\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/5029-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Co\u011frafya\u2019n\u0131n \u0130nsan Hayat\u0131ndaki Yeri <\/strong><\/p>\n Co\u011frafya Kimliktir:K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan<\/strong><\/p>\n \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ya da her toplumsal ger\u00e7ekli\u011fin bir olu\u015f s\u00fcresi Kimlik olu\u015fumu, salt toplumsal yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 birtak\u0131m \u201c\u0130lk b\u00fcy\u00fck devrime \u2018D\u0130L DEVR\u0130M\u0130\u2019 demek uygun olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Oysa hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131nda A\u015fa\u011f\u0131 Mezopotamya\u2019da, u\u00e7suz bucaks\u0131z Co\u011frafyan\u0131n k\u00fclt\u00fcr, ahlak, zihinsel d\u00fcnya ve bir b\u00fct\u00fcn olarak Konumuz gere\u011fi g\u00f6\u00e7 ve g\u00f6\u00e7\u00fcn nedenlerini, yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu 2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>G\u00f6\u00e7<\/strong><\/p>\n a)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>G\u00f6\u00e7 \u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Do\u011fa, \u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca g\u00f6\u00e7 do\u011fal afetler, siyasi, Toplumsall\u0131kla geli\u015fen analitik zeka her g\u00fcn biraz daha do\u011fa Bu s\u00fcre\u00e7teki g\u00f6\u00e7 olay\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131ktaki nedenleri do\u011fa, iklim, \u00a0<\/p>\n Yar\u0131n: Hiyerar\u015fik Sistemin Geli\u015fmesiyle Ba\u015flayan G\u00f6\u00e7<\/strong><\/p>\n G\u00f6\u00e7 Dosyas\u0131-Abdullah \u00d6calan Sosyal Bilimler Akademisi<\/strong><\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n www.lekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 \u00a0<\/p>\n 0<\/p>\n 21<\/p>\n TR<\/p>\n HE<\/p>\n \t :” ” <\/p>\n \t :”” <\/p>\n \t ” “,” ” <\/p>\n \t<\/p>\n
\nve buna ba\u011fl\u0131 olarak varl\u0131k g\u00f6sterdi\u011fi bir mek\u00e2n\u0131 vard\u0131r. Mek\u00e2n olu\u015fum i\u00e7in
\ngerekli \u015fartlar\u0131, zaman ise varl\u0131\u011f\u0131n de\u011fi\u015fimine yani h\u0131z\u0131na-olu\u015fum s\u00fcresi-
\ni\u015faret eder. O zaman mek\u00e2n ile zaman birbirlerini ko\u015fullar. Varl\u0131\u011f\u0131n bilgisine
\nula\u015fmak i\u00e7inde olu\u015fumun hangi zaman diliminde ve mek\u00e2nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini bilmek
\ngerekir. Bu bilgi varl\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ek bilgisidir. Onun i\u00e7in denilir ki bir olay ve
\nolguyu ele al\u0131rken zaman ve mek\u00e2n\u0131ndan soyutlayarak ele alamazs\u0131n\u0131z. Bu
\nyap\u0131l\u0131rsa o zaman varl\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ek bilgisine ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r.
\nDolay\u0131s\u0131yla bilin\u00e7lenme faaliyeti \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olur ki buda insan\u0131n hem kendine
\nhem de i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu toplumsal ger\u00e7ekli\u011fe yabanc\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r. Burada
\nmek\u00e2n\u0131n yani co\u011frafyan\u0131n insan olu\u015fumu \u00fczerindeki etkisine vurguda bulunmak
\n\u00f6nemli olmaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n toplumsal bir varl\u0131k oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne
\ngetirdi\u011fimizde, co\u011frafyan\u0131n toplumsal olu\u015fum \u00fczerinde ve ayn\u0131 zamanda insan
\nolgusu \u00fczerindeki etkileri daha iyi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Mek\u00e2n olu\u015fum i\u00e7in
\ngerekli \u015fartlar\u0131 haz\u0131rl\u0131yorsa o zaman olu\u015fumun niteliklerini yani \u00f6zeliklerini
\n\u00f6nemli derecede etkileyen de mek\u00e2nd\u0131r. Mek\u00e2n\u0131n farkl\u0131 \u00f6zelikleri
\nvarl\u0131\u011f\u0131n-olu\u015fumun- farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na tekab\u00fcl edecektir. T\u0131pk\u0131 bir \u00e7ocu\u011fun anne ve
\nbabas\u0131n\u0131n genlerini-\u00f6zeliklerini- ta\u015f\u0131mas\u0131 gibi insanda ait oldu\u011fu co\u011frafyan\u0131n
\n\u00f6zeliklerini di\u011fer y\u00f6n\u00fcyle genlerini ta\u015f\u0131r. Bu tespitten yola \u00e7\u0131karak her insan
\ndo\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc co\u011frafyan\u0131n \u00e7ocu\u011fudur ve onun genetik kodlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Bu
