{"id":4607,"date":"2020-03-15T01:13:46","date_gmt":"2020-03-14T22:13:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lekolin.org\/hostaye-dawi-ye-kurdi-bu\/"},"modified":"2020-03-15T01:13:46","modified_gmt":"2020-03-14T22:13:46","slug":"hostaye-dawi-ye-kurdi-bu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/hostaye-dawi-ye-kurdi-bu\/","title":{"rendered":"Hostay\u00ea Daw\u00ee Y\u00ea Kurd\u00ee B\u00fb"},"content":{"rendered":"<p>21 Haziran 2011 Sal\u0131 Saat 09:09<\/p>\n<\/p>\n<div class=\"detail content_14\" id=\"text_detail\">\n<div class=\"newsImage\">\n<b>Serok\u00ea Enst\u00eetuya Rojhilatzan\u00ee ya Akademiya Netew\u00ee ya Ermen\u00eestan\u00ea Kurdolog Mexs\u00eem\u00ea Xemo, pi\u015ft\u00ee merasima li gor\u00ee kevne\u015fopiya \u00cazidiyan a s\u00ea rojan, duh hat ve\u015fartin. <\/b><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\t <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1484-1.jpg\">\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<p>\t\t\t\t\t\tSerok\u00ea Enst\u00eetuya Rojhilatzan\u00ee ya Akademiya Netew\u00ee ya Ermen\u00eestan\u00ea Kurdolog Mexs\u00eem\u00ea Xemo, pi\u015ft\u00ee merasima li gor\u00ee kevne\u015fopiya \u00cazidiyan a s\u00ea rojan, duh hat ve\u015fartin. Xemo beriya ku jiyana xwe ji dest bide, hevpeyv\u00eenek dab\u00fb ANF\u2019\u00ea.<\/p>\n<p>Niv\u00eeskar\u00ea Kurd Xemo ku demek dir\u00eaj b\u00fb li ser ziman\u00ea Kurd xebat\u00ean zan\u00eest\u00ee dimem\u015fand, bi nexwe\u015fiya pen\u00e7e\u015f\u00ear\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb mab\u00fb \u00fb jiyana xwe ji dest da.<\/p>\n<p>Serok\u00ea Enst\u00eetuya Rojhilatzan\u00ee ya Akademiya Netew\u00ee ya Ermen\u00eestan\u00ea Kurdolog Profesor Mexs\u00eem\u00ea Xemo di sala 1934\u2019\u00ea de li gund\u00ea \u00c7obanmaz \u00ea her\u00eama Aparan a Ermen\u00eestan\u00ea ji day\u00eek b\u00fb. Pi\u015ft\u00ee xwendina xwe ya li vir, li Zan\u00eengeha Dewlet\u00ea ya \u00car\u00eevan\u00ea hat pejirandin \u00fb pi\u015ft\u00ee 5 salan bi serkeft\u00ee zan\u00eengeh\u00ea qedand. Di dema xwendekartiy\u00ea de, di pi\u015fka Kurd\u00ee ya Radoyaya Ermen\u00eestan\u00ea de b\u00eajer\u00ee kir.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee ku di sala 1959 de dibistan\u00ea qedand, b\u00fb as\u00eestan\u00ea Enst\u00eetutuya Zan\u00eest\u00ean Rojhilat a Len\u00eengrad\u00ea. Pi\u015ft\u00ee s\u00ea salan derbar\u00ea Kurdiya Behd\u00een\u00ee ya Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea de (Bamern\u00ea, Etru\u015f) teza xwe amade kir \u00fb b\u00fb doktor. Xemo ji sala 1964\u2019\u00ea ve di Akademiya Netew\u00ee ya Ermen\u00eestan\u00ea de dixebite. Beriya ku jiyana xwe ji dest bide, hevpeyv\u00eenek da ANF\u2019\u00ea \u00fb ew hevpeyv\u00een wiha ye:<\/p>\n<p>ZIMAN\u00ca KURD\u00ce DE PIRSK\u00caR\u00caK\u00ca AMOJGAR\u00ce (PEDOGOJ\u00ce) T\u00caNE SERERASTKIRIN<\/p>\n<p>We li ser ziman\u00ea Kurd\u00ee xebat\u00ean gir\u00eeng kirine, h\u00fbn dikarin ji me re qala pirt\u00fbk\u00ean xwe \u00fb der bar\u00ea xebat\u00ean xwe y\u00ea entelektuel bikin?