\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/5164-1.png\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
\u201cToprak Kadar Eski Halk, K\u00fcrtler ve \u201cAlt\u0131n \u00dc\u00e7gen <\/p>\n <\/strong><\/p>\n Neolitik D\u00f6nem\u2019in, geli\u015fip olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131 belli ba\u015fl\u0131 K\u00fcrt Halk \u00d6nderi \u00d6calan\u2019\u0131n Neolitik Devrim ve K\u00fcrdistan \u201cHurrilerin M.\u00d6. 6000\u2019lerde neoliti\u011fi kurumla\u015ft\u0131ran ve Tel Bu co\u011frafyada ya\u015fam\u0131\u015f olup ad\u0131n\u0131 tarihe \u015f\u00f6yle ya da b\u00f6yle K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin Zaza\u2019ca leh\u00e7esinde, Ko-Koy da\u011f, Korti ise da\u011fl\u0131 \u201cCo\u011frafya, tarihin \u00e7er\u00e7evesidir\u2019\u2019 demi\u015ftik. Dikkat edilirse Hurriler Hurrilerin, M.\u00d6. 3000\u20131500 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda bir Hurrilerin tanr\u0131lar\u0131 Te\u015fup (F\u0131rt\u0131na), \u015eimegi (G\u00fcne\u015f,) Ku\u015fuh Bir ek bilgi olarak -\u201cM.\u00d6. 7. yy\u2019da Medlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na Yine \u015fimdiki K\u00fcrt A\u015firet ve yer isimlerinin 2\/3\u2019\u00fc Deniz Gul ise Hurrilere ili\u015fkin \u015fu \u00e7arp\u0131c\u0131 bilgileri Yine Yaz\u0131l\u0131kaya (Hititlerin ba\u015fkentine yak\u0131n bir da\u011f) Bundan ba\u015fka Bo\u011fazk\u00f6y metinleri aras\u0131nda Hurri k\u00f6kenli hem Hurrice yaz\u0131lan ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan en eski belge, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Arap’ha (antik Kerk\u00fck) ve yak\u0131nlardaki Nuzi’de 1920\u2019li ve Hurrilerin dil yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin ise: <\/strong><\/p>\n \u201c1956\u2019da ke\u015ffedildi. Arkeologlar i\u00e7in \u00f6nemsenen bu kaz\u0131 Hurricenin iki farkl\u0131 dil (\u00e7ivi yaz\u0131s\u0131) yap\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011fu Hurri dilinin “Aggl\u00fctine” yani 6.inci resim-Hurriler <\/strong><\/p>\n Gutiler Zagros eteklerinde, S\u00fcmerlerin bir nevi kuzeyi olan \u0130leride de g\u00f6rece\u011fimiz gibi bu t\u00fcr kavramla\u015ft\u0131rmalar hep var Gutiler 150 y\u0131l buralarda h\u00fckmedip, uygarl\u0131kla tan\u0131\u015farak Madencilikte belli bir tecr\u00fcbelerinin oldu\u011fu bu ba\u011flamda ev 7.inci resim Gutiler <\/strong><\/p>\n Lulu ya da Lumblar Konfederasyonlar\u0131n\u0131 M.\u00d6. 2800 y\u0131l\u0131nda Lulular, ticaretin ge\u00e7ti\u011fi kav\u015fakta bulunduklar\u0131 i\u00e7in 8.inci resim Lulular <\/strong><\/p>\n Hittitler M.\u00d6 1800-M.\u00d6. 1200. \u201cHititleri de bu ku\u015fa\u011fa dahil Bat\u0131da me\u015fhur Troya kentinden (Ya bir Hitit kurulu\u015fu, ya da Kassitler (M.\u00d6. 1900-1207) kuzeyden gelip \u00e7e\u015fitli 9.inci resim Mitanniler, Hittitler, Kassitler <\/strong><\/p>\n Mitanniler M.\u00d6. 1800-1250 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Unutulmamal\u0131d\u0131r ki bu topraklarda M\u0131s\u0131r\u2019a gelin gidecek olan Asurlar\u0131n, Mitanniler\u2019i ortadan kald\u0131rmalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, Nairiler M.\u00d6. 13. yy. ile 9. yy’lar aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Nairilerin yer yer Diyarbak\u0131r\u2019a kadar uzand\u0131klar\u0131, oralar\u0131 Urartular M.\u00d6. 1000\u2013700 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Yol, bend, su kanallar\u0131 kurmakta beceriklidirler. \u00d6rne\u011fin: Prof. Sevin bu durumu: \u201cRomal\u0131lardan yakla\u015f\u0131k 800 y\u0131l kadar \u201cDaha da \u00f6nemli olan bir uygarl\u0131k geli\u015fimi baraj Halen bug\u00fcn bile 56 km uzunlu\u011fundaki kanal t\u00fcm 11. inci resim Mannailer <\/strong><\/p>\n Mannailer Urmiye G\u00f6l\u00fc ile Zagros Da\u011flar\u0131 aras\u0131ndaki b\u00f6lgede Medler M.\u00d6. 900 y\u0131llar\u0131nda ilk kez varl\u0131klar\u0131ndan s\u00f6z Medler geli\u015fimlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Keyakser Asur Medler \u00f6yle bir geli\u015fim ya\u015farlar ki y\u0131llar sonra bile Ortado\u011fu\u2019nun t\u00fcm\u00fcnde \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici bir rol oynayan Medler, 12.incir resim Medya \u0130mparatorlu\u011fu ve Hemedan \u015eehri <\/strong><\/p>\n \u00c7ok sonralar\u0131 \u0130skender\u2019den sonra Helen ve Med- Pers 13.inci resim Komagenes-Nemrut <\/strong><\/p>\n Yerel otoriteler siyasi varl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6nemli oranda B\u00fcy\u00fck \u0130skender’in M.\u00d6. 330’larda Pers \u0130mparatorlu\u011funu K\u00fcrt Halk \u00d6nderi \u00d6calan yukar\u0131da dile getirilen ger\u00e7ekli\u011fi Ba\u015fka bir yerde ise: \u201cY\u00fcksek da\u011flara s\u0131\u011f\u0131nma, zaten da\u011flar\u0131n K\u00fcrt \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 bu merkezlere K\u00fcrt, da\u011flar\u0131n doruklar\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak tek di\u015fli uygarl\u0131k Devam Edecek: Tarihe Damgas\u0131n\u0131 Vuran \u0130ki \u00c7izgi: \u0130hanet ve Abdullah \u00d6calan Sosyal Bilimler Akademisi Yay\u0131nlar\u0131<\/strong><\/p>\n Tarih \u015eimdidir-K\u00fcrdistan Tarihine \u00d6zl\u00fc Bir Bak\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n Kas\u0131m Engin<\/strong><\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n www.lekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 \u2003<\/p>\n 0<\/p>\n 21<\/p>\n TR<\/p>\n HE<\/p>\n \t :” ” <\/p>\n \t :”” <\/p>\n \t ” “,” ” <\/p>\n \t<\/p>\n
\ntopraklar\u0131n ba\u015f\u0131nda K\u00fcrdistan Co\u011frafyas\u0131 gelmektedir. Bu d\u00f6neme \u00f6nc\u00fcl\u00fck edenler
\nde, bu topraklarda ya\u015fayan halklard\u0131r. Hurriler, Gutiler, Lulular, Luwiler,
\nKassitler, Mittaniler, Urartular, Mannailer, Nairiler, Subarular, Medler bu
\nhalklar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelirler. K\u00fcrdistan Co\u011frafyas\u0131, biny\u0131llarca neoliti\u011fe \u00f6nc\u00fcl\u00fck
\nve be\u015fiklik etmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde, bu \u00fclke M.\u00d6. 12000 ile 4000 y\u0131llar\u0131
\naras\u0131nda neolitik devriminin ana merkezi durumundad\u0131r. <\/p>\n
\n\u00dclkesi aras\u0131ndaki tarihsel-co\u011frafi ili\u015fki \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 belirleme \u00e7ok
\nanlaml\u0131d\u0131r: \u201cYukar\u0131 ve Orta Mezopotamya\u2019n\u0131n (Luwice Gondwana, S\u00fcmerce
\nHurrit=y\u00fcksek memleket) zengin maden yataklar\u0131 ve Do\u011fu-Bat\u0131 ge\u00e7i\u015f noktas\u0131nda
\nyer almas\u0131, ayr\u0131ca tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n en verimli sahalar\u0131na ve do\u011fal sulama
\ngibi bir iklime sahip olmas\u0131, onun adeta tarihin \u201cdo\u011furan anas\u0131 , b\u00fcy\u00fcten
\nbe\u015fi\u011fi rol\u00fcn\u00fc ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\nKhalaf K\u00fclt\u00fcr\u00fc\u2019n\u00fc \u015fekillendiren topluluklar\u0131n devam\u0131 olduklar\u0131
\ng\u00f6zlemlenmektedir. Hurrilerin ilk defa M.\u00d6. 3000\u2019lerde S\u00fcmerler taraf\u0131ndan
\n\u2018da\u011fl\u0131lar\u2019 anlam\u0131nda Horit olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftik. Daha sonra
\nadland\u0131r\u0131lan Gutiler, Subariler ve Kassitlerin de\u011fi\u015fik d\u00f6nemler ve mekanlarda
\nbenzer topluluklar olarak ortak bir dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc payla\u015ft\u0131klar\u0131 tahmin
\nedilmekte ve bu giderek kan\u0131tlanmaktad\u0131r. Bug\u00fcn de bir\u00e7ok a\u015firet birli\u011fine
\nde\u011fi\u015fik adlar verilmesi, ayn\u0131 halk grubundan olmad\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelmez.