\ndurumun bilincinde olup olmamas\u0131 onun do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc co\u011frafyan\u0131n etkilerini
\nta\u015f\u0131mas\u0131na engel de\u011fildir. T\u00fcm bunlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ki\u015fi ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu
\nco\u011frafyan\u0131n etkilerini ta\u015f\u0131r. Co\u011frafyan\u0131n yer k\u00fcrede bulundu\u011fu yere g\u00f6re
\niklimi- s\u0131cakl\u0131k-so\u011fukluk, ne kadar ya\u011f\u0131\u015f ald\u0131\u011f\u0131, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 bak\u0131m\u0131nda
\nelveri\u015flik d\u00fczeyi vs.- bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve dolay\u0131s\u0131yla orada ya\u015fayan insanlar\u0131n
\nfizyolojilerinin yan\u0131 s\u0131ra ya\u015fam \u015fekli, k\u00fclt\u00fcrleri ve ahlak yap\u0131lar\u0131 yani genel
\nanlamda toplumsall\u0131klar\u0131 \u00fczerinde de direk etkileri s\u00f6z konusudur.\u00a0 <\/span>Onun i\u00e7in K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan
\n\u201cco\u011frafya kimliktir demektedir. Kimlik insan\u0131n edinmi\u015f oldu\u011fu k\u00fclt\u00fcr ve
\nruhsal b\u00fct\u00fcnl\u00fckt\u00fcr. Zaten insanl\u0131k denilen olgunun kendisi fizyolojiden
\nba\u011f\u0131ms\u0131z k\u00fclt\u00fcrel ve metafizik bir olgudur. Platon\u2019un \u201cinsan politik bir
\nhayvand\u0131r deyimi bu ger\u00e7eklikten gelmektedir. Bu noktada co\u011frafya ile k\u00fclt\u00fcr\u00fcn
\nciddi bir etkile\u015fimi s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r. \u201c\u0130nsan t\u00fcr\u00fc fizyolojik olarak
\nkendini hi\u00e7bir \u00f6zel \u00e7evreye uydurmu\u015f de\u011fildir. \u0130nsan\u0131n \u00e7evreye uymas\u0131,
\nbedeninin bir par\u00e7as\u0131 olmayan aletler, giysiler, evler ve benzeri donat\u0131mlarla
\nsa\u011flan\u0131r. Bulundu\u011fu \u00e7evreye elveri\u015fli donat\u0131mlar yaparak bir insan toplumu,
\nkendini hemen her t\u00fcrl\u00fc ko\u015fula uydurabilir. Ate\u015f, giyim-ku\u015fam, bar\u0131naklar,
\nuygun yiyecekler insanlara kuzey kutbunun so\u011fu\u011fu kadar, tropik b\u00f6lgelerin
\ns\u0131ca\u011f\u0131na da dayanabilme yetene\u011fi verir. (1) insan\u0131n \u00e7evreye uyum sa\u011flayabilmesi
\ni\u00e7in yapm\u0131\u015f oldu\u011fu t\u00fcm yarat\u0131mlar k\u00fclt\u00fcr olu\u015fumunu ifade eder. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn ilk
\nolu\u015fumu ise tamam\u0131yla co\u011frafi ko\u015fullar\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerine g\u00f6re olmu\u015ftur. Daha
\nsonra ba\u015fka halklarla etkile\u015fim i\u00e7inde bulunmalar\u0131 sonucu geli\u015fen kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131
\nk\u00fclt\u00fcrel etkilenmeleri de g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir. Ya\u015fan\u0131lan co\u011frafyan\u0131n
\nikliminin so\u011fuk, \u0131l\u0131man ya da s\u0131cak olmas\u0131 arazisinin da\u011fl\u0131k, \u00e7\u00f6l veya ova
\nolmas\u0131, sahip oldu\u011fu bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve tar\u0131ma elveri\u015flilik d\u00fczeyi vb. farkl\u0131l\u0131klar
\nayn\u0131 zamanda toplumlar aras\u0131 farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin olu\u015fmas\u0131na da zemin te\u015fkil
\netmi\u015ftir. \u201cMaddi k\u00fclt\u00fcr, geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde bir \u00e7evreye kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen bir
\ntepkidir. Bu tepki belli bir b\u00f6lgede yerel yiyecek kaynaklar\u0131ndan yararlanmak
\nve vah\u015fi hayvanlardan, sellerden ya da di\u011fer tehlikelerden korunmak yolunda o
\nb\u00f6lgenin \u00f6zel iklim ko\u015fullar\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in
\ngeli\u015ftirilen d\u00fczenleri i\u00e7erir. Farkl\u0131 topluluklar farkl\u0131 icatlar geli\u015ftirmeye,
\nyiyecek, yakacak, bar\u0131nak ve alet sa\u011flama yolunda, farkl\u0131 do\u011fal kaynaklar\u0131
\nnas\u0131l kullanmalar\u0131 gerekti\u011fini ke\u015ffetmeye zorlanm\u0131\u015flard\u0131r. (1) Bu durum mek\u00e2n\u0131n
\ninsanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme, hareket, davran\u0131\u015f, giyim, yemek ve bir b\u00fct\u00fcn olarak ya\u015fam
\ntarzlar\u0131 \u00fczerindeki etkisinin hangi d\u00fczeyde oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r.
