{"id":4499,"date":"2020-03-15T01:12:20","date_gmt":"2020-03-14T22:12:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lekolin.org\/ceme-dicleyle-weran-dikin\/"},"modified":"2020-03-15T01:12:20","modified_gmt":"2020-03-14T22:12:20","slug":"ceme-dicleyle-weran-dikin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/ceme-dicleyle-weran-dikin\/","title":{"rendered":"\u00c7em\u00ea D\u00eecleyl\u00ea W\u00earan Dikin"},"content":{"rendered":"<p>02 Temmuz 2012 Pazartesi Saat 10:07<\/p>\n<\/p>\n<div class=\"detail content_14\" id=\"text_detail\">\n<div class=\"newsImage\">\n<b>Endezyar\u00ea Derdor\u00ea Mehmet Bikim, diyar kir ku ji ber \u00c7em\u00ea D\u00eecley\u00ea nay\u00ea nasandin \u00fb ji P\u00eeran\u00ea heta B\u00eesm\u00eel\u00ea parastina derdor\u00ea \u00e7em nay\u00ea kirin, <\/b><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\t <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/2288-1.jpg\">\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<p>Endezyar\u00ea Derdor\u00ea Mehmet Bikim, diyar kir ku ji ber \u00c7em\u00ea D\u00eecley\u00ea nay\u00ea nasandin \u00fb ji P\u00eeran\u00ea heta B\u00eesm\u00eel\u00ea parastina derdor\u00ea \u00e7em nay\u00ea kirin, \u00e7em w\u00earan dibe \u00fb wiha got: &#8220;G\u00eehandina hev a hewceza D\u00eecle \u00fb Firat\u00ea ne ekoloj\u00eek e.<\/p>\n<p>Di serdema kevn de ereban ji \u00e7em\u00ea D\u00eecley\u00ea re, D\u00eejla, faris \u00fb kurdan T\u00eegra, r\u00fbsan T\u00eer \u00fb yunaniyan j\u00ee T\u00eegr\u00ees gotine. \u00cero j\u00ee hem\u00fb ewrop\u00ee ji \u00e7em\u00ea D\u00eecley\u00ea re, T\u00eegr\u00ees dib\u00eajin. Koka gotin\u00ea yek e l\u00eabel\u00ea her gel\u00ee li gor ziman\u00ea xwe bil\u00eav kiriye. Gotina D\u00eecley\u00ea xerabkirina T\u00eegra ye. L\u00eavkirina \u201cD\u00eecle ya \u00eeroy\u00een n\u00eaz\u00eek\u00ee bil\u00eavkirina (telafuzkirina) ereb\u00ee ye. Wateya T\u00eegra  bi t\u00eej \u00fb h\u00eaz diherike \u00fb mezin e. Ji xwe Bot\u00ee, C\u00eez\u00eer\u00ee, M\u00eard\u00een\u00ee \u00fb heta li hindek dever\u00ean Ba\u015f\u00fbr h\u00een \u00eero j\u00ee ji D\u00eecly\u00ea re dib\u00eajin Ava Mezin an \u00c7em\u00ea Mezin.<\/p>\n<p>Du mil\u00ean D\u00eecley\u00ea hene. Ser\u00e7aviya milek j\u00ea, \u00e7iyay\u00ean Master \u00fb Sar\u00ea ne ku n\u00eaz\u00eek\u00ee gola Hezar\u00ea ne. Ev mil ber bi Maden\u00ea ve t\u00ea. Li wir nav\u00ea w\u00ee \u00ead\u00ee \u00e7em\u00ea Maden\u00ea ye. Avare\u015f j\u00ee dib\u00eajin. \u00c7em\u00ea Maden\u00ea ber bi P\u00eeran\u00ea ve t\u00ea \u00fb di rojavay\u00ea P\u00eeran\u00ea de ber bi ba\u015f\u00fbr ve diherike.