\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/4207-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
\t\t\t\t\t\tOrtado\u011fu siyasetine \u015fekil veren hem k\u00fclt\u00fcrel inan\u00e7sal, hem de \u00a0<\/span><\/p>\n Germiyan\u2019da \u00a0<\/span><\/p>\n Germiyan b\u00f6lgesi Ba\u011fdat H\u00fck\u00fcmeti’ ne ba\u011fl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen b\u00f6lgede \u00a0<\/span><\/p>\n YNK’ \u00a0<\/span><\/p>\n YNK ba\u015fta Germiyan alan\u0131nda ve bununla birlikte t\u00fcm Ba\u015fur\u00ea \u00a0<\/span><\/p>\n Bu alanlarda halk deste\u011fini yitiren YNK ise kendisini daha da \u00a0<\/span><\/p>\n \u0130ran\u2019\u0131n \u00a0<\/span><\/p>\n \u0130ran b\u00f6lgedeki h\u00e2kimiyetini istihbarat \u00fczerinden kurmaktad\u0131r. \u0130ran \u00a0<\/span><\/p>\n Celewle’ \u00a0<\/span><\/p>\n Celewle’ nin geleneksel olarak n\u00fcfusun y\u00fczde atm\u0131\u015f\u0131 K\u00fcrtlerden \u00a0<\/span><\/p>\n Xaneqin’ \u00a0<\/span><\/p>\n Co\u011frafi olarak d\u00fcz ve sade bir alana sahip olan Xaneqin \u0130ran \u00a0<\/span><\/p>\n Kel\u00e2r \u00a0<\/span><\/p>\n Arazi yap\u0131s\u0131 itibariyle d\u00fcz ve sade bir yap\u0131ya sahip Kel\u00e2r\u2019\u0131n \u00a0<\/span><\/p>\n Sonu\u00e7 \u00a0<\/span><\/p>\n Genel olarak bu alana y\u00f6nelik \u015fu hususlar \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00a0<\/span><\/p>\n Goran \u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n K\u00fcrdistan www.lekolin.com \u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n \t<\/p>\n
\nekonomik-sosyolojik anlamda farkl\u0131l\u0131klar bar\u0131nd\u0131ran Musul-Kerk\u00fck alan\u0131 \u00fczerinde
\nABD, T\u00fcrkiye ve \u0130ran’\u0131n h\u00e2kimiyet geli\u015ftirme \u00e7abalar\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde kendisini
\ng\u00f6stermektedir. Petrol hatlar\u0131n\u0131n’ da bulundu\u011fu bu stratejik alana y\u00f6nelik
\nyukar\u0131da da belirtti\u011fimiz \u00fc\u00e7 g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan ince bir siyaset y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.
\nDA\u0130\u015e \u00e7etelerinin bu b\u00f6lgeye sald\u0131r\u0131s\u0131 ve sald\u0131r\u0131 sonras\u0131 her \u00fc\u00e7 taraf\u0131n kendi
\ng\u00fc\u00e7lerini konumland\u0131rmas\u0131 bu ince siyasetin somut \u00f6rne\u011fidir. \u00d6zellikle \u0130ran bu
\nkonuda g\u00f6ze batmaktad\u0131r. Bahsi ge\u00e7en bu alanlara k\u0131saca g\u00f6z atal\u0131m.<\/span><\/p>\n
\n\u0130ran etkisi<\/span><\/strong><\/p>\n
\n\u0130ran’\u0131n etkisi kendisini yo\u011funca hissettirmektedir. Bu konuda en belirgin b\u00f6lgeler
\nXaneqin, Kel\u00e2r ve Duzxurmatu olmaktad\u0131r. \u0130ran bu b\u00f6lgede kendisine ba\u011fl\u0131 olan
\nHe\u015fti \u015eahbi milislerini ve kendi istihbarat\u0131n\u0131 yerle\u015ftirerek b\u00f6lge \u00fczerinde
\nince bir politika y\u00fcr\u00fctmektedir. Germiyan b\u00f6lgesi asl\u0131nda YNK alan\u0131 olarak
\nbilinirken, YNK b\u00f6lgede \u00f6neminin neredeyse t\u00fcm\u00fcn\u00fc yitirmi\u015f durumundad\u0131r.<\/span><\/p>\n
\nnin Germiyan\u2019daki Rol\u00fc<\/span><\/strong><\/p>\n
\nKurdistan’ da hem ekonomik hem siyasi yetkisini yitirmi\u015ftir. YNK kendi
\niradesiyle siyaset y\u00fcr\u00fctememektedir. ”Ben G\u00f6rmem Politikas\u0131” temelinde
\nkendisini en g\u00fc\u00e7l\u00fc tarafa dayand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015farak bu g\u00fcc\u00fcn y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f oldu\u011fu
