 bir beyanat ve\u00adrildi. Bu, olgunluk ve tutumlarda esneklik<br \/>\ni\u00e7eren bir a\u015famayd\u0131. 1986 y\u0131l\u0131nda, Amerikan Devletleri \u00d6rg\u00fct\u00fc (OaS) ve BM\u2019nin<br \/>\ndeste\u011fiyle Destek Grubu\u2019nun (Peru, Arjantin, Brezilya, Uru\u00adguay) bir araya<br \/>\ngetirildi\u011fi Contadora Grubu\u2019na ait \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n derlendi\u011fi esquipulas s\u00fcrecinin<br \/>\n\u00fczerinde durulmal\u0131d\u0131r. 1987 ve 1990 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda G\u00fcney Amerika \u00fclkelerinin<br \/>\nba\u015fkanlar\u0131 m\u00fczakere edilen siyasi bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu sunmu\u015ftu. <\/p>\n<p class=\" \">Ba\u015fkan cristiani ve FlMn\u2019nin Meksika\u2019da dile getirdi\u011fi talebe<br \/>\nistinaden 1989\u2019un eyl\u00fcl ay\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Sekreterli\u011fi\u2019nin ilk<br \/>\ndostane giri\u015fimleri ba\u015flad\u0131. Genel Sekreterlik, \u00f6zel temsilci olarak Perulu<br \/>\ndiplomat \u00c1lvaro de Soto\u2019yu g\u00f6revlendirdi. H\u00fck\u00fcmet ve FlMn aras\u0131nda Meksika\u2019da<br \/>\nimzalanan anla\u015fmada, silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131\u011fa bir son vermek amac\u0131yla bir diyalog<br \/>\ns\u00fcrecinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmas\u0131na karar verildi. Bununla beraber kas\u0131m ay\u0131nda FMln,<br \/>\ng\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6stermek i\u00e7in Silahl\u0131 kuvvetlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 genel bir sald\u0131r\u0131 d\u00fczenledi,<br \/>\nb\u00f6ylece iki taraf da askeri d\u00fc\u00adzeyde e\u015fit bir konumda bulunduklar\u0131 sonucuna<br \/>\nvaracakt\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">1990\u2019\u0131n nisan ay\u0131nda Cenevre\u2019de, genel sekreterin huzurunda<br \/>\nve Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan desteklenen, m\u00fczakere s\u00fcrecinde izlenecek bir<br \/>\ntak\u0131m kurallar\u0131 belirleyen bir anla\u015fman\u0131n imzaland\u0131\u011f\u0131 ve siyasi ve m\u00fczakere<br \/>\nedilmi\u015f bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sa\u011flamak i\u00e7in iki taraf\u0131n da iste\u011finin peki\u015ftirildi\u011fi diyalog<br \/>\ni\u00e7erikli bir toplant\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Siyasi yollarla silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nsonland\u0131rmak, \u00fclkenin demokratikle\u015fmesini te\u015fvik etmek, insan haklar\u0131na<br \/>\ns\u0131n\u0131rs\u0131z bir sayg\u0131 g\u00f6sterilece\u011fini garanti etmek ve el Salvador toplumunu<br \/>\nyeniden bir araya getirmek hedef olarak al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n may\u0131s ay\u0131nda Karakas\u2019ta,<br \/>\nm\u00fczakerelerin genel g\u00fcndeminin ve takvi\u00admin \u015fekillendirildi\u011fi bir toplant\u0131<br \/>\nyap\u0131ld\u0131. S\u00fcre\u00e7 iki evreye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131: birincisinde, silahl\u0131 y\u00fczle\u015fmenin sona<br \/>\nermesini sa\u011flayacak alanlarda siyasi anla\u015fmalar yap\u0131lacakt\u0131  ikincisinde<br \/>\nFlMn\u2019nin, \u00fclkedeki sivil, kurumsal ve siyasi hayata yeniden entegrasyonu i\u00e7in<br \/>\nteminatlar verilecek ve gerekli ko\u015fullar olu\u015fturulacakt\u0131. Temmuz ay\u0131nda, iki<br \/>\ntaraf\u0131n da insan haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterme vaadinde bulundu\u011fu ve ate\u015fkes<br \/>\nyap\u0131lmadan \u00f6nce BM\u2019nin (daha sonra OnUSal \u2013 BM el Salvador G\u00f6zle\u00admci Misyonu)<br \/>\nonay\u0131na y\u00f6nelik bir misyonun yerine getirilme\u00adsinin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc San Jos\u00e9<br \/>\nanla\u015fmas\u0131 (kosta rica) yap\u0131ld\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">1991 y\u0131l\u0131n\u0131n nisan ay\u0131nda Meksika\u2019da (\u015fehir \u2013 Meksika\u2019n\u0131n<br \/>\nba\u015fkenti), arazi kullan\u0131m hakk\u0131na (icar) ili\u015fkin m\u00fczakerelerin tamamland\u0131\u011f\u0131 ve<br \/>\nyarg\u0131, askeri d\u00fczen, se\u00e7im ve insan haklar\u0131 konusunda anayasal reformlar\u0131n<br \/>\ndahil edildi\u011fi bir anla\u015fma sa\u011fland\u0131. 1980\u2019de meydana gelen ciddi \u015fiddet<br \/>\neylemlerinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in G\u00fcven komisyonu kuruldu. Komisyon 22.000\u2019den<br \/>\nfazla \u015fik\u00e2yet ald\u0131. May\u0131s ay\u0131nda, ilk talimat\u0131 San Jos\u00e9 \u0130nsan Haklar\u0131 anla\u015fmalar\u0131n\u0131n<br \/>\nteyit edilmesine daya\u00adnan BM el Salvador G\u00f6zlemci Misyonunun (OnUSal) olu\u015fumu<br \/>\ni\u00e7in G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fcm 693 adl\u0131 belgesi kabul g\u00f6rd\u00fc. Daha sonra<br \/>\ntalimatlar artt\u0131r\u0131lacakt\u0131. Bu mis\u00adyonun \u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6\u011fesi bulunuyordu: bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc<br \/>\ninsan haklar\u0131, di\u011feri askeri ve biri de kolluk kuvvetlerinden olu\u015fan g\u00f6zle\u00admcilerdi.<br \/>\nEyl\u00fcl ay\u0131nda BM genel sekreteri, \u00fclkedeki b\u00fct\u00fcn siyasi g\u00fc\u00e7lerden olu\u015fmu\u015f Bar\u0131\u015f<br \/>\nkonsolidasyonu (cOPaZ) ad\u0131na yeni kurulan Ulusal komisyon taraf\u0131ndan<br \/>\nonaylanacak olan, ate\u015fkes i\u00e7in minimum g\u00fcvenlik teminatlar \u00fczerinde anla\u015fman\u0131n<br \/>\nsa\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir zirvede (New York anla\u015fmas\u0131), New York\u2019ta bir araya gelen<br \/>\ntaraflara do\u011frudan m\u00fcdahale etti. Aral\u0131k ay\u0131nda, New York\u2019ta, BM Genel<br \/>\nMerkezi\u2019nde son m\u00fczakereler yap\u0131ld\u0131 ve ayn\u0131 ay\u0131n 31\u2019inde bir anla\u015fma sa\u011fland\u0131.<\/p>\n<p class=\" \">1992\u2019nin Ocak ay\u0131nda genel af \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve Silahl\u0131 kuvvet\u00adlerin<br \/>\nmodifikasyonuna (bu kirli sava\u015fta yer alan g\u00f6revlilerin ay\u0131klanmas\u0131 ve<br \/>\netkinliklerinin azalt\u0131lmas\u0131), Ulusal Sivil Polis Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n olu\u015fumuna,<br \/>\naskeri istihbarat servislerinin feshe\u00addilmesine, milis organlar\u0131n<br \/>\nla\u011fvedilmesine, yarg\u0131 sisteminde modifikasyona, \u0130nsan Haklar\u0131n\u0131n m\u00fcdafaas\u0131na,<br \/>\nG\u00fcven Komisyonu\u2019nun olu\u015fumuna, se\u00e7im sisteminde modifikasyo\u00adna, FMln\u2019nin siyasi<br \/>\nbir parti haline gelmesine, ekonomik ve toplumsal \u00f6nlemlerin benimsenmesine ve<br \/>\nOnUSal talimatlar\u0131n\u0131n (asker ve Polis B\u00f6l\u00fcm\u00fc) geni\u015fletilmesine yol a\u00e7an<br \/>\ncahapultepec Bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. \u015eubat ay\u0131nda silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar<br \/>\ndurduruldu ve terhis i\u015flemine ba\u015fland\u0131. Aral\u0131k ay\u0131nda FMln siyasi bir parti<br \/>\nolarak yasalla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131 ve ertesi g\u00fcn silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131\u011fa resmi anlamda kesin<br \/>\nolarak son verildi.<\/p>\n<p class=\" \">Anla\u015fman\u0131n sa\u011flanmas\u0131nda belirleyici olan fakt\u00f6rler \u00e7ok<br \/>\n\u00e7e\u015fitliydi: el Salvador halk\u0131n\u0131n bar\u0131\u015f arzusu, sivil haklardaki de\u011fi\u015fiklikler,<br \/>\nSilahl\u0131 kuvvetlerin gayri me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, alt\u0131 d\u00fczenbaz (Cizvit) rahibin<br \/>\n\u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, Fa ve FM\u2019n aras\u0131ndaki askeri ba\u011f, tutumlarda esneklik<br \/>\ng\u00f6sterilmesi, Birle\u015fmi\u015f Milletlerin arabuluculu\u011fu, dost \u00fclkelerin u\u011fra\u015f\u0131<br \/>\n(\u0130spanya, Meksika, Kolombiya ve Venezuela), Katolik kili\u00adsesi ve Ulusal Uzla\u015fma<br \/>\nKomisyonu\u2019nun olumlu rol\u00fc, yeni jeopolitik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm (Sovyet \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun<br \/>\nsona ermesi, Santiarlar\u0131n yenilgisi), son a\u015famada Birle\u015fik Devletlerin bask\u0131s\u0131<br \/>\nve Contadora Grubu\u2019nun etkisi. S\u00fcre\u00e7 sekiz y\u0131l s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Guatemala s\u00fcreci <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Pek \u00e7ok bar\u0131\u015f s\u00fcreci gibi Guatemala bar\u0131\u015f s\u00fcrecinde de ilk<br \/>\nyakla\u015f\u0131mlar\u0131n 1996\u2019da imzalanan anla\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesi uzun y\u0131llar, on y\u0131ldan daha<br \/>\nfazla, alm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6kleri, G\u00fcney Amerika b\u00f6lgesinde demokratik de\u011fi\u015fiklikleri<br \/>\nte\u015fvik etmek ve \u00e7ok k\u0131sa bir zaman i\u00e7inde G\u00fcney Amerika\u2019da bar\u0131\u015f lehine<br \/>\nb\u00f6lgesel bask\u0131 kurmak amac\u0131yla Kolombiya, Panama, Me\u00adksika ve Venezuela\u2019n\u0131n Contadora<br \/>\nGrubu\u2019nu olu\u015fturdu\u011fu 1983\u2019e uzan\u0131r. Contadora, bir d\u0131\u015f fakt\u00f6r\u00fcn m\u00fczakere ve<br \/>\ndiyaloga olanak sa\u011flayan bir ortam olu\u015fturma ad\u0131na nas\u0131l ge\u00adrekli bir ko\u015ful<br \/>\nhaline geldi\u011fine bir \u00f6rnektir, Guatemala\u2019daki bar\u0131\u015fta tam isabet sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131 ama<br \/>\nel Salvador ve Nikaragua\u2019da da bu giri\u015fimin deste\u011fi olmaks\u0131z\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131<br \/>\nolunamazd\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">Dahas\u0131, b\u00f6lgesel bask\u0131, \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra nezake\u00adten<br \/>\n\u00fclkenin i\u00e7 b\u00f6lgelerinde de at\u0131lacak olan ilk ad\u0131mlarla ayn\u0131 zamana rastl\u0131yordu.<br \/>\nGuatemala anla\u015fmazl\u0131k ve askerile\u015ftirmeden \u00e7ok \u00e7ekti ve Guatemalal\u0131 askerlerin,<br \/>\niktidar\u0131 sivillerin eline b\u0131rakma konusunda verdi\u011fi ilk \u00f6rne\u00adkler ancak 1984<br \/>\ny\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti, bu \u00f6rnekler, askeri diktat\u00f6rl\u00fckle ge\u00e7en y\u0131llardan<br \/>\nsonra, uzun s\u00fcredir beklenen demokratik ge\u00e7i\u015fi ba\u015flatan ba\u015fkan Vinicio<br \/>\nCerezo\u2019nun kazand\u0131\u011f\u0131 1985 ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleriyle somutla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Cerezo,<br \/>\n\u00f6zellikle \u0130spanya\u2019da, Guatemala el\u00e7ili\u011finde, UrnG gerillalar\u0131n\u0131n (Guatemala<br \/>\nUlusal Devrimci Birli\u011fi) bir m\u00fczakere s\u00fcrecine ba\u015flamaya e\u011filimleriyle ilgili<br \/>\nilk ke\u015fif \u00fczerine gerillalara ilk yakla\u015f\u0131m g\u00f6steren ki\u015fiydi. O zaman uygun<br \/>\nko\u015fullar bulunmasa da, bu toplant\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 y\u0131llar sonra g\u00f6sterecek bir<br \/>\nolgunla\u015fma s\u00fcrecine girilmesinde belirleyici olmu\u015ftu. Her hal\u00fckarda, ba\u015fkan Cerezo\u2019nun<br \/>\nbu ilk toplant\u0131y\u0131 yapmaya cesareti ya da gele\u00adcek vizyonu olmasayd\u0131,<br \/>\nGuatemala\u2019da bar\u0131\u015f sa\u011flanamazd\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">1986 ve 1987 y\u0131llar\u0131nda \u201cdemokrasi yoluyla bar\u0131\u015f  konu\u00adlu 1.<br \/>\nve 2. esquipulas anla\u015fmalar\u0131yla yeniden b\u00f6lgesel at\u0131l\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu<br \/>\ntoplant\u0131lar\u0131n meyvesi, Guatemala\u2019da, sonraki y\u0131llarda bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131nda ba\u015frol<br \/>\noynayan Ulu\u00adsal Uzla\u015fma Komisyonu\u2019nun kurulmas\u0131yd\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde, Guatemala<br \/>\ndeneyimine damga koyan sosyal ve dini gruplar bar\u0131\u015f lehine meyve veren i\u015fler<br \/>\nyapm\u0131\u015flard\u0131r: \u00e7ok az bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00adcinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir kat\u0131l\u0131m d\u00fczeyinde kendi<br \/>\ntoplumunun kesin deste\u011fi. Bu d\u00f6nemde bir ki\u015finin, dostane giri\u015fimleri UrnG ve<br \/>\naskeriye aras\u0131nda ilk yakla\u015f\u0131mlar\u0131n sergilenme\u00adsine neden olan l\u00fcteriyen D\u00fcnya<br \/>\nFederasyonu eski genel sekreteri, eski l\u00fcteriyen papaz\u0131 Amerikal\u0131 Paul Wee\u2019nin<br \/>\ndeste\u011fi de belirleyici olmu\u015ftur. E\u011fer G\u00fcney Afrika\u2019da Nelson Mandela\u2019n\u0131n<br \/>\nbelirleyici deste\u011fine atfedilen insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00adden bahsedilebiliyorsa, deste\u011fi<br \/>\nolmaks\u0131z\u0131n bu s\u00fcre\u00e7 ba\u015fka bir ritim ve rota izleyece\u011finden Guatemala tarihi de<br \/>\nPaul Wee\u2019ye \u00e7ok \u00f6nemli bir ki\u015filik olarak hakk\u0131n\u0131 vermelidir. Paul Wee, 1989\u2019da<br \/>\nB\u00fcy\u00fck Ulusal Diyalog\u2019un bir araya gelmesine ola\u00adnak sa\u011flayan uygun bir ortam\u0131n<br \/>\nolu\u015fumuna destek vermi\u015ftir. <\/p>\n<p class=\" \">1990\u2019da, UrnG\u2019nin Ulusal Uzla\u015fma Komisyonu\u2019yla (cnr) ilk<br \/>\ntoplant\u0131s\u0131n\u0131 bu \u015fehirde yapt\u0131\u011f\u0131, \u201cOslo \u0130sti\u015fareleri  ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f son derece<br \/>\n\u00f6nemli bir s\u00fcrece girildi, bu da Norve\u00e7\u2019i bar\u0131\u015f diplomasisinde en etkin<br \/>\n\u00fclkelerden biri olarak g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fme, cnr ve UrnG delegeleri<br \/>\naras\u0131nda farkl\u0131 \u00fclkelerde ger\u00e7ekle\u015fen bir dizi toplant\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131<br \/>\nolu\u015fturuyordu: siyasi partilerin mevcut bulundu\u011fu escorial\u2019de (\u0130spanya)<br \/>\ni\u015fletme sekt\u00f6r\u00fcn\u00adden ki\u015filerin mevcut bulundu\u011fu Ottowa\u2019da (kanada)  dini<br \/>\ngruplar\u0131n mevcut bulundu\u011fu Quito\u2019da (ekvator)  sendikalar\u0131n ve halk kesiminden<br \/>\nki\u015filerin mevcut bulundu\u011fu Metepec\u2019te (Meksika) ve son olarak e\u011fitim<br \/>\nkurumlar\u0131ndan, k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerden ve \u00fcniversitelerden gelen baz\u0131 ki\u015filerin<br \/>\nmevcut bulundu\u011fu atlixco\u2019daki (Meksika) toplant\u0131lar. Bu toplant\u0131lar, 1991\u2019de<br \/>\nUrn ve H\u00fck\u00fcmet aras\u0131nda