\nY\u00fczlerce de\u011fi\u015fik adland\u0131rma verilmek, bu topluluklar\u0131n ortak karakterlerini
\nde\u011fi\u015ftirmemektedir. <\/p>\n
\nkaz\u0131yarak yazan \u00f6nemli halklar vard\u0131r. Bu halklara farkl\u0131 isimler verilse de,
\nbug\u00fcn bilimin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 son d\u00f6nem ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na g\u00f6re ortak noktalar\u0131 Aryen
\nk\u00f6kenli olmalar\u0131d\u0131r. Ve benzer bir dil yap\u0131s\u0131na sahip olmalar\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn
\nK\u00fcrtlerin analar\u0131 olarak bilinen bu farkl\u0131 isimlendirmelerden birka\u00e7 tanesini
\ns\u0131ralamadan \u00f6nce K\u00fcrt kavram\u0131na de\u011finmek gerekir. <\/p>\n
\ndemektir. Kurti ise M.\u00d6. 3000\u2019lerde ilk kez kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Urartu-y\u00fcksek \u00fclke,
\nHurri-y\u00fcksek \u00fclke, Gondwana-k\u00f6yler \u00fclkesi, Nairi-Nehir ve Su halk\u0131, Med-Medain
\nyani Maden \u00fclkesi, Komagenes-Kom-Zom Soyu gibi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz diline \u00e7evrildi\u011finde
\nleng\u00fcistik ve etimolojik a\u00e7\u0131dan k\u00f6kenimizin tarihi \u00fczerine \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131
\nvermektedir. \u00d6te yandan di\u011fer g\u00fc\u00e7lerin tan\u0131mlamalar\u0131 da dikkat \u00e7ekicidir.
\nYunanlar K\u00fcrtlere, Karduk derken, Araplar Ekrat (K\u00fcrtler) \u015feklinde
\nadland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bu kavram\u0131 ilk kez Abu Ali Hasan Medeyimi isimli bir Arap
\nyazar 8. yy\u2019da Kale El Ekrat kitab\u0131nda dile getirmi\u015ftir. Yine Teberi isimli bir
\nba\u015fka Arap yazar, Futurati \u0130slam ve Kurd adl\u0131 bir kitap yazm\u0131\u015f. Yine K\u00fcrtlerin
\nb\u00fcy\u00fck bir alimi olan Ebu Hanefi Ahmed Dineveri (820-896), Ahbar el Tiva adl\u0131
\nkitab\u0131nda K\u00fcrdistan kelimesini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Matthaus isimli bir Ermeni ise ilk
\nkez 10. yy\u2019da \u201cKurdistan kelimesini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk olan Sultan Sancar ise
\n11.yy\u2019da K\u00fcrdistan kelimesini kullanm\u0131\u015f olup, Osmanl\u0131lar da ise hem Sultan
\nYavuz Selim hem de sonraki sultanlar bolca \u201cKurdistan ismini, K\u00fcrtlerin
\nya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkeyi tan\u0131mlamak i\u00e7in kullanm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
\nbu co\u011frafyaya kim h\u00fckmetmi\u015fse kendince bir\u00e7ok isimlendirmeyi kullanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nFarkl\u0131 isimlendirmeler kullan\u0131lm\u0131\u015f olsa da hi\u00e7bir \u015fekilde bu \u00fclkenin ger\u00e7ekli\u011fi
\nd\u0131\u015f\u0131na ta\u015fan bir adland\u0131rmaya rastlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. K\u00fcrdistan \u00dclkesi\u2019ndeki
\nneoliti\u011fin \u00f6nc\u00fc halklar\u0131n\u0131n tarihlerine k\u0131saca bir g\u00f6z atmakta fayda olacakt\u0131r.\n<\/p>\n
\nkonfederasyon olu\u015fturduklar\u0131, belli k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferler yaratt\u0131klar\u0131 ve bir\u00e7ok
\nuygarl\u0131\u011f\u0131 etkilediklerini biliyoruz. Ancak Hititler kadar merkezile\u015fmeyi
\nsa\u011flayamad\u0131klar\u0131 da biliniyor. Yeni ortaya \u00e7\u0131kan belgelerde Hititlerin bir t\u00fcr
\nHurrice konu\u015ftuklar\u0131, yaz\u0131 dillerinin de Hurri dili oldu\u011fu gibi, tanr\u0131lar\u0131n\u0131n
\nda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Hurri tanr\u0131lar\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek, arkeolojik kaz\u0131larda
\nortaya \u00e7\u0131kan yeni tabletlerde Hititlerle Hurrilerin yak\u0131n akraba olduklar\u0131n\u0131
\n\u00f6\u011frenmek hem ilgin\u00e7 hem de heyecan verici olmaktad\u0131r. Hurriler, Hititlerle,
\nLuwi ve Khaldi gruplar\u0131yla s\u00fcrekli ili\u015fki halinde olmu\u015flard\u0131r. Ticaret yoluyla
\nS\u00fcmer, Babil ve Asur etkilerinin \u00e7evre yay\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol
\noynam\u0131\u015flard\u0131r. S\u00fcmerlerle ili\u015fkileri s\u0131cakt\u0131r. Yak\u0131n ba\u011flar\u0131 vard\u0131r. Dilde
\nortak kelimeleri bulunuyor. S\u00fcmer \u015fehirleriyle, Hurri tar\u0131msal alanlar\u0131 adeta
\nbir ili\u015fkilenmeyi do\u011fal olarak ya\u015famaktad\u0131rlar. Merkezleri bug\u00fcn Urfa diye
\nbildi\u011fimiz, tarihte Orrhos diye ge\u00e7en yerlerdir. Hurrilere ait en eski belgeyi
\narkeologlar bug\u00fcn Rojava K\u00fcrdistan\u2019\u0131n Qam\u0131\u015flo kentine yak\u0131n olan Urki\u015f\u2019te
\nbulmu\u015flard\u0131r. <\/p>\n
\n(Ay ve Y\u0131ld\u0131z,) \u015eau\u015fka (Da\u011f) tanr\u0131lar\u0131. Hepat tanr\u0131\u00e7alar\u0131d\u0131r. Yine Ortado\u011fu\u2019nun
\nen etkili \u00fc\u00e7 tanr\u0131\u00e7as\u0131-ki bunlar daha sonra hem bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 hem de do\u011fu
\nd\u00fcnyas\u0131n\u0131 etkileyecek olan, \u0130ndra, Mitra, Varuna\u2019d\u0131r. <\/p>\n
\nkadar ge\u00e7en 2300 y\u0131ll\u0131k K\u00fcrdistan tarihine Hurri d\u00f6nemi denir. Bu d\u00f6nemde
\nsay\u0131s\u0131z krall\u0131k ve \u015fehir-devlet kurulmu\u015ftur. Mehrdad R. Izady\u2019in Baz\u0131
\nK\u00fcrt-Hurri krall\u0131k ve prenslikleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralar: \u201cKummuhu, Melidi, Gurgum,
\nUngi-Unqi, Kaman, Kaska, Nairi, \u015eupria, Urki\u015f, Mu\u015fku, Urartu, Namar, Subaru,
\nMard, Lulubi, Kardu, Zamua, Elippi, Manna ve Guti. <\/p>\n
\nHurrilerden kalmad\u0131r der ve s\u0131ras\u0131yla: Mu\u015fku-Mu\u015f, Mard-Mardin, Melidi-Malatya,
\nLulubi-Lor, Subaru-Zebari sayar. Yine, M.\u00d6. 2 bin y\u0131llar\u0131nda Ba\u015fl\u0131ca \u015eehirleri:
\nUrfa, Diyarbak\u0131r, Mardin, Kerk\u00fck-Mardin, Nuzi aras\u0131nda bir\u00e7ok \u015fehir vs.