\nMek\u00e2n\u0131n insanlar\u0131n zihinsel ve ruhsal yap\u0131lar\u0131 \u00fczerindeki etkileri onlar\u0131n
\nm\u00fczik, \u015fiir, resim, edebiyata ilgileri yan\u0131nda kent ve k\u00f6y mimarisi vb. \u015feylere
\nolan ilgisini de g\u00f6sterir. Yani insan\u0131n ya\u015fam tarz\u0131ndaki pek \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel \u00f6\u011fe
\nco\u011frafi mek\u00e2ndan etkilenmektedir. Co\u011frafi mek\u00e2n\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcre yans\u0131makta
\nve farkl\u0131 toplumsal k\u00fclt\u00fcrlerin olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli bir etken olmaktad\u0131r.
\nDolay\u0131s\u0131yla, hem insan\u0131n yetenekleri ve s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 hem de mek\u00e2n\u0131n insan\u0131n
\n\u00f6zelliklerine cevap verebilme d\u00fczeyi, k\u00fclt\u00fcrel co\u011frafi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc
\nolu\u015fturmaktad\u0131r. <\/p>\n
\nverilerden hareketle in\u015fa edilemez, mek\u00e2nsal olu\u015fumlar\u0131n da bunda en az
\ntoplumsal s\u00fcre\u00e7ler kadar etkili oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Co\u011frafik
\n\u015fartlar\u0131n etkisiyle genetik kodlamalar olu\u015fur birey ve toplum \u00fczerinde. \u0130nsan\u0131n
\nruhu, mek\u00e2n ve co\u011frafyan\u0131n \u00f6zellikleri ile \u015fekillenir. Toplumsal pratikler
\nmek\u00e2n\u0131 \u015fekillendirip ya\u015fam\u0131n belirlenmi\u015f birtak\u0131m kodlar\u0131 uyar\u0131nca varl\u0131\u011f\u0131n\u0131
\ns\u00fcrd\u00fcren alanlar\u0131n olu\u015fumunu haz\u0131rlarken mek\u00e2nsal \u00f6r\u00fcnt\u00fcler de bir yandan
\nsosyal yap\u0131n\u0131n muhafaza edilmesini di\u011fer yandan bireylere yeni bir kimlik ve
\nili\u015fkiler sistemi sunulmas\u0131n\u0131n zemini olmu\u015ftur. \u0130\u015fte en belirgin \u00f6zellik olarak
\ndil\u2019de b\u00f6yle olu\u015fur. Her dil yap\u0131lanmas\u0131 o toplumun kimli\u011fini belirleyen en
\n\u00f6nemli \u00f6zelliktir. <\/p>\n
\nhi\u00e7bir devrim bu co\u011frafyada bu devrim kadar toplumsalla\u015fmaya hizmet etmemi\u015ftir.
