\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/2853-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
KCK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi Mustafa Karasu, \u201cBiz AKP\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fcm politikas\u0131 oldu\u011funa inanarak bu i\u015fin i\u00e7ine girmiyoruz. Demokratik siyaset s\u00fcrecine sokarak AKP\u2019yi ve devleti bir \u00e7\u00f6z\u00fcme zorlayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz dedi.<\/p>\n
KCK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi Mustafa Karasu, her zaman K\u00fcrt sorununun siyasal demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne haz\u0131r olduklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak, ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde T\u00fcrk devletinin zihniyetinin buna haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Karasu, “Biz kesinlikle \u00d6nder Apo’nun ortaya koydu\u011fu projeye ba\u011fl\u0131y\u0131z. Bu \u00e7er\u00e7evede de AKP’nin ad\u0131m atmas\u0131n\u0131 istiyoruz. Herkesten, b\u00fct\u00fcn demokrasi g\u00fc\u00e7lerinden, b\u00fct\u00fcn \u00e7evrelerden de AKP’nin ad\u0131m atmas\u0131 i\u00e7in demokratik duru\u015flar\u0131n\u0131, tutumlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ortaya koymalar\u0131n\u0131 istiyoruz” dedi.<\/p>\n
KCK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi Mustafa Karasu, sorular\u0131m\u0131z\u0131 yan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n
1984 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan silahl\u0131 m\u00fccadeleden sonra 1993’te ilk ate\u015fkesi ilan ettiniz. \u0130\u00e7 ve d\u0131\u015f ko\u015fullar sorunun demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ne kadar haz\u0131rd\u0131?<\/strong><\/p>\n \u00d6nder Apo, 1988’de M. Ali Birand ile yapt\u0131\u011f\u0131 bir r\u00f6portajda a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015funu s\u00f6yl\u00fcyordu: ‘T\u00fcrk devleti bir memuru bile olsa g\u00f6ndersin, g\u00f6r\u00fc\u015felim’. Yani bu sorunlar\u0131 tart\u0131\u015fal\u0131m diyerek kendisinin \u00e7\u00f6z\u00fcmden yana oldu\u011funu ortaya koyuyordu. Daha o zaman s\u0131n\u0131rlara dokunmadan da K\u00fcrt sorununun belirli bir demokratikle\u015fme temelinde \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini belirtmi\u015fti. Bu r\u00f6portajdan sonra bir\u00e7ok gazeteci gelip \u00d6nder Apo ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00d6nder Apo b\u00fct\u00fcn bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde K\u00fcrt sorununun makul demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc istiyordu. Bu y\u00f6n\u00fcyle 93’ten \u00f6nce de defalarca \u00d6nder Apo’nun \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 vard\u0131 fakat o g\u00fcne kadar bu \u00e7a\u011fr\u0131lara cevap bulamam\u0131\u015ft\u0131. Bir de ilk d\u00f6nemlerde bu hareketi kimse ciddiye alm\u0131yordu. Ama 90’larda serh\u0131ldanlar geli\u015fip sava\u015f b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce art\u0131k T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt sorunu ilk defa bir\u00e7ok boyutuyla tart\u0131\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131, tart\u0131\u015fmalar boyutland\u0131. \u00d6yle ki bas\u0131nda K\u00fcrt sorununun demokratik temelde \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ve K\u00fcrtlerin haklar\u0131n\u0131n verilmesi gerekti\u011fi konusunda bir\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnce ortaya at\u0131ld\u0131. Bunu dile getirenlere ‘ver- kurtulcular’ gibi isimler tak\u0131ld\u0131. Biraz \u00e7\u00f6z\u00fcmden yana olanlar b\u00f6yle de\u011ferlendirildi.<\/p>\n 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131 serh\u0131ldanlar\u0131n ve gerilla m\u00fccadelesinin olduk\u00e7a geli\u015fti\u011fi, T\u00fcrkiye devletinin zorland\u0131\u011f\u0131 ve K\u00fcrt sorunuyla ilgili tart\u0131\u015fmalar\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdi. \u0130ktidarda olan ANAP ekonomiyi canland\u0131rmak, T\u00fcrkiye’yi siyasal olarak b\u00f6lgede etkin k\u0131lmak istiyordu. \u00d6zal pragmatik bir ki\u015fiydi. K\u00fcrt sorununun k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok h\u0131zl\u0131 geli\u015fmesinin T\u00fcrkiye’yi ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131larla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirece\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu y\u00fczden Cengiz \u00c7andar, Talabani ve ba\u015fka arac\u0131lar yoluyla \u00d6nder Apo’ya, ‘bir yumu\u015fama yaratal\u0131m, ate\u015fkes yapal\u0131m, bir \u015feyler olabilir,’ bi\u00e7iminde mesajlar g\u00f6ndermi\u015fti. <\/p>\n M\u00fccadelenin geldi\u011fi d\u00fczey, T\u00fcrk devletini zorluyordu. T\u00fcrk devleti s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Hem de K\u00fcrt sorunu \u00f6nemli d\u00fczeyde tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nder Apo, e\u011fer bir demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm olursa, o temelde K\u00fcrt sorununda bir ad\u0131m at\u0131labilir, bir ba\u015flang\u0131\u00e7 yap\u0131labilir ve bu bir \u00e7\u00f6z\u00fcme do\u011fru gidebilir d\u00fc\u015f\u00fcncesindeydi. \u00d6zal’\u0131n bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131na, arabulucular\u0131n giri\u015fimlerine tutarl\u0131 ve ciddi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm e\u011filimi g\u00f6stererek ate\u015fkes ilan etme karar\u0131 ald\u0131.<\/p>\n \u00d6nder Apo ate\u015fkes ilan etmeden \u00f6nce hareketin y\u00f6netiminin g\u00f6r\u00fc\u015flerini de ald\u0131. B\u00f6yle bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, ne diyorsunuz diye sordu. Biz uygun olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledik. O zaman Avrupa’ya yeni gitmi\u015ftim. \u0130ki ay \u00f6ncesinde de \u00d6nderlik sahas\u0131ndayd\u0131m. \u00d6nderlik “\u00d6zal ne yapmak istiyor?” diye tart\u0131\u015f\u0131yordu. Hatta bir s\u00fcre \u00f6nce biz cezaevinden serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131k, ‘sizi niye b\u0131rakt\u0131lar, acaba bir yumu\u015fama belirtisi midir?’ gibi de\u011ferlendirmeler de yap\u0131yordu. Bu ortamda \u00d6nder Apo b\u00fct\u00fcn arkada\u015flar\u0131n, gerilla komutanlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini de alarak 17 Mart’ta tek tarafl\u0131 ate\u015fkes ilan etti.<\/p>\n Her t\u00fcrl\u00fc \u00f6zel sava\u015f\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc olan \u00d6zal\u2019\u0131n K\u00fcrt sorunundaki alg\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren ger\u00e7eklik neydi?<\/strong><\/p>\n \u00d6zal, Demirel H\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde de \u00f6nemli bir yetkiliydi. 24 Ocak Kararlar\u0131’n\u0131n mimar\u0131yd\u0131. T\u00fcrkiye tarihinde fa\u015fizmi, zulm\u00fc temsil eden 12 Eyl\u00fcl d\u00f6neminde de ekonomiden sorumlu Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131’yd\u0131. Bu a\u00e7\u0131dan siyasal zihniyeti, 12 Eyl\u00fclc\u00fclerin zihniyetinden \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fildi. Fakat ekonomist, pragmatik ve biraz da ABD’de kalm\u0131\u015f bir ki\u015filik oldu\u011fundan dolay\u0131 klasik devlet politikalar\u0131na yak\u0131n olsa da, bundan \u00e7abuk esneyebilecek bir karakter ta\u015f\u0131yordu. 15 A\u011fustos At\u0131l\u0131m\u0131 oldu\u011fu zaman ilk ba\u015flarda PKK’yi ciddiye almam\u0131\u015f, kendine g\u00f6re o da ‘\u00fc\u00e7-be\u015f \u00e7apul\u00e7u’ bi\u00e7iminde de\u011ferlendirme yapm\u0131\u015ft\u0131. Daha sonra sava\u015f geli\u015fince, ilk \u00f6zel sava\u015f\u0131 uygulayan, \u00f6zel kuvvetleri kuran, koruculu\u011fu ba\u015flatan \u00d6zal oldu. Niye? B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada, ABD’de, ba\u015fka yerlerde \u00e7\u0131kan gerilla hareketleri \u00f6zel ordularla, \u00f6zel kuvvetlerle ezilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. \u00d6zal’\u0131n hemen akl\u0131na gelen, \u00f6zel kuvvet kurup K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni bununla ezmekti. OHAL ilan edildi, koruculuk sistemi, \u00f6zel ordu geli\u015ftirildi. Ama b\u00fct\u00fcn bunlar sonu\u00e7 almad\u0131\u011f\u0131 gibi 90’l\u0131 y\u0131llarda serhildanlar geli\u015fti, gerilla b\u00fcy\u00fcd\u00fc. \u00d6zal’\u0131n d\u0131\u015f politikas\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131ya girmeye ba\u015flad\u0131. Kendince T\u00fcrkiye’deki belirli ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 gidermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu ve baz\u0131 ad\u0131mlar atm\u0131\u015ft\u0131 ama hareketimiz T\u00fcrk devletini b\u00fcy\u00fck ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lara sokacak bir m\u00fccadele dayatm\u0131\u015ft\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar \u00d6zal’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce de\u011fi\u015ftirmesine neden oldu. Kendine g\u00f6re farkl\u0131 projeleri de vard\u0131. Asl\u0131nda 1. K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131’ndan sonra G\u00fcney K\u00fcrdistan’\u0131 bir federasyonla T\u00fcrkiye’ye ba\u011flama gibi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 da yans\u0131d\u0131. O zaman ordu buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. D\u00f6nemin Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Necip Torumtay istifa etti. Bu y\u00f6n\u00fcyle d\u0131\u015f politikada geleneksel, i\u00e7e kapanmac\u0131 devlet