\ndiyerekte ekler Mehrdad R. Izady. <\/p>\n
\nvermektedir: \u201cNuzi, Urki\u015f ve Hitit \u015fehirlerinde bulunan belgeler, Hurriler
\nhakk\u0131nda geni\u015f bilgiler vermektedir. Bu belgelerden bilinen baz\u0131lar\u0131 Hititlerin
\nBa\u015fkentinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 Hititler, gerek din a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekse edebi ve
\nk\u00fclt\u00fcrel y\u00f6nden Hurrilerin tesiri alt\u0131ndan kalm\u0131\u015flard\u0131r. Yaz\u0131l\u0131kaya\u2019da Hitit
\npanteonunun ba\u015f\u0131nda yer alan tanr\u0131 Te\u015fub ile tanr\u0131ca Hebat Hurrilerden
\nge\u00e7mi\u015ftir. <\/p>\n
\n\u00fczerinde du-ran tanr\u0131lar, tanr\u0131y\u0131 ba\u015flar\u0131 \u00fczerinde ta\u015f\u0131yan, g\u00f6\u011fe do\u011fru
\ny\u00fckselten \u201cBo\u011fa adamlar , \u201cHuris-Seris adlar\u0131ndaki kutsal bo\u011fa tasvirleri
\nHurri motiflerini yans\u0131tmaktad\u0131r. <\/p>\n
\nHi-tit\u00e7e hem de Hurrice yaz\u0131lm\u0131\u015f bir\u00e7ok masal ve efsaneler bulunmu\u015ftur.
\nBa\u015fl\u0131calar\u0131: Hedammu ve Kumarbi Efsanesi, Kessi Masal\u0131, Ursu Muha-saras\u0131,
\nUllikummi \u015eark\u0131s\u0131 ve Gurpanzah Destan\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Hurrice \u015fiirler de
\nbulunmaktad\u0131r. Bu metinler edebi ve rit\u00fcel karakterdedir. Bo\u011fazk\u00f6y metinleri
\ni\u00e7inde y\u00fczlerce Hurrice belge bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
\nMardin’in g\u00fcneyine denk d\u00fc\u015fen ba\u015fkent Urki\u015f’te kral Ti\u015fatal taraf\u0131n-dan tanr\u0131
\nNerigal’a ithaf edilen bir tap\u0131na\u011f\u0131n temelinde bulunan tab-lettir. S\u00f6z konusu
\ntablet M.\u00d6. 1970 y\u0131l\u0131na tarihlenmektedir.<\/p>\n
\n1930’lu y\u0131llarda yap\u0131lan kaz\u0131larda ke\u015ffedilen (M.\u00d6. 1550-1400 d\u00f6nemine ait)
\nbirka\u00e7 bin tablet de, Hurri K\u00fcrdistan\u0131’n\u0131n tarihinin yeniden kurgulan-mas\u0131na
\nyard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Bu metinlerin yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 terc\u00fcme edilip
\nyay\u0131nlanmas\u0131na ra\u011fmen, Arap’ha ve Nuzi metinlerinin, Hurri gelenekleri, tarihi
\nve toplumu hakk\u0131nda birer bilgi kayna\u011f\u0131 olarak ifade etti\u011fi \u00f6nem hi\u00e7 de
\nabart\u0131l\u0131 de\u011fildir. Muhtemelen Arap’ha\/Kerk\u00fck, Mezopotamya kar\u015f\u0131s\u0131ndaki da\u011f
\neteklerinde kurulan tek ve en \u00f6nemli Hurri \u015fehir merkezidir. <\/p>\n
\n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Hurricenin d\u00f6rt farkl\u0131 dille kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \u201cs\u00f6zl\u00fck bulundu,
\nyan\u0131 s\u0131ra \u015fiirler ve daha da \u00f6nemlisi \u201cm\u00fczik notalar\u0131 burada ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u2026\n<\/p>\n
\nbug\u00fcne kadar yap\u0131lan kaz\u0131larda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan tabletlerden anla\u015f\u0131l\u0131yor. \u0130lki,
\n\u2018Bo-\u011fazk\u00f6y-Hurricesi\u2019 ikincisi, Mitanni yaz\u0131tlar\u0131nda rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z
\n\u2018Syro-Hurricesi\u2019dir. <\/p>\n
\n“Biti\u015fken” yap\u0131s\u0131 var, ba\u015fl\u0131ca \u00f6zelli\u011fi dil yap\u0131s\u0131n\u0131n arkaya tak\u0131lan
\neklemelerle olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. Ancak Hurrice di\u011fer bilinen eklemeli dillerden
\nhi\u00e7biri ile de yak\u0131nl\u0131k g\u00f6stermez diyerek Hurrilerin k\u00fclt\u00fcr\u00fcne dikkat
\n\u00e7ekmektedir.<\/p>\n
\nda\u011fl\u0131k alanlarda ya\u015fayan Aryen k\u00f6kenli bir gruptur. Co\u011frafik konumlar\u0131ndan
\ndolay\u0131, alandaki uygarl\u0131klardan yararlanmas\u0131n\u0131 bilmi\u015flerdir. Guti\u2019nin kelime
\nmanas\u0131 da Gud=\u00f6k\u00fcz, s\u0131\u011f\u0131r anlam\u0131ndad\u0131r. Hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fan devasa s\u0131\u011f\u0131r
\ns\u00fcr\u00fcleri sahipleri anlam\u0131na gelmektedir. Dilleri Hurricedir. \u00c7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131
\nkullan\u0131rlar. <\/p>\n
\nolacakt\u0131r. S\u00fcmerler, Akadlar ve sonralar\u0131 da Asurlar s\u00fcrekli alanda ya\u015fayan
\netnik gruplar\u0131n \u00f6zelliklerine uygun olarak isimlendirmeler yapm\u0131\u015flard\u0131r.
\nGutiler, M.\u00d6. 2750\u20132120 y\u0131llar\u0131nda bir hanedanl\u0131k kurmu\u015flard\u0131r. Hanedanl\u0131\u011f\u0131
\nkuran Kral Kamasi\u2019dir. Ba\u015fkentleri Kerk\u00fck\u2019t\u00fcr. Yap\u0131lar\u0131 konfederald\u0131r. Bir
\nbelgede: \u201cKral hanedanl\u0131ktan gelmez 3 y\u0131lda bir se\u00e7imle ba\u015fa gelir. Her
\na\u015firetin kendi lideri vard\u0131. Ya\u015fl\u0131lar konseyi olu\u015fturmu\u015flard\u0131 diye ge\u00e7er.
\nGeli\u015fimini S\u00fcmerlere yak\u0131n alanlarda s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Tarihte tabletlere:
\n\u201cDa\u011flar\u0131n ejderhas\u0131, tanr\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 Gutiler, h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131 elimizden al\u0131p da\u011f
\nba\u015flar\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. S\u00fcmer \u00fclkesini k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe, kedere bo\u011fdular. Erke\u011fi, kad\u0131n\u0131,
\nbabay\u0131, o\u011fulu, tutsak edip g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Enlil b\u00fcy\u00fck tanr\u0131 buna izin verdi ki ben
\nUta Khagal Uruk\u2019un yalan bilmez cihangir h\u00fck\u00fcmdar\u0131, Guti h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan
\nkald\u0131ray\u0131m ve onlar\u0131 S\u00fcmer \u00fclkesinden \u00e7\u0131karay\u0131m c\u00fcmleleri Akadlar\u0131n devamlar\u0131
\ntaraf\u0131ndan, Gutilere d\u00f6n\u00fck yaz\u0131lm\u0131\u015f bir tablet olmaktad\u0131r. Halklar\u0131n t\u00fcm
\nde\u011ferlerini s\u00f6m\u00fcrd\u00fcklerinde kahraman, halklar kar\u015f\u0131 hamle yap\u0131nca da \u201ctanr\u0131n\u0131n
\nd\u00fc\u015fman\u0131 oluyorlar. Ne kadar da benziyor bug\u00fcnlere. Halklar\u0131 i\u015fgal ettiklerinde
\n\u201c\u00f6zg\u00fcrle\u015ftirme hareketi deniyor, halklar i\u015fgallere kar\u015f\u0131 direndiklerinde ise
\nTer\u00f6rist, sapk\u0131n, tanr\u0131 bilmez, \u00e7ete oluyorlar. Egemenlerin dili herhalde hep
\nb\u00f6yle olmu\u015f ve oluyor.<\/p>\n
\ntoplum yap\u0131lar\u0131nda \u00e7e\u015fitli deformasyonlar ya\u015fad\u0131ktan sonra Semitik k\u00f6kenli
\nAmoritler ile S\u00fcmerlerin bir kesimi ortakla\u015farak Gutileri geldikleri yerlere
\ngeri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. En son krallar\u0131n\u0131n isminin Tigran oldu\u011fu ve ya\u015fad\u0131klar\u0131
\nyenilgiden sonra Zagros eteklerine geri \u00e7ekildikleri de biliniyor. <\/p>\n
\ne\u015fyalar\u0131, k\u0131l\u0131\u00e7, kalkan, m\u0131zrak, ve ok gibi aletleri yapabiliyorlar. <\/p>\n<\/strong><\/p>\n
\nAnnu Ban\u00een\u00ee taraf\u0131ndan olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc Loristan, Lolan, Lur adlar\u0131,
\nLululardan kalmad\u0131r. Asurlar Lulum isimlendirmesini kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Merkezleri