\nHer g\u00fcn ke\u015ffedilen yeni bitkiler ve av hayvanlar\u0131 \u00fczerinden kutsal bir kavram
\nolu\u015fturulmakta, t\u00fcm bunlar kavramla\u015ft\u0131k\u00e7a geni\u015f topluluklar\u0131n ortak dili,
\ndolay\u0131s\u0131yla ilk defa ay\u0131rt edilen \u2018K\u0130ML\u0130\u011e\u0130\u2019 olu\u015fmaktad\u0131r. (2) K\u00fcrt Halk \u00d6nderi
\nAbdullah \u00d6calan. Buradan da anl\u0131yoruz ki bu geli\u015fen dil do\u011fa-\u00e7evre ili\u015fkisinden
\nkaynakl\u0131 bir dil olmaktad\u0131r. K\u00fcrt dilinin i\u00e7erisinde kelimelerin ve olu\u015fturulan
\nkavramlar\u0131n daha \u00e7ok di\u015fil(anac\u0131l) olmas\u0131 ayn\u0131 zamanda kad\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir
\ntoplumsal stat\u00fcye sahip oldu\u011funun ispat\u0131d\u0131r da. Co\u011frafyan\u0131n tar\u0131msal \u00fcretime ve
\ntoplay\u0131c\u0131l\u0131\u011fa uygun ko\u015fullarda olmas\u0131, kad\u0131n eme\u011finin daha fazla \u00f6n planda ve yarat\u0131c\u0131
\nrol\u00fc oynamas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Buna kad\u0131ndaki do\u011furganl\u0131k \u00f6zelli\u011fi de eklenince
\nkad\u0131n bu co\u011frafya\u2019da kutsalla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131 tarihte bu d\u00f6nem ana
\ntanr\u0131\u00e7a d\u00f6nemi olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr grubu dedi\u011fimiz k\u00fclt\u00fcr,
\nkad\u0131n\u0131n ba\u015fat rol oynad\u0131\u011f\u0131 siyasal ya\u015fama damgas\u0131n\u0131 vurdu\u011fu k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. Bug\u00fcn
\nK\u00fcrdistan olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafyada, bu k\u00fclt\u00fcr geli\u015ftirildi. Aryen
\ndil-k\u00fclt\u00fcr grubunun hem simgesel dilin olu\u015fumundaki rol\u00fcn\u00fcn hem de k\u00f6kl\u00fc bir
\nk\u00fclt\u00fcrel altyap\u0131ya temel te\u015fkil etmesinin tarihsel ve co\u011frafi ko\u015fullara ba\u011fl\u0131
\noldu\u011fu, bilimsel olarak da ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\nkurak \u00e7\u00f6llerin zorlu ko\u015fullar\u0131nda \u00e7obanl\u0131k yaparak ya\u015famlar\u0131n\u0131 idame eden
\nsemitik k\u00f6kenli kabilelerde geli\u015fen ya\u015fam tarz\u0131, inan\u00e7, ahlak, k\u00fclt\u00fcr zihinsel
\nd\u00fcnyalar\u0131n\u0131n erkenden ataerkil ve hiyerar\u015fik d\u00fczenin boy verdi\u011fi bir co\u011frafya
\nolmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu zihniyet yap\u0131s\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesinde u\u00e7suz
\nbucaks\u0131z \u00e7\u00f6llerle kapl\u0131 co\u011frafyan\u0131n etkisi k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek derecededir. \u201cDaha
\nba\u015flang\u0131\u00e7ta \u2018El\u2019in tek tanr\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi, \u00e7\u00f6l\u00fcn yeknesakl\u0131\u011f\u0131yla yak\u0131ndan
\nba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Semitik Allah, kabile ve \u015feyh ili\u015fkisinin yer ve g\u00f6k
\nili\u015fkisindeki yans\u0131mas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylesi bir paralellik kavram\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131
\nniteliktedir. Aralar\u0131nda s\u0131k\u0131 ba\u011f oldu\u011fu kesindir\u2026 El\u2019in do\u011fa d\u00fczeninin genel
\nsahibi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi, kabilelerdeki evrimle\u015fmeye denk d\u00fc\u015fmektedir.
\nKabilenin sahibi nas\u0131l \u015feyh ise, t\u00fcm do\u011fan\u0131n sahibi de El, Allah\u2019t\u0131r. \u015eeyh
\nkabile i\u00e7in hem manevi, hem politik lider konumundad\u0131r. Kabilenin artan g\u00fcc\u00fc
\n\u015feyhte, onun yetki ve g\u00fcc\u00fcnde yans\u0131mas\u0131n\u0131 bulmaktad\u0131r. O bir nevi ilkel
\nkrald\u0131r\u2026 \u00c7\u00f6l\u00fcn ataerkil kabile gelene\u011fi politik g\u00fc\u00e7 haline geldi\u011finde
\ndespotizme, monarkl\u0131\u011fa y\u00f6nelecektir. (3)<\/p>\n
\ntoplumsall\u0131k \u00fczerindeki etkisinin hi\u00e7te k\u00fc\u00e7\u00fcmsenecek d\u00fczeyde olmad\u0131\u011f\u0131 elbette
\nbilinen bir durumdur. Her halk i\u00e7in ruhsal, k\u00fclt\u00fcrel ve toplumsall\u0131klar\u0131n\u0131n
\nkesintiye u\u011framay\u0131p s\u00fcrecin ruhuna g\u00f6re kendine yenileyip devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131
\ns\u00fcrd\u00fcrebilmesi i\u00e7in co\u011frafyan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir etkendir. Co\u011frafya
\nanavatand\u0131r. Anavatan\u0131 ellerinden al\u0131n\u0131p ba\u015fka yabanc\u0131 topraklarda ya\u015famaya
\nmecbur edilen k\u00fclt\u00fcrler ya da halklar baz\u0131 istisnalar -Yahudiler- hari\u00e7 uzun
\ns\u00fcrede kendilerini koruyup ya\u015fayamam\u0131\u015flard\u0131r. O zaman co\u011frafya halklar\u0131n
\nruhsal, k\u00fclt\u00fcrel ve toplumsal birlikteli\u011fini sa\u011flayan \u00f6nemli bir etkendir.