<\/p>\n<p>Mil\u00ea D\u00eecley\u00ea y\u00ea duyem j\u00ee, ji her\u00eama Lic\u00ea ji Biriqleyn\u00ea derdikeve \u00fb ew j\u00ee ber bi rojavay\u00ea H\u00ean\u00ea \u00fb rojhilat\u00ea p\u00eeran\u00ea ve diherike. Herweha \u00e7em\u00ean Maden \u00fb Biriqleyn\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee bajar\u00ea Egl\u00ea dibin yek. Pi\u015ftre ava Furka\u015fo (Devege\u00e7idi) t\u00ea ser. D\u00eecle \u00eero di nav bajar\u00ea Amed\u00ea de, ber bi Bismil\u00ea ve \u00e7eng dide. Ava \u00e7em\u00ean Re\u015f \u00fb Ambar\u00ea t\u00ean ser. Pi\u015ftre ava \u00e7em\u00ean Batman, Xerzan \u00fb Botan\u00ea t\u00ean ser \u00fb h\u00een xurtir \u00fb bi h\u00eaztir dibe. Di Hesk\u00eef\u00ea de, ber bi Ciz\u00eer\u00ea ve di\u00e7e \u00fb dadikive ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea. Ji Musil\u00ea \u015f\u00fbn ve ava Z\u00eay\u00ea Mezin \u00fb Z\u00eay\u00ea Bi\u00e7\u00fbk t\u00ean ser. Ji Z\u00eay\u00ea Bi\u00e7\u00fbk re Ava\u015f\u00een j\u00ee dib\u00eajin. Ji her\u00eamen Lolan, \u015eemz\u00eenan \u00fb Gever\u00ea j\u00ee \u00e7emeke t\u00earav t\u00ea ser Z\u00eay\u00ea Bi\u00e7\u00fbk ku j\u00ea re dib\u00eajin Ava Heyat\u00ea. Ya her\u00ee daw\u00ee j\u00ee ji Zagros \u00fb her\u00eama \u00ceran\u00ea ava \u00e7eme Diyal\u00ea dikeve ser ava \u00e7em\u00ea D\u00eecley\u00ea. D\u00eecle ji aliy\u00ea dir\u00eajb\u00fbn\u00ea ve \u00e7em\u00ea Kurdistan\u00ea y\u00ea duyem e l\u00ea pi\u015ft\u00ee ku derbas\u00ee Iraq\u00ea dibe ji aliy\u00ea debiya av\u00ea ve \u00e7em\u00ea Kurdistan\u00ea y\u00ea her\u00ee pirav \u00fb mezin e.<\/p>\n<p>D\u00eecle ji ser\u00ee heta daw\u00ee 1900 km dir\u00eaj e. Di di nav tix\u00fbb\u00ean Tirkiya \u00eeroy\u00een de dir\u00eajiya D\u00eecley\u00ea 523 km ye. Bi tev\u00ee, 600 km di nav axa Kurdisan\u00ea re derbas dibe. Li ba\u015f\u00fbr\u00ea bajar\u00ea Bexday\u00ea D\u00eecle \u00fb Ferad dibin yek \u00fb \u00ead\u00ee j\u00ea re dib\u00eajin Yekava Ereb (\u015eat-ul Arab).<\/p>\n<p>Qada (hewza) D\u00eecl\u00eay\u00ea, ji sed\u00ee 12 li nav tix\u00fbb\u00ean Tirkiy\u00ea (38.280km2), ji sed\u00ee 2 Suriye (6380km2), ji sed\u00ee 54 Iraq (172260 km2), ji sed\u00ee 34 \u00ceran \u00fb welat\u00ean din e. Bi gi\u015ft\u00ee qada avdaniya D\u00eecley\u00ea 319000 km2 ye. D\u00eecle di bajar\u00ea M\u00fbsil\u00ea re diherike<\/p>\n<p>Di Tewrat\u00ea de behsa afirandina Adem \u00fb bihu\u015ft\u00ea t\u00ea kirin \u00fb nav\u00ea \u00e7ar \u00e7eman derbas dibin. Nav\u00ea y\u00ea s\u00eayem D\u00eecle ye. (Tekv\u00een 2: 8-14)<\/p>\n<p>D\u00eecle \u00fb m\u00eetoloj\u00ee<\/p>\n<p>Di derbar\u00ea \u00e7em\u00ea D\u00eecley\u00ea de du m\u00eetoloj\u00ee hene.<\/p>\n<p>Ya yekem: T\u00ea gotin ku Xweda emir daye P\u00eaxember Danyal \u00fb j\u00ea re gotiye ava ku ji \u015fikefta Biriqleyn\u00ea derdikeve, bi gopala xwe j\u00ea re x\u00eazek bik\u015f\u00eene bila di w\u00ea xet\u00ea de biherike \u00fb here. P\u00eaxember Danyal emir bi cih aniye \u00fb asaya xwe li ser\u00e7aviya \u00e7em\u00ea ku ji \u015fikefta Biriqley\u00ea \u00fb heta Kendava \u00ceran\u00ea di\u00e7e, dik\u015f\u00eene. Av di c\u00fbya gopal\u00ea de dikerike \u00fb dibe \u00e7em\u00ea D\u00eecley\u00ea. L\u00eabel\u00ea ev x\u00eaz weha hatiye ki\u015fandin ku dema ava \u00e7em z\u00eade \u00fb bilind bibe, ji bo ku zerar\u00ea nede xelk\u00ea xizan \u00ean ku li der dora \u00e7em dij\u00een, av bikaribe ciy\u00ea xwe biguh\u00eare. Loma \u00e7em\u00ea D\u00eecl\u00ea tim ciy\u00ea xwe diguhere.