\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1781-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
\t\t\t\t\t\tK\u00fcrdistan\u2019da \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi\u2019ne kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir sava\u015f var. Bu, \u00f6zel sava\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131 halk sava\u015f\u0131m\u0131z\u0131 geli\u015ftirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ‘\u00f6zel sava\u015f nedir, ne de\u011fildir, taktikleri nelerdir, bunlar nas\u0131l bo\u015fa \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r’ \u015feklinde tart\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyordu. \u00d6zel sava\u015f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rken onun \u00fclkemizde uygulama boyutunu ele al\u0131yorduk. Rejimin \u00f6zel sava\u015f karakterini ortaya koyuyor, ona g\u00f6re taktikler geli\u015ftiriyor ve stratejiler belirliyorduk. Bu bizi daha do\u011fru bir m\u00fccadeleye g\u00f6t\u00fcr\u00fcyordu. Ancak iki binlerden sonraki s\u00fcre\u00e7te nas\u0131l \u2018Sava\u015f ve Ordu\u2019 konusu, kadro okullar\u0131m\u0131zda ve genel ortam\u0131m\u0131zda fazla tart\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015fsa, \u00d6zel Sava\u015f konusu da tart\u0131\u015f\u0131lmamaya, unutulmaya ba\u015fland\u0131. Asl\u0131nda bu bizim iki binlerden sonraki ya\u015fanan s\u00fcreci do\u011fru kavrayamay\u0131\u015f\u0131m\u0131zla ilintilidir. \u00d6nderli\u011fin esareti ve sonras\u0131 s\u00fcreci yeterince kavrasayd\u0131k, \u2018Sava\u015f ve Ordu\u2019, \u2018\u00d6zel Sava\u015f\u2019 konular\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaktan vazge\u00e7mezdik. \u00c7\u00fcnk\u00fc geri \u00e7ekilme s\u00fcrecinde, g\u00fc\u00e7lerimizi yeniden e\u011fiterek toparlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. D\u00fc\u015fman g\u00fc\u00e7lerinin operasyonlar\u0131 ve \u00f6zel sava\u015f\u0131 s\u00fcr\u00fcyordu. De\u011fi\u015fen \u015fartlara, ko\u015fullara g\u00f6re geli\u015fen \u00f6zel sava\u015f\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karma \u00e7abalar\u0131m\u0131z vard\u0131. Fakat \u00d6nderlik esaretinden sonraki s\u00fcrecin do\u011fru kavranamamas\u0131, sava\u015f konusuna yanl\u0131\u015f yakla\u015f\u0131mlar\u0131 beraberinde getirmekle birlikte \u00f6zel sava\u015f konusunu da yeterince ele almamam\u0131za neden oldu. Do\u011fal olarak silahl\u0131 sava\u015fa ve \u00f6zel sava\u015fa bu yan\u0131lg\u0131l\u0131-eksik yakla\u015f\u0131m bize zarar veriyor ve telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan hatalara neden oluyordu. Bu ger\u00e7eklik sava\u015f konusuna daha do\u011fru yakla\u015f\u0131mla birlikte me\u015fru savunmay\u0131 ve \u00f6zel sava\u015f\u0131 yeniden ele almay\u0131, tart\u0131\u015fmay\u0131 beraberinde getirdi.
