{"id":7640,"date":"2020-03-15T02:03:36","date_gmt":"2020-03-14T23:03:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lekolin.org\/tarih-simdidir-kurdistan-tarihine-ozlu-bir-bakis-8\/"},"modified":"2020-03-15T02:03:36","modified_gmt":"2020-03-14T23:03:36","slug":"tarih-simdidir-kurdistan-tarihine-ozlu-bir-bakis-8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/tarih-simdidir-kurdistan-tarihine-ozlu-bir-bakis-8\/","title":{"rendered":"Tarih \u015eimdidir-K\u00fcrdistan Tarihine \u00d6zl\u00fc Bir Bak\u0131\u015f-8"},"content":{"rendered":"<p>26 Mart 2017 Pazar Saat 23:06<\/p>\n<\/p>\n<div class=\"detail content_14\" id=\"text_detail\">\n<div class=\"newsImage\">\n<b>T\u00fcrkler do\u011fuda kendilerine yol a\u00e7arlarken, \u00f6zelde Horasan\u2019dan \u0130ran i\u00e7lerine do\u011fru yay\u0131lmalar\u0131 s\u00fcrecinde ve bat\u0131ya y\u00f6nelmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131nda, K\u00fcrtlerle yer yer \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015famak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Esasen daha g\u00fc\u00e7l\u00fc sosyal ili\u015fkiler i\u00e7erisinde olan K\u00fcrtlerin, ayn\u0131 zamanda askeri olarak da belli bir etkinlikleri vard\u0131r. Ancak uzun s\u00fcrmeyen bir periyod ard\u0131ndan K\u00fcrtler, Sel\u00e7uklularla s\u0131cak ili\u015fkiler i\u00e7erisine -daha do\u011frusu i\u015fbirli\u011fine- girmi\u015flerdir<\/b><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\t <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/5324-1.jpg\">\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<p><strong>T\u00fcrklerin Anadolu\u2019ya Giri\u015fi ve Malazgirt Sava\u015f\u0131 <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">T\u00fcrk boylar\u0131 7. y\u00fczy\u0131ldan itibaren Orta Asya\u2019daki kurakl\u0131k,<br \/>\nn\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 vb. nedenlerden dolay\u0131 g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. \u201cT\u00fcrkler<br \/>\n\u0130slam\u2019\u0131n yay\u0131c\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde b\u00f6lge ger\u00e7e\u011fine s\u0131zd\u0131lar. Geri yap\u0131lar\u0131yla<br \/>\nyapabilecekleri bir \u015feyleri olmayan T\u00fcrkmen boylar\u0131, \u015fiddet temelinde<br \/>\nkendilerine yer a\u00e7t\u0131lar. Ve \u015fiddetleriyle y\u0131k\u0131c\u0131 bir rol oynad\u0131lar. K\u0131sa s\u00fcrede<br \/>\n\u00e7\u0131kmaza saplanan feodalizme taze kan oldular.  (Halk Hareketi-Serhildan, P.M.O<br \/>\nYay\u0131nlar\u0131) <\/p>\n<p class=\" \">K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan: \u201c7. y\u00fczy\u0131lda art\u0131k ilkel<br \/>\nkom\u00fcnal toplumun d\u00fczenini a\u015f\u0131yorlar. Geli\u015fkin bir a\u015firet d\u00fczeni, federasyona<br \/>\nula\u015f\u0131yorlar ve s\u0131n\u0131fl\u0131 topluma ge\u00e7mek i\u00e7in her bak\u0131mdan belirli bir evreyi<br \/>\ntamaml\u0131yorlar. \u0130\u015fte tam bu s\u0131rada vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi, kurakl\u0131k, n\u00fcfusun art\u0131\u015f\u0131<br \/>\nama bana g\u00f6re en belirleyici olarak da art\u0131k devlet olarak \u00f6rg\u00fctlenmelerinin<br \/>\nbir\u00e7ok erkini yakalamalar\u0131 onlar\u0131 buraya (Orta Asya) s\u0131\u011fmaz hale getiriyor&#8230;<br \/>\n\u0130ran ve giderek Ortado\u011fu demek, b\u00fct\u00fcn zenginliklerin masallar \u00fclkesinin sesi<br \/>\nolarak anla\u015f\u0131lmakta, onun i\u00e7in muazzam cazibe y\u00f6n\u00fc vard\u0131r. Bunu birde