ba\u015flayacak, on iki y\u0131l s\u00fcrecek, arac\u0131s\u0131z m\u00fczakerenin<br \/>\nteme\u00adllerini olu\u015fturuyordu. cerezo\u2019nun halefi ba\u015fkan Serrano, Meksika\u2019da ana<br \/>\nba\u015fl\u0131klar\u0131 sivil toplumun g\u00fc\u00e7lendirilmesi, ordunun rol\u00fc, yerliler, anayasal<br \/>\nreform ve se\u00e7im rejimi, ye\u00adrinden edilmi\u015f n\u00fcfusun iskan\u0131, sosyoekonomik<br \/>\nko\u015fullar ve tar\u0131m reformu olan on bir maddelik m\u00fczakere g\u00fcndemiyle birlikte<br \/>\nnisan ay\u0131nda bir anla\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131na olanak sa\u011flam\u0131\u015f topyekun Bar\u0131\u015f (la<br \/>\nPaz total) i\u00e7in bir giri\u015fimde bulundu. temmuz ay\u0131nda, Quer\u00e9taro\u2019da<br \/>\n(Meksika)\u00fclkenin demokratikle\u015ftirilmesi i\u00e7in gerekli ilkelerin ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, m\u00fc\u00adzakerenin<br \/>\nikinci turu at\u0131ld\u0131. G\u00f6r\u00fclebilece\u011fi \u00fczere, Guatema\u00adla s\u00fcreci bu \u00fclkenin d\u0131\u015f\u0131nda<br \/>\n\u00f6nemli bir geli\u015fme kaydetmi\u015ftir. <\/p>\n<p class=\" \">1993\u2019te, ramiro de le\u00f3n\u2019un ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde,<br \/>\nGuatemala\u2019da kurumsal reformlara ba\u015fland\u0131 ve Ulusal Uzla\u015fma komisyonu i\u015flevini<br \/>\nyitirdi. Bununla birlikte, sivil topluma s\u00f6z hakk\u0131n\u0131n verildi\u011fi sabit bir bar\u0131\u015f<br \/>\nzemini kuruldu ve bu y\u0131l\u0131n sonunda papaz Paul Wee taraf\u0131ndan organize edilen<br \/>\n\u00e7e\u015fitli \u201cek\u00fcmenik (evrensel) toplant\u0131lar  yoluyla UrnG\u2019yle daha resmi<br \/>\nm\u00fczakerelere ba\u015fland\u0131. ertesi y\u0131l Meksika\u2019da m\u00fczakere turlar\u0131 at\u0131ld\u0131 ve 1996<br \/>\nimzalanan nihai anla\u015fmaya kadar s\u00fcren bir dizi turla, M\u00fczakere S\u00fcre\u00adcinin<br \/>\nYeniden Ba\u015flamas\u0131 i\u00e7in taslak anla\u015fmas\u0131yla birlikte BM\u2019nin arabuluculu\u011fu<br \/>\nba\u015flad\u0131. S\u00fcrece diplomatik ve eko\u00adnomik destek veren Kolombiya, Meksika, Norve\u00e7,<br \/>\n\u0130spanya, Birle\u015fik Devletler ve Venezuela taraf\u0131ndan olu\u015fturulan \u201cdost \u00fclkeler<br \/>\nfig\u00fcr\u00fc y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konuldu. Birle\u015fmi\u015f Milletler, onay misyonu 2004\u2019e kadar<br \/>\ns\u00fcrecek olan M\u0131nUGUa\u2019y\u0131 (BM Guatemala Onay Misyonu) kurdu. Mart ay\u0131nda H\u00fck\u00fcmet<br \/>\nve UN aras\u0131nda \u0130nsan Haklar\u0131 \u00fczerine \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz eden k\u00fcresel anla\u015fma<br \/>\nimzaland\u0131, bu anla\u015fman\u0131n ortada ate\u015fkes yokken, yani, d\u00fc\u015fmanl\u0131k hala devam ediyorken<br \/>\nama sava\u015f\u0131 \u201cinsanc\u0131lla\u015ft\u0131rmak  i\u00e7in imzaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak gerekir. nisanda<br \/>\nkurulan ve \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc m\u00fczakerelerde irdelenen asli meselelerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131<br \/>\ni\u00e7eren bir talimatla 1996\u2019ya kadar devam eden Daimi Sivil toplum Meclisinin<br \/>\n(aSc) kurulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki talep ka\u00adbul edildi. Guatemala s\u00fcreci, aSc\u2019yle<br \/>\nbirlikte, m\u00fczakere masas\u0131nda yer bulmas\u0131 i\u00e7in \u201cminimum ortak payda  \u00f6ne\u00adrilerini<br \/>\nbenimsemi\u015f, temsil edilen her bir sosyal sekt\u00f6r i\u00e7in on delege atand\u0131\u011f\u0131ndan<br \/>\n\u00f6zellikle bir i\u015fleyi\u015f \u015femas\u0131 alt\u0131nda m\u00fczakere masas\u0131nda etkili olma ihtimali<br \/>\n\u00e7ok y\u00fcksek sivil toplumlardaki s\u00fcre\u00e7lerden biri oldu\u011fundan dolay\u0131 s\u00fcre\u00e7 ad\u0131na<br \/>\nson derece g\u00fc\u00e7lendirici sivil kat\u0131l\u0131m modeli sunar. <\/p>\n<p class=\" \">Son olarak 1996\u2019da 36 y\u0131ll\u0131k silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131\u011fa son veren<br \/>\nbir bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. k\u0131smen \u00e7ok ihti\u00adras dolu olduklar\u0131nda, k\u0131smense<br \/>\nkaybolduklar\u0131ndan, 1999\u2019da yap\u0131lan bir referandum bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 tas\u00addik<br \/>\netmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r, tamamen riayet edilmemi\u015f 13 anla\u015fma ve 300 taahh\u00fctten<br \/>\nmeydana geliyordu. Bu y\u00fczden Guatemala s\u00fcreci a\u015f\u0131r\u0131 beklentiler i\u00e7erdi\u011fi<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden ele\u015ftirilir, bu a\u015f\u0131r\u0131 beklentiler masada daha az ihtirasl\u0131 ama<br \/>\nger\u00e7ek\u00e7i bir anla\u015fman\u0131n m\u0131 yoksa bunun tam tersinin mi daha iyi oldu\u011fu<br \/>\nkonusunda iki\u00adlem olu\u015fturur. Her hal\u00fckarda, bu anla\u015fma silahl\u0131 \u015fiddete son<br \/>\nvermi\u015ftir ve 2007\u2019de, y\u0131llar sonra, cezas\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 Uluslar aras\u0131 Komisyon\u2019un<br \/>\nkurulmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Kuzey \u0130rlanda s\u00fcreci <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">kuzey \u0130rlanda bar\u0131\u015f s\u00fcreci de on y\u0131ldan fazla s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<br \/>\n\u015fimdiki k\u00f6kleri, sava\u015f yorgunlu\u011fundan, di\u011fer s\u00fcre\u00e7lerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131ndan, bar\u0131\u015f<br \/>\nsa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in ekonomik gereksi\u00adnimden, yeni Birle\u015fik Devletler y\u00f6netiminin<br \/>\ndeste\u011finden ya da n\u00fcfusun muazzam bar\u0131\u015f \u00f6zleminden \u00f6t\u00fcr\u00fc bar\u0131\u015f i\u00e7in \u00e7ok uygun<br \/>\nbir ortam\u0131n bulundu\u011fu seksenli y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131na kadar uzan\u0131r. 1987\u2019de kuzey<br \/>\n\u0130rlanda Sosyal Demokrat ve \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin (SDlP) lideri John Hume ve Britanya<br \/>\nH\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda ilk gizli diyaloglar ger\u00e7ekle\u015fti. Hume on bir y\u0131l son\u00adra<br \/>\nkuzey \u0130rlanda\u2019daki bar\u0131\u015fa katk\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 Nobel Bar\u0131\u015f \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc alacakt\u0131.<br \/>\n1990\u2019da Sinn F\u00e9in liderleriyle (Yaln\u0131z kendimiz) bir ileti\u015fim kanal\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131 ve<br \/>\n1993\u2019\u00fcn aral\u0131k ay\u0131nda Britanya H\u00fck\u00fcmeti, kuzey \u0130rlanda\u2019n\u0131n \u00f6zerklik hakk\u0131n\u0131n ka\u00adbul<br \/>\nedildi\u011fi ve Sinn F\u00e9in\u2019le siyasi diyaloga girilmesinin yan\u0131 s\u0131ra \u0130rlanda<br \/>\nn\u00fcfusuyla yap\u0131lacak bir anla\u015fma olana\u011f\u0131 sa\u011flama taahh\u00fcd\u00fcn\u00fcn verildi\u011fi Downing<br \/>\nStreet Bildirisi\u2019ni yay\u0131nlad\u0131. Bu 1994\u2019te IRA\u2019n\u0131n (\u0130rlanda cumhuriyet Ordusu)<br \/>\n2006\u2019n\u0131n \u015fubat ay\u0131na kadar s\u00fcrecek olan bir ate\u015fkes ilan etmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n2005\u2019in ocak ay\u0131nda y\u00f6netim taraftar\u0131 milis gruplar ate\u015fkes ilan etti ve ayn\u0131<br \/>\ny\u0131l\u0131n kas\u0131m ay\u0131nda Birle\u015fik Devletler ba\u015fkan\u0131 Bill Clinton kuzey \u0130rlanda\u2019y\u0131<br \/>\nziyaret etti, bunun s\u00fcrece b\u00fcy\u00fck h\u0131z kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">1996\u2019n\u0131n haziran ay\u0131nda ilk ba\u015fta Sinn F\u00e9in olmadan, eski<br \/>\nsenat\u00f6r George Mitchell\u2019in arabuluculu\u011fuyla, \u201cyeterli oy birli\u011fi  ilkesiyle<br \/>\ni\u015fleyen, yani, ana partiler kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00adce kararlar\u0131n salt \u00e7o\u011funluk<br \/>\ntaraf\u0131ndan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok partili m\u00fczakerelere ba\u015fland\u0131. karar almak, hem Katolik<br \/>\nMilli\u00adyet\u00e7ilerin hem de Protestan Birlik\u00e7ilerin \u00e7o\u011funlu\u011funun gerekti\u011fi ve \u201cher<br \/>\n\u015fey karar verilene kadar hi\u00e7bir \u015feye karar verilmez , yani, her \u015feyde karara<br \/>\nvar\u0131lana kadar k\u0131smi anla\u015fmalar\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi yoktur ilkesine g\u00f6re m\u00fczakerenin<br \/>\nyap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u201cparalel r\u0131za  diye adland\u0131r\u0131lan \u015feyi de i\u00e7ermektedir. eski senat\u00f6r<br \/>\nGeorge Mitchell\u2019in arabuluculu\u011funda, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde sadece bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ve siyasi<br \/>\nara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131laca\u011f\u0131 \u015fart ko\u015fulmu\u015ftur, bu \u201cMitchell ilkeleri  olarak<br \/>\nadland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu d\u00f6nemde Britanya kuzey \u0130rlanda Bakan\u0131 Mo Moulam, onlar\u0131 bar\u0131\u015f<br \/>\ns\u00fcrecinde yer almaya ikna etmek amac\u0131yla \u0131ra ve Protestan milis gruplara \u00fcye<br \/>\nolan tutuklularla g\u00f6r\u00fc\u015fmek i\u00e7in hapishaneleri ziyaret ederek cesaretini g\u00f6s\u00adterdi.<br \/>\n1997 y\u0131l\u0131nda \u0131ra, Sinn F\u00e9in\u2019in \u00e7ok partili diyaloga yeniden kat\u0131lmas\u0131n\u0131<br \/>\nsa\u011flayan ikinci bir ate\u015fkes ilan etti. en sonunda 1998\u2019in nisan ay\u0131nda, siyasi<br \/>\nreform, kuzey \u0130rlanda kurumlar\u0131n\u0131n reformu, Britanya-\u0130rlanda Bakanlar<br \/>\nKurulu\u2019nun, kuzey-G\u00fcney Bakanlar Kurulu\u2019nun ve \u0130nsan Haklar\u0131 komisyonunun<br \/>\nolu\u015fumunun yer ald\u0131\u011f\u0131 bir bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 ya da Belfast anla\u015fmas\u0131 (\u201ckutsal<br \/>\ncuma  olarak da bilinir) imzaland\u0131. Yedi y\u0131l sonra, 2005\u2019te \u0131ra silahl\u0131<br \/>\nm\u00fccadeleyi terk etti. 2007 y\u0131l\u0131nda Katolikler ve Protestanlar aras\u0131nda ortak<br \/>\nbir H\u00fck\u00fcmet kuruldu ve 2008\u2019de \u0131ra resmi ve nihai olarak da\u011f\u0131ld\u0131. Bu uzla\u015fman\u0131n<br \/>\nmeyve vermesi uzun y\u0131llar alacak ve b\u00fcy\u00fck ihtimalle \u015fu anki nesil bunu g\u00f6reme\u00adyecek<br \/>\nama sald\u0131r\u0131 yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n ilerleme kaydedilebilecek. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>G\u00fcney Afrika s\u00fcreci <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">G\u00fcney Afrika s\u00fcreci k\u0131sa bir zamana yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve ayr\u0131ca<br \/>\nm\u00fcsait bir ortam sonucunda hayat bulmu\u015ftur. Seksenli y\u0131llar\u0131n sonunda G\u00fcney Afrika<br \/>\nidari sorunlar ya\u015f\u0131yordu, \u0131rk ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 politikas\u0131 \u00fczerinde muazzam bir d\u0131\u015f<br \/>\nbask\u0131 vard\u0131, \u00fclke \u00f6nemli bir ekonomik krizin i\u00e7indeydi ve Ber\u00adlin Duvar\u0131\u2019n\u0131n<br \/>\ny\u0131k\u0131lmas\u0131 ve Sovyet \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun \u00e7\u00f6kmesi sonucunda Nelson Mandela\u2019n\u0131n Afrika<br \/>\nUlusal konseyi (anc) d\u0131\u015f deste\u011fi kaybetmi\u015fti. t\u00fcm bu fakt\u00f6rler bir m\u00fczakere<br \/>\nlehine 1989\u2019da bir araya gelmi\u015fti ki g\u00f6reve yeni se\u00e7ilmi\u015f ba\u015fkan De Klerk yeni<br \/>\nreformlar yap\u0131yordu. De Klerk, d\u00fcnyay\u0131 dola\u015fan ve uzla\u015fma ve demokrasiye ge\u00e7i\u015f<br \/>\ni\u00e7in bir yap\u0131 arayan di\u011fer \u00fclkeler i\u00e7in bir idol haline gelen Mandela\u2019yla gizli<br \/>\nm\u00fczakerelere ba\u015flad\u0131. Mandela has\u0131mlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenini ve sayg\u0131s\u0131n\u0131 kazanmak i\u00e7in<br \/>\ns\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 ikna yetene\u011fini kulland\u0131 ve gizli diyaloglar\u0131 resmi m\u00fc\u00adzakerelere<br \/>\n\u00e7evirdi. 1990 y\u0131l\u0131nda, t\u00fcm siyasi olu\u015fumlar\u0131n yasalla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 zamanda<br \/>\nserbest b\u0131rak\u0131ld\u0131 ve ge\u00e7i\u015f d\u00f6\u00adnemine girildi. ertesi y\u0131l\u0131n mart ay\u0131nda<br \/>\nkiliseler, ticari kon\u00ads\u00fcltasyon hareketinin olu\u015fturulma noktas\u0131nda, de\u011fi\u015fimle<br \/>\nbirlikte en g\u00f6zde sekt\u00f6r haline gelen ticaret sekt\u00f6r\u00fc taraf\u0131ndan \u00e7ok iyi<br \/>\nkar\u015f\u0131lanan bir bar\u0131\u015f konferans\u0131 d\u00fczenledi. <\/p>\n<p class=\" \">Sivil kat\u0131l\u0131m arac\u0131, Ulusal Bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 iki tip yap\u0131yla<br \/>\ni\u015flev g\u00f6r\u00fcyordu: (altm\u0131\u015f ki\u015fiden olu\u015fan) Ulusal Bar\u0131\u015f komisyonu ve (yedi<br \/>\nki\u015fiden olu\u015fan) Ulusal Bar\u0131\u015f Sekreterli\u011fi ve b\u00f6lgesel ve yerel yap\u0131lar. Son<br \/>\ns\u00f6ylenenler (siyasi partilerin, i\u015fverenlerin, sendikalar\u0131n, yerel y\u00f6neti\u00admlerin,<br \/>\npolisin, yerel komisyonlar\u0131n ve di\u011fer sekt\u00f6rlerin temsilcilerinin yer ald\u0131\u011f\u0131)<br \/>\non bir b\u00f6lgesel bar\u0131\u015f komisyo\u00adnu, (her bir komisyon olu\u015fumunu yans\u0131tan ve<br \/>\nb\u00f6lgesel komisyonlar\u0131 yan\u0131tlayan) 260 yerel bar\u0131\u015f komisyonu ve <\/p>\n<p class=\" \">15.000 g\u00f6zlemciden olu\u015fuyordu. temelde Guatemala Sivil<br \/>\ntoplum Meclisi\u2019ne benzeyen bu sivil yap\u0131, 1994\u2019te Nelson Mandela\u2019n\u0131n kazand\u0131\u011f\u0131<br \/>\ngenel se\u00e7imler yap\u0131lana ve anayasal Meclis ve 1999\u2019a kadar i\u015flevini s\u00fcrd\u00fcren<br \/>\nUzla\u015fma ve Hakikat Komisyonu\u2019nun temellerini atan ge\u00e7ici bir H\u00fck\u00fcmetin<br \/>\nkurulmas\u0131na kadar \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca m\u00fczakere g\u00fcndeminin konular\u0131n\u0131 ele alm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n1996\u2019n\u0131n aral\u0131k ay\u0131nda, zorluklarla dolu ama \u0131rk ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131<br \/>\nyeni 21. G\u00fcney Afrika\u2019s\u0131n\u0131n temellerini atan yeni anayasa kabul edilmi\u015ftir. Bunlar\u0131n<br \/>\nt\u00fcm\u00fc, bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde, lider karizmas\u0131na sahip, G\u00fcney Afrika mucize\u00adsindeki<br \/>\n\u201cinsan fakt\u00f6r\u00fc , ba\u015fkan Nelson Mandela\u2019n\u0131n cesa\u00adreti sayesindedir ve onun<br \/>\n\u00e7o\u011funlu\u011fa hediyesidir, ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla gelen afla birlikte, tek bir<br \/>\nuzla\u015fma te\u00adcr\u00fcbesini i\u00e7eren kat\u0131l\u0131mc\u0131 modeli d\u00fcnyaya hediye etmi\u015ftir. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Tacikistan s\u00fcreci <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">1992\u2019de, Tacikistan Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131<br \/>\nilan ettikten bir y\u0131l sonra, 50.000 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an i\u00e7 sava\u015f ba\u015flad\u0131.<br \/>\nMay\u0131s ay\u0131nda, \u0130slami gruplar\u0131n ve di\u011fer g\u00fc\u00e7lerin olu\u015fturdu\u011fu gayri resmi bir<br \/>\nkoalis\u00adyon olan Tacik muhalefeti tezah\u00fcr ettikten iki ay son\u00adra iktidar\u0131 ele<br \/>\nge\u00e7irdi. liderli\u011fini Abdullo Nuri\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 Birle\u015fik Tacik Muhalefeti (BtM)<br \/>\naral\u0131k ay\u0131nda yenilgiye u\u011frad\u0131ktan sonra Afganistan\u2019a iltica etti. <\/p>\n<p class=\" \">ayn\u0131 y\u0131l\u0131n eyl\u00fcl ay\u0131nda devlet ba\u015fkan\u0131 Rahmanov\u2019un genel<br \/>\nsekreterli\u011fe yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131yla Birle\u015fmi\u015f Milletlerin ilk ke\u015fif misyonu<br \/>\nger\u00e7ekle\u015fti. kas\u0131m ay\u0131nda, Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler toplulu\u011fundaki (BDt) d\u00f6rt<br \/>\ndevletin, K\u0131rg\u0131zistan, Kazakistan, \u00d6zbekistan ve Rusya\u2019n\u0131n aktif kat\u0131l\u0131m\u0131yla<br \/>\nbirlikte Birle\u015fmi\u015f Milletlerin ikinci ke\u015fif misyonu ger\u00e7ekle\u015fti. nisan ay\u0131nda<br \/>\n\u0130smat Kittani, genel sekreterlik \u00f6zel temsilcisi olarak atand\u0131. 1993\u2019\u00fcn ocak<br \/>\nay\u0131nda, Kittani\u2019nin yerini Ramiro Piriz-Ball\u00f3n ald\u0131. 1993 Mart\u0131nda, sava\u015fta yer<br \/>\nalan yedi farkl\u0131 grubun fertleri Moskova\u2019da ayn\u0131 masaya oturtuldu\u011funda \u201cTacik-aras\u0131<br \/>\ngayri resmi diyalog  ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Diyaloglar 1997\u2019de bir bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131<br \/>\nimzaland\u0131ktan sonra da de\u00advam etti ve olaylar\u0131n gidi\u015fat\u0131nda belir bir etkisi<br \/>\nolmu\u015ftur. 1993\u2019\u00fcn eyl\u00fcl ay\u0131nda BDt\u2019nin Bakanlar Kurulu, Rusya Federasyonu, Kazakistan,<br \/>\nK\u0131rg\u0131zistan ve \u00d6zbekistan bir\u00adliklerinden olu\u015fan ortak bar\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc harekete<br \/>\nge\u00e7irdi. D\u00fc\u015fmanl\u0131klar daha \u015fimdiden hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r derecede azalm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">1994\u2019\u00fcn nisan ay\u0131nda, Moskova\u2019da kapsaml\u0131 bir g\u00fcn\u00addeme sahip<br \/>\n(siyasi anla\u015fma, m\u00fclteciler sorunu ve Devlet konsolidasyonu) ilk m\u00fczakere turu<br \/>\nger\u00e7ekle\u015fti. Haziranda Tahran\u2019da, g\u00f6zlemci olarak aG\u0130t\u2019in (Avrupa G\u00fcvenlik ve<br \/>\n\u0130\u015fbirli\u011fi te\u015fkilat\u0131) kat\u0131l\u0131m\u0131yla ikinci m\u00fczakere tutu at\u0131ld\u0131. eyl\u00fcl ay\u0131nda Tahran\u2019da,<br \/>\nBirle\u015fmi\u015f Milletler heyeti taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ge\u00e7ici bir ate\u015fkesin<br \/>\nimzaland\u0131\u011f\u0131 dan\u0131\u015fma toplant\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bu toplant\u0131da Rus ve Acem bakanlar<br \/>\nBtM\u2019yi ikna etmede \u00f6nemli bir rol oynad\u0131lar. ekimde, g\u00f6zlemci olarak \u0130slam<br \/>\nkonferans\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (\u0130k\u00d6) kat\u0131l\u0131m\u0131yla \u0130slamabad\u2019da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tur g\u00f6r\u00fc\u015fmeler<br \/>\nger\u00e7ekle\u015fti. ate\u015fkesi g\u00f6zetmek i\u00e7in bir ortak komitenin kuruldu\u011fu bir<br \/>\nprotokolle sona gelindi. aral\u0131k ay\u0131nda misyonu, durumu g\u00f6zetmek ve b\u00f6lgesel<br \/>\nbar\u0131\u015f giri\u015fimlerini desteklemek olan Birle\u015fmi\u015f Millet\u00adler Tacikistan G\u00f6zlemci<br \/>\nMisyonu (UnMOt) olu\u015fturuldu. <\/p>\n<p class=\" \">1995\u2019in may\u0131s ay\u0131nda Almat\u0131\u2019da (alma-ata) , tutuklular\u0131n<br \/>\nm\u00fcbadelesi ve m\u00fcltecilerin \u00fclkelerine geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle ilgili bir anla\u015fman\u0131n yer<br \/>\nald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc tur g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131ld\u0131. BtM, H\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan reddedilen bir<br \/>\nge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet \u00f6nerisi sundu. temmuz ve a\u011fustos aylar\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler<br \/>\nheyeti, devlet ba\u015fkan\u0131 Rahmanov ve BtM lideri, Nuri aras\u0131nda \u201ckons\u00fcltasyon<br \/>\nm\u00fczakerelerini  y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in Du\u015fanbe ve kabil aras\u0131nda be\u015f u\u00e7u\u015f yapt\u0131. a\u011fustos<br \/>\nay\u0131nda devlet ba\u015fkan\u0131 Rahmanov ve Nuri, yol haritas\u0131 haline gelen ve<br \/>\nm\u00fczakerelerde \u201ckesintisiz turun  ger\u00e7ekle\u00admesini sa\u011flayan, Tacikistan\u2019da Ulusal<br \/>\nMutabakat ve Bar\u0131\u015f\u2019\u0131n Sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in temel \u0130lkeler Protokol\u00fc\u2019n\u00fc imzalad\u0131.<br \/>\nkas\u0131m ay\u0131nda T\u00fcrkmenistan, A\u015fkabat\u2019ta kesintisiz turun ilk evresi ger\u00e7ekle\u015fti.<br \/>\nMuhalefet temsilcilerinin H\u00fck\u00fcmete ve muha\u00adlif askeri birliklerin Silahl\u0131<br \/>\nkuvvetlere nas\u0131l d\u00e2hil edilece\u011fi ele al\u0131nd\u0131. 1996 temmuzunda T\u00fcrkmenistan\u2019\u0131n A\u015fkabat<br \/>\n\u015fehrinde kesintisiz turun \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc evresi yap\u0131ld\u0131 ve Ramiro Piriz-Ball\u00f3n\u2019un<br \/>\nyerini Birle\u015fmi\u015f Milletler genel sekreterlik temsilcisi, Gerd Meller ald\u0131.<br \/>\naral\u0131k ay\u0131nda Rahmanov ve Nuri Afganistan\u2019da bir araya geldi ve bir ate\u015fkes<br \/>\nyapt\u0131lar. <\/p>\n<p class=\" \">1997\u2019nin ocak ay\u0131nda acem D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Velayati\u2019nin<br \/>\nbelirleyici kat\u0131l\u0131m\u0131yla Tahran\u2019da M\u00fclteciler Protokol\u00fc imzaland\u0131. Ocak ay\u0131ndan<br \/>\nmay\u0131s ay\u0131na kadar tahran, Moskova, Me\u015fhed (\u0130ran) ve Bi\u015fkek\u2019te taraflar\u0131n, Str<br \/>\n(Silahs\u0131zlanma, terhis, Yeniden entegrasyon) y\u00f6ntemleri, Silahl\u0131 kuvvetlere<br \/>\nentegre, \u0130slami kalk\u0131nma Partisi\u2019nin yasalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve BtM temsilcilerinin<br \/>\niktidara %30\u2019luk oranda kat\u0131l\u0131m\u0131 konusunda anla\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131 diyalog turlar\u0131<br \/>\nger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bi\u015fkek turunda, K\u0131rg\u0131zistan de\u00advlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n dostane<br \/>\ngiri\u015fimiyle Siyasi \u0130\u015fler Protokol\u00fc imzaland\u0131. Mart ay\u0131nda, BDt kuvvetlerinin Afganistan\u2019daki<br \/>\nBirle\u015fik Tacik Muhalefeti (BM) birliklerine Birle\u015fmi\u015f Mi\u00adlletler Tacikistan<br \/>\nG\u00f6zlemci Misyonu taraf\u0131ndan g\u00f6zetilen i\u00e7tima alanlar\u0131na kadar e\u015flik etmesine<br \/>\nolanak veren Har\u00adbiye Protokol\u00fc imzaland\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te Rus D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131<br \/>\nPrimakov\u2019un belirleyici katk\u0131s\u0131 bulunuyordu. en sonunda, 27 Haziranda Kremlin\u2019de<br \/>\nGenel Bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. temmuz ay\u0131nda Moskova\u2019da, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 af<br \/>\nkanununun ve g\u00fcnler sonra Parlamento taraf\u0131ndan onaylanan genel af kanunuyla<br \/>\nilgili bir projenin onayland\u0131\u011f\u0131 ilk Ulusal Uzla\u015fma komisyonu toplant\u0131s\u0131<br \/>\nyap\u0131ld\u0131. kas\u0131m ay\u0131nda Viyana\u2019da 96 milyon dolar\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 bir ba\u011f\u0131\u015f<br \/>\nkonferans\u0131 d\u00fczenlendi. <\/p>\n<p class=\" \">G\u00fcvenlik konseyi UnMOt\u2019un talimat\u0131n\u0131 geni\u015fletti ve Ulusal<br \/>\nUzla\u015fma komisyonuyla i\u015fbirli\u011fi yapmas\u0131, Str\u2019yi g\u00f6zetmesi ve ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi boyunca<br \/>\nBirle\u015fmi\u015f Milletler yard\u0131m\u0131n\u0131 koordine etmesi i\u00e7in misyonunu de\u011fi\u015ftirdi.<br \/>\n1999\u2019da olays\u0131z bir bi\u00e7imde se\u00e7imler yap\u0131ld\u0131. Rahmanov tekrar devlet ba\u015fkan\u0131<br \/>\nse\u00e7ildi. Bar\u0131\u015f s\u00fcreci be\u015f y\u0131l s\u00fcrd\u00fc. <\/p>\n<p class=\" \">M\u00fczakerelerin pek \u00e7ok kilit noktas\u0131 vard\u0131: sava\u015f yorgunlu\u011fu<br \/>\nRusya ve \u0130ran\u2019\u0131n bar\u0131\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131 (son turla bu iki \u00fclkedeki \u015fehirlerde<br \/>\nger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir)  T\u00fcrkiye ve Suudi Arabistan\u2019\u0131n Tacik muhalefeti hakk\u0131nda<br \/>\ny\u00f6nlendirici etkisi  Afganistan\u2019da Taliban\u2019\u0131n y\u00fckselmesi (Tacik muhalefetinin<br \/>\narkas\u0131n\u0131 yaslad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenli\u011fi kaybetmesi)  Birle\u015fmi\u015f Mi\u00adlletlerin ve onun Siyasi<br \/>\n\u0130\u015fler Departman\u0131n\u0131n \u00f6nemli rol\u00fc  dost \u00fclkeler taraf\u0131ndan s\u00fcrecin iyi<br \/>\ny\u00f6netilmesi  G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin a\u00e7\u0131k talimat\u0131  d\u00f6rt BDt \u00fclkesiyle<br \/>\n(K\u0131rg\u0131zistan, Kazakistan, \u00d6zbekistan ve Rusya) iyi bir koordinasyon sa\u011flanmas\u0131<br \/>\n\u0130ran, Pakistan, Afganistan ve T\u00fcrkmenistan\u2019\u0131n g\u00f6zlemci olarak kat\u0131l\u0131m\u0131  s\u00fcre\u00e7te<br \/>\nm\u00fcttefik olarak yer alan ve bar\u0131\u015fa garant\u00f6r olan aG\u0130t ve \u0130k\u00d6\u2019n\u00fcn rol\u00fc<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131k ve ate\u015fkesin ihlali devam etmekte iken yap\u0131lan kesintisiz<br \/>\nm\u00fczakereler (m\u00fczakereler sava\u015f stratejisinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyordu)<br \/>\nTacikistan Devlet Ba\u015fkan\u0131 Rahmanov ve yedi durumda kendi delegelerine \u00f6nc\u00fcl\u00fck<br \/>\netmi\u015f Tacik Mu\u00adhalefet lideri Nuri aras\u0131ndaki ki\u015fisel m\u00fcnasebetler  s\u00fcrecin<br \/>\ngizlili\u011fi  her zaman ilk tasar\u0131lar\u0131 haz\u0131rlayan ve vakalar\u0131n %95\u2019inde kabul<br \/>\ng\u00f6ren Birle\u015fmi\u015f Milletler arabulucular\u0131 ve delegelerin ba\u015f\u0131ndaki ki\u015filer<br \/>\naras\u0131ndaki ola\u011fan kons\u00fcl\u00adtasyon format\u0131  ve m\u00fczakerelerin geli\u015fiminde olumlu<br \/>\nbir etkiye sahip \u201cTacik-aras\u0131 gayri resmi diyalogun  olmas\u0131. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Sierra Leone s\u00fcreci <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">1991\u2019de, Foday Sankoh taraf\u0131ndan y\u00f6netilen Devri\u00admci<br \/>\nBirle\u015fik cephe (rUF) taraf\u0131ndan gelecek sene askeri bir darbeyle devrilecek<br \/>\nolan devlet ba\u015fkan\u0131 Momoh\u2019a kar\u015f\u0131 bir isyan ba\u015flat\u0131lmas\u0131yla 75.000 ki\u015finin<br \/>\n\u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7 sava\u015f ba\u015flad\u0131. Y\u00fczba\u015f\u0131 Strasser devlet ba\u015fkan\u0131 oldu ve anla\u015fmazl\u0131k<br \/>\ndevam etti\u011finden rUF yeni taleplerde bulun\u00addu. ekim ay\u0131nda rUF, anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n<br \/>\ndevam etmesinde temel olan elmas madenlerinin kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irdi. <\/p>\n<p class=\" \">1994\u2019te devlet ba\u015fkan\u0131 Strasser, rUF\u2019u H\u00fck\u00fcmetle m\u00fczakere<br \/>\netmeye raz\u0131 etmesi i\u00e7in BM genel sekreterli\u011finin arabuluculu\u011funu istedi. Genel<br \/>\nsekreterlik, rUF\u2019la temas kurmay\u0131 denemek i\u00e7in bir yetkili g\u00f6nderdi ama<br \/>\nba\u015far\u0131l\u0131 olunamad\u0131. Buna cevaben genel sekreterlik Sierra Leone i\u00e7in \u00f6zel<br \/>\ntemsilci olarak, g\u00f6revi rUF\u2019la temas kurmak olan Berhanu Dinka\u2019y\u0131<br \/>\ng\u00f6revlendirdi. 1995\u2019te, BM, ecOWaS (Bat\u0131 Afrika Devletleri ekonomik toplulu\u011fu)<br \/>\nve OUa(Birle\u015fik Afrika \u00d6rg\u00fct\u00fc) bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu i\u00e7in m\u00fczakere etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve<br \/>\nayn\u0131 y\u0131l\u0131n aral\u0131k ay\u0131nda Britanya \u00f6rg\u00fct\u00fc alert International, BM ve rUF<br \/>\naras\u0131nda Abican\u2019da (abid\u00adjan \u2013 Fil Di\u015fi Sahili) bir toplant\u0131 ayarlamaya yard\u0131m<br \/>\netti. 1996 y\u0131l\u0131n\u0131n mart ay\u0131nda Ahmad Tejan Kabbah\u2019\u0131n se\u00e7ildi\u011fi ba\u015fkanl\u0131k<br \/>\nse\u00e7imleri yap\u0131ld\u0131. rUF kat\u0131l\u0131mda bulunmad\u0131 ve anla\u015fmazl\u0131k devam etti ama 25<br \/>\nekimde H\u00fck\u00fcmetin \u00fcst\u00fcn geldi ve rUF bir ate\u015fkes anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131.<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011fa \u00e7\u00f6z\u00fcm aranacak m\u00fczakerelerin yap\u0131lmas\u0131na da karar verildi. Bu<br \/>\nm\u00fczakereler Fildi\u015fi Sahili, Birle\u015fmi\u015f Milletler, OUa ve \u0130ngiliz Uluslar<br \/>\n(Milletler) toplulu\u011funun arabuluculu\u011fuyla ger\u00e7ekle\u015fti. nisan ay\u0131nda, Kabbah ve<br \/>\nSankoh Fildi\u015fi Sahili\u2019nde y\u00fcz y\u00fcze bulu\u015ftu, ate\u015fkes ilan edilmesine ve \u00e7al\u0131\u015fma<br \/>\ngruplar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na karar verdiler. OUa daha aktif bir \u015fekilde m\u00fcdahil<br \/>\nolmaya karar verdi ve \u00f6zel bir temsilci atad\u0131. M\u00fczakereler kas\u0131m ay\u0131nda, ilk<br \/>\nba\u015flarda anla\u015fmazl\u0131\u011fa son veren Abican (abidjan) anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131yla<br \/>\nsonu\u00e7land\u0131. Bu anla\u015fma genel af, rUF\u2019un siyasi bir parti i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcncelerini<br \/>\ndile getirmesini ve bir silahs\u0131zlanma, terhis ve yeniden entegrasyon (Str)<br \/>\ns\u00fcreci sa\u011fl\u0131yordu. Bu anla\u015fma ayr\u0131ca se\u00e7im, yarg\u0131 ve siyasi reform da<br \/>\nsa\u011fl\u0131yordu. 