<\/p>\n<p>-Xebat\u00ean min ji du aliyan ve gir\u00eengiya xwe n\u00ee\u015fan dide. Yek ew e  ev xebat\u00ean min \u015f\u00eerovekirina pirs \u00fb problem\u00ean Zimanzaniya Kurd\u00ee. Ya duwem\u00een  li ser h\u00eem\u00ea ziman\u00ea Kurd\u00ee diyarkirina zagon\u00ean n\u00fb wek\u00ee heta niha di zimanzaniya c\u00eehan\u00ea de ne eyan in. Hur \u015firovekirina wan pirsan \u00fb wan qanun\u00ean ku min diyar kirine li ser h\u00eem\u00ea ziman\u00ea Kurd\u00ee li gor\u00ee anal\u00eez\u00ean materyal\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee qinyat\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee ne. Ewana gelek gir\u00eeng in ji bo hem\u00fb gelan k\u00earhat\u00ee ne. Ji ber ku Mexsim\u00ea Xemo derba p\u00ea\u015f\u00ee ye ku ewiliyeke ewana h\u00fbr dat\u00eene. Yek ew e ku wek\u00ee ber\u00ea p\u00ea\u015fiya ku r\u00eaziman\u00ean Kurd\u00ee ku li dereke niv\u00ees\u00eene div\u00ea b\u00ean guhestin. Li ser h\u00eem\u00ea diyarkirin\u00ean min r\u00eaziman\u00ean miletan wisa j\u00ee ya Kurd\u00ee div\u00ea b\u00ean guhestin, ji ber xelet in.<\/p>\n<p>Ber\u00ea ewil\u00ee r\u00eaziman. Qan\u00fbn\u00ean r\u00eaziman div\u00ea bi coreyeke din b\u00ea \u015firovekirin. Ji ber ku ew \u015firovekirin\u00ean ku \u00eero di r\u00eazimande hene ewana xeleti n. Ji ber wan xeletiyan di ser\u00ea zarokan de dibistan\u00ea de runane. Mesela zarok dikare bipirse, bib\u00eaje \u00e7iye bend xeber \u00fb \u00e7iye hevok, riste. Ev herdu pirs pirs\u00ean her\u00ee gir\u00eeng in di dersday\u00eena dibistanan de. Div\u00ea zarok, zarok\u00ean xwendevan bizanibe bend \u00e7iye, xeber \u00e7iye, hevok \u00e7iye. Bend xebera \u201cava sar , \u201cpirtuka hewes , \u201cq\u00eeza Kurd  evana bend xeber in. \u201cNan\u00ea \u00e7uk\u00ea  belg\u00ea hewes \u201csiyar\u00ea heps\u00ea boz . Evana d\u00eesan bend xeber in. L\u00ea heye, av sar e, q\u00ees bedewe, ez di\u00e7im ew kitab\u00ea dixw\u00eene, ew bez\u00ee, nan dixwe, ewana hem\u00fb hevok in. Di aliy\u00ea r\u00eaziman de bend xeber \u00e7iye \u00fb hevok \u00e7iye bersiva van pirsan r\u00eaziman\u00ea ku \u00eero hene de \u015fa\u015f hatiye day\u00een. Niha zimanzan\u00ean hem\u00fb welatan de ku Mexs\u00eem\u00ea Xemo ne\u015fir kiriye bi ziman\u00ea Rus\u00ee dixw\u00eenin. Bi hezaran k\u00eetep hene l\u00ea zarok nikarin bixw\u00eenin wana bigrin bav\u00eajin. Ji ber rast n\u00eene. \u00c7iye fikir.<\/p>\n<p>We li ser ziman\u00ea Kurd\u00ee we pirt\u00fbkek bi nav\u00ea \u201cmetod\u00ean ser ziman\u00ea Kurd\u00ee  niv\u00eesandiye, hun hinek\u00ee dikarin derbar\u00ea naveroka pirt\u00fbk\u00ea \u00fb li ser gihi\u015ftina teoriya ku hun gihan\u00ea de ageh\u00ee bidin?<\/p>\n<p>-Kit\u00eab\u00ea de niv\u00eesiye bend xeber ew e r\u00eazeke xeberane ya ku diafire, \u00e7\u00eadibe ji bona behskirina eleqetiya d\u00fb xeberan. Bo nimone eleqetiya ava sar eleqetiya av \u00fb sar. Hevok j\u00ee dib\u00eaje av sar e fikreke tomer\u00ee eyan dike. Cumle ew r\u00eaze cumleyane ku ya ku fikreke tumer\u00ee eyan dike ye. L\u00ea \u00e7iye fikra tomer\u00ee k\u00eejan eleqet\u00ee hene di orta xeber bend, xeber\u00ea de ne eyan e. Bona w\u00ea yek\u00ea nakev\u00ea hi\u015f\u00ea zara \u00fb zarok ji b\u00eer dike, dikev\u00ee v\u00ee