anlay\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak biraz daha y\u00f6n\u00fc, ufku, vizyonu d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck bir siyasi ki\u015filikti. K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zerse, hem i\u00e7erde hem d\u0131\u015far\u0131da \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Bu nedenle \u00f6zel kuvvetlerle sava\u015f\u0131 geli\u015ftirmek isteyen, koruculu\u011fu, \u00f6zel sava\u015f\u0131 ilk \u015fekillendiren \u00d6zal, 1993’e gelindi\u011finde, eski y\u00f6ntemlerle K\u00fcrt sorununun ezilemeyeci\u011fini g\u00f6rd\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc dirili\u015f ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f, k\u00fcrt halk\u0131 aya\u011fa kalkm\u0131\u015ft\u0131. O zaman y\u00f6ntem de\u011fi\u015ftirerek belirli konularda yumu\u015fama yaparak bu sorundan kurtulmay\u0131 hedefliyordu. \u00d6zal’\u0131n bu noktaya gelmesinin b\u00f6yle bir tarihsel s\u00fcreci oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n Ate\u015fkesin uzat\u0131lmas\u0131ndan 2 g\u00fcn sonra \u00d6zal\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n Klasik T\u00fcrk devletinde b\u0131rakal\u0131m K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zmeyi, K\u00fcrtleri muhatap alma bile yoktur. Tabii, 17 Mart’taki ate\u015fkes de bir muhatap almayd\u0131. Bir nevi T\u00fcrk devleti ile K\u00fcrtlerin bir siyasal diyalog i\u00e7ine girmesi anlam\u0131na geliyordu. T\u00fcrkiye’deki mevcut klasik devlet zihniyetinin kesinlikle buna tahamm\u00fcl\u00fc yoktu. K\u00fcrd\u00fcn ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131na bile taham\u00fcl\u00fc yoktu. Onlar tamamen K\u00fcrtleri T\u00fcrkle\u015ftirip K\u00fcrdistan’\u0131 T\u00fcrk ulusla\u015fmas\u0131n\u0131n yay\u0131lma alan\u0131 haline getirmek isteyen bir zihniyetin sahibiydiler. \u00d6zal’\u0131n bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131yla birlikte devlet i\u00e7inde buna kar\u015f\u0131 bir \u00f6fke, bir tepki ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunu sonradan daha iyi anl\u0131yoruz. Devlet i\u00e7inde ‘bu da nerden \u00e7\u0131kt\u0131? T\u00fcrkiye K\u00fcrtlerle b\u00f6yle bir ate\u015fkes s\u00fcrecine giremez, bunun laf\u0131 bile edilemez taktik olsa bile de\u011ferlendirilemez’ bi\u00e7iminde \u00e7ok kat\u0131 bir anlay\u0131\u015f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve derhal organize oldu\u011funu biliyoruz. Bir de 92 y\u0131l\u0131nda bir konsept belirlenmi\u015fti. \u00d6zal da bu konsepti biliyordu ama bu konseptle de bu sava\u015f\u0131n t\u00fcmden bitece\u011fine inanm\u0131yordu ya da akl\u0131na yatm\u0131yordu. O konsept neydi? 1992’de da\u011flarda alan hakimiyetini ama\u00e7layan ve \u015fehirlerde ‘faili me\u00e7hul’ cinayetler, bask\u0131, i\u015fkence yapan bir kirli sava\u015fla K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni ezme hedeflendiyordu. 93 ate\u015fkesi s\u0131ras\u0131nda b\u00f6yle bir konsept devredeydi. 92’de, Milli G\u00fcvenlik Kurulu’nda da PKK’nin mutlaka her t\u00fcrl\u00fc yol ve y\u00f6ntem kullan\u0131larak bast\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde karar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. MGK d\u0131\u015f\u0131nda ayr\u0131ca derin devlet denen \u00e7ekirdek de zaten bu y\u00f6nl\u00fc karar alm\u0131\u015ft\u0131. Do\u011fan G\u00fcre\u015f, Mehmet A\u011far zaten ba\u015ftan beri kirli sava\u015f\u0131n merkezindeydiler. Daha sonra Tansu \u00c7iller de bu kirli sava\u015f ekibine dahil oldu. Daha \u00d6zal d\u00f6neminde bu kirli sava\u015f konsepti benimsenmi\u015fti. Hat\u0131rlan\u0131rsa ‘Hizbullah’\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kontra cinayetleri 92’de ba\u015flam\u0131\u015f, 1993 y\u0131l\u0131nda da ‘faili me\u00e7hul’ cinayetler yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ama \u00d6zal’\u0131n buna pek kafas\u0131 yatmad\u0131. Onun i\u00e7in farkl\u0131 bir yola girmek istedi. Bu da yeni kirli sava\u015f konseptini benimsemi\u015f derin devlet taraf\u0131ndan ihanet olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. B\u00f6yle bir yumu\u015fama s\u00fcrecine girilince, bu i\u015f daha fazla uzamadan hemen tasfiye edilmesi karar\u0131 al\u0131nd\u0131. \u00d6zal’\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi kesinlikle derin devletin karar\u0131d\u0131r. \u00d6zal\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131mlar\u0131 T\u00fcrk devletinin 80-90 y\u0131ll\u0131k \u00e7izgisinden bir sapmay\u0131 ifade ediyordu. Bu sapmaya izin vermek istemediler. Bu nedenle ate\u015fkesin uzat\u0131lmas\u0131ndan hemen sonra \u00d6zal’\u0131 katlettiler.<\/p>\n \u00d6zal\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00d6calan ve PKK nas\u0131l kar\u015f\u0131lad\u0131? \u201c\u00d6zal \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc a\u00e7\u0131klamas\u0131 ilk olarak \u00d6calan taraf\u0131ndan dile getirildi. Neden b\u00f6yle bir kanaate varm\u0131\u015ft\u0131?<\/strong><\/p>\n \u015eunu kabul etmek laz\u0131m sava\u015fan g\u00fc\u00e7ler birbirlerini iyi tan\u0131rlar. Tarih boyunca m\u00fccadele i\u00e7indeki K\u00fcrtler, T\u00fcrkleri iyi tan\u0131d\u0131lar. Asl\u0131nda T\u00fcrkiye de K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni bu s\u00fcre\u00e7te iyi tan\u0131d\u0131. Bu y\u00f6n\u00fcyle \u00d6zal’\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra \u00d6nder Apo’nun derhal ‘bu bir i\u00e7 infazd\u0131r, \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc’ demesinin nedeni, T\u00fcrk devletini iyi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131ndand\u0131r. T\u00fcrk devletinin K\u00fcrt ile bir diyalog i\u00e7ine girecek, biraz K\u00fcrt konusunda yumu\u015fayacak ki\u015filere taham\u00fcl edemeyece\u011fini \u00e7ok iyi bildi\u011findendir. T\u00fcrk devletinin K\u00fcrt inkarc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve K\u00fcrt d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n derinli\u011fini sava\u015f i\u00e7inde de yak\u0131ndan g\u00f6ren bir \u00d6nderlik ger\u00e7e\u011fi var. Sadece sava\u015f i\u00e7inde hisseden de de\u011fil, bizzat K\u00fcrtler \u00fczerindeki uygulamalardan \u00e7ok derinden hisseden bir \u00d6nderlik oldu\u011fu i\u00e7in bu ate\u015fkes ve yumu\u015fama s\u00fcrecini derin devletin kabul etmeyece\u011fini \u00f6nceden hissetmi\u015ftir. Hatta \u00d6zal haber g\u00f6nderip baz\u0131 \u015feyleri konu\u015ftu\u011funda \u00d6nderlik, “Bu \u00d6zal ger\u00e7ekten cesaretli midir? Yoksa bu T\u00fcrk devletini tan\u0131m\u0131yor mu?” gibi d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip olmu\u015ftur. “\u00d6zal bunlar\u0131 nas\u0131l s\u00f6yl\u00fcyor?” diyordu. O d\u00f6nemde \u00d6zal’\u0131n b\u00f6yle bir yumu\u015fak d\u00fc\u015f\u00fcnce iletmesi, hatta gerekirse federasyon da olabilir gibisinden s\u00f6zler s\u00f6ylemesi ger\u00e7ekten de T\u00fcrk devletinin klasik politikas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir yar\u0131lmay\u0131, b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ifade ediyordu. Bu da \u00d6nder Apo’da ‘acaba ger\u00e7ekten \u00d6zal yapabilir mi, bu s\u00f6zleri bu devlet i\u00e7inde nas\u0131l s\u00f6yl\u00fcyor?’ bi\u00e7iminde ku\u015fkular yaratm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6l\u00fcnce de “demek ki \u00d6zal fark\u0131nda de\u011fil, bu devleti tan\u0131m\u0131yor” diyerek bu \u00f6l\u00fcm\u00fcn ‘devlet politikas\u0131ndan farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen, bir sapmay\u0131 ifade eden ki\u015finin bu devlet taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi’ oldu\u011funu ilk s\u00f6yleyen \u00d6nder Apo’dur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu devleti, devletin K\u00fcrt politikas\u0131n\u0131 en iyi tan\u0131yan \u00d6nder Apo’dur.<\/p>\n 92’den itibaren bir taraftan kirli sava\u015f s\u00fcr\u00fcyor, di\u011fer taraftan \u00d6zal’\u0131n yumu\u015fak s\u00f6ylem ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131 var. A\u00e7\u0131ktan a\u00e7\u0131\u011fa \u00d6nderlik \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc: “Bu \u00f6l\u00fcm, kirli sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n \u00d6zal’\u0131 tasfiye etmesidir”. Yani o kirli sava\u015f kanad\u0131n\u0131n \u00d6zal’a “bu da nerden \u00e7\u0131kt\u0131, pi\u015fmi\u015f a\u015fa niye su kat\u0131yorsun? Biz bir tasfiye, yok etme karar\u0131 ald\u0131k, sen bu politikaya destek vermeyerek bu politikay\u0131 t\u00f6kezletecek yakla\u015f\u0131mlar g\u00f6steriyorsun” dediler ve \u00d6zal’\u0131 katlettiler. Onu katledenler bellidir. Kesinlikle o d\u00f6nemde TSK kademeleri i\u00e7indeki belirli generallerdir, yine K\u00f6\u015fk i\u00e7erisinde, \u00e7evresinde g\u00f6rev alan Ordu kesimleridir. Sadece askeri istihbarat de\u011fil, M\u0130T de bu i\u015fin i\u00e7inde olabilir. O d\u00f6nemin kirli sava\u015f ekibi taraf\u0131ndan \u00d6zal’\u0131n katledildi\u011fi kesindir. Bunu Demirel de, Mehmet A\u011far da, Do\u011fan G\u00fcre\u015f de bilmektedir. Nitekim o d\u00f6nemde bir tek \u00d6zal de\u011fil, E\u015fref Bitlis de \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu kirli sava\u015f\u0131n i\u00e7inde olan ve sonradan d\u00fc\u015f\u00fcncesi biraz farkl\u0131la\u015fan J\u0130TEM’ci Cem Ersever bile \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Yine baz\u0131 albaylar, generaller \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. T\u00fcm bunlar, o d\u00f6nemde T\u00fcrk devleti ve ordusu i\u00e7inde \u00e7ok sert bir kirli sava\u015fla K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni bast\u0131rmak isteyen bir kanad\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tl\u0131yor. \u00d6zal’\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi de bu kanad\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 cinayetlerden biri olarak tarihe ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n \u00d6zal\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ate\u015fkes s\u00fcrecini nas\u0131l etkiledi? Ondan sonra nas\u0131l bir s\u00fcre\u00e7 geli\u015fti?