\n\u015eehrizor ve Hulwan\u2019d\u0131r. Elamlar zaman\u0131nda ya\u015fayan Lulular, co\u011frafik olarak
\nS\u00fcleymaniye yak\u0131nlar\u0131ndan bug\u00fcnk\u00fc \u0130ran\u2019a kadar uzan\u0131rlar. Ba\u015fkentleri
\nZ\u00eemr\u00ee\u2019dir. Bug\u00fcn Lor\u00eestan, Lur ve Lolan kavramla\u015ft\u0131rmalar\u0131 Lululardan
\ngelmektedir. Asurlar, Lululara Lulum demi\u015flerdir. Lulular, proto-K\u00fcrt Aryen
\ngruptand\u0131rlar. Ya\u015fam alanlar\u0131 Zagroslard\u0131r. Gutilere \u00e7ok yak\u0131nd\u0131rlar. \u0130nan\u00e7 ve
\nk\u00fclt\u00fcrleri, \u00fcretim bi\u00e7imleri ve dilleri olduk\u00e7a benzerdir, hatta ayn\u0131 oldu\u011fu
\ns\u00f6ylenebilir. Yaz\u0131yla da kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u201cLulular alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015ften bilezik,
\ny\u00fcz\u00fck ve gerdanl\u0131k gibi kad\u0131nlara ait s\u00fcs e\u015fyalar\u0131 yapt\u0131klar\u0131 gibi yap\u0131lan
\nara\u015ft\u0131rmalarda \u00e7ocuklara ait s\u00fcs e\u015fyalar\u0131da bulundu diye yaz\u0131yor Naz\u0131m
\nK\u00f6k-Mitanniler \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda. Devam\u0131nda ise, Prof. Egon Von Eickstedt\u2019\u0131n
\n\u00c7a\u011flarda T\u00fcrkler, K\u00fcrtler, \u0130ranl\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131: \u201cLulu \u00fclkesini
\ng\u00f6steren me\u015fhur yer kuzey Zagroslard\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc S\u00fcleymaniye kentinin g\u00fcneyine
\nd\u00fc\u015fen \u015earezor denilen yere d\u00fc\u015fmektedir. Burada Lulu Kral\u0131 Anubanini Akad kral\u0131
\nNaram-Sin\u2019i yendi sonra zaferini Paya Taq mevkiyinde Sarepole, Akad\u00e7a bir
\nkayaya kazd\u0131rd\u0131. K\u00fcrtler, i\u015fte burada ilk kez Lulular taraf\u0131ndan kendi
\nisimlerini Luluca yazd\u0131lar s\u00f6zlerini aktarmaktad\u0131r.<\/p>\n
\nbunlar\u0131 kontrol etmeleri zor olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ticaret g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131n\u0131 rahat kontrol
\nedebilmelerinden dolay\u0131 hem Akadlar\u0131n, hem de sonralar\u0131 Asurlar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131na
\nhedef olmu\u015flard\u0131r. Lulular M. \u00d6. 700\u2019lere kadar varl\u0131klar\u0131n\u0131 korumu\u015flard\u0131r.
\nSonradan geli\u015fecek olan Med Konfederasyonu i\u00e7inde yerlerini alacaklard\u0131r. <\/p>\n<\/strong><\/p>\n
\netmek son derece ger\u00e7ek\u00e7idir. S\u00f6ylendi\u011fi gibi Hititler bo\u011fazlardan, Kafkaslardan
\nve do\u011fudan \u0130ran \u00fczerinden gelen gruplar de\u011fildir. Dil ve k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011felerinin
\nderin Hurri izleri ta\u015f\u0131mas\u0131 nedeniyle, yan\u0131 ba\u015flar\u0131ndaki Hurri asilzadelerinden
\nbir y\u00f6netici grup olduklar\u0131 sonucunu \u00e7\u0131kartabiliriz. Tanr\u0131lar\u0131, edebiyatlar\u0131,
\ndiplomatik ili\u015fkileri, M\u0131s\u0131r saray kal\u0131nt\u0131lar\u0131 Mitannilerin \u0130\u00e7 Anadolu’daki
\nbenzerleri oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Nas\u0131l ki Mitanniler Asur merkezlerini
\ndenetim alt\u0131na alm\u0131\u015flarsa, Hititler de ayn\u0131 d\u00f6nemlerde Asur koloni d\u00f6nemine son
\nvererek, Hitit \u0130mparatorlu\u011funu ayn\u0131 tarihlerde kurup (M.\u00d6. 1600-1250)
\ns\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bir nevi halen i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc bilmedi\u011fimiz bir Hurri y\u00f6netim
\nmerkezinin iki b\u00fcy\u00fck b\u00f6lgesini and\u0131rmaktad\u0131rlar. Sadece dil ve akrabal\u0131klar\u0131
\nde\u011fil, ya\u015famlar\u0131n\u0131n her y\u00f6n\u00fcnde ezici bir benzerlik vard\u0131r. Kay\u0131p halka ayn\u0131 d\u00f6nemli
\niki g\u00fc\u00e7 olan Mitanni ve Hitit b\u00f6lgeleri aras\u0131ndad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmalar geli\u015ftik\u00e7e
\nbunun ayd\u0131nlanaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Hititlerden kalma ba\u015fta Hattu\u015fa\u015f olmak \u00fczere
\n\u00f6nemli merkezleri, uygarl\u0131ktaki baz\u0131 geli\u015fmeleri sa\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.
\nZigurratlar\u0131 a\u015fan bir kutsal yerle\u015fim vard\u0131r. Din mabetleri, y\u00f6netici saraylar\u0131
\nve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n yerleri ve depolar olduk\u00e7a ayr\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Daha geni\u015f sur sahalar\u0131
\nvard\u0131r. Bir\u00e7ok benzer \u015fehir kurulu\u015funa rastlanmaktad\u0131r. Askeri y\u00f6nleri d\u00f6nemine
\ng\u00f6re en geli\u015fkin devlettir.<\/p>\n
\nyak\u0131n m\u00fcttefiki, ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcr grubundan \u00f6zg\u00fcn bir uygarl\u0131k kenti) ilk Yunan
\nyar\u0131madas\u0131 k\u00f6kenliler olan Ahiyeval\u0131lar (Bu grubu Anado- lu’dan etkilenmi\u015f veya
\nM.\u00d6. 1800’lerde g\u00f6\u00e7 etmi\u015f Aryen gruplar\u0131ndan saymak daha do\u011frudur. Kuzeyden
\nAvrupa k\u00f6kenlilik, uygarl\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lma trafi\u011fine ters bir anlat\u0131md\u0131r. Ayn\u0131 hata
\nHititler i\u00e7in de yap\u0131lmaktad\u0131r), Antalya kuzeyinde A\u015fkavalar, kuzeylerinde
\nKa\u015fkalar (Karadenizliler), \u00c7ukurova’da Kilikyal\u0131lar (Toroslardaki halk, ayn\u0131
\nd\u00f6nemde \u00e7ok uzun s\u00fcreye dayanan Luwilerdir), G\u00fcneyde \u00fcnl\u00fc rakipleri M\u0131s\u0131r
\nfiravun devleti ile kom\u015fu ve ili\u015fki i\u00e7indedirler. Merkezi alandaki halk, \u00f6zg\u00fcn
\nolan Hattilerdir. Kendilerini ‘Bin tanr\u0131l\u0131 \u00fclke’ olarak tan\u0131tmalar\u0131, tanr\u0131lar\u0131n
\nrekabetinden ziyade dostluklar\u0131na \u00f6nem verdiklerini (beyliklerin ittifak\u0131n\u0131
\nyans\u0131t\u0131yor) g\u00f6stermektedir. Tarihte ilk yaz\u0131l\u0131 antla\u015fman\u0131n (Kade\u015f, Asi nehri ve
\nHama kenti yak\u0131nlar\u0131nda, sava\u015f sonras\u0131) M\u0131s\u0131r firavunu 2. Ramses’le Hitit kral\u0131
\n3. Hattu\u015fili aras\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 tarihteki en \u00fcnl\u00fc hat\u0131ralar\u0131ndand\u0131r. Panku\u015f
\nadl\u0131 bir nevi aristokratlar meclisinin oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Beylikler
\nfederasyonu ve i\u00e7indeki Hatu\u015fa\u015f beyinin birincileri oldu\u011fu bi\u00e7imindeki yorum
\nger\u00e7ek\u00e7idir. (Abdullah \u00d6calan- Uygarl\u0131k)<\/p>\n
\nnedenlerden dolay\u0131 S\u00fcmer topraklar\u0131na bir nevi m\u00fclteci olarak yerle\u015fen
\nda\u011fl\u0131lard\u0131r. Y\u0131k\u0131l\u0131\u015f tarihleri baz\u0131 yerlerde M.\u00d6. 1157 olarak verilmektedir. Bu
\ntarihi ise kimi tarih\u00e7i Kassitlerin Elamlar\u0131n hakimiyetine ge\u00e7ti\u011fi tarih olarak
\ndile getirirler. Dicle nehrinin kuzeyi ile Diyala nehri etraf\u0131ndan, bug\u00fcnk\u00fc
\nLoristan\u2019dan Babil s\u0131n\u0131r\u0131na kadar uzanan bir hatta ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Kassitler ad\u0131
\nS\u00fcmer dilinde, Ka\u015f yine Kas yoksul demektir. Gene benzer bir \u015fekilde Kassu
\nFakir demektir. Sonu\u00e7 itibariyle Kassit, Fakir Halk anlam\u0131na gelmektedir.