guh\u00ee \u00fb der di\u00e7e. Teoriya min ceribandiya bi ziman\u00ea Rus\u00ee hatiye \u00e7apkirin. Nan ew di xeber ziman\u00ea me de heye. Nan\u00ea ku em dixwin, ku heye h\u00eal\u00een a \u00e7\u00fbk\u00ea, l\u00ea wek\u00ee din nav e j\u00ee. Nav mirovan n\u00ee\u015fan dide nan j\u00ee ti\u015ftek\u00ee n\u00ee\u015fan dide yan\u00ee nan em dixwin n\u00ee\u015fan dide. L\u00ea nan \u00ea re\u015f bend xeber e. Ewa n\u00ee\u015fan dide. Heger xeber nav\u00ea e\u015fyane bend xeber nav\u00ea duxabunek\u00ea dide e\u015fyan e. Nan\u00ea re\u015f ew cureyek\u00ee nan e.<\/p>\n<p>Heger xeber nav\u00ea e\u015fyane nav\u00ea mirovan e, bend xeber nav\u00ea xuyabuneke e\u015fyay\u00ea ne, nav\u00ea xuyabuneke merivak\u00ea ye. Zarok dikare bib\u00eaje xeber zarok dikare bib\u00eaje xeber \u00e7\u00eadibin di ziman de \u00e7awa nav\u00ea e\u015fya, l\u00ea bend xeber nav\u00ea tip\u00ea e\u015fya varyand\u00ea e\u015fya xuyabuna e\u015fya bi hezara bend xeber \u00e7\u00eadibin, bi hezaran ew hezaran bend xeber nav\u00ea xuyabuna e\u015fyan e. Evana xeber yan\u00ee bend xeber, gelo hevok \u00e7awa t\u00ea \u00e7\u00eakirin? Ev j\u00ee hevok heger xeber \u00e7\u00eadibin \u00e7awa nav\u00ea e\u015fya, bend xeber nav\u00ea xuyabun\u00ean e\u015fya, hevok \u00e7\u00eadibin \u00e7awa esl\u00ea \u00e7\u00eabuna wan cura. Dema em dib\u00eajin \u2018nan\u00ea re\u015f\u2019 ew cureyek\u00ee nan e, l\u00ea dema em dib\u00eajin nan re\u015f e em test\u00eek dikin ew cure ye .<\/p>\n<p>Di ziman\u00ea me de xeber \u00e7\u00eadibin weke nav\u00ea e\u015fya, bend xeber \u00e7\u00eadibin weke nav\u00ean xuyabun\u00ean e\u015fya, l\u00ea hevok \u00e7\u00eadibin test\u00eeqbuna wan curan. Ev teor\u00ee \u00e7\u00eab\u00fbna r\u00eazimana ziman e. Wisan j\u00ee r\u00eazimana ziman\u00ea me ye. Niha her\u00ee di r\u00eazimanan de bin\u00ear\u00ee tune ye. Ji ber bi ereb\u00ee ye, ji ber w\u00ea \u00e7end\u00ea di ser\u00ea zarokan de nam\u00eene. Cur\u00ea l\u00ean\u00earindina ziman\u00ea Kurd\u00ee aliy\u00ea teoriy\u00ea de, pratik\u00ea de \u00e7i gir\u00eeng\u00ee heye ev e.<\/p>\n<p>Ez hesap dikim \u00e7iqas zimanzan\u00ean c\u00eehan\u00ea hene r\u00eaziman\u00ea hemu zimanan de got\u00ee p\u00eeroz bikin, ziman\u00ea Kurd\u00ee weke ew qanun ser ziman\u00ea Kurd\u00ee ewil\u00ee hatiye diyarkirin, hesap bikin wek\u00ee ziman\u00ea Kurd\u00ee mecal daye ilm de wek\u00ee ewana b\u00ean kirin. Ev navek\u00ee bilind ji ziman\u00ea Kurd\u00ee re t\u00eene.<\/p>\n<p>Ji bo ez v\u00ea qanun\u00ea bib\u00eenim diviya gelek kur bibim, di zimanzaniy\u00ea de. Nav s\u00ee sal\u00ean 70-80 girt\u00ee li ser ser r\u00eazimana ziman\u00ea me dixebitim. Metod\u00ean taze formal\u00ean organizats\u00ea Kurdan div\u00ea gaz\u00ee Mexs\u00eem\u00ea Xemo bikin. Bib\u00eajin ka were n\u00ee\u015fan bide. Jiber bi maqale \u00fb gotaran nabe. Gelek jornal\u00ean Kurdan de ez didim \u00e7i cure ziman\u00ea Kurd\u00ee li l\u00eeteratur\u00ee bona temamiy\u00ean Kurd\u00ee b\u00ean \u00e7\u00eakirin. R\u00eazimana Kurd\u00ee k\u00eejan r\u00ea \u00e7\u00eabuna organ\u00eezastsiya perwerdekirina r\u00eazimana Kurd\u00ee. Em \u00e7i cure gereke bi hev ra Kurd