<\/strong><\/p>\n \u00d6zal\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ile birlikte bizde de, \u00d6nderlik’te de bir inan\u00e7s\u0131zl\u0131k geli\u015fmi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt sorununda belli ad\u0131m atmak isteyen bir Cumhurba\u015fkan\u0131’n\u0131n bu devlet taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi tabi ki ciddi bir durumdur. Cumhurba\u015fkan\u0131’n\u0131n bile K\u00fcrt sorununda yumu\u015fak bir s\u00f6z s\u00f6ylemesine m\u00fcsaade edilmeyen bir yerde bu sorun nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclecek? Bu konuda tabi ki ate\u015fkes belli bir tehlikeye, ku\u015fkuya girmi\u015ftir. \u00d6nder Apo K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne haz\u0131rd\u0131, b\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcm e\u011filimi, bu konuda kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da vard\u0131.<\/p>\n Hareketimizde ‘acaba bu devlet ger\u00e7ekten de bu sorunu \u00e7\u00f6zer mi’ bi\u00e7iminde bir yakla\u015f\u0131m vard\u0131. \u00d6zal ya\u015farken de, daha bu i\u015f yeni geli\u015ftirilirken de belirli ku\u015fkular vard\u0131. Hepimiz \u00d6nderli\u011fin projesine destek verdik. Ama devletin politikalar\u0131n\u0131, \u00f6zel sava\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcyorduk. \u00d6zal\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ile birlikte bizde bu ate\u015fkesin bundan sonra \u00e7ok fazla s\u00fcrmeyece\u011fi gibi bir e\u011filim ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Olgular, olaylar bunu g\u00f6steriyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece \u00d6zal \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7te operasyonlar da s\u00fcr\u00fcyordu. \u015eurada burada gerillalar katlediliyordu. Gerillalar\u0131n katledildi\u011fi bir ortamda ate\u015fkesi s\u00fcrd\u00fcrmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ate\u015fkes biraz da \u00d6zal\u2019\u0131n giri\u015fimi, onun g\u00f6nderdi\u011fi arac\u0131lar sonucu ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Ama \u00d6zal’\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcyle ortada muhataps\u0131z kalm\u0131\u015f bir ate\u015fkes vard\u0131. Devletin di\u011fer kesimleri \u00d6zal\u2019dan fakl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Bu y\u00f6n\u00fcyle \u00d6zal\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra bizde de herkeste de ‘bu ate\u015fkes s\u00fcreci nas\u0131l olacak’ bi\u00e7iminde bir merak olu\u015fmu\u015ftu.<\/p>\n 33 asker olay\u0131 bunun sonucu muydu?<\/strong><\/p>\n O olaydan \u00f6nce bir\u00e7ok yerde gerillalar katlediliyordu. Bir\u00e7ok arkada\u015f\u0131m\u0131z \u015fehit d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu durum gerillada, gerilla komutanlar\u0131nda belli bir tepkisellik yaratm\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u00fcrece inan\u00e7 belli d\u00fczeyde zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131. Biz o zaman Avrupa\u2019dayd\u0131k, bu katletmelere kar\u015f\u0131 toplumda da bir tepki vard\u0131. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, T\u00fcrk devletinden \u00e7e\u015fitli \u00e7evreler bunu g\u00f6rd\u00fc. \u0130\u015fte bu s\u00fcre\u00e7te b\u00fcy\u00fck ihtimalle devletin bilin\u00e7li bir yakla\u015f\u0131m\u0131 da olabilir, askerler silahs\u0131z ve korumas\u0131z yola \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. \u015eemdin\u2019in provoke edilmesi de olabilir. \u015eemdin gerillalar\u0131n\u0131n tepkisini de biliyor. Bu tepkisel ortam\u0131 da de\u011ferlendirerek askerlerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmelerine karar veriyor. Asl\u0131nda \u00f6ld\u00fcrmeyebilirler, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 esir de alabilirlerdi. Tabi ki bu olay \u00e7ok ku\u015fkuludur. Bir nevi \u00d6zal\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonraki ortamda geli\u015fen inan\u00e7s\u0131zl\u0131kla ate\u015fkesi bitirmeye y\u00f6nelik bir giri\u015fimdir. Bu i\u015f, sava\u015ftan ba\u015fka bir y\u00f6ntemle olmaz diyen o kirli sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n, bir provokasyon bi\u00e7iminde bu askerleri bir yem olarak gerillan\u0131n \u00f6n\u00fcne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc konusunda ciddi ku\u015fkular var. 33 askerin \u00f6l\u00fcm\u00fc konusunda bu y\u00f6nl\u00fc ilk de\u011ferlendirmeler yapan da yine \u00d6nder Apo\u2019dur. \u015eimdi AKP’liler, onlar\u0131n kalem\u015forlar\u0131 ve Fethullah\u00e7\u0131lar ’33 asker olay\u0131 \u015f\u00f6yledir, b\u00f6yledir’ diyorlar. “\u00d6zal\u2019\u0131 katleden devlet bunu da yapar” d\u00fc\u015f\u00fcncesinden yola \u00e7\u0131karak bu askerlerin yem olarak gerillalar\u0131n \u00f6n\u00fcne g\u00f6nderildi\u011fini, \u015eemdin\u2019in de -bilin\u00e7li veya bilin\u00e7siz- bu provokasyona alet oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. Bu a\u00e7\u0131dan \u00d6nderli\u011fin bu ku\u015fkular\u0131n\u0131 akla yatk\u0131n g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n \u015eemdin sadece bu olayda de\u011fil, o d\u00f6nemde bir\u00e7ok y\u00f6nden devlet taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilmi\u015f ve bunun sonucu baz\u0131 eylemlere giri\u015fmi\u015ftir. Haber s\u0131zd\u0131rarak ya da \u00e7e\u015fitli istihbarat y\u00f6ntemleriyle devlet onu y\u00f6nlendirmi\u015ftir. \u015eemdin Amed\u2019deyken devletin belli d\u00fczeylerde y\u00f6nlendirmesiyle hareket etti, bu \u00e7er\u00e7evede ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemler vard\u0131r. Yani sadece bu 33 asker olay\u0131nda de\u011fil, belki ba\u015fka eylemlerde de b\u00f6yle \u00f6n\u00fcne yem olarak askerlerin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ki\u015filiktir. Devletlerin bir\u00e7ok kirli oyunlar\u0131, \u00f6zel sava\u015f politikalar\u0131 vard\u0131r. \u015eemdin\u2019in bir y\u00f6n\u00fcyle de bas\u0131n taraf\u0131ndan pop\u00fcler edilmesi bununla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Belki de \u00f6rg\u00fct i\u00e7inde sorun \u00e7\u0131karacak bir ki\u015fi haline getirmek ama\u00e7l\u0131 planl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma da olabilir. Daha sonraki prati\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcnce \u015eemdin\u2019in bu kadar pop\u00fcler edilmesi ku\u015fkusu g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. S\u00f6ylendi\u011fi gibi \u00f6rg\u00fctte bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, bir ki\u015fili\u011fi ve kimli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131 halde onun bas\u0131nda bir nevi ikinci adam haline getirilmesi manidard\u0131r. \u00d6nderlik \u00e7ok \u00f6nceden ‘bu devlet K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ne kar\u015f\u0131 bu kadar kirli y\u00f6ntem kullan\u0131p her t\u00fcrl\u00fc inkar ve imhay\u0131 ve her t\u00fcrl\u00fc karalama propagandas\u0131n\u0131 yaparken, neden bu \u015eemdin \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor’ bi\u00e7iminde ku\u015fkular\u0131n\u0131 da dile getirtmi\u015ftir.<\/p>\n Ate\u015fkesi bitiren sadece \u00d6zal\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc veya 33 asker olay\u0131 m\u0131yd\u0131? Ate\u015fkes neden devam ettirilemedi, neden kal\u0131c\u0131 bir bar\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fmedi?<\/strong><\/p>\n Ate\u015fkesin sonlanmas\u0131n\u0131n nedeni sadece 33 askerin \u00f6l\u00fcm\u00fc de\u011fildir. O sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir vesile olabilir. Esas neden, devletin zihniyetidir. Yoksa \u015eemdin Bing\u00f6l’de 33 asker \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, bundan dolay\u0131 bu ate\u015fkes sonu\u00e7lanm\u0131\u015f ve \u00e7\u00f6z\u00fcm olmam\u0131\u015f gibi bir yakla\u015f\u0131m yetersizdir. E\u011fer devlette ve siyasette bir \u00e7\u00f6z\u00fcm iradesi olsayd\u0131, 33 asker olay\u0131 da a\u015f\u0131labilirdi. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm iradesi olsayd\u0131 rahatl\u0131kla a\u015f\u0131labilirdi. Devlette zaten b\u00f6yle bir irade yoktu. Ya da 33 asker provokasyonunu yapan zaten b\u00f6yle bir iradedir. Bu y\u00f6n\u00fcyle ate\u015fkesi sona erdiren esas etken, T\u00fcrk devletinin haz\u0131r olmamas\u0131d\u0131r. \u00d6nderlik de, ‘acaba baz\u0131 \u015feyler olabilir miydi’ diye de\u011ferlendirmeler yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ama o sadece bir ihtimaldir. O g\u00fcnden bug\u00fcne b\u00fct\u00fcn geli\u015fmeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda devletin haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fclecektir. Bug\u00fcn bile haz\u0131r de\u011fil. O g\u00fcn haz\u0131r oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek kesinlikle do\u011fru de\u011fildir. 