\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/2892-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
\u00a0
Savunmam\u0131n temel tezi, Avrupa uygarl\u0131k sisteminin, geleneksel hegemonik sistemlerin kapitalizm temelinde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011fram\u0131\u015f devam\u0131 niteli\u011finde oldu\u011funa ili\u015fkindir. Mezopotamya k\u00f6kenli be\u015f bin y\u0131ll\u0131k merkez\u00ee uygarl\u0131k sisteminin son be\u015f y\u00fcz y\u0131l\u0131, Avrupa co\u011frafyas\u0131na dayal\u0131 baz\u0131 \u00f6nc\u00fc g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan kurtulu\u015f ve sald\u0131r\u0131 stratejisi temelinde yeni bir d\u00fcnya-sisteme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Uygarl\u0131k sistemlerinin hepsinde ge\u00e7erli olan temel \u00f6zellikler Avrupa modernitesi i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Birincisi, rekabet ve hegemonya ikincisi, merkez-\u00e7evre \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, konjonkt\u00fcrel ve yap\u0131sal bunal\u0131m s\u00fcreleridir. Yine her uygarl\u0131k sisteminde i\u00e7erilmi\u015f olarak ya\u015fayan hegemonik g\u00fc\u00e7lerle demokratik-e\u015fitlik\u00e7i g\u00fc\u00e7ler Avrupa modernitesi i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Temel \u00e7eli\u015fki bu iki g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda olup, her g\u00fcc\u00fcn kendi i\u00e7inde de tali \u00e7eli\u015fkileri tarih boyunca var olagelmi\u015ftir. Aralar\u0131ndaki m\u00fccadeleden genellikle hegemonik g\u00fc\u00e7ler ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kapitalizm ilk defa Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131nda (modernitesinde) d\u00fcnya-sistem haline gelmi\u015ftir. Bu g\u00fcce ticaret, finans ve sanayi \u00fczerine tekel kurarak, ulus-devlet tarz\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctleyerek ve end\u00fcstriyalizmi s\u00fcreklile\u015ftirerek eri\u015fmi\u015ftir. Merkez\u00ee uygarl\u0131k olabilmeyi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Ortado\u011fu\u2019dan ikame ederek, tali d\u00fczeyde de \u00c7in, Hindistan, Amerika ve Afrika\u2019y\u0131 s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirerek ve ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131larak ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa modernitesinin dayand\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7l\u00fc sacaya\u011f\u0131, varl\u0131k nedeni olduklar\u0131 toplumsal sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zme yeteneklerini iyice kaybetmi\u015ftir. <\/p>\n
Modernitenin esas dayana\u011f\u0131 olan kapitalizmin kendisi kriz nedenidir. Azami k\u00e2r kanununu esas ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, toplum ve \u00e7evrenin temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve ekolojisini g\u00f6z ard\u0131 ederek i\u015fledi\u011finden hi\u00e7bir zaman krizden kurtulamaz. A\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim ve k\u0131tl\u0131k hep i\u00e7 i\u00e7edir. Modernitede ulus-devlet olarak yeniden \u015fekillenen iktidar, kendisini toplum aleyhine azami \u00e7o\u011faltmay\u0131 fa\u015fizme kadar t\u0131rmand\u0131rarak, sistemi s\u00fcreklilik kazanan bir i\u00e7 ve d\u0131\u015f sava\u015f rejimine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. <\/p>\n