ziman bib\u00eenin wek\u00ee qanuna k\u00eejan rast e. Qanun heye, r\u00eaze qanun qanuna ziman\u00ee heye. Tu dikar\u00ee bi min re heye. Ga, ka, ka, g k k s\u00ea cur\u00ea xebera n\u00ee\u015fan didin. Div\u00ea rast b\u00ea n\u00ee\u015fankirin. Ez dixwazim bib\u00eajim eva ti\u015ft\u00ea gerek e, li k\u00ealeka hev runin bicivin \u00fb civ\u00een\u00ean ziman hur gil\u00ee b\u00ea n\u00eeqa\u015fkirin. L\u00ea y\u00ean ku tevl\u00ee ziman dibe El\u00eexan\u00ea Mem\u00ea wisan e ziman nizanin.<\/p>\n<p>Pirsgir\u00eaka her\u00ee gir\u00eeng a rojaneb\u00fbna ziman\u00ea Kurd\u00ee \u00e7iye?<\/p>\n<p>-Ziman\u00ea Kurd\u00ee de problema her\u00ee \u00e7et\u00een ew e wek\u00ee gerek\u00ee ziman\u00ea Kurd\u00ee ve p\u00ea\u015fek zan mijul bibin. Mirov\u00ean wisa ne p\u00ea\u015fek zan wek\u00ee dixtor\u00ea ku nikarin mirovan biqeli\u015fin \u00fb nexwe\u015fiyan xilas bikin mirov dimire. Problema her\u00ee mezin ew e ku di nava me Kurdan de gelek zimanzan hene l\u00ea n\u00eenin. Gaz\u00ee van mirovan dikin ku ne zimanzan in. Pere didin nizanim k\u00eejan mirovan dib\u00eajin here Amed\u00ea. L\u00ea div\u00ea ew mirov herin ku bikarin n\u00eeqa\u015f bikin. Div\u00ea kadroy\u00ean ku bikaribin bixebitin hebin. Li vir Ermen\u00eestan\u00ea konferans\u00ean ilm\u00ee t\u00ean kirin, m\u00eariv\u00ean n\u00eev xwend\u00ee t\u00ean mirov \u015ferim dike hene. L\u00ea y\u00ean m\u00eena El\u00eexan di\u00e7in Kurdistan\u00ea.<\/p>\n<p>BANDORA ZIMAN\u00caN BIYAN\u00ce NIKARIN ZIMAN\u00ca KURD\u00ce BIDIN GUHERTIN<\/p>\n<p>Asimilasyona li ser Kurdan \u00fb bandorkirina zimanan li ser ziman\u00ea Kurd\u00ee hun \u00e7awa dinirx\u00eenin?<\/p>\n<p>-Helbet tes\u00eera ziman\u00ea Tirk\u00ee, Ereb\u00ee \u00fb Faris\u00ee li vir j\u00ee Ermen\u00ee heye. L\u00ea ew tes\u00eer nikare ziman\u00ea Kurd\u00ee bide guhertin. Gelek pe\u015fpurde dike p\u00ea\u015fde birina ziman\u00ea Kurd\u00ee. Gelek riy\u00ean ne ba\u015f t\u00eene p\u00ea\u015fiya ziman\u00ea Kurd\u00ee. Gelek \u015fepirze dike ziman\u00ea Kurd\u00ee. L\u00ea nikare ziman\u00ea Kurd\u00ee ji ber ziman\u00ea Kurd\u00ee ziman\u00ea 30-40 milyon Kurd e. Mirov hene mesela li Ermenistan\u00ea kilam\u00ean me didin xebat\u00ea.<\/p>\n<p>DIV\u00ca ZIMAN\u00ca KURD\u00ce LI SER H\u00ceM\u00ca BEHD\u00ceN\u00ce B\u00ca \u00c7\u00caKIRIN<\/p>\n<p>Tes\u00eera ziman\u00ea ereb\u00ee ji ber belavbuna d\u00een\u00ea mihemed ji ber d\u00een\u00ea \u00ceslam\u00ea li Kurdistan\u00ea tes\u00eerbunek ji ziman\u00ea ereb\u00ee heye. L\u00ea d\u00eesan sazbenda ziman\u00ea Kurd\u00ee ew ku\u00e7k\u00ea (ocax) ziman\u00ea Kurd\u00ee ku di\u015fixule er\u00ea. Navenda ziman\u00ea Kurd\u00ee temamiya nahiya Goran, Kerman\u015fah, Mihabat hetan\u00ee Qami\u015floy\u00ea w\u00ea der\u00ea tu ti\u015ft nikare hucim\u00ea ser ziman\u00ea Kurd\u00ee bike. Ji ber her d\u00fb giran\u00ea \u00fb mil\u00ea Behdinan mil\u00ea her\u00ee paqij in di ziman\u00ea Kurd\u00ee de. Ji ber w\u00ea \u00e7end\u00ea Kurd\u00ean Soran \u00ea Sil\u00eamaniy\u00ea \u00fb Ermen\u00eestan\u00ea ji hev fam nakin. L\u00ea bona w\u00ea yek\u00ea Konferansa orta miletiy\u00ea de min rab\u00fb xeber da. Wek\u00ee