1996\u2019n\u0131n aral\u0131k ay\u0131 ve 1997\u2019nin ocak ay\u0131 aras\u0131nda BM genel<br \/>\nsekreterli\u011fi taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen bir de\u011ferlendirme grubu Sierra Leone\u2019yi<br \/>\nziyaret etti ve 3 Ocakta bahsi ge\u00e7en grup rUF lideriyle bir araya gelmeyi<br \/>\nba\u015fard\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">1997 Mart\u0131nda Sankoh Nijerya\u2019da tutukland\u0131 ve may\u0131s ay\u0131nda<br \/>\nPaul koroma rUF\u2019un yard\u0131m\u0131yla as\u00adkeri darbe yapt\u0131 ve \u00fclkede mevcut olan ecOMOG<br \/>\nbirlikleriyle (askeri G\u00f6zlemci Grubu) \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan Silahl\u0131 kuvvetler<br \/>\nDevrimci Konseyi\u2019ni kurdu. ekim ay\u0131nda Conakry\u2019de g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131ld\u0131 ve<br \/>\nate\u015fkes, ecOMOG teyit mekanizmas\u0131, Str, darbecilere dokunulmazl\u0131k, Sankoh\u2019un<br \/>\ngeri iadesi ve devlet ba\u015fkan\u0131 Kabbah\u2019\u0131n anayasal H\u00fck\u00fcmeti yeniden kurmas\u0131n\u0131<br \/>\nsa\u011flayan bir bar\u0131\u015f plan\u0131 imzaland\u0131. 1998 \u015fubat\u0131nda ecOMOG, rUF ve cunta<br \/>\nordusunun m\u00fc\u015fterek taarruzuna kar\u015f\u0131l\u0131k olarak, cuntan\u0131n sona ermesine ve<br \/>\nFreetown\u2019dan ihra\u00e7 edilmesine yol a\u00e7an bir askeri sald\u0131r\u0131 d\u00fczenledi. Devlet<br \/>\nba\u015fkan\u0131 Kabbah g\u00f6revine geri d\u00f6nd\u00fc ve yeni bir H\u00fck\u00fcmet kurdu. ayr\u0131ca Birle\u015fmi\u015f<br \/>\nMilletler Sierra Leone G\u00f6zlemci Misyonu da kuruldu (UnOMS\u0131l). tutuklanan Foday<br \/>\nSankoh teslim olma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131 ama k\u0131smen Liberya\u2019n\u0131n rUF \u00fcyeleri\u00adne verdi\u011fi<br \/>\ndestek sayesinde m\u00fccadeleler devam etti. <\/p>\n<p class=\" \">1999\u2019da H\u00fck\u00fcmet ve asiler aras\u0131nda yeni m\u00fczakereler yap\u0131ld\u0131.<br \/>\nMay\u0131s\u2019ta Lome anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131 ve H\u00fck\u00fcmet ve rUF aras\u0131nda diyaloga ba\u015fland\u0131.<br \/>\nH\u00fck\u00fcmet genel af s\u00f6z\u00fc vererek Sankoh\u2019u Freetown\u2019dan Lome\u2019ye nakletti. Togo<br \/>\nH\u00fck\u00fcmeti m\u00fczakerelere kolayl\u0131k sa\u011flad\u0131. ate\u015fkes ilan edildi ve sava\u015f<br \/>\ntutuklular\u0131 serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131. anla\u015fmadaki ana \u015fartlar rUF\u2019un siyasi bir<br \/>\npartiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, ulusal birlik i\u00e7erisinde bir H\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131, Sankoh\u2019un<br \/>\nba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na getirilmesi, arabuluculu\u011fun fonksiyonlar\u0131n\u0131 yerine<br \/>\ngetirebil\u00admesi i\u00e7in Se\u00e7kinler ve Dini liderler Meclisi\u2019nin kurulmas\u0131, genel af,<br \/>\nse\u00e7imlerin yap\u0131lmas\u0131, Silahl\u0131 kuvvetlerin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131na ve Str\u2019ye<br \/>\nba\u015flamak, G\u00fcven ve Uzla\u015fma Komisyonu\u2019nun kurulmas\u0131 ve ecOMOG kuvvetlerinin<br \/>\na\u015famal\u0131 olarak geri \u00e7ekilmesiydi. Togo, Birle\u015fmi\u015f Milletler, OUa ve \u0130ngiliz<br \/>\nUluslar toplulu\u011funun bu anla\u015fman\u0131n ga\u00adrant\u00f6rleri olaca\u011f\u0131na karar verildi. ekim<br \/>\nay\u0131nda Sankoh ve koroma Freetown\u2019a geri d\u00f6nd\u00fc ve Lome anla\u015fmalar\u0131n\u0131 ye\u00adrine<br \/>\ngetirmek i\u00e7in UnaMS\u0131l kuruldu (Birle\u015fmi\u015f Milletler Sierra Leone Misyonu). kas\u0131m<br \/>\nay\u0131nda Abuya\u2019da UnaMS\u0131l\u2019e g\u00f6zetme g\u00f6revi sa\u011flayan ve Str\u2019nin acilen yeniden<br \/>\nba\u015flamas\u0131na olanak sa\u011flayan bir ate\u015fkes anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. Bu anla\u015fma rUF<br \/>\ni\u00e7erisinde b\u00f6l\u00fcnmelere neden oldu. <\/p>\n<p class=\" \">2000 y\u0131l\u0131n\u0131n may\u0131s ay\u0131nda rUF taraf\u0131ndan 500 Mavi Bereli (BM<br \/>\nbar\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc askerleri) ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131, bu da \u0130ngiliz askeri m\u00fcdahalesine, rUF\u2019un<br \/>\nda\u011f\u0131lmas\u0131na ve Sankoh\u2019un tutuklanmas\u0131na neden oldu. Bununla birlikte kas\u0131m<br \/>\nay\u0131nda Silahl\u0131 kuvvetlerin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bir Str program\u0131n\u0131n yan\u0131<br \/>\ns\u0131ra UnaMS\u0131l\u2019in g\u00f6zetimin\u00adde bir ate\u015fkesin yap\u0131lmas\u0131 ve rUF taraf\u0131ndan<br \/>\nsilahlar\u0131n teslim edilmesi kararlar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 1. abuja anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131.<br \/>\nM\u00fccadeleler devam etti\u011finden, 2001\u2019de Gine birlikleri taraf\u0131ndan rUF\u2019a kar\u015f\u0131<br \/>\nbir sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlen\u00addi. Bununla birlikte, may\u0131s ay\u0131nda rUF ve H\u00fck\u00fcmet aras\u0131nda<br \/>\nbir Str program\u0131n\u0131n olu\u015fturuldu\u011fu 2. abuja anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. nihayet 2002<br \/>\nOca\u011f\u0131nda i\u00e7 sava\u015fa son verildi. Sankoh hapiste \u00f6ld\u00fc. Bar\u0131\u015f s\u00fcreci, t\u00fcm ini\u015f<br \/>\n\u00e7\u0131k\u0131\u015flar ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klarla birlikte sekiz y\u0131l s\u00fcrd\u00fc. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>G\u00fcney Sudan s\u00fcreci <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 1983\u2019e, G\u00fcney Sudanl\u0131 silahl\u0131<br \/>\nmuhalif grup SPla\u2019n\u0131n, \u00fclkenin SPla taraf\u0131ndan savu\u00adnulan g\u00fcney k\u0131sm\u0131n\u0131n<br \/>\nba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan Sudan Silahl\u0131 Kuvvetleri\u2019ne kar\u015f\u0131 ba\u015f kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131<br \/>\nzamana dayan\u0131r. Bu anla\u015fmazl\u0131k bir milyondan fazla ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep<br \/>\nolmu\u015ftur. \u0130lk ke\u015fifler 1988\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir ve bir y\u0131l sonra H\u00fck\u00fcmet ve<br \/>\nSPla, \u00fclkenin g\u00fcneyinin \u00f6zerkli\u011fi i\u00e7in bir referandum yap\u0131lmas\u0131 ad\u0131na arabulu\u00adcu<br \/>\nbir birim olan \u0131GaD\u2019\u0131n \u0130lkeler Bildirisi\u2019ni imzalad\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">2002\u2019nin temmuz ay\u0131nda \u0131GaD\u2019\u0131n nezaretinde, 2011\u2019de<br \/>\nyap\u0131lacak bir referandumdan \u00f6nce \u00fclkenin g\u00fcneyine \u00f6zerkli\u011fin verildi\u011fi bir<br \/>\nprensip anla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131. ayr\u0131ca Sudan devlet ba\u015fkan\u0131 ve SPla lideri aras\u0131nda<br \/>\nilk arac\u0131s\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015fme de ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oldu. 2002 ve 2004 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kenya\u2019da,<br \/>\nkonularla ilgili geni\u015f bir g\u00fcndem hakk\u0131nda b\u00fcy\u00fck a\u015famalar\u0131n kaydedildi\u011fi<br \/>\n\u00e7e\u015fitli m\u00fczakere turlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu turlar 5 Ocak 2005\u2019te, g\u00fcney ve<br \/>\nkuzeyin ayr\u0131 Silahl\u0131 kuvvetlere sahip olmas\u0131n\u0131, daha ihtilafl\u0131 b\u00f6lge\u00adler i\u00e7in<br \/>\nm\u00fc\u015fterek bir kuvvet olu\u015fturulmas\u0131n\u0131, alt\u0131 y\u0131l s\u00fcren bir otonominin kurulmas\u0131n\u0131,<br \/>\n2011\u2019de \u00f6zerklikle ilgili bir referandum yap\u0131lmas\u0131n\u0131, petrol gelirlerinin e\u015fit<br \/>\nbir \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 ve ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n SPla\u2019ya verilece\u011fi bir<br \/>\nUlusal Birlik H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kesin bir bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131<br \/>\nyap\u0131ld\u0131. ayr\u0131ca, \u00fclkenin g\u00fcneyinde \u0130slam Hukuku\u2019na ba\u015fvurulmayaca\u011f\u0131na ve her<br \/>\nb\u00f6lgenin kendi bayra\u011f\u0131n\u0131 kullanaca\u011f\u0131na karar verildi. S\u00fcre\u00e7, bir bar\u0131\u015f<br \/>\nanla\u015fmas\u0131 imzalanana kadar yedi sene, toplamda ise 13 sene s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Burundi s\u00fcreci <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Burundi\u2019deki anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 1983\u2019e, 300.000<br \/>\nki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc bir \u015fiddet dalgas\u0131n\u0131 tetikleyen olaya, \u00fclkenin ilk Hutu (Ruanda<br \/>\nve Burundi\u2019deki etnik bir grup) devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine dayan\u0131r. Be\u015f<br \/>\ny\u0131l sonras\u0131na kadar, 1998 y\u0131l\u0131nda Tanzanya\u2019da ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu \u00fclkenin devlet<br \/>\nba\u015fkan\u0131 Nyerere ve daha sonra Nelson Mandela taraf\u0131ndan kolayl\u0131k sa\u011flanana<br \/>\nkadar ilk bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ba\u015flamam\u0131\u015ft\u0131r. 2000 y\u0131l\u0131n\u0131n a\u011fustos ay\u0131nda 17<br \/>\nsiyasi partinin ve \u00fclkedeki Hutu \u00f6rg\u00fctlerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kat\u0131l\u0131m<br \/>\ng\u00f6sterdi\u011fi Arusha anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131 ve bu da ilk ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131n\u0131<br \/>\nsa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. 2002 ve 2003 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda di\u011fer iki \u00f6nemli grupla, cnDD-FDD ve<br \/>\nPal\u0131PeHUtU-Fnl\u2019yle anla\u015fmalar imzaland\u0131, b\u00f6ylece geriye sadece tek bir grupla,<br \/>\nlideri Agathon Rwasa\u2019n\u0131n alt\u0131 y\u0131l daha bir bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 imzalamayaca\u011f\u0131<br \/>\nFnl\u2019yle yap\u0131lacak anla\u015fma kalm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">Rwasa\u2019n\u0131n Fnl\u2019siyle yap\u0131lan ilk m\u00fczakereler, sonu\u00e7<br \/>\nal\u0131namamas\u0131na ra\u011fmen, 2002 ve 2004 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Ga\u00adbon, Tanzanya, \u0130svi\u00e7re, Kenya,<br \/>\nHollanda ve G\u00fcney Afrika\u2019da ger\u00e7ekle\u015fti. 2004 y\u0131l\u0131nda bar\u0131\u015f\u0131n ve uzla\u015fman\u0131n<br \/>\nyenide sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6sterilen \u00e7abalara yard\u0131m etme talimat\u0131 alan Birle\u015fmi\u015f<br \/>\nMilletler Burundi Operasyonu (OnUB) kuruldu. Bu talimat, eyl\u00fcl ay\u0131nda G\u00fcney Afrika\u2019yla<br \/>\nberaber arabulucu \u00fclke olan Tanzanya\u2019da Fnl\u2019yle, a\u015fa\u011f\u0131dakilerin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131,<br \/>\nGenel ate\u015fkes anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzaland\u0131\u011f\u0131 y\u0131l olan 2006\u2019ya kadar i\u015flevini<br \/>\ns\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n sebeplerinden biri olarak g\u00f6sterilen etnik sorunun<br \/>\nd\u00fczeltilmesi  Fnl \u00fcye\u00adleri i\u00e7in ko\u015fullu dokunulmazl\u0131k ve Fnl\u2019nin siyasi partiye<br \/>\nd\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi  m\u00fclteci n\u00fcfusun \u00fclkelerine geri d\u00f6nmesi ve yerinden edilmi\u015f<br \/>\nki\u015filerin geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ve g\u00fcvenlik ve savunma g\u00fc\u00e7lerinin tertibinde revizyon.<br \/>\nBahsi ge\u00e7en sene\u00adnin ekim ay\u0131nda, bar\u0131\u015f ve istikrar \u00e7abalar\u0131nda H\u00fck\u00fcmete yard\u0131m<br \/>\netmesi talimat\u0131yla OnUB\u2019un y\u00fck\u00fcn\u00fc hafifleten Birle\u015fmi\u015f Milletler Burundi<br \/>\nentegrasyon B\u00fcrosu kuruldu. <\/p>\n<p class=\" \">nihayet 2008 aral\u0131\u011f\u0131nda, G\u00fcney Afrikal\u0131 arabu\u00adlucu Charles Nqakula\u2019n\u0131n<br \/>\nhuzurunda bir bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131, b\u00f6ylece Fnl\u2019ye 33 mevkiinin verildi\u011fi<br \/>\nsiyasi iktidar payla\u015f\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti ve bu grubun silahs\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131na<br \/>\nba\u015fland\u0131. Bu bar\u0131\u015f s\u00fcreci on iki y\u0131l s\u00fcrd\u00fc. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Endonezya (A\u00e7e) s\u00fcreci <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Endonezya (a\u00e7e) anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 1976 y\u0131l\u0131nda, silahl\u0131 muhalif<br \/>\ngrup GaM (\u00d6zg\u00fcr a\u00e7e Hareketi) a\u00e7e\u2019nin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 talep etti\u011finde ba\u015flad\u0131.<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131k 15.000 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7t\u0131. Merkezi Cenevre\u2019de bulunan,<br \/>\nate\u015fkes Yap\u0131s\u0131 anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131na olanak sa\u011flayan \u0130nsani Diyalog<br \/>\nMerkezi\u2019nin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klarla birlikte ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmeler 2000 y\u0131l\u0131nda<br \/>\nger\u00e7ekle\u015fti. Bununla birlikte iki taraf \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc \u00e7\u00fcnk\u00fc silahl\u0131<br \/>\nfaaliyeti b\u0131rakmak istemiyorlard\u0131. ayr\u0131ca Do\u011fu Timor\u2019un \u00e7ok k\u0131sa bir zaman \u00f6nce<br \/>\nba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131 ve Endonezya ordusunun bir b\u00f6lge daha kaybetmek<br \/>\nistememesi de et\u00adkili olmu\u015ftu. M\u00fczakerelerin ikinci turu 2002 May\u0131s\u0131nda yine Cenevre\u2019de<br \/>\nve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc 2003 May\u0131s\u0131nda Tokyo\u2019da yap\u0131ld\u0131. Bununla birlikte GaM, H\u00fck\u00fcmetin<br \/>\na\u00e7\u0131k bir tav\u0131rla reddetti\u011fi A\u00e7e\u2019nin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda \u0131srar ediyor\u00addu. B\u00f6ylece<br \/>\ns\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan edildi ve tekrar d\u00fc\u015fmanl\u0131k ba\u015flad\u0131. Bu, yine de, 46 y\u0131ld\u0131r<br \/>\nfinansal dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapan bir Finlinin, Juha Christensen\u2019in \u00e7at\u0131\u015fan taraflarla<br \/>\nkesik kesik ileti\u015fim sa\u011flamay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdi ve bu da m\u00fczakerelerin<br \/>\ngelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6nem arz ediyordu. . <\/p>\n<p class=\" \">2004 aral\u0131\u011f\u0131nda, y\u0131k\u0131ma u\u011frayan bu b\u00f6lgede 170.000 ki\u015finin<br \/>\n\u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olan bir tsunami meydana geldi. A\u00e7e b\u00f6lgesini uluslar aras\u0131<br \/>\ntopluma a\u00e7mak zorunda b\u0131rakan bu do\u011fa olay\u0131 durumu tamamen de\u011fi\u015ftirdi ve<br \/>\nm\u00fczakereleri tekrar ba\u015flatmaya olanak sa\u011flayan bir tepki uyand\u0131rd\u0131. 