S\u00fcrekli kriz hali ancak s\u00fcrekli sava\u015f haliyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir. Avrupa modernitesinin ba\u011fr\u0131nda geli\u015ftirilen sanayi devrimi, sadece ilk iki sacaya\u011f\u0131n\u0131 besleyerek krizin daha derinlik ve yo\u011funluk kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Mah\u015ferin \u00fc\u00e7 atl\u0131s\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015fan sistem, do\u011fu\u015funda filozof Hobbes taraf\u0131ndan dillendirilen \u201c\u0130nsan insan\u0131n kurdudur yarg\u0131s\u0131na yol a\u00e7t\u0131. \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f s\u00fcrecinde ise birilerinin kurdu olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, kendi yavrular\u0131n\u0131 yemekten ba\u015fka \u00e7aresi kalmayan kurtlar haline geldi. Ahl\u00e2k\u00ee ve politik toplum ile \u00e7evrenin t\u00fcketili\u015fi ancak b\u00f6yle yorumlanabilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz finans kapital krizi, modernitenin yap\u0131sal krizinin en belirgin y\u00fczeye vurmu\u015f halidir. ABD kaynakl\u0131 olmas\u0131, ba\u015fta AB olmak \u00fczere her alanda h\u0131zla k\u00fcreselle\u015fmesi, modernitenin d\u00fcnya-sistem olmay\u0131 tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlar. <\/p>\n
D\u00fcnya-sistemde ya\u015fanan sadece finans krizi de\u011fildir kapitalizmin yap\u0131sal krizinden daha fazlas\u0131n\u0131 ifade eder. S\u00f6z konusu olan be\u015f bin y\u0131ll\u0131k uygarl\u0131k krizidir. Finans alan\u0131nda yans\u0131mas\u0131, nas\u0131l toplumsal ger\u00e7eklerden kopmu\u015f ve anlam\u0131n\u0131 yitirmi\u015f bir sanal d\u00fcnyan\u0131n olu\u015ftu\u011funu g\u00f6sterir. Tarihin hi\u00e7bir d\u00f6neminde sanal k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f bir soygun sistemi bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckte (600 trilyon Dolar tahmin ediliyor) in\u015fa edilmemi\u015ftir. Bu ger\u00e7eklik ancak uygarl\u0131k sisteminin tarihsel ve g\u00fcncel b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ortam\u0131nda olu\u015fabilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz krizinde \u00f6zg\u00fcn olan \u00fc\u00e7 katmanl\u0131 yap\u0131s\u0131d\u0131r. Genelde be\u015f bin y\u0131ll\u0131k merkez\u00ee uygarl\u0131k ile \u00f6zelde be\u015f y\u00fcz y\u0131ll\u0131k kapitalist uygarl\u0131k, konjonkt\u00fcrel olan finansal kriz somutunda i\u00e7 i\u00e7e ve yap\u0131sal olarak ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu kriz somutunda baz\u0131 g\u00fc\u00e7lerin durumu \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir:<\/p>\n
a- Amerika Birle\u015fik Devletleri: ABD, sistemin hegemonik g\u00fcc\u00fc olarak, yap\u0131sal krizden kendini restore etmi\u015f olarak \u00e7\u0131kma yetene\u011fini g\u00f6sterebilecektir. Ama bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f kendisini hi\u00e7bir zaman 20. y\u00fczy\u0131ldaki hegemonik g\u00fcc\u00fcne eri\u015ftiremeyecektir. Hegemonyas\u0131n\u0131 ba\u015fta AB ve Japonya olmak \u00fczere daha fazla g\u00fc\u00e7le eskisinden daha fazla oranda payla\u015farak s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. ABD hegemonyas\u0131 sadece Britanya \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun bir devam\u0131 ve \u0130ngiltere\u2019nin stratejik m\u00fcttefiki olarak kalmamak, ayn\u0131 zamanda onun demokratik gelene\u011fini de devam ettirmek durumundad\u0131r. ABD g\u00fcc\u00fcn\u00fc sadece hegemonik unsurlardan de\u011fil, \u00e7ok say\u0131da ve farkl\u0131l\u0131k arz eden demokratik gelenekli gruplar\u0131n g\u00fcc\u00fcnden de almaktad\u0131r. Denilebilir ki, ABD, merkez\u00ee uygarl\u0131k sisteminin maddi ve manevi k\u00fclt\u00fcr birikimini ba\u015far\u0131yla temsil etti\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc hegemondur. Dolay\u0131s\u0131yla kendini restore etme olanaklar\u0131 fazlad\u0131r. Krizden yeni bir yap\u0131yla \u00e7\u0131kma \u015fans\u0131 mevcut g\u00fc\u00e7 mevzilenmesiyle olas\u0131 g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Restorasyon d\u00f6neminde hegemonik savunmaya a\u011f\u0131rl\u0131k verecektir. Mevzi\u00ee sald\u0131r\u0131lar d\u0131\u015f\u0131nda topyek\u00fbn bir sald\u0131r\u0131y\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme yetene\u011finde de\u011fildir.