Tarihte ya\u015fanan her \u00e7at\u0131\u015fma ya da her sava\u015f \u00f6zel sava\u015f konusu de\u011fildir. Bu, \u00d6nderli\u011fin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerde ortaya konuluyor. \u00d6rne\u011fin ilk topluluklarda klanlar, kabileler aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar vard\u0131r. \u00d6nderlik, do\u011fal toplumda kabilelerle klanlar aras\u0131nda s\u00fcren bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 sava\u015f olarak ele alm\u0131yor. \u201cKabileler ve klanlar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalard\u0131r diyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc klanlar\u0131n ve kabilelerin birbirleri \u00fczerine egemenlik kurma gibi bir yakla\u015f\u0131mlar\u0131 yoktu. Ya da egemenli\u011fi kurma, geli\u015ftirme arac\u0131 olarak sava\u015fa ba\u015fvurmuyorlard\u0131. Klanlar, kabileler ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in kendisinden g\u00fc\u00e7s\u00fcz canl\u0131lara sald\u0131r\u0131yor ya da onlar\u0131 avl\u0131yorken di\u011fer kabilelerin, klanlar\u0131n mal varl\u0131klar\u0131n\u0131 ve ellerindeki ya\u015fam ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irerek kendi ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Bunun i\u00e7in o d\u00f6nemin b\u00f6ylesi olaylar\u0131, talanlar\u0131 ya da talanlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi amac\u0131yla \u00e7\u0131kan \u00e7at\u0131\u015fmalar, kabile ve klanlar aras\u0131ndaki kavgalar olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor ve buna sava\u015f denmiyor. O \u00e7at\u0131\u015fmalarda, egemen olma gibi bir aray\u0131\u015f yok. Yenilenleri k\u00f6le olarak kullanma yoktur. <\/p>\n
Sonraki s\u00fcre\u00e7te insan\u0131n \u00fcretimdeki g\u00fcc\u00fc daha fazla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor. Gereksinim d\u0131\u015f\u0131 yani fazla \u00fcr\u00fcnler elde edilmeye ba\u015flan\u0131yor. B\u00f6ylece gerekenin d\u0131\u015f\u0131nda biriken \u00fcr\u00fcnleri, zenginlikleri ve servetleri gasp etmek, o servetleri yaratabilecek insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanabilmek i\u00e7in, bilin\u00e7li olarak geli\u015ftirilen sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fmalar d\u00f6nemi de ba\u015fl\u0131yor. O t\u00fcrden geli\u015fen \u00e7at\u0131\u015fmalara sava\u015f ad\u0131 veriliyor. Yani egemenlik alt\u0131na alman\u0131n, s\u00f6m\u00fcrmenin, iktidar olman\u0131n bir ama\u00e7 olarak belirlendi\u011fi ko\u015fullarda ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ad\u0131na sava\u015f denilir. Demek ki, her \u00e7at\u0131\u015fma sava\u015f de\u011fildir. Her \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n sava\u015f olmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zellikler gerekir. K\u00f6lele\u015ftirme, s\u00f6m\u00fcrme ve egemenlik siyaseti gerekir. <\/p>\n
Sava\u015f\u0131n kendi i\u00e7inde geli\u015fim seyri vard\u0131r. \u0130lk a\u015famada, o zenginlik kaynaklar\u0131na egemenlik nas\u0131l sa\u011flanacak, o tahakk\u00fcm nas\u0131l kurulacak, o zenginlik kaynaklar\u0131 nas\u0131l gasp edilecektir? Bu ve bunun gibi sorular\u0131n yan\u0131tlar\u0131n\u0131 araman\u0131n ara\u00e7 ve y\u00f6ntemlerini devreye sokma var. Buradaki plan, tasar\u0131m ve ama\u00e7 buna g\u00f6re belirleniyor. Yani bir anlamda ne zaman ki kent, s\u0131n\u0131f ve devlet olgusu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor s\u00f6m\u00fcr\u00fcyle, s\u00f6m\u00fcrgecilik siyaseti i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7meye ba\u015fl\u0131yor oralarda halklar\u0131 k\u00f6lele\u015ftirme sava\u015flar\u0131 ya da g\u00fc\u00e7l\u00fc olan devletlerin yeni alanlar\u0131 egemenlik ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc alt\u0131na almak i\u00e7in kendi aralar\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 sava\u015flar g\u00fcndeme