\nCo\u011frafya, birey ve toplumun ruhuna, hatta genlerine etki etmektedir. \u015e\u00f6ylede
\ndiyebiliriz, nas\u0131l ki bir a\u011fa\u00e7 bulundu\u011fu topra\u011f\u0131n i\u00e7ine k\u00f6k\u00fcn\u00fc sal\u0131yorsa ve
\nondan beslenip tekrar o topra\u011fa ya\u015famsal de\u011ferde katk\u0131da bulunuyorsa,
\ntoplumlar\u0131n co\u011frafya ile ba\u011flar\u0131 da b\u00f6yle g\u00fc\u00e7l\u00fc olmaktad\u0131r. Onun i\u00e7in mek\u00e2n
\ntarihtir, toplumsal bilin\u00e7tir, kimliktir, toplumlar varl\u0131k ve olu\u015f k\u00f6klerini
\nbulundu\u011fu mek\u00e2na salarlar. Bir toplumu mek\u00e2n\u0131ndan koparmak onu tarihsiz,
\nkimliksiz, bilin\u00e7siz ve k\u00f6ks\u00fcz b\u0131rakmak demektir. Toplumun hayat damarlar\u0131
\nbulundu\u011fu mek\u00e2nda k\u00f6kle\u015fmi\u015ftir. Onun i\u00e7in co\u011frafyalar\u0131ndan zorla kopar\u0131lan
\ninsanlar gittikleri yerlerde ruhsal ve psikolojik d\u00fczeyde sorunlarla y\u00fcz y\u00fcze kalm\u0131\u015flard\u0131r.
\nAsimilasyon, isk\u00e2n ve g\u00f6\u00e7ertme politikalar\u0131nda sonu\u00e7 al\u0131nabilmesi i\u00e7in
\negemenler her zaman halklar\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 co\u011frafyadan koparmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.
\nCo\u011frafyadan kopar\u0131lmak k\u00fclt\u00fcrel, ahlaki ve toplumsal olarak savunmas\u0131z
\nb\u0131rak\u0131lmakt\u0131r. Bundan sonra geli\u015fen savunma da ancak bireysel tarzda ve
\ntepkisel \u015fekilde geli\u015fir ki, oda \u00e7ok uzun soluklu olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
\ntoplumsal etkileri ve \u00f6zelde ise K\u00fcrdistan\u2019daki g\u00f6\u00e7ertme politikalar\u0131n\u0131n
\nama\u00e7lar\u0131n\u0131 ortaya koyabilmektir. Bunu yaparken K\u00fcrdistan\u2019da ki s\u00f6m\u00fcrgeci
\ng\u00fc\u00e7lerin \u0131srarla K\u00fcrtleri co\u011frafyalar\u0131ndan koparmaya ve burada ki demografik
\nyap\u0131y\u0131 t\u00fcmden de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n alt\u0131nda yatan as\u0131l nedenlerin yukar\u0131da
\ndile getirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fumuz co\u011frafyan\u0131n insan\u0131n ruhsal, k\u00fclt\u00fcrel,
\nzihinsel ve toplumsal yap\u0131s\u0131 \u00fczerinde ki derin etkisi oldu\u011funu rahatl\u0131kla
\nanlayaca\u011f\u0131z.\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n
\n\u00c7e\u015fitleri Ve Nedenleri<\/strong><\/p>\n
\nBilin\u00e7sizlik Ve Tecr\u00fcbesizli\u011fin Yol A\u00e7t\u0131\u011f\u0131 G\u00f6\u00e7<\/strong><\/p>\n
\nekonomik, sosyal vb. sebeplerden dolay\u0131 co\u011frafik olarak n\u00fcfusun yer de\u011fi\u015ftirme
\nfaaliyetidir. \u0130nsanl\u0131k yerle\u015fik ya\u015fama ge\u00e7meden \u00f6nceki ya\u015fam tarz\u0131 g\u00f6\u00e7ebelikti.