h\u00eem\u00ea ziman\u00ea Kurd\u00ee niha \u00e7iqas zimanzan hene dib\u00eajin ziman\u00ea me y\u00ea literatur\u00ee ye. Min cara yekem da eyankirin div\u00ea ziman\u00ea Kurd\u00ee li ser h\u00eem\u00ea ziman\u00ea Behd\u00een\u00ee b\u00ea \u00e7\u00eakirin. Ziman\u00ea Kurd\u00ee y\u00ea hem milet\u00ee. ji ber ew zarav ji aliy\u00ea hemu kurmanca ve t\u00ea famkirin. \u00cecar Soran qay\u00eel n\u00eenin wek\u00ee ziman\u00ea kurmanc\u00ee b\u00ea day\u00een. Ji bona w\u00ea d\u00eev\u00ea Mexs\u00eem\u00ea Xemo di d\u00eewana ziman de be. Di d\u00eewanek\u00ee de ku ez baxivim. Ji bo ez him \u00fb bilindbuna ziman diyar bikim.<\/p>\n<p>Standartkirina ziman\u00ea Kurd\u00ee \u00e7awa dikare \u00e7\u00eabibe?<\/p>\n<p>-Zarav\u00ea behd\u00eenana div\u00ea b\u00ea hildan wek\u00ee ziman\u00ea literaturiy\u00ea. Gramet\u00eeka me \u015firove kir div\u00ea li ser qinyat\u00ea zarav\u00ea Behd\u00een\u00ee b\u00ean \u00e7\u00eakirin. Di dibistan\u00ean bilind e. Temam s\u00eestem ev b\u00ea w\u00ea ev ziman di nav 20 salan de bigehe standbuna xwe. Pirsa ku tu did\u00ee min di meqeleyek\u00ee min y\u00ea Rus\u00ee de hatiye ne\u015firkirin ji ber ez gelek\u00ee hur li ser van pirsan disekinim \u00fb sekin\u00eeme. Ev cilda akedemiya netew\u00ee de sale carek\u00ea t\u00ea ne\u015firkirin xebateke giranbiha ye her sal derdikeve. Ermeniyan gelek pay\u00ea w\u00ea daye.<\/p>\n<p>LI AMED\u00ca HIK\u00dbMETEK LI HEWL\u00caR\u00ca HIK\u00dbMETEK DIN<\/p>\n<p>Di rojnameya Ermeniyan de hatiye ne\u015f\u00eerkirin. Ji dervey\u00ee pirs\u00ean ilm\u00ee teor\u00ee wisan j\u00ee pirs hatine y\u00ean zimanzaniy\u00ea \u00fb aliy\u00ea prat\u00eek\u00ee gelek gir\u00eeng e ji bo milet\u00ea Kurd. Ev meqele derheqa w\u00ea yek\u00ea deye wek\u00ee ziman\u00ea cimeta gel\u00ea Kurd gereke bib\u00ea xwediy\u00ea tomer\u00ee y\u00ea l\u00eeteraturiy\u00ea. Yan na w\u00ea h\u00ead\u00ee her du ziman dur\u00ee hev bikevin. W\u00ea d\u00fb milet\u00ee \u00e7\u00eabibin. ji ber ku wisan j\u00ee ji hev fam nakin. Soran\u00ee \u00fb Kurman\u00ee hev fam nakin. Ew \u00e7iqas here w\u00ea dur\u00ee hev bikevin. Rojnameyek div\u00ea bi d\u00fb zimana ne\u015fir bibe. M\u00eelyonan t\u00ea xer\u00e7kirin ji bo pirt\u00fbkan. Ji bo dakumenta hikumet\u00ee. W\u00ea li Amed\u00ea hikumetek b\u00ea \u00e7\u00eakirin li Hewl\u00ear\u00ea hikumetek din\u00ea. Ji hev fam nakin ji bona w\u00ea yek\u00ea ji bo qels\u00ee ney\u00ea \u00e7\u00eakirin div\u00ea li ser h\u00eem\u00ea zarav\u00ea behd\u00eenan\u00ee ji bo herduyan famdariye bila zarav\u00ea Behd\u00eenan be. Ez nab\u00eajim bila zarav\u00ea \u00c7obanmaz\u00ea gund\u00ea me be. Ez dib\u00eajim wisan e. Zarav\u00ea Behd\u00eenan bila bib\u00ea h\u00eem\u00ea ziman\u00ea Kurd\u00ee milet\u00ee gi\u015ft\u00ee. W\u00ea dem\u00ea w\u00ea li ser mezel\u00ea min z\u00ear bikin. Kurd\u00ee wer\u00ea. Ji bo ev pirt\u00fbka min ya li ser diyarkirina t\u00eep\u00ean Kurd\u00ee ji Fransa, Elmanya \u00fb gelek cihan p\u00ea hesiyan e hatine. Gotin esse div\u00eam werger\u00eenin ziman\u00ea Frens\u00ee.<\/p>\n<p>H\u00fbn her\u00ee z\u00eade di kijan waran \u00fb babetan de ziman\u00ea Kurd\u00ee xurt \u00fb dewlemend dib\u00eenin?