\nfaaliyetleri g\u00f6rmezden gelir. B\u00f6ylece Germiyan b\u00f6lgesi askeri anlamda YNK
\ndenetimi alt\u0131nda olurken, siyasi denetim \u0130ran’\u0131n elindedir. Fakat YNK\u2019nin d\u0131\u015fa
\nba\u011f\u0131ml\u0131 tarz\u0131 halk deste\u011finin azalmas\u0131na neden olmu\u015f, bu alanlardaki g\u00fc\u00e7
\nkayb\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedeni olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Baz\u0131 b\u00f6lgelerde askeri
\nanlamda da resmen He\u015fti \u015eahbi milislerin denetimine ge\u00e7mi\u015ftir. <\/span><\/p>\n
\nfarkl\u0131 g\u00fc\u00e7lere dayanma ihtiyac\u0131 duymu\u015ftur. KDP ve T\u00fcrkiye ile anla\u015fmalar da bu
\n\u00e7er\u00e7evede yapmak zorundad\u0131r. \u00d6rnek vermek gerekiyorsa s\u00f6zde PKK kar\u015f\u0131s\u0131nda
\ndost olarak g\u00f6r\u00fcnmeye \u00e7abalarken, di\u011fer taraftan da Medya Savunma Alanlar\u0131\u2019na y\u00f6nelik
\nT\u00fcrk \u0130stihbarat\u0131-M\u0130T\u2019e istihbarat temin etmektedir.\u00a0 <\/span>Kerk\u00fck hatt\u0131nda DA\u0130\u015e\u2019e kar\u015f\u0131 sava\u015fan HPG
\ngerillalar\u0131n\u0131 bu alanlardan \u00e7\u0131karmak i\u00e7in T\u00fcrk istihbarat\u0131 ve KDP ile ortakla\u015fa
\nhareket geli\u015ftirerek provokasyonlar geli\u015ftirmektedir. <\/span><\/p>\n
\nXaneqin, Emin Bapir ve Duzxurmoto\u2019da hakimiyeti<\/span><\/strong><\/p>\n
\nkendi devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde uygulad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntem ve sistemi bu alan \u00fczerinde de
\ngeli\u015ftirmektedir. Her ailede bir \u0130tlahat eleman\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu ki\u015filer t\u00fcm
\ngelen ge\u00e7en yabanc\u0131lar hakk\u0131nda bilgi toplamaktad\u0131r. Xaneqin, Emin Bapir ve
\nDuzxurmato’ da siyasi ve askeri anlamda \u0130ran h\u00e2kimiyeti s\u00f6z konusudur. Alanda
\nt\u00fcm siyasi geli\u015fmelerde rol\u00fc oldu\u011fu kadar istedi\u011fi an m\u00fcdahalelerde buluna
\nbiliyor. Celewle’ de YNK’ nin gerillalar\u0131n \u00e7ekilmesi istemesinin arkas\u0131nda
\nasl\u0131nda \u0130ran vard\u0131. Buradan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u015fudur ki \u0130ran\u2019\u0131n kendi s\u0131n\u0131r ve
\ndevletini olas\u0131 bir sald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 savunmas\u0131 i\u00e7in s\u0131n\u0131r\u0131 bulunan yak\u0131n
\nb\u00f6lgelerde kendi sitemini oturtmak istiyor. Bu \u015fekliyle \u0130ran, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 gayri
\nme\u015fru olarak geni\u015fletmektedir.<\/span><\/p>\n
\nnin Sosyal Yap\u0131s\u0131 Ve Askeri Yap\u0131s\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n
\nolu\u015fmaktad\u0131r. Fakat DA\u0130\u015e \u00e7etelerin sald\u0131r\u0131s\u0131 sonras\u0131nda ya\u015famlar\u0131 tehdit
\nalt\u0131nda olan K\u00fcrt n\u00fcfusunun g\u00f6\u00e7mesi ile birlikte bu oran daha da d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f
\ndurumdad\u0131r denilebilir. Arap n\u00fcfusunun i\u00e7inde bulunan El Kaide
\nsempatizanlar\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131 s\u0131ras\u0131 DA\u0130\u015e \u00e7etelerine destek verip kat\u0131lmas\u0131,
\nK\u00fcrtler’ de b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131m ve g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131na neden oldu. Ka\u00e7an K\u00fcrtler Kelar ve
\nXaneqin’ e yerle\u015fmi\u015ftir. YNK Pe\u015fmergeleri Celewle\u2019yi yine ele ge\u00e7irdiler.