\nT\u0131pk\u0131 baz\u0131 canl\u0131lar gibi daha iyi ko\u015fullarda beslenmek ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131
\nbulmak i\u00e7in, s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde s\u00fcr\u00fc \u015feklinde bir yerden bir yere g\u00f6\u00e7
\netmi\u015flerdir. \u0130nsanl\u0131k \u00e7ok uzun y\u0131llar b\u00f6yle ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanl\u0131k tarihinde ilk
\nbilinen g\u00f6\u00e7, yakla\u015f\u0131k 3 milyon y\u0131l \u00f6nce Do\u011fu Afrika\u2019da ki Rif vadisinden
\nba\u015flayarak S\u00fcvey\u015f ve Do\u011fu Akdeniz \u00fczerinden Toros-Za\u011fros kavisine do\u011fru
\nMezopotamya\u2019ya, di\u011feri ise G\u00fcney Akdeniz ve Cebelitar\u0131k bo\u011faz\u0131 \u00fczerinden Avrupa
\nk\u0131tas\u0131na yap\u0131lan g\u00f6\u00e7t\u00fcr. Bu g\u00fcnk\u00fc insan\u0131n atalar\u0131 olan Homo Erectus\u2019un Do\u011fu
\nAfrika\u2019dan yola \u00e7\u0131karak t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lma ser\u00fcvenin temelinde iklimi, bitki
\n\u00e7e\u015fitlili\u011fi ve co\u011frafyas\u0131 ya\u015fam i\u00e7in daha elveri\u015fli olan bir yer bulmakt\u0131.
\nAsl\u0131nda insanl\u0131\u011f\u0131n bu d\u00f6nemdeki ya\u015fam bi\u00e7imi zorunlu olarak g\u00f6\u00e7ebelikti. Bu
\nya\u015fam tarz\u0131 daha uzun y\u0131llar devam edecektir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn %98\u2019lik bir
\nb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc klan ya\u015fam\u0131 olarak ge\u00e7irdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde ancak \u00f6mr\u00fcn\u00fcn %2\u2019lik bir
\nb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yerle\u015fik ya\u015fama ge\u00e7erek ya\u015fayabildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n
\ntarihinin 7 milyon y\u0131l \u00f6nceden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak g\u00f6\u00e7ebeli\u011fin
\ninsan-toplum hayat\u0131ndaki yeri daha iyi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu ya\u015fam tarz\u0131 bir
\ntercih miydi? Elbette de\u011fildi. \u0130nsanl\u0131k uzun s\u00fcre t\u0131pk\u0131 di\u011fer canl\u0131lar gibi
\ns\u00fcr\u00fc \u015feklinde ya\u015fam\u0131n\u0131 idame etmi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde insan\u0131 g\u00f6\u00e7ebeli\u011fe zorlayan
\nonun do\u011fa kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tecr\u00fcbesizli\u011fi ve bilin\u00e7sizli\u011fidir. Bilin\u00e7 ve tecr\u00fcbenin
\nbiriktirilmesi ve sonraki nesillere aktar\u0131m\u0131 ancak toplumsall\u0131kla m\u00fcmk\u00fcn
\nolmu\u015ftur. Toplumsall\u0131k geli\u015fmeden bilincin geli\u015fmesi ve tecr\u00fcbenin birikmesi
\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Asl\u0131nda insanl\u0131\u011f\u0131n bug\u00fcnk\u00fc anlamda kendini tamamlamam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.
\n\u00c7\u00fcnk\u00fc beyin, dil ve k\u00fclt\u00fcr yeterince geli\u015fmemi\u015ftir. Beyin, dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn
\ntoplumsal olgular oldu\u011fu biliniyor. Asl\u0131nda insanl\u0131\u011f\u0131n kendisi toplumsal bir
\nolgudur. Toplumsall\u0131k olmadan insan\u0131n bu kadar uzun s\u00fcre hayata kalabilmesi
\nm\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yani bu d\u00f6nemdeki g\u00f6\u00e7ebe ya\u015fam\u0131n temel nedeni her ne kadar
\niklim ve co\u011frafi \u015fartlar\u0131n elveri\u015fsizli\u011fi olsa da en temel etken olarak yeterli
\nd\u00fczeyde toplumsall\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131 olarak g\u00f6rmek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.