<\/p>\n<p>DEWLEMENDIYA ZIMAN\u00ca KURD\u00ce<\/p>\n<p>-Ziman\u00ea Kurd\u00ee ji bo neweta Kurd gelek aliyan ve dewlemend e. Dizan\u00ee \u00e7ima. Ziman\u00ea her miletek\u00ee \u015fikl\u00ea w\u00ea cimet\u00ea ye. \u00c7i cure cimet heye ziman\u00ea w\u00ee ewqase. Z\u00eade na. K\u00eemya, fiz\u00ee wek\u00ee din. Ziman\u00ea \u00cengil\u00eez\u00ee hene kultir\u00ea mezin hene derheqa tErmenoloj\u00eeya fiz\u00eek\u00ea de. Fiz\u00eek ji bona me p\u00ea\u015fde ne\u00e7\u00fbye. K\u00eemya p\u00ea\u015fde ne\u00e7uye gelek derecey\u00ean \u00eelm\u00ee de p\u00ea\u015fde ne\u00e7\u00fbye. Ji bona w\u00ea helbet niha aliy\u00ea tekn\u00eek\u00ee de \u00cengil\u00eez\u00ee dewlemende yan Kurd\u00ee. L\u00ea jibona me Kurdan ziman\u00eame gelek dewlemende behre . Ji bona w\u00ea j\u00ee ji ber ew qase ziman \u00e7iqas Kurd hene.<\/p>\n<p>Kurd j\u00ee kar\u00ea xwe dizanin. Ji bo ziman bibe ferm\u00ee di mecl\u00ees\u00ea de deng\u00ea xwe gelek partiy\u00ean Kurdan bilind bikin \u00fb bib\u00eajin ew qas mil\u00eat\u00ea me gelek e. Ger mecl\u00ees qay\u00eel bibe w\u00ea bidin yan zehmet \u00ea. Gel j\u00ee div\u00ea name biniv\u00eese ji bo organ\u00eeza \u00cengil\u00eez\u00ee ya orta miletiy\u00ea ya Bruksel\u00ea biniv\u00eese \u00fb bib\u00eaje bi milyona Kurd hene. L\u00ea ji ber Tirkan re dest nade ji ber ku Kurd dib\u00eaje ez naxwazim dersa te bidim ez dixwazim hikumeta min hebe. Oftonomiye Kurd\u00ee j\u00ee \u00e7\u00eabibe w\u00ea tirkiye niv\u00ee bibe. \u00c7i dewlemend\u00ee hene di Kurdistan\u00ea de ye.<\/p>\n<p>Hun dikarin ji me re hinek\u00ee qala asta w\u00eajeya Kurd\u00ee bikin, hinek\u00ee ji me re \u015firove bikin? Asta roja iroy\u00een \u00e7ava dib\u00eenin \u00fb ji bo p\u00ea\u015fketina w\u00eajeya Kurd\u00ee \u00e7i p\u00ea\u015fniyaran dikin?<\/p>\n<p>ASTA W\u00caJEYA KURD\u00ce<\/p>\n<p>-Edebiyata Kurd\u00ee ya \u00eero hirmeteke ji bo cimeta me. Ehmed\u00ea xan\u00ee mem \u00fb z\u00een. Q\u00eemet\u00ea niv\u00eesandina w\u00ee nagehij\u00ea q\u00eemet\u00ea mariyant\u00ea cimet\u00ea. Folklora me dewlemende, aliy\u00ea sit\u00eela me de. Gelekin tragetya l\u00eeteratura Sovyet\u00ea, ilahiya Ermeniyan. Dema ya Kurdan dixw\u00eenin dib\u00eajin ev e Ermeniya yan Kurd e. Mesela tragetya hejara gelek\u00ee hindikin. Tragetya l\u00eeteratura miletiy\u00ea. Wek\u00ee l\u00eeteratura me yan\u00ee eleqetiy\u00ea l\u00eeteratura me \u00fb ya Ermen\u00ee bi hevve gir\u00eaday\u00ee ye. Edebiyata Kurd\u00ee p\u00ea\u015fde\u00e7uye niha l\u00ea gelek pir\u00eemit\u00eev, geleke l\u00ea aliy\u00ea ziman de noksan e. Div\u00ea mirov\u00ean aqil biniv\u00eesin. Li Sovyet\u00ea, Ermen\u00eestan\u00ea k\u00ea ji diya xwe dib\u00fb dixwest poyet (helbestkar) biniv\u00eesta l\u00ea nedib\u00fb. Gelek poyet\u00ean me hene. L\u00ea ne poyent in. Gelek pirtuk\u00ean wan hene l\u00ea ne niv\u00eeskarin. Li vir ten\u00ea na li gelek cihan wisan e. <\/p>\n<p>merem \u00fb niyeta min ewe ku ez bi metoda xwe ya teze r\u00eazimana ziman\u00ea Kurd\u00ee wek\u00ee bi min re hebuye. Teoriya cuml\u00ea \u00fb bend xeber\u00ea bi ziman\u00ea R\u00fbs\u00ee ne\u015firbune. L\u00ea \u00e7awa wek\u00ee k\u00eet\u00eab \u00e7awa min R\u00eazimana Kurd\u00ee bi metoda xwe ya Kurd\u00ee min \u00e7\u00eakir di emr\u00ea xwe de ez \u00ea bigehim niyet \u00fb merem\u00ea xwe. \u015eixulek\u00ee gelek\u00ee mezin e. L\u00ea niha na ji ber dijmin\u00ea min gelekin li vir dijmin\u00ea zimanzana gelekin li vir. Mirov nikare rexney\u00ea xwe bike. Gelek hene ji min hez nakin kurmanc\u00ea me j\u00ee.