1993 y\u0131l\u0131nda bir \u00e7\u00f6z\u00fcme gitmek ger\u00e7ekten de kolay de\u011fildi. \u00c7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir irade olmas\u0131 gerekiyordu. Bizim de eksikli\u011fimiz olabilir. Belki biz daha fazla te\u015fvik edici ve ortam\u0131 daha iyi haz\u0131rlayan olabilirdik. Ama biz ne kadar do\u011fru yakla\u015fsak da ortam ve atmosfer farkl\u0131yd\u0131. Mesela bug\u00fcnk\u00fc gibi \u00e7ok yumu\u015fak yakla\u015f\u0131mlar g\u00f6stererek 17 Mart 1993’te ger\u00e7ekle\u015ftirilen ate\u015fkes s\u00fcrecini ba\u015far\u0131ya g\u00f6t\u00fcrmek, sonu\u00e7 almak kesinlikle o d\u00f6nemde m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. T\u00fcrkiye\u2019nin i\u00e7 ko\u015fullar\u0131 buna haz\u0131r de\u011fildi. Ordu halen ‘ben bu hareketi ezerim’ d\u00fc\u015f\u00fcncesindeydi. Bir de devlet yeni yeni kirli sava\u015fla kitleyi susturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, kendisini \u00f6rg\u00fctleyerek gerilla \u00fczerinde k\u0131smen etkili olmak istiyordu. B\u00f6yle yeni bir karar alm\u0131\u015f, yeni bir konsept haz\u0131rlam\u0131\u015f ve buna d\u00f6n\u00fck ad\u0131mlar at\u0131yordu. O sava\u015f\u0131n ve att\u0131\u011f\u0131 bu ad\u0131mlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 belli olmadan, o d\u00f6nemde bu ate\u015fkesten sonu\u00e7 almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi.<\/p>\n 96 y\u0131l\u0131nda b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerin blok halinde ittifak aray\u0131\u015flar\u0131 geli\u015fti. B\u00f6ylesi bir d\u00f6nemde Erbakan’\u0131n ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131na onay verilmesinin K\u00fcrt sorunu ve PKK ile ba\u011flant\u0131s\u0131 neydi?<\/strong><\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, ABD d\u00fcnyada b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 haline gelmi\u015f. Fakat Ortado\u011fu’da Sovyetler’in da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra olu\u015fan bo\u015fluk hala doldurulamam\u0131\u015f. 96 y\u0131l\u0131nda b\u00f6lgede b\u00f6yle bir ortam var. ABD Ortado\u011fu\u2019ya m\u00fcdahale etmek ve t\u00fcm\u00fcyle hakim olmak istiyor. Ama bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda hala Rusya, \u00c7in ve Ortado\u011fu’daki baz\u0131 klasik iktidar engelleri var. O g\u00fcnk\u00fc Ortado\u011fu, ABD\u2019nin yeni projesinin, yani sermayenin g\u00fcvenli ve serbest dola\u015f\u0131m\u0131 bi\u00e7iminde ifade edilen Yeni D\u00fcnya D\u00fczeni’nin merkezi, omurilik so\u011fan\u0131 haline getirebilece\u011fi bir Ortado\u011fu de\u011fil. \u00d6n\u00fcnde uluslararas\u0131 ve b\u00f6lgesel bir\u00e7ok engel var. Bu a\u00e7\u0131dan o d\u00f6nemde ABD, b\u00f6lgede hakimiyetini geli\u015ftirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrk devletini kullanmak istiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye NATO \u00fcyesidir. Dikkat edilirse Erbakan, \u0130slam\u0131n lideri, Siyonizm d\u00fc\u015fman\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan birisidir. Ama ne gariptir ki, T\u00fcrkiye tarihinde \u0130srail\u2019le en b\u00fcy\u00fck anla\u015fmay\u0131 yapan Erbakan olmu\u015ftur. T\u00fcrkiye ile \u0130srail tarihinin en b\u00fcy\u00fck askeri, teknik ve siyasi anla\u015fmas\u0131 Erbakan d\u00f6neminde imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunu \u015funun i\u00e7in yapm\u0131\u015ft\u0131r: Hem T\u00fcrkiye, ABD\u2019nin b\u00f6lge politikalar\u0131na entegre olacak, ortak hareket edecek hem de \u0130srail\u2019e taviz vererek, anla\u015farak, ortak hareket ederek ABD\u2019nin K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ne kar\u015f\u0131 deste\u011fini elde edecektir. K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni ezmek i\u00e7in ABD\u2019nin deste\u011fini almak \u00f6nemlidir. Erbakan H\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde \u0130srail\u2019le bu kadar kapsaml\u0131 anla\u015fma yap\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni, PKK’yi tasfiye etmede \u0130srail \u00fczerinden ABD\u2019nin deste\u011fini daha fazla almak i\u00e7indir. Bu a\u00e7\u0131dan T\u00fcrkiye’deki derin devlet, Erbakan\u2019\u0131 da kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Erbakan\u2019\u0131n b\u00f6yle bir anla\u015fman\u0131n alt\u0131nda imzas\u0131 vard\u0131r. Bu anla\u015fmalar\u0131n nedeni, giderek \u00d6nder Apo\u2019nun esaretiyle sonu\u00e7lanacak komploda ortak davranma, daha sonra ABD\u2019nin b\u00f6lgeye yapaca\u011f\u0131 m\u00fcdahalede T\u00fcrkiye’yi buna uygun hale getirmektir. \u0130srail\u2019le ili\u015fkiler Erbakan\u2019\u0131n H\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde bu nedenle geli\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n Erbakan ve partisi kendine g\u00f6re belli bir tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan, en az\u0131ndan i\u00e7erde kendi \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc siyasal \u0130slamc\u0131 politikalar\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015fan, hatta d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 biraz daha ba\u011f\u0131ms\u0131z davranmak isteyen bir liderlik, bir partidir. B\u00f6yle bir parti, \u0130srail\u2019le anla\u015fma yapmaya mecbur kal\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019nin en temel sorunu K\u00fcrt sorunudur. K\u00fcrt sorunu s\u00f6z konusu oldu\u011funda devlet politikalar\u0131na \u00e7ok ayk\u0131r\u0131 davranam\u0131yorlar. Yak\u0131n tarihte \u00d6zal\u2019\u0131n durumu da var, katledilmi\u015f.<\/p>\n Siyasal islam\u0131n temsilcisi Erbakan Hoca’n\u0131n K\u00fcrt sorununa yakla\u015f\u0131m\u0131 nas\u0131ld\u0131? PKK’yle nas\u0131l bir diyalog aray\u0131\u015f\u0131na girdi?<\/strong><\/p>\n 1995\u2019in Aral\u0131k ay\u0131nda se\u00e7im oldu. Biz Aral\u0131k’ta bir ate\u015fkes daha ilan ettik. PKK Merkez Komitesi’nin bir toplant\u0131s\u0131 oldu. \u00d6nderlik toplant\u0131ya telefonla kat\u0131ld\u0131. Bu ate\u015fkes \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrd\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk devleti \u00e7ok ciddiye almad\u0131. Bu konuda herhangi bir geli\u015fme olmad\u0131. Daha sonra anla\u015f\u0131l\u0131yor ki \u00d6nderli\u011fe, Erbakan\u2019\u0131n arac\u0131larla haber g\u00f6nderme ve ili\u015fki kurma durumu var. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f\u0131n oldu\u011fu bir yerde h\u00fck\u00fcmetler s\u0131k\u0131\u015f\u0131yor. Erbakan da PKK\u2019ye kar\u015f\u0131, K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 sava\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcrse kendi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc politikalar\u0131 ne i\u00e7erde ne de d\u0131\u015far\u0131da uygulayamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. PKK\u2019ye kar\u015f\u0131 sava\u015f s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcddet\u00e7e devletin o klasik politikas\u0131 do\u011frultusunda hareket etmek zorundad\u0131r. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc hareket etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu a\u00e7\u0131dan ortam\u0131 yumu\u015fatmak istemi\u015ftir. E\u011fer bir ate\u015fkes olabilirse, s\u00fcre\u00e7 yumu\u015fayabilirse kendi politikalar\u0131n\u0131 uygulayabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle mektuplar g\u00f6ndermi\u015ftir.<\/p>\n \u015euna biz de inan\u0131yoruz e\u011fer elinde olsayd\u0131, Erbakan K\u00fcrt sorununa \u00e7\u00f6z\u00fcm konusunda \u00d6zal\u2019dan daha ileri bir yakla\u015f\u0131m g\u00f6sterebilirdi. Erbakan inanm\u0131\u015f bir insand\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc AKP H\u00fck\u00fcmeti gibi d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lere ba\u011f\u0131ml\u0131, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan beslenen bir g\u00fc\u00e7 de\u011fildi. T\u00fcrkiye’deki \u0130slamc\u0131 damara dayan\u0131yordu. Yeni yeti\u015fen bir sermaye ve orta s\u0131n\u0131f vard\u0131. D\u0131\u015f sermayeye daha mesafeli olan, biraz daha milli denilebilecek (art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ok milli sermaye de yok ama) biraz daha geleneksel de\u011ferlere ba\u011fl\u0131, ger\u00e7ekten farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilecek bir siyasi vizyona sahipti. O y\u00f6n\u00fcyle Erbakan ger\u00e7ekten de \u0130slamc\u0131 bir liderdi. Bu y\u00f6n\u00fcyle baz\u0131 de\u011ferleri vard\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc siyasal \u0130slamc\u0131lar gibi alt\u0131 kaval \u00fcst\u00fc \u015fi\u015fhane, kapitalist modernitenin bir numaral\u0131 pratikle\u015ftiricisi de\u011fildi. Bug\u00fcnk\u00fc siyasal \u0130slamc\u0131lar asl\u0131nda kapitalist modernitenin Ortado\u011fu\u2019daki ajanlar\u0131 gibidirler. Erbakan \u00f6yle de\u011fildi. Samimi olarak kapitalizme, emperyalizmin uygulamalar\u0131na belirli d\u00fczeyde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, bu y\u00f6n\u00fcyle de K\u00fcrt sorununu kendi i\u00e7inde \u00e7\u00f6zmek isteyen bir e\u011filime, ki\u015fili\u011fe sahipti. Ama derin devletin Erbakan\u2019a K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zme konusunda f\u0131rsat vermesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bu nedenle Erbakan\u2019\u0131n giri\u015fimlerinden herhangi bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 28 \u015eubat darbesinin Erbakan’\u0131n K\u00fcrt sorununa c\u0131l\u0131z da olsa bir \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131na girmesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?