geliyor. Tarihteki ya\u015fanan k\u00f6leci d\u00f6nem kent devletlerinin birbiriyle ya da imparatorluklar\u0131n kent devletleriyle veya imparatorluklar\u0131n birbirleriyle aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar b\u00f6yle sava\u015flard\u0131r. \u00d6rne\u011fin: Perslerle Makedonyal\u0131lar aras\u0131ndaki m\u00fccadele b\u00f6yle bir sava\u015ft\u0131r. S\u00fcmer-Akad \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 b\u00f6ylesi bir sava\u015ft\u0131r. Yani egemenlik kurmak i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir sava\u015ft\u0131r. M\u0131s\u0131rl\u0131larla Hititler aras\u0131ndaki sava\u015flar b\u00f6ylesi sava\u015flard\u0131r. Devlet olgusunun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve s\u00f6m\u00fcrgecilik siyasetinin b\u00fct\u00fcnle\u015ferek bir politika \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nmas\u0131 ile birlikte sava\u015f\u0131n daha incelikli uygulanmas\u0131n\u0131 beraberinde getiriyor. <\/p>\n
B\u00f6ylece ne oluyor? <\/p>\n
Sava\u015fan birlikler t\u00fcm g\u00fcc\u00fcyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelip, kim kimi alt ederse galiptir ya da o egemenlik alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Temelde ve \u00f6z\u00fcnde bu vard\u0131r. Ama bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131lan y\u00f6ntemler farkl\u0131d\u0131r. Sava\u015f o noktadan itibaren bilin\u00e7li y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir faaliyet haline gelmeye ba\u015flar. Hangi ara\u00e7lar kullan\u0131lacak, ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131rken o ara\u00e7lar hangi s\u0131ralamaya tabi tutulacak ve o ara\u00e7lar\u0131 kimler kullanacak? O ara\u00e7lar\u0131 kullananlar sava\u015f meydan\u0131nda d\u00fc\u015fmanla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldiklerinde nas\u0131l konumlanacaklar? T\u00fcm bunlar, devlet olgusunun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, sava\u015f\u0131n bir egemenlik kurma ve talan arac\u0131 haline gelmesiyle birlikte bilin\u00e7li olarak kullan\u0131lan y\u00f6ntemler olmaya ba\u015fl\u0131yor. Ordular ya da sava\u015fan g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi zaman ona g\u00f6re cephede ya da sava\u015f alanlar\u0131nda mevzi tutuyorlar. Mevzi tutarken \u2018ok\u00e7ular m\u0131 \u00f6ne gelecek, m\u0131zrak\u00e7\u0131lar m\u0131 \u00f6n s\u0131rada bulunacak\u2019 diyerek ona g\u00f6re konumland\u0131r\u0131l\u0131yorlar. \u2018\u00d6nce m\u0131zrak m\u0131 yoksa oklar m\u0131 kullan\u0131lacak\u2019 diye ona g\u00f6re komut bekleniyor. En sonunda m\u0131zraklar\u0131 kullananlarla, baltalar\u0131 kullananlar hangi a\u015famada kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelecekler? K\u0131sacas\u0131 b\u00f6ylece sava\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme sanat\u0131 geli\u015fiyor. <\/p>\n
Tarihin belirli d\u00f6nemlerinde \u00e7e\u015fitli b\u00fcy\u00fck sava\u015f\u00e7\u0131 ve komutan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan bir tanesi B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019dir. Sava\u015f taktiklerini zengin uygulad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ‘b\u00fcy\u00fck bir komutand\u0131r’ deniliyor.<\/p>\n
Darius onu uygulad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck komutan konumuna geliyor. M\u0131s\u0131r ve Hititler\u2019de de \u00f6yledir. B\u00f6ylece sava\u015f bir sanat haline gelmeye ba\u015fl\u0131yor. Sava\u015f\u0131n geli\u015fmesi, sava\u015fa ba\u011fl\u0131 tekni\u011fin geli\u015fmeye ba\u015flamas\u0131, sava\u015fta yeni aletlerin kullan\u0131lmas\u0131, sava\u015f\u0131n da ona g\u00f6re bir bi\u00e7im ve d\u00fczen kazanmas\u0131na neden oluyor. Ok ile yay\u0131n yerini ate\u015fli silahlar yani barutun kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 silahlar, toplar al\u0131yor. Bu sefer sava\u015fta mevzilenme ona g\u00f6re de bir bi\u00e7im de\u011fi\u015ftiriyor. Top\u00e7ular, t\u00fcfek\u00e7ilerin mevzilenme bi\u00e7imlerine g\u00f6re sava\u015f\u0131n geli\u015fmesi sa\u011flan\u0131yor. Sava\u015f bir sanat olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda onun icras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar ya\u015fanmaya ba\u015flan\u0131yor. Ama sava\u015f \u00f6z\u00fc itibariyle de\u011fi\u015fmiyor. <\/p>\n