<\/p>\n<p>Ti\u015ft\u00ean ku min dixwest ez bib\u00eajim min hemu gotin.<\/p>\n<p>Mex\u00eem\u00ea Xemo K\u00ee ye?<\/p>\n<p>Serok\u00ea Be\u015fa Kurdzaniy\u00ea li Est\u00eetuya Rojhilatzaniy\u00ea ya Akademiya Ermen\u00eestan\u00ea ya miletiy\u00ea \u00fb d\u00eektor\u00ea \u00eelm\u00ean f\u00eelolog\u00ee Profesor Mexsim\u00ea Huseyn\u00ea Eliy\u00ea Xemo 7\u2019\u00ea \u00eelona sala 1934\u2019an li Ermen\u00eestan\u00ea li nav\u00e7eya Aparan li gund\u00ea Av\u015f\u00een\u00ea (\u00e7obanmaz)\u00ea t\u00ea din\u00ea. Pi\u015ft\u00ee li dibistana gund\u00ea \u00c7inar-Saxkahov\u00eet \u00ea li sala 1951\u2019an de n\u00eaz\u00ee salek\u00ea wek\u00ee katib\u00ea \u015f\u00eawra gund\u00ea Elegez \u00fb \u00c7amu\u015fvana bi\u00e7\u00fbk dixebite. Pi\u015ft\u00ee w\u00ea di sala 1954\u2019an de di Fakulteya Ziman\u00ean Biyan\u00ee li Zan\u00eengeha Y\u00earevan\u00ea a dewlet\u00ea de t\u00ea pejirandin \u00fb di sala 1959\u2019an de zan\u00eengeh\u00ea diqed\u00eene.<\/p>\n<p>Di nav sal\u00ean xwendin\u00ea de Mexsim\u00ea Xemo wek\u00ee du salan (1958-1959) li Radyoya Kom\u00eeteya Ermen\u00eestan\u00ea de wek\u00ee d\u00eektor\u00ea axaftina Ziman\u00ea Kurd\u00ee kar dike. Li heman dem\u00ea di van van du salan de j\u00ee Y\u00ear\u00eavan\u00ea mehela Sar\u00eetaq\u00ea li dibistana 47\u2019an \u00fb dersxaney\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee de ji bo zarok\u00ean Kurd te\u015fk\u00eel dike \u00fb li wir ders\u00ean Ziman\u00ea Kurd\u00ee dide. Pah\u00eeza sala 1959\u2019an li L\u00ean\u00eengirat\u00ea de ji bo asp\u00eerantura Estutuya Rojhilatzaniy\u00ea t\u00ea qebulkirin, li gel w\u00ea dersa Ziman\u00ea Kurd\u00ee dide Kurdzan\u00ean ciwan. Sala 1962\u2019an de Aspiranturay\u00ea xilas dike, d\u00ees\u00eartiya xwe bi ser niv\u00eesa \u201c Zaraveya Kurd\u00ean Behd\u00eenan li Kurdistana Iraq\u00ea (bamern\u00ea Atr\u00ee\u015f  diniv\u00eese \u00fb di sala 1966\u2019an v\u00ea xwey\u00ee dike \u00fb di pileya kand\u00eedad\u00ea zan\u00eest\u00ean f\u00eelologyay\u00ea dist\u00eene.<\/p>\n<p>Ji sala 1964\u2019an heyan niha Mexs\u00eem\u00ea Xemo wek\u00ee xebatkar\u00ea zanist\u00ee li Be\u015fa Kurdzaniy\u00ea ya Estutuya Rojhilatzaniy\u00ea li Akademiya Ermen\u00eestan\u00ea a Zan\u00eest\u00ee de dixebite. Di sal\u00ean 1964- 1981\u2019an de xebatkar\u00ea zanistiy\u00ea bi\u00e7uk buye, sal\u00ean 1981-195\u2019an de xebatkar\u00ea zanistiy\u00ee mezin, sal\u00ean 1995-2004\u2019an de xebatkar\u00ea zanistiy\u00ee p\u00ea\u015f b\u00fb.<\/p>\n<p>Mexs\u00eem\u00ea Xemo sala 1990\u2019\u00ee de d\u00ees\u00eartiya xwe bi serniv\u00eesa \u201c Binax\u00ead Fraz\u00eaolojiya Ziman\u00ea Kurd\u00ee  li bajar\u00ea Moskovay\u00ea de amade dike \u00fb di dereca doktor\u00ea zan\u00eest\u00ean f\u00eelologiya y\u00ea dist\u00eene. L\u00ea sala 1997\u2019an wek\u00ee profesor t\u00ea qebulkirin.