<\/strong><\/p>\n 28 \u015eubat darbesini AKP’liler, siyasal \u0130slamc\u0131lar \u00e7ok dillendiriyorlar, g\u00fcndemle\u015ftiriyorlar ama bu darbe esas olarak Erbakan\u2019a yap\u0131lan darbedir. \u015eu anda ‘yenilik\u00e7iler’ denilen Erdo\u011fan\u2019\u0131n, Abdullah G\u00fcl’\u00fcn \u00f6n\u00fc 28 \u015eubat darbesiyle a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunu b\u00f6yle belirtmek gerekir. Erbakan\u2019\u0131n politikalar\u0131ndan rahats\u0131zl\u0131k vard\u0131. Bu rahats\u0131zl\u0131k sadece T\u00fcrk devletinin, derin devletin rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir. ABD ve Avrupa da rahats\u0131zd\u0131. Halbuki 1980 darbesi bir y\u00f6n\u00fcyle de T\u00fcrkiye’de klasik Kemalist iktidar yerine i\u015fbirlik\u00e7i siyasal \u0130slam\u0131n da sistem i\u00e7ine al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yeni bir T\u00fcrkiye yaratma projesiydi. ABD’nin ‘ye\u015fil ku\u015fak projesi’ vard\u0131 buna g\u00f6re de \u0130slam\u0131 sistem i\u00e7ine almadan, i\u015fbirlik\u00e7i \u0130slam\u0131 kullanmadan, T\u00fcrkiye ve Ortado\u011fu’da toplumsal temeli olan \u0130slami kesimleri i\u015fbirlik\u00e7i hale getirmeden Ortado\u011fu\u2019yu, T\u00fcrkiye\u2019yi ger\u00e7ek anlamda y\u00f6netmek, Ortado\u011fu’yu istedikleri do\u011frultuda kullanmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bu y\u00f6n\u00fcyle Erbakan bu projenin \u00f6n\u00fcnde de engeldi. Bu a\u00e7\u0131dan 1980 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan T\u00fcrkiye\u2019yi de\u011fi\u015ftirme, belirli bir \u0130slami i\u015fbirlik\u00e7ilikle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirerek tamamen Bat\u0131’n\u0131n \u0130slam\u0131 veyahut kapitalist de\u011ferler ta\u015f\u0131yan bir \u0130slam modelini ortaya \u00e7\u0131karma aray\u0131\u015f\u0131nda 28 \u015eubat, Erbakan ve partisine y\u00f6nelik hem d\u0131\u015f destekli hem de i\u00e7erdeki g\u00fc\u00e7lerin birlikte yapt\u0131\u011f\u0131 bir harekettir. Erbakan’\u0131n K\u00fcrt politikas\u0131ndaki yumu\u015fak yakla\u015f\u0131mlar\u0131 da bu darbeye neden olmu\u015ftur. Dikkat ederseniz o zaman bir tek Erbakan\u2019a y\u00f6nelik darbe yap\u0131lmam\u0131\u015f, bir\u00e7ok yazar da and\u0131\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yazarlar\u0131n \u00e7o\u011fu da K\u00fcrt sorununa yumu\u015fak yakla\u015fanlard\u0131r. Erbakan\u2019\u0131n K\u00fcrt sorununda ilerde yumu\u015fak yakla\u015facak veyahut belirli bir uzla\u015fma arayacak ki\u015fili\u011fini bildiklerinden dolay\u0131, hem Erbakan e\u011filimini hem de bu y\u00f6nl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnen ayd\u0131n ve yazarlar\u0131n hepsini 28 \u015eubat post-modern darbesiyle ve sonras\u0131ndaki politikalarla safd\u0131\u015f\u0131 etmi\u015flerdir.<\/p>\n Ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7lerde hem cezaevi hem de Avrupa \u00fczerinden devletin, PKK ile \u00e7e\u015fitli temaslara girdi\u011fi biliniyor. Bu diyaloglar\u0131n bi\u00e7im ve i\u00e7erikleri hakk\u0131nda neler s\u00f6yleyebilirsiniz?<\/strong><\/p>\n 97\u2019de ili\u015fkiye girmeler hala \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken durumlard\u0131r. Cezaevinde Sabri arkada\u015flarla (Sabri Ok) da ili\u015fkilenilmi\u015ftir. Hatta Sa\u011fmalc\u0131lar Cezaevi’ndeki bizden tutuklu olan daha sonra bizden kopanlarla belirli savc\u0131lar\u0131n, derin devletle ili\u015fkili ki\u015filerin ili\u015fkide oldu\u011fu s\u00f6ylenmektedir. Yine bir d\u00f6nem san\u0131yorum Afyon veya U\u015fak cezaevinde arkada\u015flarla ili\u015fkilenilmi\u015ftir. Arkada\u015flar da\u011fa rapor g\u00f6ndermi\u015flerdi. O da \u00d6nderli\u011fin yakalanmas\u0131ndan sonrayd\u0131. 97 yani \u00d6nderli\u011fin yakalanmas\u0131ndan \u00f6nce cezaevi \u00fczerinden Avrupa \u00fczerinden bu t\u00fcr ili\u015fkiler geli\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ordu i\u00e7indeki belirli bir kesim ili\u015fki kurmak istemi\u015ftir. Hatta 1997\u2019ydi, ben \u0130ran\u2019da\/Urmiye\u2019deydim. O zaman imkanlar oldu\u011fu i\u00e7in baz\u0131 \u00e7evrelerle ili\u015fki kuruyorduk. Y\u0131lda bir iki defa cezaevi arkada\u015f\u0131m, de\u011ferli dostum olan E\u015fber Ya\u011fmurdereli ile telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmelerim oluyordu. Bir g\u00fcn E\u015fber Ya\u011fmurdereli ‘ordudan belli bir kesim bir kanal \u00fczerinden benimle ili\u015fki kurdular, PKK ili\u015fki kurmak istiyorlar’ bi\u00e7iminde bir d\u00fc\u015f\u00fcncesini belirtti. Ben de \u00d6nderli\u011fe E\u015fber Ya\u011fmurdereli \u00fczerinden ordu i\u00e7inden birileri hareketle ili\u015fki kurmak istiyor, dedim. \u00d6nderlik tamam, bakal\u0131m, dedi. Fakat sonradan herhangi bir \u015fey \u00e7\u0131kmad\u0131. \u00d6nderlik bana hi\u00e7 sormad\u0131. Sonradan anl\u0131yorum ki zaten o d\u00f6nemde yine ordu \u00e7evresinden belli ili\u015fkiler var. Art\u0131k ayn\u0131 ili\u015fkiler mi, farkl\u0131 m\u0131d\u0131r bilemiyoruz. Yaln\u0131z o d\u00f6nemde hareketle ili\u015fkilenmek isteyen bir kanad\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ya da bir komplo \u00e7er\u00e7evesinde \u00d6nderlik ve PKK ile bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fc\u015fmeler i\u00e7ine giren bir planlaman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir. \u015eimdi bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ki bu kesinlikle herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yakla\u015f\u0131m\u0131 de\u011fil, bir komplo\/tasfiye plan\u0131 var. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri gev\u015fetme, duyars\u0131zla\u015ft\u0131rma, dikkatleri da\u011f\u0131tma, sanki bir yumu\u015fama var gibi bir e\u011filim yaratarak komployu daha kolay ger\u00e7ekle\u015ftirme plan\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendiriyoruz. \u00d6nder Apo da o d\u00f6nemdeki ili\u015fkileri komplo \u00f6ncesi bu komployu haz\u0131rlama planlar\u0131 olarak de\u011ferlendirmektedir.<\/p>\n K\u00fcrt Halk \u00d6nderi’nin 93 y\u0131l\u0131ndan itibaren soruna siyasal \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na girdi\u011fi ve en k\u00fc\u00e7\u00fck f\u0131rsat\u0131 bile de\u011ferlendirdi\u011fi biliniyor. 2000\u2019li y\u0131llara kadarki m\u00fccadele stratejiniz bu aray\u0131\u015flar\u0131n sonuca gitmesine ne kadar uygundu?<\/strong><\/p>\n \u00d6nderlik 88\u2019den ba\u015flayarak demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131na girmi\u015ftir. 93\u2019te ate\u015fkes ilan etti. 95\u2019te de bir ate\u015fkes var. 98\u2019de zaten kapsaml\u0131 bir de\u011ferlendirmeye dayal\u0131 ate\u015fkes var. Ama bunlar sonuca ula\u015fmad\u0131. \u015eimdi \u015funu s\u00f6yleyebiliriz bizim \u00f6nceleri ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet kurma bi\u00e7iminde s\u00f6ylemimiz ve kafam\u0131zda devlet\u00e7i bir paradigma vard\u0131. Ulusal kurtulu\u015fu bir devlet kurma bi\u00e7iminde alg\u0131l\u0131yorduk. Fakat devlet\u00e7i paradigmaya ve ulusal kurtulu\u015fu devlet kurma bi\u00e7iminde anlamam\u0131za ra\u011fmen bizim T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde halklar\u0131n karde\u015fli\u011fine dayal\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z vard\u0131. Bu y\u00f6n\u00fcyle bizim 2000 \u00f6ncesindeki paradigmam\u0131z demokratik siyasal \u00e7\u00f6z\u00fcme engeldi, dersek \u00e7ok do\u011fru olmaz. Fakat \u015fu do\u011fru demokratik siyasal \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ortam\u0131n\u0131 haz\u0131rlama konusunda zay\u0131fl\u0131klar\u0131m\u0131z vard\u0131. Daha \u00e7ok sava\u015fa y\u00fcklenme, sava\u015fta darbe vurarak sonu\u00e7 alma yakla\u015f\u0131m\u0131 daha a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131yd\u0131. Bu y\u00f6n\u00fcyle T\u00fcrkiye toplumunu etkileme, T\u00fcrkiye toplumunu haz\u0131rlama \u00e7abam\u0131z eksik kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131 s\u00f6ylemiyor da de\u011fildik, ama a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olan sava\u015f oldu\u011fu ve sava\u015fla sorunu \u00e7\u00f6zme, kopararak sorunu \u00e7\u00f6zme yakla\u015f\u0131m\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in o t\u00fcr e\u011filim ve \u00e7abalar\u0131m\u0131z etkili olmuyordu. Bir T\u00fcrkiye partisinin kurulmas\u0131n\u0131 da destekledik, T\u00fcrkiye soluna da, demokrasi g\u00fc\u00e7lerine de seslenmemiz oluyordu fakat paradigmam\u0131z hala devlet\u00e7i ve vurarak koparma yakla\u015f\u0131m\u0131na dayal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in sizin belirtti\u011finiz demokratik siyasal \u00e7\u00f6z\u00fcme, daha yumu\u015fak bir \u00e7\u00f6z\u00fcm zemini yaratmaya y\u00f6nelik \u00e7abalar\u0131m\u0131z yetersiz kald\u0131. T\u00fcrk devletinde ger\u00e7ekten bir \u00e7\u00f6z\u00fcm e\u011filimi olsayd\u0131, yani bug\u00fcn ifade etti\u011fimiz Demokratik \u00d6zerklik, T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde \u00e7\u00f6zme e\u011filimine yatk\u0131n olsayd\u0131, kesinlikle 2000 \u00f6ncesinde de hareketimiz ve \u00d6nderlik bir \u00e7\u00f6z\u00fcme haz\u0131rd\u0131. Belki b\u00fct\u00fcn birle\u015fenlerimiz veyahut toplum buna \u00e7ok haz\u0131r olmayabilir, devlet\u00e7i zihniyet olabilir ama \u00d6nderlik haz\u0131rd\u0131 ve \u00d6nderli\u011fin projesine toplum da Hareket de ba\u011fl\u0131 kal\u0131rd\u0131. Bu y\u00f6nl\u00fc eksiklikler olmas\u0131na ra\u011fmen ben 2000\u2019den \u00f6nceki paradigma d\u00f6neminde de bizim demokratik siyasal \u00e7\u00f6z\u00fcme haz\u0131r bir Hareket oldu\u011fumuzu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n \u00d6calan’\u0131n esaretinden sonra ana hatlar\u0131yla PKK hangi konularda de\u011fi\u015fim ya\u015fad\u0131, bunun K\u00fcrt sorununun siyasal demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne yans\u0131mas\u0131 nas\u0131l oldu?