\nYoksa do\u011fa insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6\u00e7 etmeden yerle\u015fik ya\u015fama ge\u00e7erek ya\u015fam\u0131n\u0131 devam etmesi
\ni\u00e7in her \u015feyi fazlas\u0131yla vermi\u015ftir. Biliniyor insanl\u0131\u011f\u0131n ilk toplumsal formu en
\nuzun s\u00fcre ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu klan \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. 25-50 ki\u015filik gruplar \u015feklinde
\nhareket eden klanlar avc\u0131l\u0131k ve toplay\u0131c\u0131l\u0131kla ya\u015famlar\u0131n\u0131 idame ettikleri i\u00e7in
\nmecburen av hayvanlar\u0131 ve toplayabilecekleri otlar ve meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131 pe\u015finde
\ng\u00f6\u00e7ebe \u015feklinde ya\u015famak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. A\u011fa\u00e7 kovuklar\u0131 ve do\u011fal ma\u011faralar
\nonlar\u0131n s\u0131\u011f\u0131naklar\u0131 haline gelmi\u015flerdir. Kendi aralar\u0131nda ancak i\u015faretlerle
\nanla\u015fabilmektedirler. \u0130nsanl\u0131k bu d\u00f6nemde hala kendi yarat\u0131mlar\u0131n\u0131 devreye
\nkoyarak \u00fcretim yapamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mecburen do\u011fada haz\u0131r buldu\u011fu \u015feylerle ya\u015faman\u0131
\nidame etmektedir. Do\u011fa klan insan\u0131 i\u00e7in kendisini besleyen, afetler ve
\nso\u011fuklar kar\u015f\u0131s\u0131nda korunmak i\u00e7in imk\u00e2n sunan ve ko\u015fullar elverdik\u00e7e \u00fcreyen
\ndo\u011fal annelik g\u00f6revini yapmaktad\u0131r. Klan \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc onun her \u015feyidir. Do\u011fa
\nzorluklar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda canl\u0131 varl\u0131klar i\u00e7erisinde en g\u00fc\u00e7s\u00fcz\u00fc olan insan bu
\nhayati eksikli\u011fini klan \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan kaynakl\u0131
\nklandan kopmak ya da ayr\u0131 d\u00fc\u015fmek onun i\u00e7in \u00f6l\u00fcmle e\u015f de\u011fer olmu\u015ftur. \u0130nsan\u0131n
\nklan \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle edindi\u011fi bilin\u00e7, tecr\u00fcbe ve zek\u00e2 d\u00fczeyinin geli\u015fkinli\u011fi
\ng\u00f6\u00e7ebe ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 a\u015facak d\u00fczeyde de\u011fildir. Toplumsall\u0131k ilerledik\u00e7e insan\u0131n
\nduygusal zek\u00e2s\u0131 yan\u0131nda analitik zek\u00e2s\u0131n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla k\u00fclt\u00fcrel olgunun
\ngeli\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Buda klan insan\u0131n\u0131n do\u011fa anan\u0131n kendisine sundu\u011fu
\nimk\u00e2nlardan daha fazla yararlanmas\u0131na ve giderek ya\u015fam i\u00e7in daha iyi ko\u015fullar\u0131n
\nyarat\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n sunacakt\u0131r. \u0130nsanl\u0131k edindi\u011fi analitik zek\u00e2 ile do\u011fay\u0131 daha
\nyak\u0131ndan izleyebilmekte ve bunun sonucunda do\u011fadaki bitki ve tohumlar hakk\u0131nda
\ndaha fazla bilgi sahibi olabilmektedir. Bu tecr\u00fcbe bitki tohumlar\u0131n\u0131n insanlar
\ntaraf\u0131ndan dev\u015firilmesine yol a\u00e7acakt\u0131r. Bu bilgi, o d\u00f6nemde toplumsal ya\u015fam\u0131
\nt\u00fcmden de\u011fi\u015ftirecek g\u00f6\u00e7erlikten yerle\u015fik ya\u015fama ge\u00e7irecek devrim
\nniteli\u011findeydi. \u0130nsanl\u0131k art\u0131k k\u0131tl\u0131k, kurakl\u0131k, sel kar\u015f\u0131s\u0131nda tedbirini nas\u0131l
\nalaca\u011f\u0131n\u0131n bilgisine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Art\u0131k ya\u015fam\u0131n\u0131 idame etmek i\u00e7in ot toplamak
\nyada av pe\u015finde ko\u015fmak zorunda de\u011fildi. Demek ki bu d\u00f6nemde insanlar\u0131n g\u00f6\u00e7ebe
\n\u015feklinde ya\u015famas\u0131n\u0131n temel sebebini, her ne kadar ya\u015fam i\u00e7in uygun iklim ve
\nco\u011frafi ko\u015fullar\u0131n ke\u015ffi olarak ileri s\u00fcrsekte esas olarak sahip olduklar\u0131
\ntoplumsal \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn do\u011fa kar\u015f\u0131s\u0131nda yeterli d\u00fczeyde bilin\u00e7 ve tecr\u00fcbe