kendi<br \/>\nco\u011frafi ve demografik zorunluluklar\u0131yla birle\u015ftirirsek, bu seferdeki g\u00f6\u00e7lerin<br \/>\nm\u00fcthi\u015f olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ve nitekim dalga dalga g\u00f6\u00e7ler ba\u015fl\u0131yor  diye<br \/>\nde\u011ferlendirmektedir. (A. \u00d6calan, Mihri Belli &#8211; B\u00fcy\u00fck D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm) <\/p>\n<p class=\" \">Yukar\u0131da dile getirdi\u011fimiz gibi K\u00fcrdistan\u2019a g\u00fc\u00e7l\u00fc<br \/>\nimparatorluklar\u0131n sald\u0131r\u0131 nedenleri farkl\u0131 olsa da, burada etkin olmamalar\u0131ndan<br \/>\nkaynakl\u0131 olarak K\u00fcrdistan\u2019da yerel beylikler, hatta kimisinin daha \u00fcst bir<br \/>\nboyutu olan devlete tekab\u00fcl eden yap\u0131lar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">T\u00fcrkler do\u011fuda kendilerine yol a\u00e7arlarken, \u00f6zelde<br \/>\nHorasan\u2019dan \u0130ran i\u00e7lerine do\u011fru yay\u0131lmalar\u0131 s\u00fcrecinde ve bat\u0131ya y\u00f6nelmeye<br \/>\nba\u015flad\u0131klar\u0131nda, K\u00fcrtlerle yer yer \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015famak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\nEsasen daha g\u00fc\u00e7l\u00fc sosyal ili\u015fkiler i\u00e7erisinde olan K\u00fcrtlerin, ayn\u0131 zamanda<br \/>\naskeri olarak da belli bir etkinlikleri vard\u0131r. Ancak uzun s\u00fcrmeyen bir periyod<br \/>\nard\u0131ndan K\u00fcrtler, Sel\u00e7uklularla s\u0131cak ili\u015fkiler i\u00e7erisine -daha do\u011frusu<br \/>\ni\u015fbirli\u011fine- girmi\u015flerdir. Fakat bu ili\u015fkiler t\u00fcmden kal\u0131c\u0131la\u015fmaya ilk etapta<br \/>\nyer vermedi\u011fi i\u00e7in ve Sel\u00e7uklular da K\u00fcrdistan \u00fczerinde tam hakim<br \/>\nolamayacaklar\u0131n\u0131 anlay\u0131nca, \u00f6ncelikle se\u00e7tikleri alanlar K\u00fcrdistan d\u0131\u015f\u0131nda<br \/>\nkalan b\u00f6lgeler olmu\u015ftur. T\u00fcrklerin girecekleri ve ele ge\u00e7irecekleri yerlerin<br \/>\nba\u015f\u0131nda Horasan, \u0130ran, Azerbaycan ve k\u0131smen G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 taraflar\u0131<br \/>\ngelir. Burada ilk ald\u0131klar\u0131 yer Musul\u2019dur. K\u00fcrdistan i\u00e7lerinde ba\u015fka yerleri<br \/>\nhedeflemi\u015f olsalar da, sonu\u00e7ta ba\u015far\u0131s\u0131z kalacaklard\u0131r. \u0130lerleyen s\u00fcre\u00e7te B\u00fcy\u00fck<br \/>\nSel\u00e7uklu \u0130mparatorlu\u011fu (1055-1194), Tu\u011frul Bey\u2019in \u00f6nderli\u011findeki g\u00f6\u00e7ebe sava\u015f\u00e7\u0131<br \/>\nT\u00fcrk O\u011fuz boylar\u0131 taraf\u0131ndan kurulacakt\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">1070 y\u0131l\u0131nda Alparslan, b\u00fcy\u00fck bir ordu toplayacakt\u0131r. Hedef<br \/>\nBizansl\u0131lard\u0131r. Bu orduda K\u00fcrtler, Azeriler ve y\u00f6redeki halklar, Anadolu&#8217;ya<br \/>\nak\u0131n eden ak\u0131nc\u0131lar\u0131n yan\u0131nda yer alacaklard\u0131r. Alparslan\u2019\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fc ve<br \/>\nduyarl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndan dolay\u0131 elde etti\u011fi ba\u015far\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131  Bizansl\u0131lara kar\u015f\u0131<br \/>\nverece\u011fi ba\u015far\u0131l\u0131 bir sava\u015f\u0131n ancak yerelde \u00e7ok etkin olan K\u00fcrt Beyleri\u2019nin verece\u011fi<br \/>\ndeste\u011fe ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmesidir. Ve buna denk bir politik yakla\u015f\u0131mla, ba\u015fta<br \/>\nFarqin olmak \u00fczere Amed beylerinin deste\u011fini al\u0131r. Art\u0131k 40\u201350 bin ki\u015filik bir<br \/>\norduya sahiptir. Bunlar\u0131n en az\u0131ndan yar\u0131s\u0131 K\u00fcrt\u2019t\u00fcr. Mervaniler, Cizre Meliki<br \/>\nAbdul Han ve karde\u015fi \u0130skender de dahil toplam olarak yakla\u015f\u0131k 30.000 ki\u015filik<br \/>\ng\u00fcc\u00fc bu sava\u015fa g\u00f6ndereceklerdir. Bizanslara kar\u015f\u0131 \u00f6nceleri geri \u00e7ekilen<br \/>\nAlparslan, art\u0131k sava\u015fmaya haz\u0131rd\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">Bizans y\u00f6netici eliti, Kapadokyal\u0131 Romanos Diogenes adl\u0131<br \/>\nba\u015far\u0131l\u0131 bir generalini, 1068 y\u0131l\u0131nda dul Krali\u00e7e Eudokia Macrembolitissa ile<br \/>\nevlendirip \u0130mparator yapm\u0131\u015f ve gelen g\u00f6\u00e7ebelerin-a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131<br \/>\nT\u00fcrkmenlerin-\u00fczerlerine yollam\u0131\u015ft\u0131r. 26 A\u011fustos 1071 g\u00fcn\u00fc, Bizansl\u0131lar\u0131n<br \/>\nordular\u0131yla Alp Arslan\u2019\u0131n-T\u00fcrk ve K\u00fcrtlerden olu\u015fan-ordusu kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya<br \/>\ngelirler. (Alp, atl\u0131 sava\u015f\u00e7\u0131, \u015f\u00f6valye anlam\u0131na gelmektedir).Bizanslara<br \/>\nkomutanl\u0131k yapan Diogenes\u2019dir. Kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 yer, Van G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn ve Sipan<br \/>\nDa\u011f\u0131\u2019n\u0131n kuzeyindeki Malazgirt Ovas\u0131\u2019d\u0131r. T\u00fcrk-K\u00fcrt \u0130ttifak\u0131, T\u00fcrklerin<br \/>\nAnadolu\u2019ya a\u00e7\u0131lmalar\u0131n\u0131 ve yurt edinmelerinin yolunu a\u00e7acakt\u0131r. O y\u0131llarda<br \/>\na\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlere yerle\u015fecek \u00e7okta bo\u015f arazi yoktur.<br \/>\n\u0130slamiyet\u2019i kabul eden T\u00fcrklerin, b\u00f6lgede bulunan M\u00fcsl\u00fcman kavimlerin<br \/>\nyard\u0131m\u0131yla bat\u0131ya-ya\u015famak istiyorlarsa-a\u00e7\u0131lmalar\u0131 gerekmektedir. Bir nevi<br \/>\nburalarda kalmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan var olma, yok olma m\u00fccadelesidir. \u0130\u015fte bu var olma,<br \/>\nyok olma anlar\u0131nda K\u00fcrtler, T\u00fcrklere arka \u00e7\u0131karak, yurt edinmelerine yard\u0131mc\u0131<br \/>\nolacaklard\u0131r. \u0130slam alemi b\u00fcy\u00fck bir tehditten kurtuldu\u011fu gibi, K\u00fcrtler ile<br \/>\nT\u00fcrklerin ili\u015fkileri daha fazla geli\u015fti. K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n<br \/>\nba\u015fka bir anlat\u0131m\u0131yla dile getirecek olursak: \u201cK\u00fcrtlerin T\u00fcrk kavimleri,<br \/>\nbeylik, sultanl\u0131k ve boylar\u0131yla kurdu\u011fu ili\u015fkilerin mahiyeti do\u011fru kavranmadan,<br \/>\nher iki toplumun varolu\u015f tarihleri do\u011fru yaz\u0131lamayacakt\u0131r. K\u00fcrtlerin T\u00fcrklerle<br \/>\nili\u015fkilerinde varl\u0131klar\u0131 asimilasyonla ya da askeri zorla tehdit alt\u0131na girsin<br \/>\ndiye de\u011fil, varl\u0131klar\u0131n\u0131 birlikte daha g\u00fc\u00e7l\u00fc korumak ve geli\u015ftirmek i\u00e7in bu<br \/>\nstratejiyi benimsediklerini \u00e7ok iyi anlamak gerekir.  <\/p>\n<p class=\" \">Daha sonra geli\u015fecek olan Anadolu Sel\u00e7uklu Devletinin<br \/>\nmerkezi Konya olacakt\u0131r. Tarihin bu kav\u015fa\u011f\u0131nda, \u00f6zelde 1240\u2019lardan itibaren \u00e7ok<br \/>\nb\u00fcy\u00fck direni\u015flerin geli\u015fti\u011fini biliyoruz. Bu direni\u015f merkezlerinden bir tanesi<br \/>\nbug\u00fcn\u00fcn Ad\u0131yaman\u2019\u0131d\u0131r. Tarihe Babai \u0130syanlar\u0131 diye ge\u00e7ecek olan Baba \u0130lyas,<br \/>\nBaba \u0130shak ve Celali Direni\u015fleri\u2019nin t\u00fcm\u00fc giderek bask\u0131c\u0131 ve zorbac\u0131 bir hale<br \/>\ngelen Anadolu Sel\u00e7uklu Devletine kar\u015f\u0131 geli\u015fen isyanlar olacakt\u0131r. Direni\u015fler<br \/>\n\u00f6z\u00fc itibariyle adaletsizli\u011fe, zorbal\u0131\u011fa ve giderek \u00fcst s\u0131n\u0131f haline gelmi\u015f,<br \/>\negemen ve ahlaki olarak \u00e7\u00f6ken bir devlete kar\u015f\u0131 geli\u015fen direni\u015fler olmaktad\u0131r.<br \/>\nBu direni\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn Mazdeklerden, H\u00fcrremilerden, Ebu M\u00fcsl\u00fcmlerden,<br \/>\nBabeklerden, Zenclerden derken Karmatilerden s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gelen gelene\u011fin t\u00e2 kendisi<br \/>\noldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Baba \u0130lyas\u2019\u0131n \u201cD\u00fcnya M\u00fclk\u00fc Halk\u0131nd\u0131r  s\u00f6z\u00fc bu ger\u00e7ekli\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a<br \/>\ng\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Baba \u0130lyas\u2019\u0131n Horasan\u2019da geldi\u011fi, bir Alevi T\u00fcrkmen<br \/>\noldu\u011fu ne kadar do\u011fruysa Ad\u0131yaman\u2019da ba\u015flay\u0131p Amasya\u2019ya kadar uzanan direni\u015f<br \/>\ncephesinin i\u00e7erisinde her t\u00fcrden demokratik ve kom\u00fcnalc\u0131 yap\u0131lar\u0131n oldu\u011fu da o<br \/>\nkadar ger\u00e7ektir. Tarihin \u00e7ok eski \u00e7a\u011flar\u0131ndan itibaren halklar\u0131n<br \/>\nortakla\u015fmas\u0131n\u0131n en iyi \u00f6rneklerinden biri oldu\u011funu da ekleyerek kapatal\u0131m. <\/p>\n<p class=\" \">Ayn\u0131 bu \u00e7izgiden ama bu kez eylem \u00e7izgisini de geli\u015ftiren<br \/>\nba\u015fka \u00f6nemli bir kom\u00fcnalci ise \u015eeyh Bedrettin\u2019dir. 1357 ile 1420 aras\u0131nda<br \/>\nya\u015fam\u0131\u015f olan \u015eeyh Bedrettin bug\u00fcn Ayd\u0131n\u2019a yak\u0131n olan Ortaklar beldesinde<br \/>\ny\u0131llarca s\u00fcrecek olan ortak\u00e7\u0131 bir ya\u015fam kurmu\u015ftur. \u201cY\u00e2rin yana\u011f\u0131ndan gayri, her<br \/>\nyerde, her \u015feyde, hep beraber diyebilmek i\u00e7in  s\u00f6z\u00fc ile ortakla\u015fman\u0131n, kom\u00fcnce<br \/>\nya\u015fam\u0131n ne anlam\u0131na geldi\u011fini en iyi bir \u015fekilde form\u00fcle etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sa\u011f<br \/>\nkolu B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa iken sol kolu ise Torlak Kemal ad\u0131nda yi\u011fit bir<br \/>\nTorlak\u2019t\u0131r. Kom\u00fcnal \u00e7izginin, karde\u015f\u00e7e ya\u015fam\u0131n\u0131n, farkl\u0131 halklar ve farkl\u0131<br \/>\nmezheplerin bir arada, yan yana ya\u015famalar\u0131 i\u00e7in halen bug\u00fcn bile \u00f6rnek al\u0131nacak<br \/>\nbir deneyim oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>c- Mo\u011follar\u0131n \u00c7ekirge S\u00fcr\u00fcleri gibi K\u00fcrt B\u00f6lgelerini<br \/>\n\u0130stilas\u0131 (1206-1404) <\/strong><\/p>\n<p class=\" \">Mo\u011follar belki de tarihin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 en ac\u0131mas\u0131z sava\u015f g\u00fcc\u00fc<br \/>\nolarak bilinir. Asurlar\u0131n uygulad\u0131klar\u0131 y\u00f6ntemlerden geri kal\u0131r yanlar\u0131 yoktur<br \/>\ndersek abartm\u0131\u015f olmay\u0131z. Adeta ge\u00e7tikleri her yerde \u00e7ekirge s\u00fcr\u00fcleri gibi<br \/>\nyiyip-ezip ge\u00e7mi\u015flerdir. <\/p>\n<p class=\" \">Bu yeni g\u00fc\u00e7 -K\u00fcrdistan\u2019a hen\u00fcz ula\u015fmadan \u00f6nce -bu co\u011frafyada<br \/>\nb\u00fcy\u00fck tahribatlara yol a\u00e7acak olan ba\u015fka bir g\u00fcc\u00fcn ad\u0131 da Harzemlilerdir. 