<\/strong><\/p>\n 2000\u2019lerden sonraki paradigma de\u011fi\u015fiminin esas\u0131 \u015fu: En ba\u015fta devlete yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z de\u011fi\u015fti. Devletin bir kurtulu\u015f olmad\u0131\u011f\u0131, devlet d\u0131\u015f\u0131 da toplumlar\u0131n \u00f6zg\u00fcr, demokratik olabilece\u011fi, devlet olmadan da ulusal sorunun \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi bi\u00e7imindeki bir e\u011filim \u00d6nder Apo\u2019nun paradigmas\u0131yla geli\u015fti. Sadece \u00d6nder Apo’da de\u011fil, hem toplumda, hem Hareket i\u00e7inde \u00f6yle bir e\u011filim geli\u015fti. \u00d6nder Apo\u2019nun yeni savunmalar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan e\u011fitimle birlikte Hareketimiz ger\u00e7ekten bir paradigma de\u011fi\u015fimine u\u011frad\u0131. Demokrasi i\u00e7inde, demokratikle\u015fme temelinde K\u00fcrt toplumunun demokratik \u00f6rg\u00fctlenme g\u00fcc\u00fcne dayanarak, -sava\u015f bir me\u015fru savunma bi\u00e7iminde s\u00fcrse de, gerilla m\u00fccadelesi devam etse de- demokratik toplumu \u00f6rg\u00fctleyerek, toplumun g\u00fcc\u00fcne dayanarak da K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi ve bu temelde serhildanlarla hem K\u00fcrdistan’da hem T\u00fcrkiye’de demokrasi m\u00fccadelesini geli\u015ftirerek, T\u00fcrkiye’deki demokrasi g\u00fc\u00e7lerinin de bu direni\u015fe kat\u0131larak T\u00fcrkiye\u2019nin demokratik temelde de\u011fi\u015ftirilip K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi bizde yeni bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yakla\u015f\u0131m\u0131, yeni bir \u00e7\u00f6z\u00fcm politikas\u0131 olarak devreye girdi. Nitekim 2000\u2019lerden sonra dikkat edilirse yalvar\u0131rcas\u0131na K\u00fcrtler ‘bar\u0131\u015f bar\u0131\u015f’ demeye ba\u015flad\u0131. A\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7an herkes bar\u0131\u015f, demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm, dedi. \u00d6yle ki bir\u00e7ok \u00e7evreden bize “Bu kadar bar\u0131\u015f denir mi? Bu kadar yalvar\u0131rcas\u0131na bar\u0131\u015ftan niye s\u00f6z ediyorsunuz” bi\u00e7iminde ele\u015ftiriler geldi. 2000-2004 aras\u0131nda bu y\u00f6nl\u00fc ele\u015ftirileri \u00e7ok fazlas\u0131yla ald\u0131k. Do\u011fru muydu bu ele\u015ftiriler? Do\u011fruydu. \u00c7ok fazla bar\u0131\u015f, \u00e7ok fazla demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm, dedik. Ama bunu s\u00f6ylememiz yanl\u0131\u015f de\u011fildi. Buna inanarak s\u00f6yledik. Onu ele\u015ftirenlerin mant\u0131\u011f\u0131 yanl\u0131\u015ft\u0131. Bizim yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z do\u011fruydu. Fakat T\u00fcrk devleti, 1999\u2019la 2004 aras\u0131ndaki be\u015f-alt\u0131 y\u0131l s\u00fcren geri \u00e7ekilme d\u00f6nemini, o ate\u015fkes d\u00f6nemini, o sessizlik d\u00f6nemini do\u011fru de\u011ferlendiremedi. Bunu PKK\u2019nin bir zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc olarak g\u00f6rd\u00fc. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l demokratik \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 da, ‘g\u00fc\u00e7s\u00fczd\u00fcrler, sava\u015fam\u0131yorlar, yalvar\u0131yorlar’ olarak de\u011ferlendirdi. Bu nedenle, bug\u00fcn herkesin de kabul etti\u011fi gibi 1999-2004 aras\u0131 be\u015f-alt\u0131 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre ger\u00e7ekten heba edildi. Ama biz haz\u0131rd\u0131k. Biz ger\u00e7ekten zihniyet olarak hem toplumu hem Hareketi b\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcme haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131k. Buna haz\u0131r olmayan devletti. Devlet, K\u00fcrtlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mak istemiyordu. K\u00fcrtleri, T\u00fcrkle\u015ftirerek K\u00fcrdistan\u2019\u0131 ulusal yay\u0131lma alan\u0131na \u00e7evirmek istiyordu. 1999’dan sonra da bu politikaya devam ettiler. Hatta ‘PKK yenildi, K\u00fcrtler yenildi, bir daha aya\u011fa kalkamaz’ dediler. ‘\u015eu anda yap\u0131lmas\u0131 gereken K\u00fcrtleri rehabilite etmektir’ dediler hatta 105-110 tane de tedbirden s\u00f6z ettiler. G\u00fcya ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel tedbir alacaklard\u0131, K\u00fcrtler rehabilite olacakt\u0131, art\u0131k bu isyan da t\u00fcmden bitmi\u015f olacakt\u0131! 99-2004 aras\u0131 s\u00fcre\u00e7te devletin bizim demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131za tepkisi b\u00f6yle oldu.<\/p>\n AKP hangi ko\u015fullarda ve neyin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda iktidara getirildi? O d\u00f6nemin siyasal konjonkt\u00fcr\u00fc neydi?<\/strong><\/p>\n \u00d6nder Apo esaret alt\u0131na al\u0131nd\u0131ktan sonra o g\u00fcne kadar sava\u015f\u0131n ekonomik y\u00fck\u00fcn\u00fcn, faturas\u0131n\u0131n her y\u0131l biriktirilerek di\u011fer y\u0131la aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bunun sonucu da ekonominin b\u00fcy\u00fck bir zay\u0131fl\u0131k ve kriz kayna\u011f\u0131 te\u015fkil etti\u011fi bir ger\u00e7eklik vard\u0131. \u00d6nder Apo esaret alt\u0131na al\u0131nd\u0131ktan sonra ekonominin bu zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gidermek ve kriz yaratacak karakterini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in 20 y\u0131ll\u0131k sava\u015f\u0131n faturas\u0131 Kemal Dervi\u015f eliyle Ecevit-Y\u0131lmaz-Bah\u00e7eli H\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde halk\u0131n \u00fczerine y\u0131k\u0131ld\u0131. Hem sava\u015f d\u00f6neminin anti-demokratik uygulamalar\u0131 halk\u0131 y\u0131ld\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 hem de 20 y\u0131ll\u0131k ekonomik fatura halk\u0131n \u00fczerine y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu durum sava\u015f d\u00f6nemindeki partilerin \u00fczerine kalm\u0131\u015f ve onlara kar\u015f\u0131 halkta b\u00fcy\u00fck bir tepki ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte bu partilerin \u00fczerindeki bu b\u00fcy\u00fck kambur AKP’nin iktidara gelmesi i\u00e7in elveri\u015fli bir ortam yaratm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n AKP H\u00fck\u00fcmeti ya da Erbakan’\u0131n partisinden \u00e7\u0131kar\u0131lan ‘yenilik\u00e7iler’ T\u00fcrkiye’nin 20 y\u0131ll\u0131k a\u011f\u0131r sorunlar\u0131n\u0131n belirli partilerin s\u0131rt\u0131na y\u00fcklendi\u011fi ve di\u011fer taraftan da K\u00fcrt Halk \u00d6nderi’nin yakaland\u0131\u011f\u0131, silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerin s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131na \u00e7ekildi\u011fi, sava\u015f\u0131n durdu\u011fu ve belirli bir yumu\u015fak ortam\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde se\u00e7imlere girdi. Bu s\u00fcre\u00e7 ayn\u0131 zamanda ABD\u2019nin Irak\u2019a m\u00fcdahale etmesinden \u00f6nceki y\u0131la tekab\u00fcl ediyordu. 2003\u2019te ABD Irak\u2018a m\u00fcdahale edecekti, 2002’de T\u00fcrkiye’de se\u00e7imler oldu. Ortado\u011fu zor bir b\u00f6lgedir. E\u011fer T\u00fcrkiye’de siyasal \u0130slamc\u0131 bir iktidar olmazsa hem T\u00fcrkiye’nin tam deste\u011fini alamaz, hem de T\u00fcrkiye’de ABD\u2019nin Irak\u2019a m\u00fcdahalesini sabote edecek sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 geli\u015fmeler ortaya \u00e7\u0131kabilirdi. O a\u00e7\u0131dan kendine yak\u0131n bir siyasal \u0130slamc\u0131 iktidar\u0131 T\u00fcrkiye’de iktidara getirerek Irak\u2019a m\u00fcdahalesini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye bir siyasal \u0130slamc\u0131 iktidar olarak Irak\u2019a m\u00fcdahaleye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmazsa o zaman di\u011fer b\u00f6lge \u00fclkeleri de Irak m\u00fcdahalesine sessiz kal\u0131rd\u0131. Bu a\u00e7\u0131dan Irak\u2019a m\u00fcdahale d\u00f6neminde siyasal \u0130slamc\u0131 bir iktidar\u0131n T\u00fcrkiye’de i\u015fba\u015f\u0131nda olmas\u0131 ABD\u2019nin \u00e7\u0131kar\u0131na olacakt\u0131.<\/p>\n T\u00fcrkiye’deki derin devlet a\u00e7\u0131s\u0131ndan da di\u011fer partiler y\u0131pranm\u0131\u015ft\u0131. K\u00fcrtlerin rehabilite edilmesi laz\u0131md\u0131. Bunu en iyi CHP veya MHP yapamazd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc sava\u015fta yeterince te\u015fhir olmu\u015flard\u0131. Biraz demokrasiden s\u00f6z eden, yumu\u015famadan s\u00f6z eden siyasal \u0130slamc\u0131 bir AKP iktidar\u0131yla islam dini de, K\u00fcrtlerin dini inan\u00e7lar\u0131 da kullan\u0131larak K\u00fcrtler t\u00fcmden sisteme entegre edilebilirdi. Bu y\u00f6n\u00fcyle AKP\u2019nin iktidara gelmesi hem i\u00e7 g\u00fc\u00e7lerin, hem de d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin i\u015fine geldi ikisinin de \u00e7\u0131kar\u0131na olan bir momentte AKP iktidara geldi. T\u00fcrkiye’nin b\u00fct\u00fcn ge\u00e7mi\u015f s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n, zorluklar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r faturas\u0131n\u0131n \u00f6nceki partilerin \u00fczerine y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde se\u00e7ime girdi ve iktidara geldi.