<\/p>\n<p>Ya duyem: Amed\u00ee bawer dikin ku ava D\u00eecley\u00ea raste rast di\u00e7e bihu\u015ft\u00ea. Xweda \u00fb fir\u00ee\u015ftey\u00ean (melek\u00ean )xwe li bihu\u015ft\u00ea ne. Li ser bingeha v\u00ea baweriy\u00ea jin \u00fb ke\u00e7\u00ean amed\u00ee \u00eavara cejna qurban\u00ea li ser kaxez daxwaz \u00fb gil\u00eenamey\u00ean xwe diniv\u00eesin \u00fb di\u00e7in ser pira Dehder\u00ee. Dest bi dueyan dikin \u00fb namey\u00ean xwe y\u00ean amadekir\u00ee di pir\u00ea re dav\u00eajin j\u00ear. Name bi av\u00ea re di\u00e7in bihu\u015ft\u00ea. Namey\u00ean ku bi av\u00ea re bi r\u00ea dikin, di demeke n\u00eaz\u00eek de digih\u00ean dest\u00ea Xweda \u00fb daxwaz \u00fb duey\u00ean wan qeb\u00fbl bibin.<\/p>\n<p>D\u00eecle \u00fb zebe\u015f<\/p>\n<p>Li c\u00eehan\u00ea zebe\u015f\u00ean her\u00ee mezin \u00fb \u00e7\u00eajdar, li Amed\u00ea li ber \u00e7em\u00ea D\u00eecley\u00ea t\u00ean \u00e7andin. Di meha n\u00eesan\u00ea de ava D\u00eecley\u00ea h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee di\u00e7ike, k\u00eam dibe. Li kenar \u00fb keviy\u00ean \u00e7em q\u00fbm \u00fb s\u00eelik dim\u00eenin. Ev ax aluvyon e. Di navbera 15-30\u00ea meha n\u00eesan\u00ea de, \u00ead\u00ee zebe\u015fvan\u00ean amed\u00ee di nav w\u00ea aluvyona \u00e7em de dest bi kolana \u00e7alik\u00ean zebe\u015fan dikin. \u00c7alik\u00ean xwe 140-150 cm fireh \u00fb 40-60 cm j\u00ee k\u00fbr dikolin. Armanca k\u00fbrahiya \u00e7alikan a 40-60 cm ew e ku bin\u00ea w\u00ea bigihe sewiya av\u00ea. Di navbera du \u00e7alikan de j\u00ee 50 cm mesafe dih\u00ealin.<\/p>\n<p>Ji ber ku mirov\u00ean li derdor\u00ea \u00c7em\u00ea dij\u00een ji her\u00eama P\u00eeran\u00ea heta B\u00eesm\u00eel\u00ea \u00e7em neparastiye \u00fb ba\u015f bikar neaniye derdor\u00ea \u00e7em w\u00earan kiriye \u00fb \u00e7em qir\u00eaj kirine. Endezyar\u00ea Derdor\u00ea y\u00ea Serokatiya Da\u00eereya Kontrol \u00fb Parastina Derdor\u00ea y\u00ea \u015earedariya Bajar\u00ea Mezin a Amed\u00ea Mehmet Bikim, an\u00ee ziman ku li gor\u00ee r\u00eaziknameya sala 1990&#8217;an a parastina rex \u00fb derdora \u00e7em nasandina \u00e7em ji B\u00eesm\u00eel\u00ea dest p\u00ea dikir \u00fb heta s\u00fbriyey\u00ea di\u00e7\u00fb \u00fb wiha got: &#8220;Her\u00eama ji P\u00eeran\u00ea heta B\u00eesmile nexistine nava v\u00ee s\u00eenor\u00ee. Ji ber ku dewlet\u00ea bi armanca ewlehiy\u00ea xwest bendavan li v\u00ea her\u00eam\u00ea ava bike ev sinor nexist nava s\u00eenor\u00ea parastin\u00ea. Ji bo gel ji v\u00ea her\u00eam\u00ea ko\u00e7 bike ev her\u00eam nexist nava s\u00eenor\u00ea parastin\u00ea \u00fb nasandin\u00ea. L\u00ea div\u00ea ev yek b\u00ea rastkirin \u00fb parastin.