12.<br \/>\nyy\u2019da T\u00fcrkistan ve \u0130ran\u2019\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 co\u011frafyas\u0131na hakim oldular. 1217 y\u0131l\u0131nda<br \/>\nBa\u011fdat\u2019a sald\u0131rd\u0131lar. K\u00fcrtlerle sava\u015ft\u0131lar. Kimi zaman yendiler, kimi zamanda<br \/>\nyenildiler. Mu\u015f ve Ahlat\u2019a \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zararlar verdiler. 1230 y\u0131l\u0131nda Eyyubi ve<br \/>\nSel\u00e7uklular\u0131n ortak kar\u015f\u0131 koyu\u015fuyla ortada kald\u0131r\u0131ld\u0131lar. <\/p>\n<p class=\" \">K\u00fcrdistan, T\u00fcrklerle yeni yeni tan\u0131\u015fm\u0131\u015fken ve Anadolu\u2019ya<br \/>\ndo\u011fru T\u00fcrklerin ak\u0131nlar\u0131 devam etmi\u015fken, Ortado\u011fu Halklar\u0131\u2019n\u0131n arenas\u0131nda yeni<br \/>\nbir g\u00fc\u00e7 beliriverecektir. G\u00f6\u00e7ebe feodalizmini en g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ya\u015fayan bu<br \/>\nyeni istilac\u0131 kuvvet, ortal\u0131\u011f\u0131 kas\u0131p kavuracakt\u0131r. Bu topraklardan ayr\u0131ld\u0131ktan<br \/>\ny\u00fczy\u0131llar sonra da, katliamc\u0131 komutanlar\u0131ndan olan Hulagu \u00fcrk\u00fcnt\u00fcyle dile<br \/>\ngetirilecektir. Ayn\u0131 Hulagu\u2019nun Alamut Kalesini yerle bir ederken, tarihi<br \/>\nde\u011ferde olan k\u00fct\u00fcphaneyi yakmas\u0131n\u0131 da belirtmeden ge\u00e7emeyiz. Halklar\u0131n<br \/>\nbelle\u011fine bu kadar korku salan g\u00fcc\u00fcn ismi, Mo\u011follard\u0131r. Halen bug\u00fcn bile<br \/>\nbinlerce kilometre uzaklarda ya\u015fayan onlarca K\u00fcrt a\u015firetin topraklar\u0131ndan s\u00f6k\u00fcl\u00fcp<br \/>\nat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f olan g\u00fc\u00e7 Mo\u011follard\u0131r. \u00d6rne\u011fin Cezayir\u2019de ya\u015fayan Levan ve<br \/>\nBaben a\u015firetleri, \u015eehrizor civar\u0131ndan ka\u00e7mak zorunda kalan a\u015firetlerden sadece<br \/>\niki tanesidir. Yine \u015eehrizor\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f olan Kus ve Mabir a\u015firetleri, Suriye ve<br \/>\nM\u0131s\u0131r\u2019a ka\u00e7mak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6zcesi Mo\u011follar, K\u00fcrdistan\u2019\u0131 sadece<br \/>\nkatliamlardan ge\u00e7irmekle kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda K\u00fcrtleri bu topraklarda<br \/>\nya\u015fayamaz k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">Mo\u011follar\u0131n, Ortado\u011fu\u2019ya giri\u015fi 1200 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131na denk<br \/>\ngelir. K\u00fcrdistan\u2019a ise geli\u015fleri, 1231 y\u0131llar\u0131na tekab\u00fcl eder. Bu ac\u0131mas\u0131z<br \/>\nistilac\u0131 Hulagu\u2019nun di\u011fer ad\u0131 Cengiz Han\u2019d\u0131r. \u00c7ok k\u0131sa s\u00fcrede her tarafa<br \/>\nyay\u0131larak, fetihlerini ger\u00e7ekle\u015ftirirler. Hulagu 1257 y\u0131l\u0131nda Kerman\u015fah\u2019\u0131 i\u015fgal<br \/>\nedecektir. En \u00f6nemli fethi tarihi olarak \u2013Hulagu\u2019nun\u20131258 y\u0131l\u0131nda Ba\u011fdat\u2019\u0131<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcrmesini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck k\u00fct\u00fcphanelerine