2005<br \/>\nOca\u011f\u0131nda Finlandiya eski devlet ba\u015fkan\u0131 Martti Ahtisaari taraf\u0131ndan y\u00f6netilen<br \/>\nkriz Y\u00f6netimi Giri\u015fimi\u2019nin arabuluculu\u011fuyla ilk yakla\u015f\u0131mlar ger\u00e7ekle\u015fti. Birka\u00e7<br \/>\nay i\u00e7in\u00adde pek \u00e7ok \u00f6nemli olay meydana geldi: iki y\u00f6nl\u00fc ate\u015fkes, s\u00fcrg\u00fcndeki GaM<br \/>\n\u00fcyeleriyle \u0130sve\u00e7\u2019te yap\u0131lan bir toplant\u0131, GaM liderlerinin tutuklanmas\u0131<br \/>\ntalebinin geri \u00e7ekilmesi ve ileri derecede \u00f6zerkli\u011fe uyum sa\u011flamak ad\u0131na<br \/>\nba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ta\u00adlebinden vazge\u00e7tiklerinden GaM\u2019la ilgili kriterin de\u011fi\u015fmesi. Bu<br \/>\nsuretle, \u00f6zel bir otonomi m\u00fczakere edilmeye ba\u015fland\u0131 ve kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131<br \/>\nanla\u015fmaya var\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir zaman s\u0131n\u0131r\u0131 (yaza kadar) koydu. nihayet 2006<br \/>\na\u011fustosunda GaM ve H\u00fck\u00fcmet aras\u0131nda 30 y\u0131ll\u0131k anla\u015fmazl\u0131\u011fa son veren anlay\u0131\u015f<br \/>\nMuht\u0131ras\u0131 imzaland\u0131. anla\u015fma, G\u00fcven ve Uzla\u015fma komisyonunun kurulmas\u0131n\u0131n yan\u0131<br \/>\ns\u0131ra d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n sona ermesi ve GaM\u2019\u0131n silahs\u0131zlanmas\u0131na, askeri ve po\u00adlis<br \/>\nkuvvetlerinin geri \u00e7ekilmesine ve GaM \u00fcyeleri i\u00e7in genel af ve GaM\u2019\u0131n siyasi<br \/>\nkat\u0131l\u0131m\u0131na dayan\u0131yordu. ayn\u0131 y\u0131l\u0131n aral\u0131\u011f\u0131nda GaM\u2019\u0131n aday\u0131 A\u00e7e b\u00f6lge idarecisi<br \/>\nilan edildi. Bar\u0131\u015f s\u00fcreci iki a\u015famas\u0131yla birlikte be\u015f sene s\u00fcrd\u00fc. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Nepal s\u00fcreci <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">anla\u015fmazl\u0131k 1996 y\u0131l\u0131nda, Maocu gerillalar olan ne-pal<br \/>\nkom\u00fcnist Partisi (cPn), Nepal monar\u015fisi kuvvetle\u00adrine kar\u015f\u0131 durdu\u011fu zaman<br \/>\nba\u015flad\u0131. anla\u015fmazl\u0131k 10.000 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7t\u0131. 2002 y\u0131l\u0131nda gizlilik<br \/>\ni\u00e7erisinde ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015fland\u0131 ve ilk iki y\u00f6nl\u00fc ge\u00e7ici ate\u015fkes sa\u011fland\u0131.<br \/>\nertesi y\u0131l, sonu\u00e7 al\u0131namayan resmi g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015fland\u0131. 2005 kas\u0131m\u0131nda cPn Nepal\u2019deki<br \/>\nyedi partiyle ittifak kurdu, b\u00f6ylece BM g\u00f6zetiminde silahs\u0131zlanman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra<br \/>\ndemokrasinin kurulmas\u0131, insan haklar\u0131na sayg\u0131, BM g\u00f6zetiminde serbest se\u00e7im<br \/>\n\u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 gibi konular hakk\u0131nda karar al\u0131nd\u0131. Bir sene sonra, 2006 Haziran\u0131nda<br \/>\nH\u00fck\u00fcmet ve cPn aras\u0131nda bir anla\u015fma yap\u0131ld\u0131 ve kas\u0131m ay\u0131nda on iki y\u0131ll\u0131k<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011fa son veren bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. <\/p>\n<p class=\" \">Bahsi ge\u00e7en anla\u015fma a\u015fa\u011f\u0131daki konular\u0131 i\u00e7ermekteydi: <\/p>\n<ol>\n<li>22 May\u0131s 2006\u2019da H\u00fck\u00fcmet<br \/>\n     ve CPN aras\u0131nda imzalanan ate\u015fkesle ilgili t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra CPN ve yedi<br \/>\n     siyasi parti aras\u0131nda 22 Kas\u0131m 2005\u2019te karara ba\u011flanan 12 maddelik<br \/>\n     anla\u015fman\u0131n uygulanmas\u0131<\/li>\n<li>\u00c7ok partili H\u00fck\u00fcmet<br \/>\n     sistemi taahh\u00fcd\u00fc, medeni \u00f6z\u00adg\u00fcrl\u00fckler, temel haklar, insan haklar\u0131, bas\u0131n<br \/>\n     \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve demokratik de\u011ferler ve normlara ili\u015fkin<br \/>\n     faaliyetleri bar\u0131\u015f yoluyla s\u0131rayla yerine getirmek. <\/li>\n<li>Anayasal Meclis i\u00e7in<br \/>\n     yap\u0131lacak adil se\u00e7imlere g\u00f6zlemcili\u00ad\u011fin yan\u0131 s\u0131ra Silahl\u0131 Kuvvetlerin ve<br \/>\n     iki tarafta da bulunan silahlar\u0131n y\u00f6netimi i\u00e7in Birle\u015fmi\u015f Milletlerin<br \/>\n     yard\u0131m\u0131n\u0131 istemek. <\/li>\n<li>12 maddelik anla\u015fmada,<br \/>\n     ate\u015fkes t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde ve ge\u00e7ici Anayasa tasar\u0131s\u0131nda belirtilen<br \/>\n     taahh\u00fctlere dayanan, 1990 ve 2006 halk hareketiyle kazan\u0131lan demokratik<br \/>\n     haklar\u0131 garanti alt\u0131na almak ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ge\u00e7ici bir H\u00fck\u00fcmet kurmak,<br \/>\n     Anayasal Meclis i\u00e7in se\u00e7im ta\u00adrihini belirlemek ve oybirli\u011fine dayanan<br \/>\n     alternatif bir anla\u015fma yoluyla Maocu halk\u0131n H\u00fck\u00fcmetini ve Kongre\u2019yi<br \/>\n     feshetmek. <\/li>\n<li>Bu konular\u0131n ulusal \u00f6nem<br \/>\n     arz etti\u011finin ve anlay\u0131\u015f \u00e7er\u00e7eve\u00adsinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmeleri gerekti\u011finin karara<br \/>\n     ba\u011flanmas\u0131. <\/li>\n<li>Nepal halk\u0131n\u0131n temel<br \/>\n     haklar\u0131n\u0131n korkudan, tehditlerden ve \u015fiddetten etkilenmemi\u015f yeni bir<br \/>\n     Anayasa olu\u015fturan s\u00fcrecin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131n\u0131 garanti etmek. Se\u00e7imler<br \/>\n     i\u00e7in uluslar aras\u0131 denetim ve g\u00f6zetim talep edilecek. <\/li>\n<li>Devlet, Anayasal Meclis<br \/>\n     se\u00e7imleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u0131n\u0131flar, \u0131rklar, din ve cinsiyetle ilgili<br \/>\n     problemleri \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in ka\u00addemeli bir \u015fekilde yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lacak.<br \/>\n     Demokrasi, bar\u0131\u015f, refah, geli\u015fim, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, \u00fclkenin egemenli\u011fi ve \u00f6z<br \/>\n     sayg\u0131 gibi konulara \u00f6zel ilgiyle birlikte diyalog yoluyla problemleri<br \/>\n     \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in ate\u015fkesi daimi bar\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00adme taahh\u00fcd\u00fc yerine getirilecek.\n     <\/li>\n<\/ol>\n<p class=\" \">2008 y\u0131l\u0131nda Nepal art\u0131k bir monar\u015fi de\u011fildi ve federal de\u00admokratik<br \/>\ncumhuriyete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131yla, H\u00fck\u00fcmet Silahl\u0131 Kuvvetlerini<br \/>\nyeniden yap\u0131land\u0131r\u0131rken Bir\u00adle\u015fmi\u015f Milletler Maocu kuvvetlerin kararg\u00e2h\u0131n\u0131 ve<br \/>\nyeniden entegrasyonunu g\u00f6zetecekti. Bar\u0131\u015f s\u00fcreci d\u00f6rt y\u0131l s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. <\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p align=\"center\" class=\" \" style=\"text-align: center\"><strong>III \u2013 M\u00dcZAKEREYE G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong><span>\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Bu b\u00f6l\u00fcmde, m\u00fczakere ve arabuluculuk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n<br \/>\nkarma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaya yard\u0131mc\u0131 olabilecek \u00e7e\u015fitli tablolar g\u00f6sterilmektedir.<br \/>\nM\u00fczakere yoluyla, m\u00fcdahil taraflar\u0131n herkes bir \u015fey kazans\u0131n ve hi\u00e7 kimse<br \/>\ntamamen kaybe\u00adtmesin diye diyalog yoluyla \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak ve s\u0131f\u0131r<br \/>\ntoplamdan ba\u015fka bir sonuca ula\u015fmak i\u00e7in bir anla\u015fma yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrecin esas\u0131n\u0131 kavramaktay\u0131z. arabuluculuk yoluyla<br \/>\nda, \u00e7at\u0131\u015fan taraflar\u0131n bir m\u00fczakereye ba\u015flamalar\u0131na ve diyalog ve ta\u00adahh\u00fct<br \/>\nyoluyla bir anla\u015fmaya varmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak ad\u0131na \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin<br \/>\nger\u00e7ekle\u015ftirdikleri faaliyetlerin esas\u0131n\u0131 kavramaktay\u0131z. <\/p>\n<p class=\" \">1945\u2019ten 1995\u2019e kadar vuku bulan uluslar aras\u0131 \u015fiddet<br \/>\ni\u00e7erikli anla\u015fmazl\u0131klarda ortaya konan 1.153 m\u00fczakerenin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 inceleyen<br \/>\nbir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, %40,3\u2019\u00fc \u00e7\u0131k\u0131\u015f ola\u00adrak bir anla\u015fma elde etti, %6,7\u2019si bir<br \/>\nate\u015fkes sa\u011flad\u0131 ve %53 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131.<sup>5 <\/sup>Her hal\u00fckarda,<br \/>\nyar\u0131s\u0131 dolu yars\u0131 bo\u015f bardak olay\u0131ndaki gibi, bu istatistik g\u00f6receli ba\u015far\u0131ya<br \/>\nsahip m\u00fczakere \u00f6rnekleriyle ilgili \u00f6nemli bir y\u00fczdeyi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir.<br \/>\nayn\u0131 derecede \u00f6nem arz eden bir veri de, y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e m\u00fczakere edilmi\u015f bir<br \/>\nanla\u015fmayla sona eren i\u00e7 sava\u015f vakalar\u0131n\u0131n artma e\u011filimidir. 1960\u2019larda bu<br \/>\nvakalar %10 civar\u0131ndaysa da, 1990\u2019larda %54\u2019e \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Dahas\u0131, 1970\u2019lerdeki<br \/>\n%65\u2019lik ve 1960\u2019lardaki %80\u2019lik oranlara kar\u015f\u0131n son on y\u0131lda i\u00e7 sava\u015flar\u0131n<br \/>\nsadece %23\u2019\u00fc askeri zaferle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<sup> <\/sup>Arabuluculu\u011fa gelince,<br \/>\n1918 ve 1996 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki 419 uluslar aras\u0131 krizi incelemi\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fmaya<br \/>\ng\u00f6re vakalar\u0131n %30\u2019unda arabuluculuk ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<sup>7 <\/sup>So\u011fuk sava\u015f<br \/>\nsonras\u0131 d\u00f6nemde, \u00f6nceki d\u00f6nemlere g\u00f6re (1945\u2019ten 1962\u2019ye kadar olan iki kutuplu<br \/>\nd\u00f6nemde krizlerin %20 \u2019sinde ve 1963\u2019ten 1989\u2019a kadar olan \u00e7ok merkezli d\u00f6nem\u00adde<br \/>\n%34\u2019\u00fcnde) daha fazla arabuluculuk (%64) yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daha da \u00f6nemlisi,<br \/>\narabuluculuk yap\u0131lan krizlerde daha s\u0131k bir \u015fekilde nihai bir anla\u015fma yap\u0131l\u0131yor<br \/>\n(arabuluculu\u011fun yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 krizlerdeki %27\u2019lik orana kar\u015f\u0131 %62). Dolay\u0131s\u0131yla,<br \/>\ni\u00e7 anla\u015fmazl\u0131klar olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n m\u00fczakereyi her zaman zorla\u015ft\u0131ran bir unsur<br \/>\nolan \u00e7ok say\u0131da akt\u00f6r\u00fcn bulundu\u011fu silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131klarla ilgili olan bir<br \/>\nm\u00fczakere k\u00fclt\u00fcr\u00fcne do\u011fru ilerlemekteyiz. Her hal\u00fckarda veriler \u015funu g\u00f6steriyor<br \/>\nki, ekteki tabloda da g\u00f6sterildi\u011fi gibi, m\u00fczakere\u00adye ba\u015flamak her seferinde<br \/>\ndaha k\u0131sa zaman s\u00fcr\u00fcyor ve her seferinde m\u00fczakereler \u00e7ok daha az bir zaman<br \/>\nal\u0131yor.<\/p>\n<p class=\" \">Neredeyse m\u00fczakerelerin yar\u0131s\u0131 siyasi iktidar payla\u015f\u0131m\u0131yla<br \/>\nalakal\u0131d\u0131r ve buna yak\u0131n bir oran da \u00f6zerklik talepleri ve ki\u00admlik iddialar\u0131yla<br \/>\nili\u015fkilidir. Bu, anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n do\u011fas\u0131nda vard\u0131r ve ger\u00e7ekle\u015ftirilen m\u00fczakere<br \/>\ns\u00fcre\u00e7lerinin temelini olu\u015fturur. Her hal\u00fckarda, ba\u015flang\u0131\u00e7ta, ger\u00e7ek<br \/>\nihtiya\u00e7lar\u0131, (istedi\u011fimiz \u015fey ve neden istedi\u011fimize gelince) en derin ve hatta<br \/>\ngizli arzular\u0131 y\u00fcz\u00fcnden m\u00fcdahil olmu\u015f (istedi\u011fimiz) akt\u00f6rlerin ba\u015flang\u0131\u00e7<br \/>\nkonumlar\u0131n\u0131 belirlemek \u00f6nemlidir, b\u00f6ylece ba\u015flang\u0131\u00e7taki talebi akt\u00f6rlerin<br \/>\nger\u00e7ek \u00e7\u0131karlar\u0131na dayal\u0131 ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcmden ay\u0131rabiliriz. \u00fcstelik bu ihtiya\u00e7lar\u0131<br \/>\nd\u00fcnyaya g\u00f6stererek, m\u00fczakere s\u00fcrecinin kendisi taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f, i\u00e7inde<br \/>\nbulunulan durumu de\u011fi\u015ftirecek yeni ihtimalleri ke\u015ffetmeye bir ad\u0131m daha<br \/>\nyakla\u015f\u0131r\u0131z. Bunu, 2000 y\u0131l\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bir anla\u015fmazl\u0131kta kendi<br \/>\n\u00fcniversitemde ba\u015f\u0131ma gelen bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p class=\" \">\u00dcniversiteli bir grup \u00f6\u011frenci, Siyasal Bilgiler ve Sosyoloji<br \/>\nFak\u00fclte \u2019sinin d\u0131\u015f duvar\u0131na, \u00fcniversite binalar\u0131na y\u00f6nelik pro\u00adtesto ve<br \/>\nele\u015ftiri i\u00e7erikli, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir duvar resmi \u00e7izdi. \u00d6nceden izin al\u0131nmadan<br \/>\nyap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. akademik merciler onu silmek zorundayd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc binalar\u0131n duvarlar\u0131na<br \/>\nresim \u00e7izmeyi yasaklayan bir kural vard\u0131, bu da iki taraf\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 aras\u0131nda<br \/>\nbir anla\u015fmazl\u0131\u011fa yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. \u00d6\u011frencilerin (tama\u00admen \u00f6zg\u00fcr bir \u015fekilde duvar<br \/>\nresmi \u00e7izmek) ve akademik mercilerin (izinsiz fresk \u00e7izmeyi yasaklayan<br \/>\ny\u00f6netmeli\u011fe uy\u00admak) konumundan ya da tutumundan bakarsak, s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en tutumlar\u0131<br \/>\ng\u00f6z ard\u0131 ederek, anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n sebebinin g\u00fcn gibi ortada oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<br \/>\nBununla beraber, e\u011fer iki taraf\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na ba\u011fl\u0131 kal\u0131rsak \u015funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki,<br \/>\n\u00f6\u011frencilerin istedikleri daha \u00e7ok ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve akademik mercilerin amac\u0131<br \/>\nbinalar\u0131nda meydana gelen \u015feylerin kontrol\u00fcn\u00fc elle\u00adrinde tutmak oldu\u011fundan<br \/>\nanla\u015fma sa\u011flamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu vakada, i\u00e7erisinde bulunulan durumu de\u011fi\u015ftirecek<br \/>\nve m\u00fczakere edilmi\u015f \u00e7\u00f6z\u00fcm taraflar aras\u0131nda, \u00f6nceden al\u0131nan izinle birlikte,<br \/>\n\u00f6rne\u011fin, t\u00fcm \u00f6\u011frencilerin kat\u0131l\u0131m g\u00f6sterdi\u011fi bir oylama yoluyla (g\u00f6rselli\u011fi<br \/>\nartt\u0131ran) resimlerin niteli\u011fiyle ilgili bir kriterin getirilmesi, s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en<br \/>\nduvar resimlerine (d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak yap\u0131ls\u0131nlar diye) belli zaman\u0131n verilmesi<br \/>\nve resimlerin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in hareketli duvar panellerinin kurulmas\u0131 gibi yeni<br \/>\n\u015fartlar alt\u0131nda duvar resmi \u00e7izmeye olanak veren ilkeler \u00fczerinde anla\u015fmaya<br \/>\nvar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir tak\u0131m diyalog mekanizmalar\u0131 olu\u015fturmaktan ge\u00e7iyordu.