\u00a0
b- Avrupa Birli\u011fi: AB \u00fclkeleri merkez\u00ee uygarl\u0131k sistemindeki kapitalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn sahipleri olarak a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcr-d\u00fcrmeye devam edeceklerdir. ABD\u2019nin stratejik m\u00fcttefikli\u011fini s\u00fcrd\u00fcreceklerdir. Fakat esas restorasyonu, hatta reformasyonu AB \u00fclkeleri yapmak durumundad\u0131r. Kapitalizmi, ulus devlet\u00e7ili\u011fi ve end\u00fcstriyalizmi en \u00e7ok reforme edecek g\u00fc\u00e7ler bu \u00fclkelerde ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc modernitenin be\u015f y\u00fcz y\u0131ll\u0131k tarihi bu \u00fclkeler grubunda derinli\u011fine ya\u015fand\u0131. Hastal\u0131k neredeyse orada tedavi edilece\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc bu b\u00f6yledir. AB\u2019nin kendisi zaten her \u00fc\u00e7 sacaya\u011f\u0131nda da reform ihtiyac\u0131ndan kaynaklanm\u0131\u015ft\u0131r ve onun \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. AB somutunda kapitalizm, ulus-devlet ve end\u00fcstriyalizm s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa sosyalizm, de-mokrasi ve \u00e7evrecilik lehine reformdan ge\u00e7irilecektir. At\u0131lmakta olan ad\u0131mlar giderek h\u0131zlanacakt\u0131r. AB t\u00fcm ileti\u015fim d\u00fcnya-s\u0131nda en \u00e7ok bilen ve duyan g\u00fc\u00e7 olarak, bu reformlar olmadan modernitesini eskisi gibi s\u00fcrd\u00fcremeyece\u011finin fark\u0131ndad\u0131r. Zaten ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 son be\u015f y\u00fcz y\u0131ll\u0131k modernite deneyimi kendisi i\u00e7in son derece \u00f6\u011freticidir. O halde ABD\u2019nin restorasyonla, AB\u2019nin de reformasyonla sistemik krizden birlikte \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapmalar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc olas\u0131l\u0131kt\u0131r. AB\u2019den de yeni bir sistem \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 beklemek ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fildir. Yeni sistem konusunda yeni bilim ve felsefi \u00e7\u0131k\u0131\u015fta vazge\u00e7ilmez \u00f6\u011fretici bir merkez rol\u00fcn\u00fc oynayabilir. Fakat yeni sistemin olas\u0131 g\u00fc\u00e7 ve hareketlerinde s\u0131n\u0131rl\u0131 rolde kal\u0131p, ba\u015fat rol oynayamayacakt\u0131r.<\/p>\n
c- Japonya: ABD hegemonyas\u0131n\u0131n Do\u011fu Asya\u2019daki birincil m\u00fcttefiki Japonya, yap\u0131sal krizden en \u00e7ok etkilenen g\u00fc\u00e7 ko-numundad\u0131r. Restorasyon ve reformasyon yapmakta en \u00e7ok zorlanan g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Son derece tutucu \u00f6zelliklere sahiptir. ABD\u2019nin her ko\u015fulda m\u00fcttefiki olmaya devam edecektir. G\u00fcney Kore, k\u00fc\u00e7\u00fck Japonya rol\u00fcn\u00fc devam ettirecektir.<\/p>\n
d- \u00c7in: Do\u011fu Asya\u2019n\u0131n eski uygarl\u0131k merkezlerinden birine sahip olan \u00c7in, liberalizm ve reel sosyalizm senteziyle \u00f6zg\u00fcn bir kapitalizm, ulus-devlet ve end\u00fcstriyalizm deneyimini ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Avrupa merkezli moderniteden \u00e7ok farkl\u0131 bir olu\u015fum sa\u011flamas\u0131 beklenemez. Tersine, onun Almanc\u0131 bi\u00e7imi (Prusyal\u0131) diyebilece\u011fimiz en gerici t\u00fcr\u00fcnde yetkinle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. \u0130dea edildi\u011fi gibi, yeni bir hegemonik g\u00fc\u00e7 merkezi olarak ABD\u2019nin yerini tutmas\u0131 beklenemez. Giderek liberal-le\u015fme denen s\u0131n\u0131rl\u0131 bir kapitalist reformu ya\u015famas\u0131 beklenebilir. Ulus-devlet\u00e7ili\u011fi ve end\u00fcstriyalizmi kat\u0131 bi\u00e7imde ya\u015famaya devam edecektir. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc kapitalist kalk\u0131nmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcremez. Demokratik-sosyalist bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olas\u0131l\u0131k olarak g\u00fcndeme girebilir. Bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha \u00e7ok kapitalizmin yap\u0131sal krizi derinle\u015fti\u011finde \u00f6ng\u00f6rmek gerekir. Vietnam ve Kuzey Kore\u2019yi k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00c7in olarak de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
e- Hindistan, Rusya ve Brezilya: Hindistan, Rusya ve Brezilya gibi hegemonik sistemle tam b\u00fct\u00fcnle\u015fmemi\u015f, ama ba-\u011f\u0131ms\u0131z bir hegemonik merkez olmay\u0131 da ba\u015faramam\u0131\u015f \u00fclkelerin uzun vadede bu konumlar\u0131n\u0131 a\u015fabilmeleri zor bir olas\u0131l\u0131kt\u0131r. Esasta kapitalist moderniteyi ya\u015famaktad\u0131rlar. \u00c7in gibi yetkinle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 en g\u00fc\u00e7l\u00fc olas\u0131l\u0131kt\u0131r. \u00d6zg\u00fcn ve yeni bir sistem olu\u015fturma yetenekleri yoktur. Nitekim reel sosyalizmde bunu deneyen Rusya\u2019n\u0131n yetmi\u015f y\u0131l sonraki konumu, kapitalist modernite olmaktan \u00f6teye sonu\u00e7 vermedi. Hindistan\u2019da demokratik gelenekler daha \u00e7ok \u00f6ne \u00e7\u0131kabilir. Brezilya\u2019n\u0131n kaderi G\u00fcney Amerika\u2019n\u0131n demokratik \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na ba\u011flanabilir.<\/p>\n
f- G\u00fcney Amerika: G\u00fcney Amerika yap\u0131sal kriz d\u00f6neminde kendine \u00f6zg\u00fc demokratik \u00e7\u0131k\u0131\u015flar yapabilmektedir. Fakat bu \u00fclkelerde g\u00fc\u00e7l\u00fc oligar\u015fik yap\u0131lar\u0131n mevcudiyeti, bu y\u00f6nl\u00fc geli\u015fmeleri ciddi olarak engelleyebilir, hatta tersine \u00e7evirebilir. \u00dcstelik burada demokratik \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n teorik ve pratik zemini fazla geli\u015fmi\u015f de\u011fildir. ABD hegemonyas\u0131na en \u00e7ok direnebilecek \u00fclkeler toplulu\u011fu olmakla birlikte, \u00f6zg\u00fcn demokratik-sosyalist bir sistem tutturmalar\u0131 zor g\u00f6r\u00fcnmektedir. K\u00fcba\u2019n\u0131n genelle\u015ftirilmesi ABD ile bir sava\u015f\u0131 gerektirebilir ki, kendi ba\u015flar\u0131na buna g\u00fc\u00e7 getirmeleri zay\u0131f bir olas\u0131l\u0131kt\u0131r. Zay\u0131fl\u0131k, de-mokratik g\u00fc\u00e7lerin \u00f6nc\u00fcl\u00fck d\u00fczeyindeki k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva zaaflar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Yine de G\u00fcney Amerika demokratik-sosyalist sistem aray\u0131\u015f\u0131nda en idealli g\u00fc\u00e7lerle canl\u0131 bir laboratuar g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir.<\/p>\n
g- Afrika: Afrika\u2019n\u0131n kendi ad\u0131na s\u00f6z s\u00f6yleyebilme g\u00fcc\u00fc halen olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Klasik s\u00f6m\u00fcrgecilikten ve kabilecilikten \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcrecini ya\u015famaktad\u0131r. Kaderi d\u00fcnyan\u0131n kaderine, hangi tanr\u0131 veya halk\u00e7\u0131 g\u00fc\u00e7 h\u00fckmediyorsa ona ba\u011fl\u0131 olarak geli-\u015febilecek gibidir. G\u00fcney Amerika kadar bir sosyal laboratuar deneyimi ya\u015famas\u0131 beklenemez. Umut vaat eden bir ana gibi de\u011ferlendirmek daha uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n