&#8221;<\/p>\n<p>K\u00eeso j\u00ee di tal\u00fbkeya windab\u00fbn\u00eade dij\u00een<\/p>\n<p>Bitim, destn\u00ee\u015fan kir ku ji ber her\u00eama ji P\u00eeran\u00ea heta B\u00eesm\u00eel\u00ea wek\u00ee her\u00eama parastin\u00ea nehatiye naskirin her der w\u00earan dibe \u00fb heta sewal\u00ean derdor\u00ea j\u00ee w\u00earan b\u00fbne. Bitim, bilev kir ku k\u00eeso j\u00ee tal\u00fbkeya windab\u00fbn \u00fb tuenb\u00fbn\u00ea dij\u00een \u00fb wiha got: &#8220;Ji ber ve pekan\u00eena r\u00eaziknamey\u00ea regeh \u00fb war\u00ea \u00e7em hatiye guhertin. Ji P\u00eeran\u00ea heta Amed\u00ea war \u00fb r\u00eageha \u00e7em hatiye guhertin. Geyem avah\u00ee \u00fb \u00een\u015faet li dora w\u00ea t\u00ean l\u00eakirin \u00fb w\u00earan dikin. Gelek ocax\u00ean x\u00eez\u00ea hatine vekirin \u00fb her der t\u00ea talankirin \u00fb w\u00earankirin.<\/p>\n<p>HES her ti\u015ft\u00ee w\u00earan \u00fb tune dikin<\/p>\n<p>Bikim, an\u00ee ziman ku ji ber dest\u00fbra avakirina HES&#8217;an li ser D\u00eecley\u00ea t\u00ea day\u00een HES&#8217;\u00ean t\u00ean avakirin her ti\u015ft\u00ee w\u00earan \u00fb talan dike \u00fb xwest \u00ead\u00ee her kes li hember\u00ee v\u00ea yek\u00ea bi hestiyar\u00ee tev bigere. Bitim, bang li wez\u00eer \u00fb raydar\u00ean dewlet\u00ea kir \u00fb xwest peyviren xwe y\u00ean li hember\u00ee xweza \u00fb derdor\u00ea bikar b\u00eenin.<\/p>\n<p>Bitim, bil\u00eav kir ku pol\u00eet\u00eekaya dewlet\u00ea dixwaze qad\u00ean D\u00eecle \u00fb Firat\u00ea bike yek \u00fb her ti\u015ft\u00ee ji cewher \u00fb ruh\u00ea w\u00ea d\u00fbr bixe. Bitim, destn\u00ee\u015fan kir ku ev proje ne koloj\u00eek e \u00fb dijber\u00ee ekolojiy\u00ea pol\u00eet\u00eek e \u00fb wiha got: &#8220;Ev li dij\u00ee maf\u00ea hem\u00fb gel\u00ean ku li derdor\u00ean D\u00eecley\u00ea dij\u00ee ye \u00fb maf\u00ea her kes\u00ee binp\u00ea dike.-D\u00ceHA<\/p>\n<p>Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Stratej\u00eek a Kurdistan\u00ea<\/p>\n<p>www.navendalekolin.com www.lekolin.org -www.lekolin.net &#8211; www.lekolin.info<\/p>\n<p>\t<!-- parveke begin --><\/p>\n<div>\n<div class=\"sharethis-inline-share-buttons\"><\/div>\n<p><!-- parveke END -->\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><b>Endezyar\u00ea Derdor\u00ea Mehmet Bikim, diyar kir ku ji ber \u00c7em\u00ea D\u00eecley\u00ea nay\u00ea nasandin \u00fb ji P\u00eeran\u00ea heta B\u00eesm\u00eel\u00ea parastina derdor\u00ea \u00e7em nay\u00ea kirin, <\/b><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4500,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[32,31,36,33,30,35,34],"class_list":["post-4499","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekoloji","tag-arastirma","tag-kurdi","tag-kurdish","tag-kurdistan","tag-lekolin","tag-turkish","tag-turkiye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4499"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4499\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}