sahip olan<br \/>\nBa\u011fdat k\u00fct\u00fcphanesinde bulunan kitaplar\u0131 Dicle suyuna atarlarken, haftalarca<br \/>\nDicle\u2019nin kara akt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylentisini de ekleyelim. Her yerde oldu\u011fu gibi<br \/>\nku\u015fatt\u0131klar\u0131 \u015fehirlerin direni\u015f g\u00f6sterme durumlar\u0131nda, katliam\u0131n en vah\u015fisini<br \/>\nuygulaya gelmi\u015flerdir. Ba\u011fdat\u2019\u0131n fethinden sonra yerle bir edilen K\u00fcrt<br \/>\n\u015fehirlerinin aras\u0131nda  Hakk\u00e2ri, Cizre, Farqin, Amed ve Mardin de vard\u0131r. Baz\u0131<br \/>\nyerler birka\u00e7 kez yerle bir edilmi\u015flerdir. <\/p>\n<p class=\" \">Benzer bir felaket, Abbasi halife ailesinin ba\u015f\u0131na<br \/>\ngelecektir. Ailenin bir\u00e7ok mensubu \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Aileden arta kalanlar ise<br \/>\nM\u0131s\u0131r\u2019da halifeli\u011fi devam ettirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Ba\u011fdat \u015fehrini ald\u0131ktan sonra,<br \/>\ns\u0131ra \u00e7evrenin b\u00fcy\u00fck ve ihti\u015fam\u0131 olan \u015fehirlerine gelecektir. Bunlar\u0131n<br \/>\ni\u00e7erisinde K\u00fcrdistan \u015fehirleri olan  Hewler, Farqin, Merdin, Bitlis gibi yerler<br \/>\nvard\u0131r. Kimi yerleri yerle bir ederken-Diyarbak\u0131r, Ahlat, \u015eehrizor-, kimi<br \/>\nyerleri de anla\u015farak ele ge\u00e7irirler. Yer yer fethettikleri alanlara yerel<br \/>\ny\u00f6neticiler atam\u0131\u015flard\u0131r. Yine yer yer ayn\u0131 aileden bireyler, kendilerine ba\u011fl\u0131<br \/>\nvasallar olarak b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bunlar\u0131n g\u00f6revi Mo\u011follara vergi toplamak ve<br \/>\nyeni de\u011ferler kazand\u0131rmakt\u0131r. Bu ezelden beri her i\u015fgalcinin K\u00fcrdistan\u2019da<br \/>\nuygulad\u0131\u011f\u0131 yol olmu\u015ftur. Ve her i\u015fgalcinin yapa geldi\u011fi gibi kendilerine iyilik<br \/>\nyapm\u0131\u015f k\u00f6le ya da benzer birini vassal olarak atamakt\u0131r. Pratik \u00f6rnekleri<br \/>\nanlam\u0131nda, Farqin\u2019de emirin seyisinin ve Cizre\u2019de ise bir k\u00f6lenin y\u00f6netici<br \/>\nolarak atanmas\u0131 g\u00f6sterilebilir. Elbette her zaman bu b\u00f6yle olmam\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer bir<br \/>\nyerde direni\u015f g\u00f6sterilmi\u015f ise, orada ya\u015fat\u0131lacak olan hunharca bir yakma, y\u0131kma<br \/>\nve vah\u015fettir. \u00d6yle bir vah\u015fet uygulan\u0131r ki, Mo\u011follar\u0131n yakla\u015ft\u0131klar\u0131 yerlerin<br \/>\nbir\u00e7o\u011funda T\u00fcrkmenlerde, K\u00fcrt Emirlikleri de onlar\u0131 pahal\u0131 hediyeler ve farkl\u0131<br \/>\nde\u011ferli e\u015fyalarla kar\u015f\u0131layarak, benzer bir ak\u0131betten kurtulmak i\u00e7in \u00e7aba<br \/>\nharcam\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">K\u00fcrt\u2019\u00fcn tarihi dokusu Mo\u011follar s\u00fcrecinde de i\u015fleyecektir.<br \/>\nKendi otonom durumlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in bir\u00e7ok kez Mo\u011follar\u0131n yan\u0131na ge\u00e7erek,<br \/>\nkendi soyuna kar\u015f\u0131 ihbarc\u0131l\u0131k yapmaktan tutal\u0131m da, d\u00fc\u015fman\u0131na soyunu imha<br \/>\netmesi i\u00e7in \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapmaya kadar ihanet duru\u015fundan geri durmam\u0131\u015flard\u0131r. Kendi<br \/>\n\u00e7\u0131karlar\u0131, her zaman ama her zaman \u00f6ncelikli ya\u015fam aray\u0131\u015f\u0131 olarak K\u00fcrt<br \/>\negemenlerinin