h- Ortado\u011fu: Ortado\u011fu\u2019yu bir \u00fclkeler toplulu\u011fu olarak de\u011fil, bir kadim k\u00fclt\u00fcr b\u00f6lgesi gibi de\u011ferlendirmek daha anlaml\u0131 sonu\u00e7lar verebilir. Ne de olsa Do\u011fu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn orijinal ve temsili g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Daha do\u011frusu zeminidir. Merkez\u00ee uygarl\u0131\u011f\u0131n d\u00f6rt bin be\u015f y\u00fcz y\u0131ll\u0131k hegemonik g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Neolitik \u00e7a\u011f\u0131n on bin y\u0131ll\u0131k sahibidir. Avrupa\u2019n\u0131n t\u00fcm maddi ve manevi k\u00fclt\u00fcr birikimlerini kendisinden ald\u0131\u011f\u0131 bir uygarl\u0131\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelse bile, b\u00f6ylesi bir tarihin kolayca t\u00fckenmesi beklenemez. Avru-pa modernitesi son iki y\u00fcz y\u0131ld\u0131r Ortado\u011fu\u2019ya y\u00fcklenmektedir. Avrupa kendi modernitesini d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm\u00fcne kabul ettirme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u00e7ok canl\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 gibi, Ortado\u011fu\u2019da benzer bir ba\u015far\u0131ya tam ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Avrupa, kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc direni\u015f\u00e7i devletler oldu\u011fu i\u00e7in zorlanm\u0131yor. B\u00f6yle g\u00fc\u00e7ler olsayd\u0131 i\u015f kolayla\u015f\u0131rd\u0131. Direnen ve yenilmeyen, daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcnmesi zor k\u00fclt\u00fcr gelene\u011fidir. B\u00f6lge k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00e7a\u011fda\u015f temsilcisi ge\u00e7inenler isteseler de, bu k\u00fclt\u00fcr Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fcne d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinde rastland\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrden teslim olmay\u0131 reddediyor. Reddedi\u015f temsil g\u00fcc\u00fcnden ziyade, geleneklerin g\u00fcc\u00fcnden ileri gelmektedir. Fakat bu gelenek ne radikal \u0130slam ne de reel sosyalizm olarak ifade buluyor. Ayr\u0131ca modernitenin kapitalizm, ulus-devlet ve end\u00fcstriyalizmi de gelenekle kayna\u015fma ve b\u00fct\u00fcnle\u015fme yetene\u011finde de\u011fildir. Ya\u015fanan tipik bir kaotik durumdur.<\/p>\n
Tarihte ilk defa B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019le Do\u011fu-Bat\u0131 sentezi ya\u015fand\u0131. Bunun be\u015f y\u00fcz y\u0131ll\u0131k bir gelene\u011fi ba\u015far\u0131yla temsil etti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Helenistik gelenek ba\u015far\u0131l\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr olarak kendinden sonraki t\u00fcm uygarl\u0131klar\u0131 etkiledi. Musevi, H\u0131ristiyan, \u0130slam ve Hint k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde b\u00fcy\u00fck izler b\u0131rakt\u0131. Bat\u0131 modernitesinin temel hamuru olmas\u0131n\u0131 bildi.<\/p>\n