\nCelewle\u2019nin YNK Pe\u015fmergelerin elinde bulunmas\u0131na ra\u011fmen halk geri d\u00f6nmemekte,
\n\u00f6zellikle \u015eengal\u2019de KDP Pe\u015fmergelerinin pratiklerinin de etkisi ile pe\u015fmergeye
\ng\u00fcven duymamaktad\u0131r. Celewleliler ba\u015fta olmak \u00fczere genel olarak b\u00f6lgeden DA\u0130\u015e
\n\u00e7ete sald\u0131r\u0131lar\u0131 ile g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalanlar kendi g\u00fcvenliklerini YNK ya da
\nKDP pe\u015fmergelerine teslim etmekte duyduklar\u0131 teredd\u00fct\u00fc d\u00f6nmemek olarak
\nyans\u0131tmaktad\u0131rlar. Celewle bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f durumundad\u0131r ve bo\u015falan kentlerin de
\ndokular\u0131 zamanla bozulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Kentin dokusunun bozulmas\u0131na ve
\nCelewlelilerin d\u00f6nmemekte \u0131srar ediyor olmalar\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck neden olan
\ng\u00fcvensizli\u011fe ek olarak, Pe\u015fmergelerin kentteki bankalar\u0131 soymas\u0131 ve insanlar\u0131n
\nevlerine tarumar etmesi, geri d\u00f6n\u00fc\u015fleri derinden engellemektedir. <\/span><\/p>\n
\nin Sosyal Ve Askeri Yap\u0131s\u0131 \u00dczerine <\/span><\/strong><\/p>\n
\ns\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n yaln\u0131zca12 km \u00f6tesinde bulunmaktad\u0131r. Xaneqin\u2019in n\u00fcfusu Arap, T\u00fcrkmenlerin
\nyan\u0131 s\u0131ra K\u00fcrtlerin de dahil olmas\u0131 ile tam bir mozai\u011fi yans\u0131tmaktad\u0131r.