Sava\u015f nedir? <\/p>\n
Hasm\u0131 egemenlik alt\u0131na almak, iradeyi rakibe kabul ettirmek i\u00e7in uygun bir rota izlenir. Bu yirminci y\u00fczy\u0131la kadar da b\u00f6yle s\u00fcr\u00fcyor. Bilim ve teknik geli\u015fiyor. Bilim ve tekni\u011fin geli\u015fmesi yeni sava\u015f ara\u00e7lar\u0131n\u0131n devreye sokulmas\u0131na neden oluyor. Yeni sava\u015f ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131lmaya ba\u015flay\u0131nca, sava\u015flarda da ona g\u00f6re bir d\u00fczenlenme geli\u015fiyor. Yirminci y\u00fczy\u0131la kadarki sava\u015flarda hava kuvvetleri d\u00fczenlemesinin rol\u00fc yoktu. Hava kuvvetleri d\u00fczenlemesi \u00f6ncesinde, manc\u0131n\u0131kla bir yerden bir yere ate\u015f topu at\u0131l\u0131rd\u0131. Daha sonra toplar, havan toplar\u0131 yap\u0131ld\u0131 ve onu u\u00e7aklar, helikopterler takip etti. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra karadan karaya, karadan havaya f\u00fczeler yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. B\u00f6ylece sava\u015flarda hava sahas\u0131 da kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Sonra da uzay silahlar\u0131 ve devasa kitle imha silahlar\u0131 geli\u015ftirildi. B\u00f6ylece sava\u015fan g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmeden de belirlenen hedeflere etkili patlay\u0131c\u0131lar b\u0131rakarak y\u0131llarca s\u00fcren bir meydan muharebesinden \u00e7ok daha etkili, \u00e7ok daha kal\u0131c\u0131 etkisi olan kesin sonu\u00e7lar elde etmeye ba\u015flad\u0131. Bu noktadan sonra sava\u015f\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 boyuta ba\u011fl\u0131 olarak sava\u015flar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine ili\u015fkin hukukun uluslararas\u0131 alanda i\u015fletilmesi ve kurallar\u0131n belirlenmesi a\u015famas\u0131na ge\u00e7ildi. B\u00f6ylece sava\u015f belirli \u00f6l\u00e7\u00fclerle, belirli kurallarla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. Yani ne t\u00fcr ara\u00e7lar ve hangi y\u00f6ntemler kullan\u0131laca\u011f\u0131 gibi konular kural alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Buna da \u2018konvansiyonel\u2019 ve \u2018anla\u015fmalarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lan sava\u015f\u2019 denmi\u015ftir. Giderek silahlar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 kullan\u0131m\u0131 g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Buraya kadar \u00e7ok k\u0131sa da olsa sava\u015f tarihinin geli\u015fimi i\u00e7indeki belli ba\u015fl\u0131 d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131n\u0131 ifade etmi\u015f olduk. Tabi bu a\u015famalar i\u00e7inde de her de\u011fi\u015fime rengini veren ya da o a\u015famalar\u0131 kendi \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde somutla\u015ft\u0131ran sava\u015flar var. <\/p>\n
Yirminci y\u00fczy\u0131lda \u00e7ok geli\u015fmi\u015f teknolojinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 birinci ve ikinci d\u00fcnya sava\u015flar\u0131 var. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u2019\u0131nda yetmi\u015f milyon insan, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda on milyondan fazla insan hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Onun \u00f6ncesinde de geli\u015fen b\u00fcy\u00fck sava\u015flar var. \u00d6rne\u011fin, Napolyon Sava\u015flar\u0131 var. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun, M\u0131s\u0131r ve \u0130ran ile yapm\u0131\u015f oldu\u011fu sava\u015flar var. Ondan daha \u00f6ncesinde Arap devletlerinin geli\u015ftirdi\u011fi sava\u015flar var. Ha\u00e7l\u0131 Seferleri var. \u00c7ok \u00e7ok \u00f6ncesinde B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019in, Darius\u2019un sava\u015flar\u0131 var. B\u00f6yle bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck sava\u015f var, ama o b\u00fcy\u00fck sava\u015flar ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ko\u015fullar\u0131n sava\u015flar\u0131 olarak ele al\u0131n\u0131yor. Burada \u015fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ki \u00e7at\u0131\u015fmayla sava\u015f ayn\u0131 de\u011fil. Sava\u015f\u0131n ve \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00f6z\u00fc ile niteli\u011fi bir de\u011fil, farkl\u0131d\u0131r. \u00c7at\u0131\u015fmalar, kabileler aras\u0131nda ya\u011fma ve talana y\u00f6nelik olarak geli\u015firken, sava\u015f, kentlerin, s\u0131n\u0131flar\u0131n ve devletin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin bir siyaset olarak d\u00fcnya sahnesinde yer almaya ba\u015flamas\u0131yla birlikte bask\u0131-s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve egemenlik arac\u0131 haline geliyor. <\/p>\n
Bu s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar boyunca, demokratik uygarl\u0131k ile devlet\u00e7i uygarl\u0131klar\u0131n aras\u0131nda s\u00fcregelen sava\u015flard\u0131r. Bi\u00e7imleri ve kullan\u0131lan ara\u00e7lar farkl\u0131 olsa da, sava\u015f taktik ve y\u00f6ntemlerinde bir geli\u015fme de olsa sava\u015f, bir askerlik sanat\u0131 olarak ele al\u0131nmaya ba\u015flansa da yine y\u00fcr\u00fct\u00fclen sava\u015flar belli kurallara ba\u011flansa da s\u0131n\u0131fl\u0131 uygarl\u0131klar boyunca y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve geli\u015ftirilen sava\u015flarda nitelik de\u011fi\u015fmiyor. Bask\u0131-s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve egemenlik arac\u0131 olarak de\u011ferlendiriliyor. Bask\u0131 ve egemenli\u011fe kar\u015f\u0131 etnisitelerin-halklar\u0131n, inan\u00e7 gruplar\u0131n\u0131n, ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131flar\u0131n vermi\u015f olduklar\u0131 m\u00fccadeleler var. Bunlara me\u015fru m\u00fcdafaa sava\u015f\u0131 ya da \u00f6z savunma sava\u015f\u0131 denirken, hakl\u0131 sava\u015flar ad\u0131 da verilmektedir. Bunlar kendini koruma sava\u015f\u0131d\u0131r. Kendini yok etmek isteyen g\u00fcce kar\u015f\u0131 haklar\u0131n\u0131 koruma ve haks\u0131zl\u0131k yap\u0131lm\u0131\u015fsa, o haks\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 hakl\u0131 temellerde geli\u015fen m\u00fccadeleler oluyor. Bunun bi\u00e7imleri de tarihin \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerinde farkl\u0131 \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00d6rne\u011fin Spartak\u00fcs\u2019\u00fcn \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi sava\u015f, k\u00f6lele\u015ftirilmeye kar\u015f\u0131 hakl\u0131 ve me\u015fru geli\u015fen bir sava\u015ft\u0131r. Yine Med \u00f6nc\u00fcl\u00fckl\u00fc b\u00f6lge konfedere g\u00fc\u00e7lerinin Asur egemenli\u011fine kar\u015f\u0131 direni\u015fi s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe kar\u015f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talepli bir sava\u015ft\u0131r. Yine Anadolu halk isyanlar\u0131nda ya\u015fanan sava\u015flar da b\u00f6yledir. Yirminci y\u00fczy\u0131lda s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131flar\u0131n, ezilen halklar\u0131n geli\u015ftirdikleri m\u00fccadeleler de hakl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcye ve egemenli\u011fe kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen m\u00fccadelelerdir. Kendini koruma amac\u0131yla gasp edilen haklar\u0131n\u0131 elde etmek i\u00e7in geli\u015ftirilen sava\u015flard\u0131r. Bunlara me\u015fru savunma sava\u015flar\u0131 da denir. <\/p>\n
Cemal \u015eerik<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
\t<\/p>\n