\nZamanla yer yer etkili olarak g\u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fikliklerini yaratt\u0131klar\u0131 gibi, kimi
\nzamanda kendileri iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015flerdir. M.\u00d6. 1595\u2019te Mitanniler ve
\nHititlerin Kral\u0131 I. Mur\u015fil Babil\u2019e sald\u0131r\u0131rlarken, Kassitler \u00f6nemli katk\u0131lar
\nsunmu\u015flard\u0131r. B\u00fcrokraside \u00f6nemli yerler edinmi\u015flerdir. Takvim, geometride
\n\u00f6nemli geli\u015fmeler kaydetmi\u015flerdir. Merkezleri bug\u00fcn Kerk\u00fck\u2019e yak\u0131n diye bilinen
\nAraf\u2019t\u0131r. Kurduklar\u0131 Konfederasyona Kardunaj demekteydiler. <\/p>\n<\/strong><\/p>\n
\nHurri konfederasyonundan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir federasyon kurmu\u015flard\u0131r. Merkezleri
\nXabur \u00c7ay\u0131\u2019n\u0131n do\u011fdu\u011fu yerde \u201cWajuk\u00e2nidir. Akdeniz yak\u0131nlar\u0131ndan Malatya,
\nMusul hatta yer yer M\u0131s\u0131r\u2019dan Zagros\u2019un kuzeyine kadar geni\u015f bir sahada
\nh\u00fckmetmi\u015flerdir. Mitannileri bir bi\u00e7imde k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fehir ve a\u015firet
\nfederasyonlar\u0131nda olu\u015fmu\u015f bir yap\u0131 olarda ak ifade etmek do\u011fru olabilir. Esas
\nyo\u011funla\u015ft\u0131klar\u0131 yerler ise Amed, Urfa, Merdin ve Sincar\u2019d\u0131r. Ancak 1400\u2019li
\ny\u0131llarda \u00e7ok geni\u015f bir alanda hakimiyet kurduklar\u0131 bilinmektedir. Hurri Dili\u2019ni
\nhem konu\u015ftuklar\u0131, hem de yaz\u0131 dili olarak kulland\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan
\ntabletlerden bilinmektedir. \u00d6zelde M\u0131s\u0131r ve Hititlerle yaz\u0131\u015fmalar\u0131 dikkate
\nde\u011ferdir. Bilinen ilk diplomatik antla\u015fman\u0131n, \u201cKade\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bug\u00fcn daha
\niyi biliyoruz. \u0130lk tarihi antla\u015fman\u0131n M.\u00d6. 1400\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda I.
\nArtatama zaman\u0131nda Hurri diliyle yaz\u0131lm\u0131\u015f olan, M\u0131s\u0131rl\u0131larla Mitanniler
\naras\u0131nda yap\u0131lan diplomatik antla\u015fmad\u0131r. B\u00f6lgenin bol madenleri vard\u0131r. Ve
\nbunun i\u00e7in erkenden demiri i\u015fleterek \u00f6nemli bir g\u00fcce kavu\u015fmu\u015flard\u0131r. At
\nseyislikleriyle tan\u0131n\u0131rlar. \u201cKikuli ismindeki bir Mitanni Hitit\u00e7e yaz\u0131lm\u0131\u015f
\ntabletlere, iyi bir at\u0131n nas\u0131l e\u011fitilmesi gerekti\u011finin detayl\u0131 bir \u015fekilde anlat\u0131s\u0131,
\nat yeti\u015ftirmede Mitannilerin ula\u015ft\u0131klar\u0131 d\u00fczeyi g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkat
\n\u00e7ekicidir. Hititlere at e\u011fitmeyi Mitannilerin \u00f6\u011frettikleri tarihi belgelerde
\nbulunmaktad\u0131r. Hal\u0131 dokuma, askeri atl\u0131 araba kullanmay\u0131 M\u0131s\u0131rlara ta\u015f\u0131yanlar
\nolarakta bilinmektedirler. \u0130lk defa m\u00fch\u00fcr kullananlar\u0131n Mittaniler oldu\u011funu da
\nyaz\u0131l\u0131 belgeler g\u00f6stermektedir. <\/p>\n
\nNefertiti\u2019nin kuraca\u011f\u0131 \u015fehrin ismi de Marani\u2019dir. Nefertiti\u2019nin evlendi\u011fi
\nFiravun\u2019un ismi IV. Amenhotep\u2019tur. Daha sonra Firavun IV. Amenhotep, Akhenaton
\ndiye an\u0131lacakt\u0131r. Akhenaton\u2019un M\u0131s\u0131r\u2019da t\u00fcm M\u0131s\u0131r tanr\u0131lar\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bunun
\nyerine tek tanr\u0131 olarak g\u00fcne\u015f tanr\u0131s\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm tarih\u00e7iler belirtiyor.
\nNefertiti Mitannilerde gitti\u011fi i\u00e7in yeti\u015fti\u011fi din g\u00fcne\u015f tanr\u0131s\u0131d\u0131r. S\u00f6z\u00fcn\u00fc
\netti\u011fimiz Marani \u015fehri \u00e7\u00f6l\u00fcn ortas\u0131nda g\u00fcne\u015f tanr\u0131s\u0131 i\u00e7in adanarak t\u00fcmden yeni
\nbir in\u015fa olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olan bir \u015fehirdir. M\u0131s\u0131r rahiplerinin
\nAkhenaton\u2019un \u00f6l\u00fcm\u00fc ard\u0131ndan yeniden M\u0131s\u0131r tanr\u0131lar\u0131n\u0131 bizatihi Akhenaton\u2019un o\u011flu
\neliyle getirdikleri de bilinen tarihi bir ger\u00e7ektir. <\/p>\n
\nb\u00f6lgede yeni isimlerle g\u00fc\u00e7ler ve ittifaklar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131rlar. Bunlardan
\nbir tanesi de Nairilerdir. <\/p>\n
\nAsurlar, onlar\u0131 \u201cSu Halk\u0131 olarak adland\u0131rmaktad\u0131rlar. Nairi, Asur dilinde \u201cSu
\n\u00dclkesi demektir. Nairiler, F\u0131rat ve Dicle’ye yak\u0131n olu\u015flar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra,
\ntopraklar\u0131n\u0131n bol sulu olmas\u0131ndan kaynakl\u0131 olarak, bu isimlendirmeyi Asurlar yapm\u0131\u015f
\nolmal\u0131d\u0131rlar. Nairiler y\u00fczlerce a\u015firet toplulu\u011fundan olu\u015fmaktad\u0131rlar. Asur kral
\ntabletlerinde k\u0131rk Nairi kral\u0131ndan s\u00f6z edilmektedir ki, bunu da s\u00f6z konusu
\na\u015firet yap\u0131lar\u0131 do\u011frulamaktad\u0131r. Kimisi bunlara Feodal Beylikler
\nKonfederasyonu demektedirler. Co\u011frafyan\u0131n sertli\u011finden dolay\u0131, Asurlar
\ntaraf\u0131ndan kontrol edilmeleri \u00e7ok zor olmu\u015ftur. Yer yer isyan ederek en sert
\nsahalara \u00e7ekilmeleri hep bir nevi \u00f6zg\u00fcr ya\u015famalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrtlerin
\ngeleneksel a\u015firet isyanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 burada yine g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7ok sonralar\u0131
\nKsenephon\u2019un Anabasis kitab\u0131nda, bu topraklara Karduklar\u0131n topraklar\u0131
\ndenilecektir. <\/p>\n
\nkendi topraklar\u0131na katt\u0131klar\u0131n\u0131 da bizler yine Asur tabletlerinden biliyoruz. <\/p>\n
\nG\u00f6rkemli \u00e7a\u011flar\u0131 M.\u00d6. 835 y\u0131llar\u0131d\u0131r. Haldi ve Biani olarakta bilinmektedirler.
\nHaldi ayn\u0131 zamanda en \u00fcnl\u00fc tanr\u0131lar\u0131d\u0131r. Yine Te\u015fuba\u2019y\u0131 da saymak yerinde
\nolacakt\u0131r. S\u00fcmer\u2019ce y\u00fcksek yerler \u00fclkesi anlam\u0131na gelen Urartu uygarl\u0131\u011f\u0131, Van
\nk\u0131y\u0131s\u0131nda merkezile\u015fen \u00f6nemli g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Ba\u015fkentleri Tu\u015fpa\u2019d\u0131r. Y\u00fczlerce Hurri
\nk\u00f6kenli a\u015firetlere dayanmaktad\u0131rlar. Gev\u015fek federasyonla\u015fmay\u0131 a\u015farak merkezi
\nbir devlete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedirler. Bunu da \u00f6zellikle Nairilerle ya\u015fad\u0131klar\u0131
\nili\u015fki ve birlikteli\u011fin sonucu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.