\nKonu\u015fulan diller Arap\u00e7a, K\u00fcrt\u00e7enin Hewraman ve Kelhori leh\u00e7eleri, T\u00fcrkmence ve
\nMa\u00e7in\u2019dir. Halk\u0131n gelirinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tar\u0131m \u00fczerinden sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek
\nm\u00fcmk\u00fcn fakat \u0130ran ile s\u0131n\u0131r olmas\u0131ndan da kaynakl\u0131 olarak \u2018s\u0131n\u0131r ticareti\u2019nin
\ntemel ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu da belirtmek gerekiyor. B\u00f6lgenin ticaret kayna\u011f\u0131n\u0131
\n\u0130ran olu\u015fturmaktad\u0131r. Her ne kadar halklar ve diller mozai\u011fi \u00f6n\u00fcm\u00fcze koyan
\nXaneqin\u2019de mezhep\u00e7ili\u011fin de a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekiyor.\u00a0 <\/span>N\u00fcfusun y\u00fczde altm\u0131\u015f\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u015eii kesim,
\nIrak\u2019tan ziyade kendisini \u0130ran\u2019a daha yak\u0131n bulmaktad\u0131r. \u0130ran’\u0131n Irak\u2019ta
\nbulunan askeri g\u00fcc\u00fc diyebilece\u011fimiz Ha\u015fti \u015eahbi’ ye i\u015fte bu nedenden kaynakl\u0131
\nolarak duyulan sempati yo\u011fundur. Resmi olarak Xaneqin YNK’ nin askeri denetimi
\nalt\u0131ndad\u0131r fakat belirtmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z nedenlerden de \u00f6t\u00fcr\u00fc salt \u015eii k\u00f6kenli
\nyurtta\u015flar de\u011fil YNK Pe\u015fmergeleri de Ha\u015fti \u015eahbi\u2019ye y\u00f6nelik kat\u0131l\u0131mlar\u0131n da
\noldu\u011funu belirtebiliriz. Buradaki Ha\u015fti \u015eahbi askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fcn say\u0131s\u0131 2500 ve
\n4000 aras\u0131ndad\u0131r. B\u00f6lgedeki \u0130ran\u2019\u0131n denetiminin yo\u011funlu\u011funu anlamak i\u00e7in bir de
\n\u0130tlahat\u2019\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesine g\u00f6z atmak gerekiyor. Xaneqin, i\u00e7ten i\u00e7e b\u00f6lgede de
\nyo\u011funca i\u015flenen mezhep \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 noktalardan biri olma konumuna
\ngelme riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. B\u00f6yle bir durum \u0130ran istihbarat\u0131 \u0130tlahat
\ntaraf\u0131ndan en ince y\u00f6ntemlerde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. <\/span><\/p>\n
\nHakk\u0131nda<\/span><\/strong><\/p>\n
\nn\u00fcfusu 200.000 civar\u0131ndad\u0131r. \u00c7o\u011funluk K\u00fcrt ve Araplardan olu\u015furken T\u00fcrkmenlerde
\naz\u0131msanmayacak n\u00fcfusa sahiptir. Temel gelir kaynaklar\u0131n\u0131 tar\u0131m ve \u0130ran
\na\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 \u2018s\u0131n\u0131r ticareti-ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131kt\u0131r\u2019.\u00a0
\n<\/span>Kel\u00e2r’ \u0131n yak\u0131nlar\u0131ndan ge\u00e7en Sirwan suyunun \u0130ran taraf\u0131ndan kesilmesi
\ns\u00fcrekli b\u00f6lgede siyasi bir soruna neden oluyor. Askeri anlamda YNK h\u00e2kimiyeti
\na\u011f\u0131rl\u0131ktad\u0131r. \u0130lgin\u00e7 bir husus ise, b\u00fcy\u00fck i\u015fsizlik oran\u0131na ra\u011fmen Kel\u00e2r
\nhalk\u0131n\u0131n zengin olu\u015fudur. Dini a\u00e7\u0131dan da bir \u00e7ok mezhep ve inanc\u0131n bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131
\nbir yap\u0131ya sahiptir. Kel\u00e2r halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu PKK\u2019ye sempati duymaktad\u0131r.
\nBunun d\u0131\u015f\u0131nda selefilerin b\u00f6lgede bir yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131n oldu\u011funu belirtmek
\nm\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Selefiler \u00e7ok kat\u0131, i\u00e7ine kapan\u0131k ve a\u011f\u0131r kuralara g\u00f6re ya\u015f\u0131yorlar,
\ncamileri de ayr\u0131d\u0131r. <\/span><\/p>\n
\nolarak <\/span><\/strong><\/p>\n
\nG\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte YNK alan\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen bu b\u00f6lgeyi as\u0131l y\u00f6neten g\u00fc\u00e7 \u0130ran\u2019d\u0131r.
\nPKK\u2019nin de son d\u00f6nemde halk \u00fczerinde ciddi bir etkisinin meydana geldi\u011finin de
\nalt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekmektedir. <\/span><\/p>\n
\nAkrey\u00ee <\/span><\/strong><\/p>\n
\nStratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/span><\/strong><\/p>\n
\n– www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info – www.navendalekolin.com<\/span><\/strong><\/p>\n