<\/p>\n AKP’nin iktidara gelmesinde sol ve demokrasi g\u00fc\u00e7lerinin sorumlulu\u011fu da \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. E\u011fer o d\u00f6nemde sol ve demokrat g\u00fc\u00e7ler demokrasi s\u00f6ylemiyle ger\u00e7ekten K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zecek, T\u00fcrkiye’yi demokratikle\u015ftirecek bir programla se\u00e7im meydan\u0131na \u00e7\u0131ksalard\u0131, b\u00f6yle bir demokrasi ittifak\u0131 kurulsayd\u0131 AKP iktidara gelemezdi. \u0130smail Cem, Kemal Dervi\u015f ve o g\u00fcne kadar Ecevit’in g\u00f6lgesi olan H\u00fcsamettin \u00d6zkan, bir parti kurdular. Asl\u0131nda bunlar bile bir sinerji yaratt\u0131lar. E\u011fer onlar se\u00e7ime girselerdi, AKP tek ba\u015f\u0131na iktidara gelemeyecekti. ABD m\u00fcdahale etti, sistem m\u00fcdahale etti ve b\u00f6ylece biraz daha demokratik, yumu\u015fak bir partinin iktidara gelmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7tiler. Kemal Dervi\u015f oradan ayr\u0131l\u0131p CHP’ye ge\u00e7ti. B\u00f6ylelikle o partinin toplumda yaratt\u0131\u011f\u0131 sinerji birden da\u011f\u0131ld\u0131, t\u0131ls\u0131m bozuldu, ortada sadece AKP kald\u0131. Hem uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7ler AKP\u2019ye Irak m\u00fcdahalesi d\u00f6neminde kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 rol verdiler, hem de i\u00e7 g\u00fc\u00e7ler, derin devlet, \u00d6nder Apo\u2019nun esaret alt\u0131nda oldu\u011fu ve Hareketimizin sava\u015f\u0131 durdurup geri \u00e7ekildi\u011fi bir d\u00f6nemde, dini de kullanarak, demokrasi s\u00f6ylemiyle, yine AB\u2019ye tam \u00fcyelik i\u00e7in haz\u0131rlanan paketlerdeki belli yumu\u015famalarla K\u00fcrtleri sisteme entegre etme, K\u00fcrt Hareketini bitirme g\u00f6revini AKP’ye verdiler. Bu ikisi \u00e7ak\u0131\u015f\u0131nca, ko\u015fullar ve zemin de uygun olunca AKP iktidara geldi.<\/p>\n Hareketiniz hi\u00e7bir iktidara tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm f\u0131rsat\u0131n\u0131 AKP’ye sundu ve \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerde bir\u00e7ok kez eylemsizlik ve ate\u015fkes ilan\u0131nda bulundu. Somut talepleriniz nelerdi, AKP buna nas\u0131l yakla\u015ft\u0131?<\/strong><\/p>\n AKP, K\u00fcrt sorununun g\u00fcndemde olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde iktidar oldu. O da \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu: “PKK yenildi, art\u0131k K\u00fcrt sorunu yoktur”. Onun g\u00f6revi sadece K\u00fcrt sorununun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 rehabilite etmektir K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zme de\u011fil! Bu nedenle 2003 y\u0131l\u0131nda Erdo\u011fan’a soruldu\u011funda ‘d\u00fc\u015f\u00fcnmezseniz K\u00fcrt sorunu da yoktur’ cevab\u0131n\u0131 verdi. Ger\u00e7ekten de politikas\u0131 buydu. K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zme de\u011fil, biraz daha yumu\u015fak yakla\u015farak K\u00fcrtleri sistem i\u00e7inde rehabilite etme g\u00f6revi vard\u0131. Hareketimizin b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen AKP hi\u00e7bir ad\u0131m atmad\u0131, hi\u00e7bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yakla\u015f\u0131m\u0131 g\u00f6stermedi. Bunun sonucu 2004’te T\u00fcrk devletinin ve AKP’nin K\u00fcrt sorununda ad\u0131m atmama ve \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fckte \u0131srar politikas\u0131na kar\u015f\u0131 yeni bir gerilla hamlesi ba\u015flatt\u0131k. Biliniyor, ondan \u00f6nce de Hareketimiz i\u00e7ten tasfiye edilmek istendi. AKP biraz bu tasfiyeye de umut ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Onun i\u00e7in herhangi bir ad\u0131m atmad\u0131. 2004 y\u0131l\u0131nda gerillan\u0131n yeniden hamle yapmas\u0131yla birlikte AKP, Avrupa Birli\u011fi ve \u00e7e\u015fitli g\u00fc\u00e7lerle birlikte gerilla hamlesini, K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zme hamlesini k\u0131rmak i\u00e7in baz\u0131 aray\u0131\u015flara girdi. DEP\u2019li Leyla Zana, Hatip Dicle ve di\u011ferlerinin cezaevinden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 asl\u0131nda o d\u00f6nemde bir projeydi. \u0130\u015fte onlarla ortam\u0131 yumu\u015fatacaklar, onlar\u0131 etkili k\u0131lacaklar ve 1 Haziran Hamlesi’nin gel\u015fmesini engelleyeceklerdi. Onlar \u00fczerinde b\u00f6yle bir hesap yap\u0131yorlard\u0131. Fakat bu, hem Hareketimizin \u00e7abalar\u0131yla hem de \u00e7\u0131kan DEP\u2019lilerin b\u00f6yle bir projeye alet olmamalar\u0131yla bo\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131. Biz bunu bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131nca, Erdo\u011fan, bilindi\u011fi gibi 2005’te yeniden bir aray\u0131\u015f i\u00e7ine girdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizim y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz m\u00fccadele AKP’yi zorluyordu. Bu bak\u0131mdan 2005’te, belirli ayd\u0131nlar\u0131n da etkisiyle Erdo\u011fan, Amed’de “K\u00fcrt sorunu benim de sorunumdur, ge\u00e7mi\u015fte hatalar yapt\u0131k” bi\u00e7iminde de\u011ferlendirme yapt\u0131. \u00d6calan 2006 ate\u015fkesinin bir oyun oldu\u011funu s\u00f6ylerken bunu hangi somut geli\u015fmelere dayand\u0131r\u0131yor?<\/strong><\/p>\n \u00d6nder Apo 2006 ate\u015fkesini ele\u015ftiriyor. 2006 ate\u015fkesini AKP’nin bir oyunu ve oyalamas\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in bunu s\u00f6yl\u00fcyor. AKP kendine nefes ald\u0131rd\u0131, devlete de bununla nefes ald\u0131r\u0131ld\u0131. Daha sonra bu nefes ald\u0131rma, May\u0131s 2007’deki Dolmabah\u00e7e mutabakat\u0131yla sonu\u00e7land\u0131. B\u00f6yle bir mutabakat\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, devletin de AKP’nin de s\u0131k\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu, sorunlar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, AKP’nin bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yakla\u015f\u0131m\u0131 yokken, somut her hangi bir ad\u0131m\u0131 yokken ate\u015fkese gitmek, asl\u0131nda AKP’yi ve devleti rahatlatt\u0131. Hareketin devleti ve AKP’yi s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma imkan\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlad\u0131. Bu nedenle \u00d6nder Apo ‘ben do\u011fru bilgilendirilseydim, ate\u015fkesi yapmazd\u0131m’ dedi. Zaten ate\u015fkesten hemen sonra, “E\u011fer iki-\u00fc\u00e7 ay i\u00e7inde ad\u0131m at\u0131lmazsa, bunu bir oyun sayar\u0131m” demi\u015fti. \u00d6nderlik, AKP’nin bir politikas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu y\u00fczden bir ate\u015fkes yapt\u0131rarak oyalamak istedi\u011fini hissetti. Nitekim ger\u00e7ekten de birka\u00e7 ay i\u00e7inde bunun bir oyun oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. AKP ad\u0131m atmad\u0131\u011f\u0131 gibi devlet de o ortamdan yararlanarak \u00d6nderli\u011fi zehirlemek istedi. Biz erkenden fark edip m\u00fcdahale edince, kamuoyuna duyurunca bu ad\u0131m ad\u0131m zehirleme giri\u015fimi durduruldu. Yoksa g\u00fcn g\u00fcn \u00d6nderli\u011fi zehirleyerek zaman i\u00e7inde \u00f6l\u00fcme g\u00f6t\u00fcreceklerdi. \u00d6nder Apo, T\u00fcrkiye’nin demokratikle\u015fmesi ve K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in hi\u00e7bir faydas\u0131 olmayan ama K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zmeyenlerin, T\u00fcrkiye’yi demokratikle\u015ftirmek istemeyenlerin direncini artt\u0131ran, onlara o direnci bulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan f\u0131rsat\u0131 sunaca\u011f\u0131 i\u00e7in bunu “bir oyun sayar\u0131m” dedi. Demokratikle\u015fme ve K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc zora soktu\u011fu ve K\u00fcrt sorununu ezerek \u00e7\u00f6zmek isteyenlerin, gericilerin eline f\u0131rsat verdi\u011fi i\u00e7in bunu bir oyun olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n May\u0131s 2007’de Dolmabah\u00e7e’de ger\u00e7ekle\u015fen Erdo\u011fan-B\u00fcy\u00fckan\u0131t gizli g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde ordu ile siyasal \u0130slam\u0131n K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ne kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir i\u015fbirli\u011fine gitti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n 2006 ate\u015fkesi 2006 ortam\u0131 AKP’nin hem devleti idare etme hem bizi oyalama politikas\u0131yd\u0131. Ama bunu uzun s\u00fcrd\u00fcremezdi. 2007 Nisan’\u0131na geldi\u011finde Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi olacakt\u0131. Ordu, ‘e\u015fi t\u00fcrbanl\u0131 birini Cumhurba\u015fkan\u0131 yapamazs\u0131n’ dedi ve m\u00fcdahale etti. Niye? \u00c7\u00fcnk\u00fc AKP’nin bir K\u00fcrt politikas\u0131 yok, idare ediyor. Onun i\u00e7in K\u00fcrt politikas\u0131nda net olmayan, ezme politikas\u0131 konusunda da iradesi ve g\u00fcc\u00fc bulunmayan bu AKP’yi kabul etmiyordu. Derin devlet zaten K\u00fcrt sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc istemiyordu. Onun i\u00e7in 27 Nisan darbesi oldu. \u015eundan oldu: AKP’nin o g\u00fcne kadar bir K\u00fcrt politikas\u0131 yoktu. Tek politikas\u0131 oyalama ve idare etmeyd\u0131. 