\nMitanniler adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada: \u201cUrartu devletinin \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fi adeta
\nkentlerden olu\u015fmu\u015f bir devlet olmas\u0131, yukarda belirtilen konfederal y\u00f6netim
\nanlay\u0131\u015f\u0131na uygun olarak \u00fclkenin eyalet ve il sistemine g\u00f6re idari b\u00f6lgelere
\nayr\u0131larak y\u00f6netilen bir sisteme sahip olmas\u0131d\u0131r. \u201cKale-kent ler neredeyse
\nUrartu devletinin sembolu haline gelmi\u015ftir denilmektedir. Buna \u00f6rnek olarak
\nise Tu\u015fpa-Van g\u00f6l\u00fcn\u00fcn k\u0131y\u0131s\u0131nda, Sardurihinili-Van\u2019a 23 km uzakl\u0131kta,
\nRusahinili-Van\u2019\u0131n yak\u0131n\u0131nda, Tituminia-Erci\u015f civar\u0131nda, Argi\u015ftihinli-Erivan\u2019\u0131n
\nyak\u0131-n\u0131nda, Tei\u015febaini-Erivan civar\u0131nda, \u0130rpuni-Ermenistan topraklar\u0131nda,
\nTarui-Tarmaki\u015fa ve Ulh-Do\u011fu K\u00fcrdistan’da ve Ardini-Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019\u0131n Mukriyan
\nalan\u0131ndaki \u015fehirler g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n
\n\u201cRomal\u0131lardan 800 y\u0131l \u00f6nce K\u00fcrt atalar\u0131 Urartular, d\u00fcnyan\u0131n bilinen en eski
\nula\u015f\u0131m sistemini in\u015fa ederek, bir u\u00e7tan bir uca t\u00fcm Urartu \u00fclkesini ba\u015fkent Tu\u015fba\u2019ya
\nba\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130lk yol \u015febekesi Van ovas\u0131 i\u00e7inde Tu\u015fpa (Van) ile Rusahinili
\n(Toprakkale) aras\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Merkezden do\u011fu ve g\u00fcneydo\u011fuya do\u011fru giden
\nyol, yukar\u0131da belirtilen \u201cKral yolu diye adland\u0131r\u0131lan hatt\u0131r Tu\u015fpa\u2019dan Gel\u00ee
\n\u015e\u00een\u2019e kadar \u00e7ekilmi\u015f 400 km. uzunlu\u011funda bir yol hatt\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka hat yine
\ndo\u011fuya Urmiye taraflar\u0131na do\u011fru uzan\u0131r. \u00d6nemli bir karayolu hatt\u0131 da bat\u0131ya
\ndo\u011fru \u00e7ekilmi\u015ftir Van\u2019dan Bing\u00f6l Da\u011flar\u0131n\u0131 a\u015farak Palu-Elaz\u0131\u011f-Malatya y\u00f6n\u00fcnde
\nyine y\u00fczlerce kilometreyi bulan bir yoldur. (Uygarl\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu\u015funda K\u00fclt\u00fcr ve
\nK\u00fcrtler)<\/p>\n
\n\u00f6ncesine ait d\u00fcnyan\u0131n en eski ula\u015f\u0131m sistemlerinden olan Urartu Karayollar\u0131,
\nfen ve m\u00fchendislik alan\u0131nda d\u00f6nemim en yetkin m\u00fchendislik \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z
\nara\u015ft\u0131rmalar, san\u0131lan\u0131n aksine d\u00fcnyadaki ilk kara yolcular\u0131n Roma \u0130mparatorlu\u011fu
\nde\u011fil, Urartular oldu\u011fudur. \u2026 Urartu karayollar\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kalabilmi\u015f en
\ng\u00fczel ve etkileyici kal\u0131nt\u0131lar\u0131 Bing\u00f6l Da\u011flar\u0131 \u00fczerindedir Bing\u00f6l-Elaz\u0131\u011f
\nkarayolu paralelinde 20 km. boyunca Karako\u00e7an, d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcne do\u011fru devam eden bu
\nyol, bug\u00fcn halen y\u00f6re k\u00f6yl\u00fcleri taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaktad\u0131r. Van g\u00f6l\u00fc
\nhavzas\u0131ndan, bat\u0131 s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesindeki Palu, Harput ve Malatya\u2019ya do\u011fru uzanan bu
\nkarayolu ortalama 5,4 metre geni\u015fli\u011findeydi. Yol \u00fczerinde her 25-30 km\u2019de bir
\nkervansaray bulunuyordu. <\/p>\n
\n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r. \u201cHidrolik uygarl\u0131\u011f\u0131n ilk temsilcisi olarak kabul edilen
\nUrartular\u0131n, daha o d\u00f6nemde 12 adet baraj in\u015fa ettikleri bilinmektedir. F\u0131rat ve
\nDilce nehirleri \u00fczerinde birbirleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 yap\u0131lan barajlar\u0131n benzeri ve
\nilk \u00f6rne\u011fi say\u0131lan t\u00fcrden barajlar dahi in\u015fa eden Urartular, bu y\u00f6ntemle 2540
\nmetre y\u00fcksekli\u011findeki Rusa Baraj\u0131\u2019ndaki suyun Van ovas\u0131na ak\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131
\nsa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. Ke\u015fi\u015f G\u00f6l\u00fc olarak da bilinen Rusa Baraj\u0131 M.\u00d6. 685-645 y\u0131llar\u0131
\naras\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Urartu kral\u0131 II. Rusa taraf\u0131ndan Erek Da\u011f\u2019\u0131n\u0131n eteklerinde
\nkurulan bir barajd\u0131r. Deniz seviyesinden tam 2544 metre y\u00fckseklikte kurulmu\u015f
\nolan Rusa Baraj\u0131, bu \u00f6zelli\u011fiyle sadece Mezopotamya ve Anadolu\u2019daki de\u011fil,
\nd\u00fcnyadaki en y\u00fcksek rak\u0131ml\u0131 su tesisidir. Rusa Baraj\u0131, 2700 y\u0131la yak\u0131n bir
\nzamandan bu yana, baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck onar\u0131mlarla hala \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor durumda olup y\u00f6re
\nhalk\u0131na hizmet sunmaktad\u0131r. B\u00f6lgenin ikinci dereceden deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda olmas\u0131,
\n2700 y\u0131ldan beri onca y\u0131k\u0131c\u0131 depremler de ya\u015fanm\u0131\u015f olmas\u0131 ger\u00e7e\u011fine ra\u011fmen,
\nbaraj\u0131n hala ayakta ve i\u015flevini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor durumda olmas\u0131, Urartu uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n
\nteknolojik geli\u015fme d\u00fczeyi ve su m\u00fchendisli\u011fi alan\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n somut
\nkan\u0131t\u0131 olmaktad\u0131r. (Uygarl\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu\u015funda K\u00fclt\u00fcr ve K\u00fcrtler) <\/p>\n
\ng\u00f6rkemlili\u011fiyle duruyor. Kuyumculuk, oymac\u0131l\u0131k, tar\u0131m, \u015farap vb. \u00e7al\u0131\u015fmalarda
\nbir d\u00fczey tutturmu\u015flard\u0131r. \u00d6nceleri \u00e7ivi yaz\u0131y\u0131 kullansalar da s\u00fcre\u00e7le
\nkendilerine has olan bir hiyeroglif t\u00fcr\u00fc bir yaz\u0131 geli\u015ftireceklerdir. Maden, at
\nve keresteye sahip olduklar\u0131ndan, Asurlularla hep kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015flerdir.
\nAsurlar\u0131n o me\u015fhur \u201cinsan kellelerinde kaleler yapt\u0131m, yapt\u0131k yaz\u0131l\u0131 \u2018\u00f6vg\u00fc\u2019
\ndolu tabletleri a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak, Asur Nasirpal II\u2019nin, Urartulara kar\u015f\u0131
\ni\u015fledi\u011fi vah\u015feti i\u015flemektedir. Taze kom\u00fcnal de\u011ferleri k\u00f6kl\u00fc ya\u015fayan, uygarl\u0131k
\nd\u0131\u015f\u0131 kuzey sahalar\u0131nda gelen \u0130skit ve Kimmerlerin sald\u0131r\u0131lar\u0131 sonucu
\ny\u0131k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Ermeni insanlar\u0131m\u0131z\u0131n bu topraklara yerle\u015fmeleri bu tarihten
\nitibaren geli\u015fecektir. Daha sonra geli\u015fecek olan Med Konfederasyonunda
\nyerlerini alacaklard\u0131r. Bir ba\u015fka etnik grup ise Mannailerdir.<\/p>\n<\/strong><\/p>\n
\nya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Hurri k\u00f6kenlidirler. Urartularla ayn\u0131 tarihlerde ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r.