bir karakteri olarak gen haline gelmi\u015ftir. \u0130hanet ve i\u015fbirlik\u00e7ilik<br \/>\nbir ya\u015fam haline geldik\u00e7e de, ahlaki de\u011ferler \u00e7ok\u00e7a dile gelse de her an terk<br \/>\nedilmeye haz\u0131r ger\u00e7ekler halini alm\u0131\u015ft\u0131r. Onlar i\u00e7in yeter ki ya\u015fans\u0131n, yeter<br \/>\nki y\u00f6netici olarak kal\u0131ns\u0131n, kime ba\u011fl\u0131 olmu\u015f, nas\u0131l ba\u011fl\u0131 olmu\u015f \u00e7ok da anlam<br \/>\nifade etmez. \u00d6nemli olan dedi\u011fimiz gibi K\u00fcrt egemenlerinin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131d\u0131r. K\u00fcrt<br \/>\nHalk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n: \u201cToplumsal anlam, zihniyet ve estetik yitiminin<br \/>\nsonu\u00e7lar\u0131 daha da vahimdir. B\u00f6ylesi bir durumda ancak ba\u015f\u0131 u\u00e7urulmu\u015f canl\u0131<br \/>\nvarl\u0131klar gibi bir varl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131rp\u0131nmas\u0131ndan bahsedilebilir. Zihniyet ve estetik<br \/>\nd\u00fcnyas\u0131n\u0131 yitiren bir toplum \u00e7\u00fcr\u00fcmeye, vah\u015fice par\u00e7alanmaya ve yenmeye terk<br \/>\nedilmi\u015f bir le\u015fe benzer  dedi\u011fi ger\u00e7eklik budur. (K\u00fcrt Sorunu ve Demokratik<br \/>\nUlus \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc) <\/p>\n<p class=\" \">1400\u2019lere do\u011fru bu kez sahneye Timurlenk (1370\u20131405)<br \/>\n\u00e7\u0131kacakt\u0131r. Mo\u011fol atalar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu kez Timur yapacakt\u0131r. K\u00fcrdistan\u2019\u0131<br \/>\nboydan boya ele ge\u00e7irecektir. Kimisini ezerek, kimisini de yan\u0131na alarak<br \/>\nkendini burada peki\u015ftirecektir. \u00d6zellikle 1394 y\u0131l\u0131nda Ba\u011fdat\u2019\u0131 istila<br \/>\netmesiyle t\u00fcm alana yerle\u015fecektir. Sadece K\u00fcrdistan\u2019\u0131 i\u015fgal etmeyecek, o d\u00f6nem<br \/>\nad\u0131m ad\u0131m geli\u015fen Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne de y\u00f6nelecektir. 1402 y\u0131l\u0131nda Ankara\u2019da<br \/>\nOsmanl\u0131lar\u0131n Padi\u015fah\u0131 olan Beyaz\u0131t\u2019\u0131 esir al\u0131\u015f\u0131yla da nam salacakt\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">K\u00fcrt Beylikler\u2019inin dedi\u011fimiz gibi bu y\u0131llarda da al\u0131\u015f\u0131lan<br \/>\nve genlerine i\u015flemi\u015f bir \u015fekilde i\u015fgalcinin yan\u0131na ge\u00e7erek kendisini ya\u015fatma<br \/>\ne\u011filimleri az de\u011fildir. \u00d6nemli olan ya\u015famakt\u0131r, ancak s\u00f6zde egemence<br \/>\nya\u015famakt\u0131r. <\/p>\n<p class=\" \">Tuhaft\u0131r ama bug\u00fcn G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da ya\u015fanan durum, ayn\u0131 bu<br \/>\ndoku \u00fczerinde \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olan bir karakterdir. Irak i\u015fgal edildi\u011finde<br \/>\nemperyalistlerin yan\u0131nda yer alarak, hatta lejyonerleri olarak ayn\u0131 topraklarda<br \/>\nya\u015fayan kom\u015fu halklara sald\u0131rmay\u0131 marifet saym\u0131\u015flard\u0131r. Benzer bir yakla\u015f\u0131m<br \/>\nise, b\u00f6lgede maddi ve askeri bir g\u00fc\u00e7 olan \u0130srail Devleti\u2019ne g\u00f6sterilen<br \/>\nyakla\u015f\u0131md\u0131r. Filistin Halk\u0131\u2019na yap\u0131lanlar\u0131 g\u00f6rmezlikten gelerek, \u0130srail ile<br \/>\nili\u015fkilerin kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 esasta ayn\u0131 dokudur. Bu doku asl\u0131nda her zaman<br \/>\ng\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn yan\u0131nda yer alan, almak isteyen bir karakterdir. G\u00fcc\u00fc yetti\u011finde ezip<br \/>\nbitiren, g\u00fcc\u00fc yetmedi\u011finde ise elini \u00f6per dedi\u011fimiz olgu bu tarihi yap\u0131dan<br \/>\nkayna\u011f\u0131n\u0131 almaktad\u0131r. Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle tarihin bu dokusunu \u00e7\u00f6zmek \u00f6nem arz<br \/>\netmektedir. <\/p>\n<p class=\" \">Mo\u011fol sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n Ortado\u011fu\u2019nun gerilemesini h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131<br \/>\nyine Avrupa\u2019n\u0131n ise bu f\u0131rsattan yararlanarak kapitalizmini ba\u015flatarak, ad\u0131m<br \/>\nad\u0131m d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck zul\u00fcm g\u00fcc\u00fc haline geldi\u011fini bize d\u00fcnyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f<br \/>\nbir\u00e7ok ayd\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir. <\/p>\n<p class=\" \"><strong>Devam Edecek: 15\u201316. yy\u2019da Osmanl\u0131 K\u00fcrt \u0130li\u015fkilerinde<br \/>\nGeli\u015fme, Y\u00fckselme, Gerileme ve \u015eeyh \u0130dris-i Bitlisi, Safevilerin T\u00fcrkle\u015fmesi\u2026 <\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>Abdullah \u00d6calan Sosyal Bilimler Akademisi Yay\u0131nlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>Tarih \u015eimdidir-K\u00fcrdistan Tarihine \u00d6zl\u00fc Bir Bak\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>Kas\u0131m Engin<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>www.lekolin.com &#8211; www.lekolin.org &#8211; www.lekolin.net \u2013<br \/>\nwww.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http:\/\/kursam.org\/index.html<\/strong><\/p>\n<p>  0<\/p>\n<p>  21<\/p>\n<p>  TR<\/p>\n<p>  HE<\/p>\n<p>\t  :&#8221; &#8221; <\/p>\n<p>\t :&#8221;&#8221; <\/p>\n<p>\t &#8221; &#8220;,&#8221; &#8221; <\/p>\n<p>\t<!-- parveke begin --><\/p>\n<div>\n<div class=\"sharethis-inline-share-buttons\"><\/div>\n<p><!-- parveke END -->\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><b>T\u00fcrkler do\u011fuda kendilerine yol a\u00e7arlarken, \u00f6zelde Horasan\u2019dan \u0130ran i\u00e7lerine do\u011fru yay\u0131lmalar\u0131 s\u00fcrecinde ve bat\u0131ya y\u00f6nelmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131nda, K\u00fcrtlerle yer yer \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015famak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Esasen daha g\u00fc\u00e7l\u00fc sosyal ili\u015fkiler i\u00e7erisinde olan K\u00fcrtlerin, ayn\u0131 zamanda askeri olarak da belli bir etkinlikleri vard\u0131r. Ancak uzun s\u00fcrmeyen bir periyod ard\u0131ndan K\u00fcrtler, Sel\u00e7uklularla s\u0131cak ili\u015fkiler i\u00e7erisine -daha do\u011frusu i\u015fbirli\u011fine- girmi\u015flerdir<\/b><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7641,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[32,1618,140,31,36,33,30,1500,1498,142,1499,35,34],"class_list":["post-7640","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kurdistan-tarihi-ve-dili","tag-arastirma","tag-bakis-8","tag-bir","tag-kurdi","tag-kurdish","tag-kurdistan","tag-lekolin","tag-ozlu","tag-simdidir-kurdistan","tag-tarih","tag-tarihine","tag-turkish","tag-turkiye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7640","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7640"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7640\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}