<br \/>\nBu yeni ko\u015fullarla birlikte \u00e7al\u0131\u015farak sadece duvar resimlerine kavu\u015fulmakla<br \/>\nkal\u0131nmayacak ayr\u0131ca \u00f6\u011frenciler ve akademik merciler aras\u0131ndaki ileti\u015fim<br \/>\ngeli\u015fecek, daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6\u011frenci kat\u0131l\u0131m\u0131 olacak ve verilen eser daha yarat\u0131c\u0131<br \/>\nolacakt\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p class=\" \">Silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131klarda da benzer \u015feyler cereyan eder. Pek<br \/>\n\u00e7ok silahl\u0131 grubun g\u00fcndemi, ba\u015fka \u015fekilde ifade edil\u00admesi gereken ger\u00e7ek<br \/>\nihtiya\u00e7lar\u0131 yans\u0131tmad\u0131klar\u0131ndan bazen elde edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan taleplerle<br \/>\ndoludur. Bazen, temelde \u00f6zerklik istendi\u011finde bu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k olur  di\u011ferleri<br \/>\nsayg\u0131, tan\u0131nma ve haysiyet gibi m\u00fczakere etmesi ve tabi ki, \u00fczerinde pazarl\u0131k etmesi<br \/>\n\u00e7ok zor olan manevi unsurlard\u0131r. M\u00fczakere edilebilir olan \u015fey (\u00f6rne\u011fin, dilin<br \/>\ntan\u0131nmas\u0131 ve onun okul m\u00fcfredat\u0131 i\u00e7ine sokulmas\u0131 yoluyla) haysiyetin elde<br \/>\nedildi\u011fi yoldur. <\/p>\n<p class=\" \">temel olarak ki\u015fiyi (person) sorundan (problem) ve s\u00fcre\u00e7ten<br \/>\n(process) ay\u0131ran (3P), bizi \u00f6nceden ayarlanan olumsuz parametrelerden kurtaran<br \/>\nve bizi, meta problem ve meta \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn g\u00f6sterildi\u011fi ekteki tabloda g\u00f6r\u00fclece\u011fi<br \/>\ngibi daha kurnazca hareket etmeye iten \u015fey m\u00fczakere etmektir. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>M\u00fczakerelerdeki krizlerin ba\u015fl\u0131ca sebepleri <\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>\u00c7ok yayg\u0131n olanlar <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Baz\u0131 arabuluculara kar\u015f\u0131 duyulan g\u00fcvensizlik ya da bu<br \/>\narabulucular\u0131n ist\u00adenmemesi e\u015f zamanl\u0131 m\u00fccadelelerin olmas\u0131 Silahl\u0131 gruplarda<br \/>\nihtilaf ve b\u00f6l\u00fcnme kom\u015fu \u00fclkelerle gerilim G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek konularda temel<br \/>\nayr\u0131l\u0131klar (\u00f6n ko\u015fullar) <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Olduk\u00e7a yayg\u0131n olanlar <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">\u00d6nceki anla\u015fmalar\u0131n ihlali ate\u015fkes zaman\u0131 \u015fiddet Bir<br \/>\nkoalisyon H\u00fck\u00fcmeti kurmada zorluklar ter\u00f6rist listeleri \u0130\u00e7 siyaset krizi<br \/>\nate\u015fkes, d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n sona ermesi ya da silahs\u0131zlanman\u0131n \u00f6n \u015fart olarak<br \/>\nsunulmas\u0131 Silahl\u0131 gruplar taraf\u0131ndan genel aff\u0131n \u00f6n ko\u015ful olarak sunulmas\u0131<br \/>\nYabanc\u0131 askeri g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahalesi Silahl\u0131 gruplar\u0131n arac\u0131lar\u0131ndan ya da<br \/>\nliderlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n tutuklanmas\u0131 <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Di\u011fer sebepler <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">ayr\u0131k topluluklar\u0131 uzla\u015ft\u0131rmada zorluklar Bar\u0131\u015f\u0131 koruma<br \/>\nHarek\u00e2t\u0131n\u0131n misyonuna ya da emirlerine duyulan g\u00fcvensizlik Yabanc\u0131 arabulucular<br \/>\nya da devlet m\u00fcdahalesi olmadan do\u011frudan m\u00fczakere ko\u015fulu Bir silahl\u0131 grubun<br \/>\nk\u0131smi terhisi Uluslar aras\u0131 ceza Mahkemesi\u2019nin rol\u00fc hakk\u0131nda anla\u015fmazl\u0131k<br \/>\nSilahl\u0131 grubun tan\u0131nmamas\u0131 ya da bu grubun sava\u015f\u00e7\u0131 stat\u00fcs\u00fc konusunda \u015fart\u0131 M\u00fczakerelerde<br \/>\n\u00f6nemli liderlerin yer almamas\u0131 \u00e7ok uluslu \u015firketlerin davran\u0131\u015f\u0131 Baz\u0131<br \/>\narabulucular\u0131n temsil yetkilerinin tan\u0131nmamas\u0131 Se\u00e7im \u015fartlar\u0131nda ya da se\u00e7im<br \/>\nsonu\u00e7lar\u0131nda hile ya da anla\u015fmazl\u0131k Yeni silahl\u0131 gruplar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131<br \/>\nSiyasi iktidar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 konusunda ayr\u0131l\u0131k Silahl\u0131 muhaliflerin liderlerinin<br \/>\n\u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi ate\u015fkesi g\u00f6zetme misyonundan \u00e7ekilme asli kararlar\u0131n tek tarafl\u0131<br \/>\nal\u0131nmas\u0131 Yarg\u0131 g\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan m\u00fcdahale Bar\u0131\u015f\u0131 koruma Harekat\u0131\u2019n\u0131n hayata<br \/>\nge\u00e7irilmesinde gecikme arabulucular\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131 Silahl\u0131 gruplar ad\u0131na m\u00fczakere<br \/>\neden ki\u015filerin g\u00fcvenliklerinde eksiklik Serbest b\u0131rak\u0131lanlar\u0131n ortadan<br \/>\nkaybolmaya devam etmesi ya da adam ka\u00e7\u0131rma uygulamas\u0131n\u0131n devam\u0131 Uyu\u015fturucu<br \/>\ntrafi\u011fiyle ba\u011flant\u0131s\u0131 bulunan yeni paramiliter yap\u0131lar\u0131n bulunmas\u0131 Silahl\u0131 grubun<br \/>\ng\u00fcc\u00fc hakk\u0131nda anla\u015fmazl\u0131k Siyasi bir grubun isminin ait oldu\u011fu etnik gruba<br \/>\nat\u0131fta bulunup bulunamayaca\u011f\u0131 konusunda anla\u015fmazl\u0131k Silahl\u0131 bir grubun siyasi<br \/>\nbir gruba d\u00f6n\u00fc\u015fmesindeki sorunlar Zorla yerle\u015ftirme G\u00f6zetim misyonlar\u0131n\u0131n<br \/>\nolu\u015fumunda anla\u015fmazl\u0131k Bar\u0131\u015f\u0131 koruma Harekat\u0131\u2019nda kaynak ya da personel<br \/>\neksikli\u011fi.<\/p>\n<p class=\" \"><strong><u>Ter\u00f6rist listesinde yer almalar\u0131na kar\u015f\u0131n silahl\u0131<br \/>\ngruplarla m\u00fczakere <\/u><\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>Bir bar\u0131\u015f s\u00fcrecini ba\u015flatmak ya da peki\u015ftirmek aray\u0131\u015f\u0131yla<br \/>\nsilahl\u0131 gruplarla diyaloglarda ya da m\u00fczakerelerde yer alan ki\u015filerin ve<br \/>\nkurumlar\u0131n i\u015fleyi\u015fi ve durumlar\u0131 \u00fczerine bir rapor <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">akademik olarak \u201csilahl\u0131  olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyen ama hala<br \/>\n\u015fiddetin var oldu\u011fu anla\u015fmazl\u0131klar ve silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n y\u00f6netimi ya da<br \/>\ni\u015fleyi\u015fiyle ilgili uluslar aras\u0131 veriler, <strong>bu tip her d\u00f6rt anla\u015fmazl\u0131ktan<br \/>\n\u00fc\u00e7\u00fcnde ke\u015fif diyaloglar\u0131n\u0131n, resmi m\u00fczakerelerin ya da peki\u015ftirilmi\u015f bar\u0131\u015f<br \/>\ns\u00fcre\u00e7leri\u00adnin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymakta. <\/strong>Bu y\u00fczden mutat norm,<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n ba\u015f akt\u00f6rlerinin (genelde H\u00fck\u00fcmetler ve silahl\u0131 gruplar)<sup>11 <\/sup>do\u011frudan<br \/>\nya da dolayl\u0131 bir \u015fekilde (bu son durumda mesajlar\u0131 iletecek organizasyonlar,<br \/>\nki\u015filer ya da \u201csiyasi kollar\u0131  yoluyla ger\u00e7ekle\u015fir) bir ileti\u015fim kurma yolu<br \/>\naramas\u0131d\u0131r, b\u00f6ylece bu ileti\u015fim, e\u011fer ba\u015far\u0131l\u0131 olursa silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya ya da<br \/>\n\u015fiddete ve silahl\u0131 grubun tasfiyesine bir son verece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir bar\u0131\u015f<br \/>\ns\u00fcrecine olanak verecek bir m\u00fczakere ba\u015flatmay\u0131 sa\u011flar. <\/p>\n<p class=\" \">(resmi ya da gayri resmi) direk temaslar, (resmi ya da gayri<br \/>\nresmi) diyaloglar ve do\u011frudan resmi m\u00fczakereler. Vakalar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011funda<br \/>\n(genellikle ba\u015fka bir \u00fclkeden) yabanc\u0131 arabulucular ve kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar yer<br \/>\nalmaktad\u0131r ki bunlar, s\u0131ras\u0131yla ve her zaman \u00e7at\u0131\u015fan taraflar\u0131n r\u0131zas\u0131yla,<br \/>\n\u015fah\u0131slar, ba\u015fka \u00fclkelerin d\u0131\u015f i\u015fleri, uzmanla\u015fm\u0131\u015f \u00f6rg\u00fctler ya da uluslar aras\u0131<br \/>\nolu\u015fumlar olabilir. \u0130statistiksel veriler ayr\u0131ca yabanc\u0131 bir kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131<br \/>\nbulundu\u011funda nihai anla\u015fmaya varman\u0131n \u00e7ok daha kolay oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. <\/p>\n<p class=\" \">Bir silahl\u0131 grubun Avrupa Birli\u011fi ya da Birle\u015fik Devletlerin<br \/>\n<strong>ter\u00f6rist listelerinde <\/strong>yer almas\u0131 ya da ilgili H\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan tek<br \/>\ntarafl\u0131 olarak ter\u00f6rist ilan edilmi\u015f olmas\u0131, bahsi ge\u00e7en H\u00fck\u00fcmetin bu grupla<br \/>\nm\u00fczakere etmesine bir engel de\u011fildir. nitekim \u00f6rne\u011fin, Kolombiya H\u00fck\u00fcmeti bu \u00fc\u00e7<br \/>\n\u00f6rg\u00fct de ter\u00f6rist listelerinde yer almalar\u0131na kar\u015f\u0131n, Kolombiya Birle\u015fik Me\u015fru<br \/>\nM\u00fcdafaa G\u00fc\u00e7leri (aUc) ve Ulusal kurtulu\u015f Ordusu\u2019yla (eln) m\u00fczakerelere devam<br \/>\netmekte ve Kolombiya Devrimci Silahl\u0131 G\u00fc\u00e7leri\u2019yle (Farc) ilgili olarak ke\u015fif<br \/>\nyollar\u0131 aramaktad\u0131r. Benzer bir \u015fekilde, birka\u00e7 \u00f6rnekten bahsetmek ad\u0131na,<br \/>\nBritanya H\u00fck\u00fcmeti \u0130rlandal\u0131 IRA\u2019yla m\u00fczakereleri s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr  Filipin<br \/>\nH\u00fck\u00fcmeti, Yeni Halk Ordusu\u2019yla (nPl) diyaloglara devam etmektedir  Filistin<br \/>\nUlusal Y\u00f6netimi, Hamas\u2019la ve Sri Lanka H\u00fck\u00fcmeti, Ealam Tamil kurtulu\u015f<br \/>\nkaplanlar\u0131yla (ltte) temaslar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. <\/p>\n<p class=\" \">Son iki y\u0131lda y\u00fcr\u00fct\u00fclen ke\u015fif nitelikli ya da resmi<br \/>\nm\u00fczakerelerde, <strong>H\u00fck\u00fc\u00admet ad\u0131na m\u00fczakere eden ki\u015filer genellikle Devlet\u2019in \u00fcst<br \/>\nd\u00fczey yet\u00adkililerinin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi ekiplerden olu\u015fmaktad\u0131r. <\/strong>Fildi\u015fi<br \/>\nSahilinde, Forces Nouvelles\u2019le (Yeni kuvvetler) yap\u0131lan m\u00fczakerelere devlet<br \/>\nba\u015fkan\u0131 ve ba\u015fbakan \u00f6nderlik yapm\u0131\u015ft\u0131r  Senegal\u2019de, Casamance Demokratik G\u00fc\u00e7ler<br \/>\nHareketi\u2019yle (MFDc) yap\u0131lan m\u00fczakereler \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131 taraf\u0131ndan<br \/>\nger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir  Sudan H\u00fck\u00fcmeti ve Sudan Halk kurtulu\u015f Ordusu (SPla)<br \/>\naras\u0131ndaki, \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce tamamlanan, bar\u0131\u015f s\u00fcrecine, devlet ba\u015fkal\u0131\u011f\u0131<br \/>\nheyetinin \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan y\u00f6n verilmi\u015ftir  Sudan kurtulu\u015f<br \/>\nOrdusu\u2019yla (Sla) Darfur\u2019da yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde m\u00fczakere, Sudan H\u00fck\u00fcmeti Bar\u0131\u015f<br \/>\nKomisyonu\u2019nun sorumlulu\u011fundayd\u0131  Burundi\u2019de Ulusal kurtulu\u015f G\u00fc\u00e7leri\u2019yle (Fnl)<br \/>\nyap\u0131lan g\u00fcncel m\u00fczakere \u00fclkenin devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fundad\u0131r  \u00c7ad\u2019da<br \/>\nBirle\u015fik De\u011fi\u015fim Cephesi\u2019yle (FUc) yap\u0131lan m\u00fczakereler do\u011frudan, \u00fclkede mevcut<br \/>\ndi\u011fer silahl\u0131 gru\u00adplarla yeni m\u00fczakereler ba\u015flatmakla me\u015fgul olan Devlet Bakan\u0131<br \/>\ntaraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr  Kongo Demokratik Cumhuriyeti\u2019nde, Halk Savunmas\u0131<br \/>\nUlusal Kongresi\u2019nin (cnDP) asi g\u00fc\u00e7leriyle yap\u0131lan m\u00fczakerelere Kongo Silahl\u0131<br \/>\nkuvvetleri Genel kurmay Ba\u015fkan\u0131 \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir  Orta Afrika Cumhuriyeti\u2019nde,<br \/>\nBirle\u015fme i\u00e7in Sava\u015fan Demokratik G\u00fc\u00e7ler Birli\u011fi\u2019yle (UFDr) yap\u0131lan m\u00fczakerelere<br \/>\nadalet Bakan\u0131 y\u00f6n vermi\u015ftir  Uganda\u2019da, d\u00fcnyadaki en ac\u0131mas\u0131z gruplardan biri<br \/>\nolan, b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7ocuk asker\u00adlerden olu\u015fan Tanr\u0131\u2019n\u0131n