\nY\u00f6netim bi\u00e7imleri o d\u00f6neme g\u00f6re farkl\u0131l\u0131klar arz etmektedir. \u00d6rne\u011fin, kral\u0131n
\ng\u00fcc\u00fc, ihtiyar kurulu taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Sonralar\u0131 geli\u015fecek olan
\nMedlerle kom\u015fuluklar\u0131 adeta i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Medlerin kurucusu
\nolacak olan Herodot\u2019un Deicos dedi\u011fi ancak as\u0131l ismi Kea\u015ftarati olan
\nMannailerin bir valisidir. Urartulardan ve Mannailerden sonra, Medler sahneye
\n\u00e7\u0131kacaklard\u0131r. <\/p>\n
\nedilir. Asur Kral\u0131 III. Salmanassar (855\u2013824) yapt\u0131\u011f\u0131 bir seferde, Medya
\ntopraklar\u0131ndan s\u00f6z eder. \u0130lk krallar\u0131 Kea\u015ftarati\u2019dir. Herodot\u2019un s\u00f6z etti\u011fi
\nDeicos, Kea\u015ftarati budur. (M. \u00d6. 727-675) Ba\u015fkentleri Hemedan yani Ekbatan\u2019d\u0131r.
\nAsurlara kar\u015f\u0131 en g\u00fc\u00e7l\u00fc isyan\u0131 geli\u015ftirerek ve giderek b\u00f6lgeye yay\u0131larak etkili
\nbir g\u00fc\u00e7 olurlar. Ard\u0131ndan ise yerine Yunanl\u0131lar\u0131n Pharaortes dedikleri o\u011flu Key
\nFeruars ya da Feraverti\u015f (M.\u00d6. 674-653) ge\u00e7er. Key Feruars\u2019\u0131n o\u011flu Keyakser
\n(625-585), b\u00f6lgede g\u00fc\u00e7l\u00fc ittifaklar kurarak, M.\u00d6. 612 y\u0131l\u0131nda Asur
\n\u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun y\u0131k\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinde Babiller ba\u015fta olmak \u00fczere, b\u00f6lge
\ng\u00fc\u00e7leriyle ortak hareket etmenin yan\u0131 s\u0131ra onlara \u00f6nc\u00fcl\u00fck de edecektir.
\n\u0130deolojik ve felsefik \u00f6nderli\u011fi Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtelim. M.\u00d6. 612
\ny\u0131l\u0131nda y\u0131k\u0131lan Ninova\u2019d\u0131r, ancak Asur \u0130mparatorlu\u011fu varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Harran\u2019a
\nkayd\u0131rarak devam ettirmek istese de, uzun s\u00fcrmeden M.\u00d6. 610 y\u0131l\u0131nda tarihe
\nkar\u0131\u015facakt\u0131r. <\/p>\n
\n\u0130mparatorlu\u011funa kar\u015f\u0131 her Konfederasyon \u00fcyesi a\u015firetin belirgin yetene\u011fini \u00f6rg\u00fctleye-rek
\nsava\u015f alan\u0131na yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Ordulara d\u00fczen veren ki\u015fi olarak da
\nan\u0131lmaktad\u0131r. Bunun i\u00e7in i\u00e7 Anadolu\u2019dan Afganistan\u2019a kadar toprak-lar\u0131n\u0131
\ngeni\u015fletir. Bat\u0131ya a\u00e7\u0131l\u0131rken, kom\u015fular\u0131 olan Lidyal\u0131larla da sava\u015flar\u0131 s\u00fcrer.
\nHerodot\u2019un aktard\u0131\u011f\u0131 Medlerle Lidyal\u0131lar aras\u0131ndaki sava\u015fta ya\u015fanan g\u00fcne\u015f
\ntutulmas\u0131, M.\u00d6. 28 May\u0131s 585 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir. Bu bir nevi tanr\u0131lar\u0131n
\ni\u015fareti olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ki, sava\u015f durdurulur. Hatta Lidya kral\u0131 Alyattes k\u0131z\u0131n\u0131
\nKeyakser\u2019in o\u011flu Astiyages\u2019le evlendirerek, karde\u015flik s\u00f6z\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131
\nvererek, K\u0131z\u0131l\u0131rmak\u2019\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 olarak kabul ederler. <\/p>\n
\nOrtado\u011fu\u2019ya gelenler Medlerin mimari yap\u0131tlar\u0131na kar\u015f\u0131 hayranl\u0131klar\u0131n\u0131
\ngizleyemezler. \u00d6rne\u011fin Herodot Med saray\u0131 i\u00e7in g\u00f6rd\u00fcklerini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:
\n\u201cKale surlar\u0131 \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, her biri \u00f6b\u00fcr\u00fcnden bir sava\u015f sahanl\u0131\u011f\u0131 kadar
\nyukar\u0131dad\u0131r. Sanat\u0131n pay\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. En b\u00fcy\u00fck sur a\u015fa\u011f\u0131-yukar\u0131 Atina\u2019n\u0131n \u00e7evresi
\nkadard\u0131r. Birinci duvar\u0131n mazgallar\u0131 beyazd\u0131r. \u0130kincisi kara \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc parlak k\u0131rm\u0131z\u0131
\nd\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc donuk mavidir be\u015finci re\u00e7ine rengi son ikisine gelince birinin
\ntahkimat\u0131 g\u00fcm\u00fc\u015f, \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn alt\u0131n rengindedir. <\/p>\n
\nKeyakser\u2019in o\u011flu Key Astiyages zaman\u0131nda bolluk i\u00e7inde ya\u015fasa da, giderek
\ndaralacak ve en sonunda saray i\u00e7i bir komployla iktidar\u0131 Perslerin bir hanedan\u0131
\nolan Akhamenitlere kapt\u0131racaklard\u0131r. Bir s\u00fcre daha Medler ya\u015famaya devam
\netseler de, esasta giderek silikle\u015ferek Pers \u0130mparatorlu\u011fu i\u00e7erisinde ikincil
\nd\u00fczeyde varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcreceklerdir. Bu el de\u011fi\u015ftirme, M.\u00d6. 550 y\u0131llar\u0131nda
\nKey Astiyages\u2019in torunu olan Kiros\u2019un eliyle yap\u0131lacakt\u0131r. Persler daha do\u011frusu
\nAkhamenitler, iktidar\u0131 ele ge\u00e7irseler bile, Herodot ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok
\ntarih\u00e7i, Persleri kastettiklerinde bile yine Med diye ifade etmekten
\n\u00e7ekinmemi\u015flerdir. \u00d6yle ki, \u00fcnl\u00fc Yunan tarih\u00e7i Strabo, hem Medler hem de Persler
\ni\u00e7in Cyriti yani Kirdi-K\u00fcrt anlam\u0131nda kelimesini kullanmaktan geri durmamas\u0131n\u0131n
\narkas\u0131nda Medlerin bu ba\u015fat k\u00fclt\u00fcr\u00fc gelmektedir.<\/p>\n<\/strong><\/p>\n
\nk\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn sentezi olarak do\u011fan Ad\u0131yaman Samosata yak\u0131nlar\u0131ndaki \u201cKomagene
\nKrall\u0131\u011f\u0131 yer \u00fcst\u00fcnde g\u00f6z al\u0131c\u0131 sedir ormanlar\u0131 ve yeralt\u0131nda zengin mineral ve
\nmadenleriyle \u00fcnl\u00fc Toros Da\u011flar\u0131\u2019ndaki \u00e7e\u015fitli yollar\u0131n birle\u015fti\u011fi bir b\u00f6lgede
\nSuriye\u2019nin kuzeyi,\u00a0 <\/span>Hatay, P\u0131narba\u015f\u0131
\n(Kayseri), Kuzey Toros\u2019lar ve Dilce-F\u0131rat\u2019\u0131n Yukar\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7evreledi\u011fi
\nAd\u0131yaman, Malatya, Elaz\u0131\u011f, Antep, Mara\u015f ve Urfa y\u00f6relerini i\u00e7ine alan geni\u015f bir
\nco\u011frafyada kurulmu\u015ftur. Merkezi Samsat (o g\u00fcnk\u00fc ad\u0131yla Samosata) olan Komagene
\nKrall\u0131\u011f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, M.\u00d6. 162 – M.S. 72 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k olarak
\n230 y\u0131l kadar ya\u015fam\u0131\u015f. (Uygarl\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu\u015funda K\u00fclt\u00fcr ve K\u00fcrtler) <\/p>\n<\/strong><\/p>\n
\nkorumaktad\u0131r. Abgar Krall\u0131\u011f\u0131 da benzer tarihlerde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Urfa yak\u0131nlar\u0131nda
\ng\u00f6stermektedir. Ortado\u011fu \u00e7ap\u0131nda Aramice dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc, bir etkinlik d\u00fczeyine
\nsahiptir. Benzer bir geli\u015fmeyi bug\u00fcnk\u00fc Suriye\u2019de M. S. 300 y\u0131llar\u0131nda Palmira
\nKrall\u0131\u011f\u0131 ya\u015famaktad\u0131r. En son krali\u00e7esi olan Zennube, M.S. 268’de Roma
\n\u0130mparatoru Aurelius’a esir d\u00fc\u015ferek, krall\u0131\u011f\u0131n sonu gelir. Ve M. S. 256
\ny\u0131llar\u0131nda t\u00fcmden bir daha dirilmemek \u00fczere ortada kalkacakt\u0131r. Ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7lerde
\nKomagene Krall\u0131\u011f\u0131 da tarihe kar\u0131\u015facakt\u0131r. <\/p>\n
\ny\u0131kmas\u0131yla, b\u00f6lgede yeni geli\u015fmeler ve yeni bir k\u00fclt\u00fcr \u015fekillenmeye
\nba\u015flayacakt\u0131r. Helenlerin damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bu s\u00fcre\u00e7, bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcr\u00fc kendi
\ni\u00e7inde eritir. Bunlara \u00f6rnek olarak Anadolu\u2019nun bat\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131ndaki Troya,
\nFrigya ve Lidya uygarl\u0131klar\u0131 g\u00f6sterilebilir. Asimilasyon politikas\u0131 da
\ndenilebilecek bu eritme, K\u00fcrtlerin Co\u011frafyas\u0131\u2019nda derin ve k\u00f6kl\u00fc neolitik
\nde\u011ferlerden dolay\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmez. Ya da etkili olmaz demek daha yerinde
\nolacakt\u0131r. Nedeni ise derinli\u011fine bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fam\u0131\u015f olup, uygarl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k
\nh\u00fccresi olmas\u0131d\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bir toplumsal yap\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinin
\n\u00e7ok zor olu\u015fudur. Buna \u00f6rnek olarak, yukar\u0131da dile getirilen Komagene
\nKrall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u00f6zg\u00fcn duru\u015fu g\u00f6sterilebilir. <\/p>\n
\n\u015fu \u015fekilde dile getirmektedir: \u201cK\u00fcrt toplumunu tan\u0131mlamak kolay olmamaktad\u0131r.