\nbirikimine sahip olmamas\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\nanan\u0131n s\u0131rlar\u0131na ermenin yollar\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmi\u015ftir. S\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fck\u00e7e daha rahat
\nve g\u00fcvenli bir \u015fekilde ya\u015fam\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctleyebilmi\u015ftir. G\u00f6\u00e7ebelikten yerle\u015fik
\nya\u015fama ge\u00e7i\u015f esas olarak topra\u011f\u0131n i\u015flenmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Tarihte k\u00f6y
\ndevrimi diye tan\u0131nan bu s\u00fcre\u00e7 insanl\u0131\u011f\u0131n alt\u0131n y\u0131llar\u0131 olarak bilinir. \u0130nsanlar
\ntarlalar\u0131 \u00fcretime a\u00e7arak ihtiya\u00e7lar\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 \u00fcretebilmi\u015f, b\u00f6ylelikle \u00fcr\u00fcn
\nfazlas\u0131n\u0131 depolayarak a\u00e7l\u0131\u011fa ve k\u0131tl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 tedbir alabilmi\u015ftir. Bu durum
\ninsanlar\u0131n ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 ve zihniyetlerini etkiledi\u011fi gibi toplumsal
\n\u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fcklerini de etkilemi\u015ftir. Toplumsal \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fckleri klandan kabileye
\nge\u00e7ecektir. Her ne kadar k\u00f6y ya\u015fam\u0131 geli\u015fmi\u015f olsa da, bir\u00e7ok kabile g\u00f6\u00e7erlik ve
\nyerle\u015fik ya\u015fam\u0131 i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fayabilmi\u015flerdir. Bu ya\u015fam tarz\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar
\netkisini s\u00fcrd\u00fcrebilmi\u015ftir. Genelde hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fan kabileler yada
\na\u015firetler, otlaklar gezerek g\u00f6\u00e7ebe \u015feklinde ya\u015famak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.
\nBilindi\u011fi gibi yerle\u015fik ya\u015fam tarz\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in uygun ko\u015fullar
\nsunacakt\u0131r. N\u00fcfusun art\u0131\u015f\u0131 insanlar\u0131n ba\u015fka alanlar\u0131 kal\u0131c\u0131 yerle\u015fim
\nbirimlerine a\u00e7mak i\u00e7in te\u015fvik edecektir. Buda k\u00f6y devriminin daha geni\u015f
\ntopraklara yay\u0131lmas\u0131n\u0131 beraberinde getirecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar g\u00f6\u00e7 ettikleri
\nyerlere bir ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fc ta\u015f\u0131maktad\u0131rlar. Bu durum sadece fiziki bir g\u00f6\u00e7 de\u011fil
\nayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcrel bir g\u00f6\u00e7t\u00fcr. G\u00f6\u00e7lerle birlikte k\u00fclt\u00fcrde ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrt
\nHalk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan bu durumu, n\u00fcfus g\u00f6\u00e7\u00fc olmaktan ziyade k\u00fclt\u00fcrel bir
\ng\u00f6\u00e7 olarak belirtmektedir. Kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7ok \u00e7ok a\u015fan bu k\u00fclt\u00fcrel g\u00f6\u00e7 olay\u0131
\ngitti\u011fi her yerde oran\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fckleriyle b\u00fct\u00fcnl\u00fck sa\u011flayarak yeni uygarl\u0131klar\u0131n
\ndo\u011fmas\u0131na sebep te\u015fkil etmi\u015ftir. <\/p>\n
\nco\u011frafyan\u0131n ya\u015fam i\u00e7in elveri\u015fsiz olmas\u0131 ve bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra insanl\u0131\u011f\u0131n
\nyerle\u015fik ya\u015fama ge\u00e7mesi i\u00e7in yeterli bilin\u00e7 ve tecr\u00fcbeye sahip olmamas\u0131
\nkaynakl\u0131k etmi\u015ftir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fme diyalekti\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda
\nolduk\u00e7a do\u011fal ve olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6\u00e7lerdir. \u0130nsan\u0131n insan\u0131 zorla yerinden
\nyurdundan etmesi yani bask\u0131dan y\u00e2da s\u00f6m\u00fcr\u00fcden kaynakl\u0131 bir g\u00f6\u00e7 s\u00f6z konusu
\nolmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\nwww.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http:\/\/kursam.org\/index.html<\/strong><\/p>\n