Direni\u015f Ordusu\u2019yla (lRA)<br \/>\n\u015fu anda yap\u0131lmakta olan m\u00fczakereler \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor<br \/>\nMali\u2019de, Demokratik De\u011fi\u015fim \u0130ttifak\u0131\u2019yla yap\u0131lan m\u00fczakereler B\u00f6lge \u0130dare Bakan\u0131<br \/>\ntaraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte  ate\u015fkesin y\u0131llard\u0131r devam etti\u011fi Bat\u0131 Sahra\u2019da, Fas<br \/>\nH\u00fck\u00fcmeti m\u00fczakere heyetinin ba\u015f\u0131nda \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131 ve D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Delege<br \/>\nBakan\u0131 bulunmakta  Angola\u2019da Diyalog i\u00e7in Kabinda Forumu\u2019yla yap\u0131lan m\u00fczake\u00adreler<br \/>\nB\u00f6lge \u0130dare Bakan\u0131 taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekte  Kolombiya\u2019da aUc ve eln\u2019yle<br \/>\nyap\u0131lan m\u00fczakereler, devlet ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan atanan Bar\u0131\u015f Y\u00fcksek komiserinin<br \/>\nsorumlulu\u011fundad\u0131r  Hindistan\u2019da assam Birle\u015fik kurtulu\u015f Cephesi\u2019yle (UlFa)<br \/>\nyap\u0131lan m\u00fczakereler Ba\u015fbakan ve \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131, Nagaland Ulusal Sosyalist<br \/>\nKonseyi\u2019yle (nScM) yap\u0131lan m\u00fczake\u00adreler Birlik, \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri ve Devlet Bakanlar\u0131<br \/>\ntaraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte  yak\u0131n zamanda tamamlanan bir s\u00fcrecin yer ald\u0131\u011f\u0131<br \/>\nNepal\u2019de, Maocu Yeni Halk Ordusu\u2019yla (nPa) h\u00fck\u00fcmet ad\u0131na m\u00fczakere eden ki\u015fi<br \/>\nBa\u015fbakan\u2019d\u0131 ve \u015fu anda Madhesi Janadhikar Forum\u2019la (MJF) yap\u0131lan m\u00fczakereleri<br \/>\nBar\u0131\u015f ve Uzla\u015fma Bakan\u0131 y\u00fcr\u00fctmektedir  Sri Lanka\u2019da ltte\u2019yle m\u00fczakere etmekle<br \/>\ng\u00f6revli H\u00fck\u00fcmet heyetinin ba\u015f\u0131nda Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 Bulunmakta  Filipinlerde Moro<br \/>\n\u0130slami kurtulu\u015f cephesi (M\u0131lF), Yeni Halk Ordusu (nPa) ve Moro Ulusal kurtulu\u015f Cephesi\u2019yle<br \/>\n(MnlF) yap\u0131lan m\u00fczakereler Ba\u015fkanl\u0131k Bar\u0131\u015f komiseri taraf\u0131ndan<br \/>\ny\u00f6nlendirilmekte  son olarak Endonezya\u2019da \u00d6zg\u00fcr A\u00e7e Hareketi\u2019yle (GaM) yak\u0131n<br \/>\nzamanda tamamlanan bar\u0131\u015f s\u00fcrecini, adalet Bakan\u0131\u2019n\u0131n da deste\u011fiyle, do\u011frudan<br \/>\n\u00fclkenin ba\u015fkan vekili y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n<p class=\" \">Silahl\u0131 gruplarla yap\u0131lan bu m\u00fczakerelerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde,<br \/>\nh\u00fck\u00fc\u00admet heyetlerinin yan\u0131 s\u0131ra aralar\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dakilerin de bulundu\u011fu <strong>yabanc\u0131<br \/>\nkolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar <\/strong>da yer alm\u0131\u015ft\u0131r: \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerin devlet ba\u015fkanlar\u0131<br \/>\n(Burkino Faso\u2019nunki Fildi\u015fi Sahili\u2019ndeki anla\u015fmazl\u0131\u011fa, Libya\u2019n\u0131nki \u00c7ad ve Orta Afrika<br \/>\ncumhuriyeti anla\u015fmazl\u0131klar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in  eski devlet ba\u015fkanlar\u0131<br \/>\n(Finlandiya\u2019n\u0131nki Endonezya s\u00fcrecine kolayl\u0131k sa\u011flama ad\u0131na)  ba\u015fkan vekilleri<br \/>\n(Sudan\u2019\u0131nki Uganda\u2019daki anla\u015fmazl\u0131\u011fa)  bakanlar (G\u00fcney Afrika\u2019n\u0131nkiler<br \/>\nBurundi\u2019deki anla\u015fmazl\u0131\u011fa, Ruanda\u2019n\u0131nkiler Kongo Demokratik Cumhuriyeti\u2019ndeki<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011fa, Mozambik\u2019tekiler Uganda\u2019daki anla\u015fmazl\u0131\u011fa, Norve\u00e7\u2019inkiler<br \/>\nFilipinlere)  diplomatlar (Norve\u00e7, \u0130svi\u00e7re, Endonezya, Malezya\u2019n\u0131nkiler vb.)<br \/>\ngiri\u015fimciler (Senegal ve Endonezya\u2019daki anla\u015fmazl\u0131klarda)  yazarlar<br \/>\n(Hindistan\u2019daki pek \u00e7ok anla\u015fmazl\u0131kta)  BM genel sekreterli\u011fi \u00f6zel temsilcileri<br \/>\nya da bireysel temsilciler (Sudan, Kongo Demokratik cumhuriyeti, Sahra,<br \/>\nMyanmar, Kolombiya, Nepal\u2019deki anla\u015fmazl\u0131klarda)  Afrika Birli\u011fi, Avrupa<br \/>\nBirli\u011fi ya da \u0130slam konferans\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fc gibi b\u00f6lgesel olu\u015fumlar\u0131n \u00f6zel temsilci\u00adleri<br \/>\n(Darfur\u2019da, Filipinlerde ve anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu di\u011fer \u00fclkelerde). <\/p>\n<p class=\" \">Pek \u00e7ok olayda, \u00f6zellikle ilk a\u015famalarda, H\u00fck\u00fcmetler aray\u0131\u015f<br \/>\ni\u00e7indedirler ve silahl\u0131 gruplar\u0131n \u201csiyasi kollar\u0131  olarak g\u00f6r\u00fclme, ideolojik<br \/>\nyak\u0131nl\u0131k, baz\u0131 nihai hedeflerin payla\u015f\u0131m\u0131 ya da basit\u00e7e bahsi ge\u00e7en gruplarla<br \/>\nileti\u015fim ya da onlar\u0131 etkileme becerisine sahip olma yoluyla, m\u00fczakere daha<br \/>\nsonra do\u011frudan h\u00fck\u00fcmetin m\u00fczakere heyeti taraf\u0131ndan ele al\u0131ns\u0131n diye yeterince<br \/>\nsa\u011flam ve g\u00fcvenilir diyalog yollar\u0131 a\u00e7mak i\u00e7in <strong>\u201cdostane giri\u015fimlerde  <\/strong>bulunabileceklerinden<br \/>\n<strong>ba\u015flang\u0131\u00e7taki ke\u015fiflerin ve diyaloglar\u0131n \u015fah\u0131slar ve sosyal ya da siyasi<br \/>\nolu\u015fumlar taraf\u0131ndan <\/strong>ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini ka\u00adbul ederler. G\u00f6revinin<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ya da anla\u015fmazl\u0131k i\u00e7inde yer alan \u015fiddeti uzatmak ya da<br \/>\nk\u0131z\u0131\u015ft\u0131rmak de\u011fil bunlara bir son vermek oldu\u011fu bilindi\u011finden bu arac\u0131<br \/>\nfonksiyon asla cezaland\u0131r\u0131lmaz. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>\u0130stisnas\u0131z hi\u00e7bir durumda, ister h\u00fck\u00fcmet heyetinden ister<br \/>\nkolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olsun, ke\u015fif a\u015famalar\u0131na, ilk diyaloglara ya da resmi<br \/>\nm\u00fczakerelere kat\u0131lm\u0131\u015f bahsi ge\u00e7en ki\u015filerden hi\u00e7biri asla silahl\u0131 gruplar ya da<br \/>\n\u00e7ete\u00adlerle i\u015fbirli\u011fiyle ya da yasad\u0131\u015f\u0131 faaliyetlerde bulunmakla su\u00e7lanamaz, tam<br \/>\naksine<\/strong>, bu temaslar, bahsi ge\u00e7en gruplar\u0131n \u015fiddet uygulamas\u0131n\u0131 ve <\/p>\n<p class=\" \">silahlar\u0131 b\u0131rakmas\u0131yla tamamlanacak olan bir m\u00fczakere<br \/>\nba\u015flatmaya olanak sa\u011flayan ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in vazge\u00e7ilmez olarak<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n<p class=\" \">Bu zaruri temaslar, diyaloglar, ke\u015fifler ya da m\u00fczakereler, <strong>Birle\u015fmi\u015f<br \/>\nMilletler G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin \u00e7e\u015fitli \u00e7\u00f6z\u00fcmleri <\/strong>ve \u201cd\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131 sona<br \/>\nerdirmeleri ve ihtilaf i\u00e7inde olduklar\u0131 konuda bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir anla\u015fmay\u0131 m\u00fczakere<br \/>\netmeleri i\u00e7in taraflar\u0131 ikna etmek ad\u0131na diplomatik ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131na<br \/>\nili\u015fkin olarak bahsi ge\u00e7en Organizasyon\u2019un \u201cbar\u0131\u015f sa\u011flama  kavram\u0131na verdi\u011fi<br \/>\ntan\u0131m yoluyla <strong>t\u00fcm \u00fclkelerce ger\u00e7ekle\u015ftirilen diplo\u00admatik uygulamalarla <\/strong>desteklenir.<br \/>\n<em>\u201c\u00d6nleyici faaliyetle ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi gibi, Birle\u015fmi\u015f Milletler sadece<br \/>\n\u00e7at\u0131\u015fan taraflar\u0131n verdi\u011fi karara g\u00f6re de hareket edebilir. Bar\u0131\u015f sa\u011flama,<br \/>\nd\u00fc\u015fmanl\u0131klara son vermek ad\u0131na taraflardan birine kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131,<br \/>\nBirle\u015fmi\u015f Milletler dilinde \u201cbar\u0131\u015f\u0131n uygulanmas\u0131  olarak adland\u0131r\u0131lan eylemi<br \/>\nkapsam\u0131na almaz.  <\/em><sup>13 <\/sup>Yak\u0131n tarihlerde (6 aral\u0131k 2007) Siyasi<br \/>\n\u0130\u015flerden sorumlu Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Sekreter Yard\u0131mc\u0131s\u0131 B. lynn Pascoe,<br \/>\nm\u00fczakerenin olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmazl\u0131klarda m\u00fc\u00adzakerenin ba\u015flamas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak<br \/>\nve m\u00fczakere olanlarda m\u00fczakereyi peki\u015ftirmek i\u00e7in silahl\u0131, bu y\u00fczden illegal,<br \/>\ngruplarla ileti\u015fim kurman\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturdu\u011fu \u00f6nleyici diplomasi<br \/>\n\u00e7abalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme hedefiyle \u015fu anki 220 g\u00f6revliye y\u00fcz ki\u015finin <sup>14 <\/sup>daha<br \/>\neklenece\u011fini duyurdu. <\/p>\n<p class=\" \">Bu y\u00fczden neticede \u015fu s\u00f6ylenebilir ki s<strong>ilahl\u0131<br \/>\n\u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n sonlanmas\u0131na, var olan herhangi bir \u015fiddet t\u00fcr\u00fcn\u00fcn sonlanmas\u0131na ya<br \/>\nda azalmas\u0131na etki edebilme, bahsi ge\u00e7en diyalog yoluyla \u015fiddet i\u00e7eren<br \/>\n\u00e7at\u0131\u015fmalara bir son vermeyi ya da bu ama\u00e7 do\u011frultusunda ilerlemeyi ba\u015farma ye\u00adtisine<br \/>\nminimum d\u00fczeyde sahip olduklar\u0131 s\u00fcrece, yasal stat\u00fcleri her ne olursa olsun,<br \/>\nherhangi bir \u00fclkenin sosyal ya da siyasi t\u00fcm akt\u00f6rlerinin t\u00fcm\u00fcyle diyalog<br \/>\nkurulabilmesi ya da bir araya gelinmesi uluslar aras\u0131 a\u00e7\u0131dan sayg\u0131n ve ola\u011fan<br \/>\nbir uygulamad\u0131r. <\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>Kent diplomasisi ve paralel diplomasi <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Bir m\u00fczakere s\u00fcrecine ba\u015flayan ya da ba\u015flamak isteyen<br \/>\nsilahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, genelde m\u00fczakerenin<br \/>\nortas\u0131ndaym\u0131\u015f\u00e7as\u0131na bir tak\u0131m yakla\u015f\u0131mlarda bulunmak i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131n<br \/>\nke\u015ffiyle ilgili \u00f6nceki evrelerde h\u00fck\u00fcmetle ilgisi olmayan, di\u011fer<br \/>\nfonksiyonlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra fikir \u00fcreterek, tutumlar\u0131 inceleyerek, taraflar\u0131n<br \/>\nistekliliklerindeki samimiyeti teyit ederek ya da m\u00fczakereler kesilmesin diye<br \/>\nakt\u00f6rlere bask\u0131 uygulayarak s\u00fcrece destek vermede \u00e7e\u015fitli roller oynayan<br \/>\nakt\u00f6rler araya girer. <\/p>\n<p class=\" \">resmi diplomasiyle (el\u00e7ilikler ya da uzman ki\u015filer yoluyla<br \/>\nDevlet di\u00adplomasisiyle) birlikte ya da koordineli olmaks\u0131z\u0131n, \u201c<strong>h\u00fck\u00fcmetle<br \/>\nilgisi olmayan akt\u00f6rlerin kendi adlar\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri eylemlere \u201ckent<br \/>\ndiplomasisi  <\/strong>diyoruz. Bu devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rler baz\u0131 sivil toplum<br \/>\n\u00f6rg\u00fctlerinden, akademik, ticari, dini ya da sanat \u00e7evrelerinden ve \u00e7o\u011funlukla<br \/>\nbirbirleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 toplumsal hareketlerin tamam\u0131ndan \u00e7\u0131kabilir.<br \/>\nGenellikle bir m\u00fczakereye ba\u015flamak i\u00e7in uygun \u015fartlar\u0131n sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131<br \/>\ng\u00f6rmek i\u00e7in ilk deneme a\u015famas\u0131 \u00fczerinde yo\u011funla\u015fan g\u00f6revleri s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve<br \/>\nm\u00fczakere g\u00fcndemlerini ve daha \u00f6nce bahsedildi\u011fi \u00fczere bir kez ba\u015flam\u0131\u015f olan<br \/>\ns\u00fcrecin kesilmemesi i\u00e7in tara\u00adflara bask\u0131 uygulamay\u0131 i\u00e7erebilecek \u00f6neriler<br \/>\nsunmaktan ibarettir. Bahsi ge\u00e7en g\u00f6rev gizli ve dikkati \u00e7ekmeyecek \u015fekilde, ya<br \/>\nda ortaya bir \u00f6neri at\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve taraflara bask\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131nda aleni<br \/>\nolmal\u0131d\u0131r. Bununla beraber, e\u011fer g\u00fcvenlerini kazanabilmi\u015flerse taraflar (biri ya<br \/>\nda tamam\u0131) onlara dan\u0131\u015fabilmelerine ra\u011fmen hi\u00e7bir durumda devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rler<br \/>\nresmi m\u00fczakere masas\u0131nda bulunmayacaklard\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Resmi diplomasiye paralel ve ona uygun bi\u00e7imde hareket<br \/>\neden <\/strong>ama belli durumlarda Devletlerin ya da uluslar aras\u0131 veya b\u00f6lgesel olu\u015fumlar\u0131n<br \/>\nr\u0131za g\u00f6stermeyebilece\u011fi faaliyetler ger\u00e7ekle\u015ftiren <strong>kent diplomasisine<br \/>\n\u201cparalel diplomasi  <\/strong>diyoruz. Paralel diplomasi d\u00e2hilinde faaliyetler<br \/>\nger\u00e7ekle\u015ftiren \u015fah\u0131slar ya da merkezler asl\u0131nda, Devletin gelecekteki<br \/>\nfaaliyetlerine bula\u015fmadan risk alabildiklerinden ya da ba\u015flar\u0131na \u201cdert<br \/>\na\u00e7abildiklerinden  H\u00fck\u00fcmetlere g\u00f6re daha avantajl\u0131d\u0131rlar. Genellikle H\u00fck\u00fcmetler<br \/>\nya da silahl\u0131 gruplar uzman kurulu\u015flardan di\u011fer taraf\u0131n haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 ve e\u011fer<br \/>\nm\u00fczakereye ba\u015flanacaksa dayat\u0131lacak talepleri irdelemek i\u00e7in arabulucu gibi<br \/>\nhareket etmelerini isterler. e\u011fer \u015fah\u0131slar ya da merkezler bu i\u015fte ilerleme<br \/>\nkaydederse, daha sonra resmi m\u00fczakere s\u00fcrecinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in resmi diplomasiye<br \/>\nge\u00e7i\u015f hakk\u0131n\u0131 elde etmeleri de ola\u011fand\u0131r. Baz\u0131 durumlarda resmi ve paralel<br \/>\ndiplomasi, bir s\u00fcrecin sorunsuz ilerleyi\u015fini peki\u015ftirmek i\u00e7in g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131yla<br \/>\nuyum i\u00e7inde birlikte hareket eder. Hatta bazen paralel diplomasi i\u00e7erisinde<br \/>\nfaaliyet g\u00f6steren ki\u015filer, \u015fahit ya da dan\u0131\u015fman olarak taraflarca m\u00fczakereye<br \/>\nyard\u0131mc\u0131 olmalar\u0131 i\u00e7in davet edilebilirler. Di\u011fer