<\/p>\n<p>Di nav sal\u00ean xebat\u00ean zanist\u00ee de profesor Mexs\u00eem\u00ea Xemo xwendevan\u00ea p\u00ean\u00fbsa bi ber \u00fb bereket b\u00fbye n\u00eaz\u00ee 120 pirt\u00fbk \u00fb gotar\u00ean zan\u00eest\u00ee niv\u00ees\u00eene, evana bi \u00e7end zimanan ( Kurd\u00ee, Rus\u00ee, Ermen\u00ee) hatine \u00e7apkirin. Ji kar\u00ean gir\u00eengtir\u00een \u00ean Mexsim\u00ea Xemo \u201cferhenga Kurd\u00ee-Rusiye Frazbend\u00ee (fraz\u00ealog\u00ee), \u201cZarav\u00ea kurd\u00ean Behd\u00eenan li Kurdistana Iraq\u00ea, \u201cZiman\u00ea Kurd\u00ee \u00fb l\u00eeterat\u00fbra, Binax\u00ead Fraz\u00eaoloiya Ziman\u00ea Kurd\u00ee , \u201cProblema d\u00eafin\u00eesiay\u00ea zimanzaniy\u00ea da, Riya Sazb\u00fbna Ziman\u00ea Kurd\u00ee hemmiletiy\u00ee l\u00eeteratur\u00ee , Problema Proz\u00easa Sazb\u00fbna str\u00fbkt\u00fbra ziman bal merivaye , problema daxwaz\u00ea zimanzaniy\u00ea da  ye.<\/p>\n<p>Di Zan\u00eengeha Y\u00earevan\u00ea a dewlet\u00ea bi navan\u00ea Fakulteya Rojhilatzaniy\u00ea de Profesor Mexsim\u00ea Xemo tevah\u00ee sal\u00ean 1968-1975\u2019an de wek\u00ee mamostey\u00ea Ziman\u00ea Kurd\u00ee xebitiye. Sala 1993-2000 li Zan\u00eengeha Y\u00ear\u00eavan\u00ea Fakulteya Kurdzaniy\u00ea de wek\u00ee d\u00eakan \u201c Dav\u00eet Anhaxt) xebitiye \u00fb heman dem\u00ea ders\u00ean ziman\u00ea kurd\u00ee daye.<\/p>\n<p>Profesor Zimanzan Mexsim\u00ea Xemo ji sala 1995\u2019an heya niha li Enstutuya Rojhilatzaniy\u00ea ya Akademiya Ermen\u00eestan\u00ea li wek\u00ee Serok\u00ea Be\u015fa Kurdzaniy\u00ea xebat kiriye.<\/p>\n<p>Profesor \u00fb Zimanzan Mexsim\u00ea Xemo be\u015fdar\u00ee gelek konferans, sempozyom \u00fb civ\u00een\u00ean zanist\u00ee b\u00fbye \u00fb w\u00ee derbar\u00ea problem\u00ean zimanzaniya kurd\u00ee de n\u00ear\u00een\u00ean xwe aniye ziman.-ANF<\/p>\n<p>H\u00eal\u00een C\u00fbd\u00ee \u2013 Rahm\u00ee Yagm\u00fbr<\/p>\n<p>Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Stratej\u00eek a Kurdistan\u00ea<\/p>\n<p>www.navendalekolin.com www.lekolin.org -www.lekolin.net &#8211; www.lekolin.info<\/p>\n<p>\t<!-- parveke begin --><\/p>\n<div>\n<div class=\"sharethis-inline-share-buttons\"><\/div>\n<p><!-- parveke END -->\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><b>Serok\u00ea Enst\u00eetuya Rojhilatzan\u00ee ya Akademiya Netew\u00ee ya Ermen\u00eestan\u00ea Kurdolog Mexs\u00eem\u00ea Xemo, pi\u015ft\u00ee merasima li gor\u00ee kevne\u015fopiya \u00cazidiyan a s\u00ea rojan, duh hat ve\u015fartin. <\/b><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4608,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,31,36,33,30,35,34],"class_list":["post-4607","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-roportajlar","tag-arastirma","tag-kurdi","tag-kurdish","tag-kurdistan","tag-lekolin","tag-turkish","tag-turkiye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4607","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4607"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4607\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}