\nDa\u011f, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k K\u00fcrt Halk\u0131\u2019yla \u00f6zde\u015ftir. Kentlilik, K\u00fcrt\u2019e uzak bir
\nkavram iken, k\u00f6yl\u00fcl\u00fck belki de tarihte ilk defa K\u00fcrtlerin atalar\u0131n\u0131n
\ngeli\u015ftirdikleri en toplumsal olgudur. Komagene\u2019nin \u00e7ok iyi a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi,
\nyar\u0131 k\u00f6y ve g\u00f6\u00e7erlik K\u00fcrtlerin binlerce y\u0131ll\u0131k yerle\u015fim ve hareket d\u00fczenidir.
\nKentleri ise daha \u00e7ok i\u015fgalciler kurmu\u015f veya doldurmu\u015flard\u0131r. Bu demek de\u011fildir
\nki, K\u00fcrtler kent kurmam\u0131\u015f ve uygarl\u0131k sahibi olmam\u0131\u015flard\u0131r. Urartu, Med,
\nMitanni devletleri ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da kent uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sahibi
\nolduklar\u0131 da bilinmektedir. Orta\u00e7a\u011fda da yayg\u0131n kent ve eyalet h\u00fck\u00fcmetleri
\nkurmu\u015flard\u0131r. Fakat kurulan h\u00fck\u00fcmetler ve devletler uzun s\u00fcreli olmad\u0131klar\u0131
\ni\u00e7in kentler daha \u00e7ok i\u015fgalci g\u00fc\u00e7lerin kararg\u00e2h\u0131n\u0131 ve \u00e7evre toplumunu te\u015fkil
\netmi\u015ftir. <\/p>\n
\ndo\u011fal kaleler gibi korumaya imk\u00e2n vermesinden \u00f6t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u2018Da\u011f e\u015fittir K\u00fcrtlerin
\netnik varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma \u00fcss\u00fc\u2019 ger\u00e7e\u011fi budur. K\u00fcrt Atalar\u0131 adeta boydan boya
\nbir kale gibi duran K\u00fcrdistan Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n doruklar\u0131n\u0131 mesken tutarak binlerce
\ny\u0131l sel gibi her taraftan akan i\u015fgal-istila ve \u00e7apulun \u015ferrinden kendilerini
\nkorumaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Oval\u0131k alanlarda \u015fehir uygarl\u0131klar\u0131n\u0131 fazla
\ngeli\u015ftirmemi\u015f olmalar\u0131 bu tarihsel ger\u00e7eklikle yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r
\ndemektedir. <\/p>\n
\nhep uzak kalmak istemi\u015ftir. Uzak kalmas\u0131 onun ya\u015fama imk\u00e2n\u0131n\u0131 ve ya\u015fama \u015fans\u0131n\u0131
\nyaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kentlere, bu ba\u011flamda ovaya yerle\u015fen K\u00fcrt erimi\u015ftir,
\neritilmi\u015ftir. Kent yabanc\u0131n\u0131n kendisini rahat hissetti\u011fi ve ya\u015famay\u0131 tercih
\netti\u011fi yerdir. Kent bunun i\u00e7in s\u0131n\u0131fla\u015fman\u0131n, s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn merkezidir. Bu ba\u011flamda
\neritilmenin de yeri ve merkezidir. Erimeyen, onurlu ya\u015famak isteyen K\u00fcrt hemen
\ntasfiye edilmi\u015ftir, k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irilmi\u015ftir. Bunun i\u00e7in kent teslim olman\u0131n,
\nba\u015fkala\u015fman\u0131n di\u011fer ad\u0131d\u0131r. K\u00fcrt bundand\u0131r ki \u201cbajar\u00eeye mesafelidir. Daha da
\nilerisine giderek \u015fehirliye ac\u0131r. (Bunun i\u00e7indir ki a\u015firetten kopan ve sonradan
\nKurman\u00e7 diye hitap edeceklerine uzun y\u0131llar alay ve ac\u0131yla dolu bir yakla\u015f\u0131m
\ng\u00f6stereceklerdir.) \u201cYa\u015fad\u0131klar\u0131 k\u00fclt\u00fcr bir kent, s\u0131n\u0131f ve devlet k\u00fclt\u00fcr\u00fc
\nde\u011fildir kendi i\u00e7inde otoriterle\u015fmeye, s\u0131n\u0131fla\u015fmaya yer vermeyen ve kabile
\ndemokrasisinde \u0131srar eden bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. K\u00fcrtlerin kolay zapturapt alt\u0131na
\nal\u0131namamalar\u0131 bu k\u00fclt\u00fcrel demokrasileriyle ilgilidir. O, hep da\u011flar\u0131n en kuytu
\nk\u00f6\u015felerine \u00e7ekilerek ya\u015fam\u0131n en zorlusunu se\u00e7mi\u015ftir. Kendini savunma, da\u011flar\u0131n
\nzirvelerine \u00e7\u0131kma adeta temel bir i\u00e7g\u00fcd\u00fcye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ya\u015famak i\u00e7in kendine
\nher \u015feyi mubah g\u00f6r\u00fcr. Y\u00f6ntemi de ya\u015fama bi\u00e7imine ba\u011fl\u0131 olarak \u015fekillenir.
\nD\u00fczensiz, keyfi, bildi\u011finden \u015fa\u015fmadan, kendi ba\u015f\u0131na buyruk ve yar\u0131n\u0131n\u0131 \u00e7ok
\nd\u00fc\u015f\u00fcnmeden, g\u00fcn\u00fcbirlik, bug\u00fcnk\u00fc kavramla\u015ft\u0131rmayla asi-avare, zapt u rapta
\ngelmez bir ki\u015fili\u011fi K\u00fcrt\u2019te yaratm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\ncanavar\u0131ndan kendisini korumaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fam\u0131 bu diyalektik \u00fczerine
\nkuruludur. Ve fakat paradoksal olarak dedi\u011fimiz gibi bunu yaparken de
\nkendisine has ve ya\u015fam \u015fartlar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak asi, boyun e\u011fmez duru\u015fuyla
\nda bir i\u00e7 disiplin yaratman\u0131n uza\u011f\u0131nda kal\u0131r. Bug\u00fcn\u00fcn o bizde \u00e7ok\u00e7a al\u0131\u015fkanl\u0131k
\nhaline gelmi\u015f bildi\u011fini okuyan, sert kafal\u0131, politik esneklikten uzak, dar, bencil,
\nk\u00fc\u00e7\u00fck hesaplar u\u011fruna b\u00fcy\u00fck foto\u011fraf\u0131 g\u00f6rmeyen, par\u00e7al\u0131, a\u015firet\u00e7i, b\u00f6lgeci,
\nmezhep\u00e7i, aileci \u00f6zcesi yerelcili\u011fe tak\u0131l\u0131 kalan ki\u015filiklerimizdir.<\/p>\n
\nDireni\u015f <\/strong><\/p>\n
\nwww.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http:\/\/kursam.org\/index.html<\/strong><\/p>\n