pek \u00e7ok organizasyonun yan\u0131<br \/>\ns\u0131ra bu tip bir diplomasi uygulayan merkezlerden baz\u0131lar\u0131 \u0130nsani Diyalog<br \/>\nMerkezi, Carter Merkezi, St. Egidio cemaati (iki diplomasi t\u00fcr\u00fcn\u00fc de uygular)<br \/>\nya da Bar\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fc Okulu\u2019dur. <\/p>\n<p class=\" \">Hem paralel diplomasi hem de kent diplomasisi, sonradan bir<br \/>\nbar\u0131\u015f s\u00fcreci haline gelsin diye bir m\u00fczakere s\u00fcreci ba\u015flatmaya yard\u0131m etme<br \/>\nbi\u00e7imidir. Bunu pek \u00e7ok kesim yapabilir ama her zaman yap\u0131lan i\u015fte haz\u0131rl\u0131k,<br \/>\nsa\u011fduyu, tarafs\u0131zl\u0131k, sab\u0131r, m\u00fcsait zaman (harcanan \u00e7abalar ve akt\u00f6rlerin g\u00fcvenini<br \/>\nkazanmak y\u0131llar alabilir) ve itina gereklidir. Son olarak bu diplomatlar\u0131n<br \/>\ni\u015finin \u201clobicilik  ve bir taraf\u0131 \u015fik\u00e2yet i\u015fleriyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131<br \/>\nbelirtilmelidir. Bu y\u00fczden bir organizasyonun ya da \u015fahs\u0131n gerekiyorsa ikisini<br \/>\nbirden de\u011fil, ikisi de gerekli oldu\u011fundan, birini se\u00e7mesi \u015fartt\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Mayer\u2019in d\u00f6rt temel analitik arac\u0131 <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">1 \u2013 anla\u015fmazl\u0131\u011fa m\u00fcdahil olan \u015fah\u0131slar\u0131n <strong>yetkisini ve<br \/>\nilgili iktidar\u0131 <\/strong>anlamak. -kimin neyi, ne zaman, nerede ve nas\u0131l yap\u0131yor ya<br \/>\nda yapm\u0131\u015f oldu\u011funu bilmek. <\/p>\n<p class=\" \">&#8211; De\u011fi\u015fim sinyalleri var m\u0131 ya da olabilir mi? <\/p>\n<p class=\" \">2 \u2013 Her bir taraf\u0131n <strong>duygular\u0131n\u0131n<\/strong> do\u011fas\u0131n\u0131 ve<br \/>\nderinli\u011fini anlamak. -toplumsal olarak kabul edilebilir olanlar nelerdir? ve<br \/>\nhangi ko\u015fullar alt\u0131nda? <\/p>\n<p class=\" \">&#8211; Hangi gruplar duygular\u0131n\u0131 ifade etmede daha becerikli? <\/p>\n<p class=\" \">&#8211; Hangi duygular bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f? <\/p>\n<p class=\" \">3 \u2013 <strong>Anla\u015fmazl\u0131k zeminlerini ya da katmanlar\u0131n\u0131 <\/strong>anlamak<br \/>\nve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flamak nerde m\u00fcmk\u00fcnse o seviyeyi yakalamak (ne<br \/>\nen zoru ne de en kolay\u0131 olan \u201cgiri\u015f seviyesini  \u00f6ng\u00f6rmek). <\/p>\n<p class=\" \">-Sonradan daha karma\u015f\u0131k konulara girmek i\u00e7in g\u00fcven olu\u015fturan<br \/>\nk\u00fc\u00e7\u00fck ilerlemeler sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fmak ad\u0131na en karma\u015f\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015flamamak. <\/p>\n<p class=\" \">-k\u00f6klerin, anla\u015fmazl\u0131k tarihinin, g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131<br \/>\ntabakalara bakmak. <\/p>\n<p class=\" \">4 \u2013 <strong>A\u00e7\u0131k bir ileti\u015fim<\/strong> sa\u011flamak <\/p>\n<p class=\" \"><strong><u>Anla\u015fmazl\u0131klara arabuluculuk yap\u0131l\u0131rken kullan\u0131lan baz\u0131<br \/>\nteknikler <\/u><\/strong><\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>e\u011fer\u2026 olsayd\u0131 ne olurdu?<br \/>\ngibi a\u00e7\u0131k sorular sormak <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>\u201cyani, dedi\u011finiz \u015fey\u2026 d\u0131r<br \/>\nveya \u201ce\u011fer fikrinizi\u2026 olarak \u00f6zetlemek do\u011fru mudur  gibi izah etmek. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 yeniden<br \/>\ntan\u0131mlamak (farkl\u0131 a\u00e7\u0131klama) <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>duygusal anlamda \u0131s\u0131n\u0131n<br \/>\nartmas\u0131na izin vermemek. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>\u00f6fkeyi yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ara<br \/>\nvermek. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>hissedilenleri kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131<br \/>\nolarak fark\u0131na var\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>alg\u0131lananlar\u0131n ifade<br \/>\nedilmesine ve onlar\u0131 arka planda fark etmek. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>\u00e7\u0131karlar\u0131 ve ihtiya\u00e7lar\u0131<br \/>\nsaptamak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>yabanc\u0131 ki\u015filerin<br \/>\ntavsiyelerini ve yard\u0131mlar\u0131n\u0131 kabul etmek. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>\u00e7ok karma\u015f\u0131k oldu\u011funda<br \/>\ng\u00fcndemi b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131rmak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>gruplar ya da uzman alt<br \/>\nkomiteler taraf\u0131ndan yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u00fcrd\u00fcrmek. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>ortak \u00e7\u0131karlar\u0131 saptamak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>olumlu olana dikkat \u00e7ekmek.\n<\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>\u00f6d\u00fcn verilmesi i\u00e7in<br \/>\nkolayl\u0131k sa\u011flamak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>kendi yazarlar\u0131ndan gelen<br \/>\n\u00f6nerileri bir kenara ay\u0131rmak ve onlar\u0131 sunmay\u0131 arabuluculuk yapan ki\u015fiye<br \/>\nb\u0131rakmak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>ge\u00e7mi\u015ften ziyade gelece\u011fe<br \/>\nodaklanmak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>kendilerini kar\u015f\u0131 taraf\u0131n<br \/>\nyerine koymaya davet etmek. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>yeni fikirler \u00fcretmek ve<br \/>\nola\u011fan kavramsal yap\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>yeniden odaklanmak, farkl\u0131<br \/>\nbir a\u00e7\u0131dan bakmak ve yeniden de\u011ferlendirmek (pastay\u0131 b\u00fcy\u00fctmek) <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>hayal g\u00fcc\u00fcne s\u0131n\u0131r<br \/>\nkoymaks\u0131z\u0131n \u201cfikir ya\u011fmurunu  te\u015fvik etmek. <\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p class=\" \"><strong>Ka\u015fif <\/strong>Bir m\u00fczakereye ba\u015flamak i\u00e7in taraflar\u0131n haz\u0131r<br \/>\nolup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 irdeler. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Toplant\u0131 orga-<\/strong>taraflara alenen m\u00fczakereye girme ve<br \/>\ng\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flama <strong>nizat\u00f6r\u00fc <\/strong>\u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapar. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Birle\u015ftirici <\/strong>Bir m\u00fczakere s\u00fcrecinin ba\u015flamas\u0131ndan<br \/>\n\u00f6nce b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f gruplar\u0131 bir araya getirir. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>E\u011fitmen <\/strong>Daha iyi bir m\u00fczakere yapmak ad\u0131na taraflar\u0131n<br \/>\nbirbirine daha e\u015fit bir konumda bulunmas\u0131 i\u00e7in taraflardan birinin becerilerini<br \/>\ngeli\u015ftirir. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Fikir \u00dcreticisi <\/strong>taraflara yeni bilgiler, fikirler,<br \/>\nteoriler ve se\u00e7enekler sunar. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Garant\u00f6r <\/strong>taraflara, arabuluculuk s\u00fcrecine girerek<br \/>\na\u015f\u0131r\u0131 bedeller \u00f6de\u00admek zorunda kalmayacaklar\u0131 teminat\u0131n\u0131 verir. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 <\/strong>S\u00fcrecin g\u00f6r\u00fcnen<\/p>\n<p class=\" \"><strong>Te\u015fvik eden <\/strong>M\u00fczakerelerin uygun bir \u015fekilde<br \/>\nilerlemesi i\u00e7in te\u015fvik niteli\u011finde maddi manevi olanaklar sunar. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Teyit eden <\/strong>taraflara, anla\u015fmaya tamamen riayet<br \/>\netmeleri gerekti\u011fini hat\u0131rlat\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 <\/strong>G\u00f6revi uzun s\u00fcrelidir ve genellikle<br \/>\nd\u00fc\u015fmanlar\u0131n aras\u0131nda olu\u015fan olumsuz imajlar\u0131, kli\u015feleri ve davran\u0131\u015flar\u0131<br \/>\nd\u00fczeltir. <\/p>\n<p class=\" \">Christopher Mitchell\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Anla\u015fmazl\u0131klarda g\u00f6rev alan arabulucular i\u00e7in ipu\u00e7lar\u0131 <\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>Kiminle <\/strong><\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>\u0130nsanlar\u0131n, bar\u0131\u015f temini<br \/>\ns\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131l\u0131m\u0131 elzemdir. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>S\u0131n\u0131rlar\u0131 ge\u00e7ebilen ve<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n akt\u00f6rleriyle do\u011frudan ili\u015fkisi olan devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlerden<br \/>\nyararlanmak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>Her zaman kad\u0131nlar\u0131n<br \/>\ng\u00f6r\u00fc\u015flerini kapsama almak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>Diasporalar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini<br \/>\nkapsama almak. <\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p class=\" \"><strong>Nerede <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">\u2022 Devlet ve kurumsal yap\u0131lar\u0131n \u00f6tesinde hareket etmek ve<br \/>\ninceleme yapmak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>Hem yerel hem de uluslar<br \/>\naras\u0131 d\u00fczeyde etkile\u015fim i\u00e7inde olmak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n topluluk<br \/>\nd\u00fczeyindeki etkisini hesaplamak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>\u0130leti\u015fim ve diyalog i\u00e7in<br \/>\nalan yaratmak. <\/p>\n<p class=\" \">\u2022 <span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>Bar\u0131\u015f<br \/>\nolu\u015fumunu insani projelere ve geli\u015ftirme projelerine entegre etmek. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Nas\u0131l <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">\u2022 <span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>Ger\u00e7ek\u00e7i<br \/>\nolmak ve kendimizi kand\u0131rmamak. Pragmatik (faydac\u0131) olunmal\u0131d\u0131r ve arzular\u0131m\u0131z<br \/>\nve ger\u00e7ek ihtimaller aras\u0131ndaki mesafe kadar s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131n da fark\u0131na varmak. <\/p>\n<p class=\" \">\u2022 <span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>Bir<br \/>\nki\u015finin oynayabilece\u011fi, ya da oynayamayaca\u011f\u0131, rolle ilgili kendimizi kand\u0131rmamak.\n<\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc olmak,<br \/>\nbilmedi\u011fimizde sormak ve bunun kolektif bir \u00e7al\u0131\u015fma oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a anlamak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>ele\u015ftirilere, \u00f6nerilere ve<br \/>\ndi\u011ferlerinin yard\u0131mlar\u0131na a\u00e7\u0131k olmak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>cesur, yarat\u0131c\u0131, m\u00fc\u015ffik ve<br \/>\nadil olmak. <\/p>\n<p class=\" \">Devletlerin egemenli\u011finin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131<br \/>\nkoru\u00admak ve devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlerle do\u011frudan ili\u015fkimizin olmas\u0131 aras\u0131nda denge<br \/>\nsa\u011flamak. <\/p>\n<p class=\" \">\u2022 <span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>kendilerini<br \/>\ninsan haklar\u0131na adam\u0131\u015f ki\u015filerin rolleri ve stratejileriyle kendilerini<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne adam\u0131\u015f ki\u015filerin rolleri ve stra\u00adtejileri aras\u0131nda \u00e7o\u011fu<br \/>\nkez bir gerilim olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek. <\/p>\n<p class=\" \">\u2022 <span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>anla\u015fmazl\u0131k<br \/>\nsonras\u0131 a\u015famada yer alan zorluklar\u0131 ve riskleri hafife almamak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>Bunu, risk olu\u015fturabilecek<br \/>\nbir i\u015f olarak addetmek ve kabul etmeye haz\u0131r oldu\u011fumuz d\u00fczeyi <span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>belirlemek. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>Bir g\u00f6revin ne kadar zaman<br \/>\nalaca\u011f\u0131n\u0131 tam olarak hesaplamak ve s\u00fcreleri k\u0131saltmaya \u00e7al\u0131\u015fmamak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>Di\u011ferlerinde yanl\u0131\u015f<br \/>\nbeklentiler olu\u015fturmamak. <\/p>\n<p class=\" \" style=\"margin-left: 0cm text-indent: 0cm\"><span><span>\u2022<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<br \/>\n<\/span><\/span><\/span>Dinlemek, dinlemek,<br \/>\ndinlemek. <\/p>\n<p class=\" \">\u2022 <span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>Geleneklere<br \/>\nve pop\u00fcler g\u00f6r\u00fc\u015flere sayg\u0131 duyarak ortamdan bir \u015feyler \u00f6\u011frenmek. <\/p>\n<p class=\" \">\u2022 <span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>\u0130nsanlarla<br \/>\nbolca \u00e7ay, kahve i\u00e7mek, her zaman gerekli olacak. <\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p class=\" \">K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n<p class=\" \">www.navendalekolin.com &#8211; www.lekolin.org &#8211; www.lekolin.net \u2013<br \/>\nwww.lekolin.info<\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p>  0<\/p>\n<p>  21<\/p>\n<p>  TR<br \/>\n  ZH-TW<\/p>\n<p>\t  :&#8221; &#8221; <\/p>\n<p>\t :&#8221;&#8221; <\/p>\n<p>\t &#8221; &#8220;,&#8221;serif&#8221;<br \/>\n\t :ZH-TW  <\/p>\n<p>\t<!-- parveke begin --><\/p>\n<div>\n<div class=\"sharethis-inline-share-buttons\"><\/div>\n<p><!-- parveke END -->\n<\/div><\/div>\n<p>\u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><b>\u201cBir bar\u0131\u015f s\u00fcreci, hem \u015fiddete son verebilecek bir anla\u015fma sa\u011flamak, hem de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin arabuluculu\u011funun gerekebilece\u011fi m\u00fczakereler<\/b><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4281,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[32,31,36,33,30,35,34],"class_list":["post-4280","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arastirmalar","tag-arastirma","tag-kurdi","tag-kurdish","tag-kurdistan","tag-lekolin","tag-turkish","tag-turkiye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4280"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4280\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4281"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}