Ha\u00e7l\u0131 Seferleri (1100-1400) denilen d\u00f6nemde, Avrupa (\u0130skender hamlesi, \u00f6z\u00fcnde Grek kent k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle Balkan kabile k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn g\u00fcc\u00fcne dayan\u0131r) olarak Bat\u0131\u2019n\u0131n krall\u0131klar ve prensliklerin y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ti\u011fi \u00e7a\u011f\u0131n g\u00fcc\u00fc olarak Ortado\u011fu\u2019ya y\u00fck-lendi\u011finde ayn\u0131 ba\u015far\u0131y\u0131 g\u00f6stermesi beklenemezdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc arkas\u0131ndaki d\u00fcnya, maddi ve manevi k\u00fclt\u00fcr olarak Ortado\u011fu\u2019dan her bak\u0131mdan geriydi. Ancak kendisi i\u00e7in \u00e7ok gerekli olanlar temelinde bu k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleri alabilirdi. Bunu da ba\u015far\u0131yla becerdi ve kendi uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu ikame k\u00fclt\u00fcrle yo\u011furarak y\u00fckseltti.<\/p>\n
Bat\u0131n\u0131n Ortado\u011fu\u2019ya y\u00f6nelik son iki y\u00fcz y\u0131ll\u0131k sald\u0131r\u0131s\u0131 (Napolyon ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131, Britanya geli\u015ftirdi, ABD s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor) halen devam ediyor. Bu sald\u0131r\u0131 \u00f6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Afganistan\u2019dan Fas\u2019a, Kafkasya\u2019dan Orta Afrika\u2019ya kadar bir\u00e7ok b\u00f6lgede s\u0131cak ve so\u011fuk sava\u015flar halinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Ya\u015fanan, sistemin en zay\u0131f halidir. Daha do\u011frusu, Bat\u0131 modernitesinin en zay\u0131f halkas\u0131 geleneksel Ortado\u011fu\u2019dur. \u00dc\u00e7l\u00fc sacaya\u011f\u0131 son iki y\u00fczy\u0131lda oturtulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131, fakat bu \u00e7abalar kaosu derinle\u015ftirmekten \u00f6teye rol oynayamad\u0131. <\/p>\n
\u0130ster radikal ister \u0131l\u0131ml\u0131 olanlar olsunlar, \u0130slam cilal\u0131 modernite i\u015fbirlik\u00e7ileri yeni kaotik durumun adeta tuzu biberi ol-dular. Ne \u0130slam olarak ne de ba\u015fka bi\u00e7imde sistem olma kapasiteleri vard\u0131r. B\u00f6lgede anar\u015fiden, kaostan \u00f6te durumlar ya-\u015fanmas\u0131na ra\u011fmen, ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n devreye girdi\u011fi pek s\u00f6ylenemez. S\u00f6ylenebilecek olan, kaotik durumun s\u00fcrekli kaynad\u0131\u011f\u0131-d\u0131r. Her kaynama yeni ala\u015f\u0131m ve bile\u015fimler olu\u015fturma de\u011ferindedir. Bu kaynamadan do\u011facak olas\u0131l\u0131klardan biri \u00f6zg\u00fcn bir Do\u011fu-Bat\u0131 sentezi olabilir. Ne Do\u011fu\u2019nun kendi eski uygarl\u0131k t\u00fcrlerinden birini yeniden canland\u0131rmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ne de Bat\u0131\u2019n\u0131n kendi modernitesini tek tarafl\u0131 enjekte etmesi s\u00f6z konusu olabilir. Olu\u015facak sentezin \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bilimsel yap\u0131lar\u0131n ve \u00f6rg\u00fctsel hareketlerin toplumsal sorunlara yan\u0131t olma yetene\u011fi belirleyecektir. <\/p>\n
Taraflar\u0131n birbirlerini ink\u00e2r ederek \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapmalar\u0131 en zay\u0131f olas\u0131l\u0131kt\u0131r. Yeni \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n Bat\u0131 bilimi oryantalizmiyle sa\u011fla-namayaca\u011f\u0131 yeterince a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fu\u2019nun toplumsal do\u011fas\u0131n\u0131n bilimi ise sadece \u00f6nc\u00fclerini bekliyor. Arzulanan \u00e7\u0131k\u0131\u015f bu bilimin \u00fcretimi, \u00f6rg\u00fctlenmesi, hareketlenmesi ve toplumsalla\u015fmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015febilir. Bundan sonraki b\u00f6l\u00fcm bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirecektir.<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\t<\/p>\n