27 Nisan e-muht\u0131ras\u0131yla birlikte AKP yeni bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131: ya 2006’ya kadarki bu oyalama politikas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek, hem devleti hem K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni idare edecek – bunu ne PKK kabul ediyor, Ordu da kabul etmiyor- ya da K\u00fcrt sorununda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm politikas\u0131 veya ezme politikas\u0131na y\u00f6nelecekti. Ordu, K\u00fcrt sorununda ezme politikan yoksa ben sana kar\u015f\u0131y\u0131m, iktidar\u0131n\u0131 engellerim, dedi. Bunun sonucu May\u0131s’ta Ya\u015far B\u00fcy\u00fckan\u0131t ile AKP aras\u0131nda mezara kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fclecek anla\u015fma ger\u00e7ekle\u015fti. Mutabakat \u015fu \u00e7er\u00e7evede oldu: AKP, K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni ezme politikas\u0131 izleyecek, K\u00fcrtlerin haklar\u0131n\u0131\/hukukunu tan\u0131mayacak, bu konuda tutum sahibi olacak Genelkurmay ve derin devlet de bu \u00e7er\u00e7evede AKP’nin yeniden iktidar olmas\u0131na izin verecek ve e\u015fi t\u00fcrbanl\u0131 birisinin \u00c7ankaya’da olmas\u0131n\u0131 kabul edecekti. Ne kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda AKP yeniden iktidar olacak? K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni ezme, K\u00fcrtlere hak tan\u0131mama politikas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda! 2007’deki Dolmabah\u00e7e mutabakat\u0131 kesinlikle buna dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n Mezara kadar g\u00f6t\u00fcrecekleri s\u0131r K\u00fcrtlerin \u00f6l\u00fcm\u00fc, K\u00fcrtlerin yok edilmesi \u00fczerinden yap\u0131lan anla\u015fmad\u0131r. Zaten s\u0131radan bir politikac\u0131 bilir T\u00fcrkiye ge\u00e7ekli\u011finde bu kadar \u00f6nemli ve mezara g\u00f6t\u00fcr\u00fclecek bir s\u0131r, K\u00fcrt politikas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ne olabilir? K\u00fcrt sorunu d\u0131\u015f\u0131ndaki her \u015fey \u00f6nceden a\u00e7\u0131klanabilir. Sadece K\u00fcrt sorunuyla ilgili bir konu mezara kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7ok stratejik bir konudur. En temel ulusal strateji K\u00fcrtlerin T\u00fcrkle\u015ftirilmesi konusudur. Anlat\u0131rlar ne kadar do\u011fru, bilemeyiz idam edilmeden bir s\u00fcre \u00f6nce Menderes’e, ‘T\u00fcrkiye’nin en temel sorunu nedir?’ diye sormu\u015flar. Menderes de “K\u00fcrt sorunudur” demi\u015f. Mezara giderken adama soruyorlar, ‘sen devlet adam\u0131s\u0131n bilirsin’ diye o bile “K\u00fcrt sorunudur” diyor. K\u00fcrtler \u00fczerindeki bu kirli anla\u015fma topluma yay\u0131l\u0131rsa K\u00fcrtler buna tepki duyacakt\u0131r. K\u00fcrtlerin duymamas\u0131 gereken bir \u015feyi, \u00f6nemli bir s\u0131r olarak g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar mezara. O nedir? K\u00fcrtlerin ezilmesi, T\u00fcrkle\u015ftirilmesi ve bu sorunun ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r!<\/p>\n 2009 y\u0131l\u0131 29 Mart yerel se\u00e7imlerinden K\u00fcrt Hareketi \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131kt\u0131 ve 13 Nisan’da eylemsizlik ilan\u0131nda bulundu. Siyasal \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in \u00e7ok elveri\u015fli bir ortam yakalanm\u0131\u015fken 14 Nisan’da KCK ad\u0131yla geli\u015ftirilen siyasi soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131yla s\u00fcre\u00e7 neden tersine \u00e7evrildi?<\/strong><\/p>\n Ondan \u00f6nce bilindi\u011fi gibi 2007 se\u00e7imlerinden sonra Erdo\u011fan’\u0131n 5 Kas\u0131m’da Bush ile Washington’daki g\u00f6r\u00fc\u015fmesi var. Her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi alarak PKK\u2019yi tasfiye etme yakla\u015f\u0131m\u0131 var. Ondan sonra Zap operasyonu ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k var. O d\u00f6nemde g\u00fc\u00e7l\u00fc serhildanlar var. 2008 y\u0131l\u0131nda ikinci bir Dolmabah\u00e7e mutabakat\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Bu defa taraflar Erdo\u011fan ile yeni Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 \u0130lker Ba\u015fbu\u011f’du. O da yine K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni tasfiye etme, K\u00fcrt sorununu ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik bir mutabakatt\u0131. Ama bu mutabakat\u0131n bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131. O da \u015fuydu: bu g\u00f6r\u00fc\u015fmede belirli psikolojik sava\u015f ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131larak K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi tasfiye edilecekti. Bunun mimar\u0131 da \u0130lker Ba\u015fbu\u011f’dur. \u0130lker Ba\u015fbu\u011f buna ‘liberal demokratik’ \u00e7\u00f6z\u00fcm demektedir. \u0130lker Ba\u015fbu\u011f’un \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne g\u00f6re TRT-6 a\u00e7\u0131lacak, K\u00fcrdoloji b\u00f6l\u00fcmleri a\u00e7\u0131lacak, kurslar a\u00e7\u0131lacak ve K\u00fcrtler bu psikolojik sava\u015f ara\u00e7lar\u0131yla, bu tedbirlerle kazan\u0131lacak. B\u00f6ylelikle PKK\u2019nin, DTP\u2019nin taban\u0131 zay\u0131flat\u0131lacak ve bu taban\u0131n zay\u0131flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortamda siyasi ve askeri bir hamle de yap\u0131larak K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi tasfiye edilecekti. 2008’den 2009’daki 29 Mart Yerel Se\u00e7imlerine gidilirken b\u00f6yle bir konsept var. Bu konsept \u015f\u00f6yle ger\u00e7ekle\u015fecekti: Bu ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131ktan sonra, se\u00e7imler kazan\u0131lacak, arkas\u0131ndan bir K\u00fcrt Konferans\u0131 ger\u00e7ekle\u015fecekti. Orada PKK\u2019ye silah b\u0131rakt\u0131rma karar\u0131 al\u0131nacak, PKK silah b\u0131rakmazsa haks\u0131z duruma d\u00fc\u015fecek, T\u00fcrkiye daha da g\u00fc\u00e7l\u00fc pozisyonda olacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc hem belirli ad\u0131mlar atm\u0131\u015f, hem se\u00e7imi kazanm\u0131\u015f, DTP zay\u0131flam\u0131\u015f, hem de K\u00fcrt Konferans\u0131’nda PKK\u2019ye silah b\u0131rakt\u0131rma karar\u0131 ald\u0131rtm\u0131\u015f, PKK silah b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 takdirde T\u00fcrkiye’nin tasfiye politikas\u0131 me\u015fruiyet kazanm\u0131\u015f olarak siyasi ve askeri sald\u0131r\u0131lar yapacak ve K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni tasfiye edecekti. Nitekim hen\u00fcz se\u00e7imlerden \u00f6nce, \u00fcstelik 15 \u015eubat’ta Hewl\u00ear’de, Fetullah\u00e7\u0131lar\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir konferans yap\u0131ld\u0131. O asl\u0131nda se\u00e7imden sonra PKK\u2019ye silah b\u0131rakt\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan K\u00fcrt Konferans\u0131’n\u0131n bir haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131yd\u0131.<\/p>\n Se\u00e7imler \u00f6ncesinde ilk defa kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir ate\u015fkes oldu\u011funu da s\u00f6yleyebiliriz. Eyl\u00fcl’de Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri oldu. Daha sonra Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine arac\u0131l\u0131k yapanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmeler oldu. Bu s\u0131rada \u00d6rg\u00fct y\u00f6netimine y\u00f6nelik suikast niteli\u011finde hava sald\u0131r\u0131s\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olsa da, biz ate\u015fkes konumuna girdik. Hatta \u015fehirlerde eylem yapmama taahh\u00fcd\u00fcnde bulunduk. Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin ilk taahh\u00fcd\u00fc de \u015fehirlerde eylem yapmama bi\u00e7iminde bir yakla\u015f\u0131md\u0131. Bunlar\u0131 dikkate alaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yledik ve ger\u00e7ekten de yerel se\u00e7imlere kadar d\u00f6rt-be\u015f ay TSK da hi\u00e7bir operasyon yapmad\u0131. Kimin ordusu? \u0130lker Ba\u015fbu\u011f’un ordusu! Niye? B\u00f6yle bir tasfiye plan\u0131 var da ondan! O iki tarafl\u0131 ate\u015fkes, hi\u00e7bir operasyon yapmama da bu tasfiye plan\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. G\u00fcya hem TRT-6 yumu\u015famas\u0131 oldu, hem ordu yumu\u015fad\u0131 b\u00f6ylelikle ne oluyor? \u0130\u015fler iyiye gidiyor i\u015fte AKP bu sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcyor, yumu\u015fat\u0131yor alg\u0131s\u0131 yarat\u0131larak 29 Mart se\u00e7imlerinde de ba\u015far\u0131l\u0131 olacaklard\u0131. Nitekim en fazla da Fethullah\u00e7\u0131lar bunu propoganda ettiler. ‘Bak\u0131n i\u015fte sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fma olmuyor, TRT-6 a\u00e7\u0131ld\u0131, ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in ortam geli\u015fti’ bi\u00e7iminde de\u011ferlendirmeler oldu. Se\u00e7im \u00f6ncesi de bir Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmesi oldu. San\u0131yorum 5 Mart’tayd\u0131. O g\u00f6r\u00fc\u015fmede de hem se\u00e7imlerin, hem de Newroz\u2019un rahat ge\u00e7mesi konusunda anla\u015fmaya var\u0131ld\u0131. Hat\u0131rlan\u0131rsa, 2009’daki Newroz da, se\u00e7im ortam\u0131 da yumu\u015fak ge\u00e7ti. B\u00fct\u00fcn bunlar, t\u00fcrk devletinin se\u00e7imi kazan\u0131p bir konferansla K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ni tasfiye etme plan\u0131yla ilgiliydi. AKP d\u0131\u015fardan ABD\u2019nin, Avrupa\u2019n\u0131n, G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019\u0131n deste\u011fini alm\u0131\u015ft\u0131 liberallerin ve i\u00e7erdeki bir\u00e7ok K\u00fcrt’\u00fcn deste\u011fini alm\u0131\u015ft\u0131. TRT-6’y\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Ama hesaplar tutmad\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hi\u00e7biri etkili olmad\u0131 ve se\u00e7imlerden K\u00fcrt demokratik hareketi b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131kt\u0131. A\u00e7\u0131k\u00e7a TRT-6 gibi ad\u0131mlar\u0131n K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talebini kar\u015f\u0131layamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0130lker Ba\u015fbu\u011f’un liberal demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm dedi\u011fi \u00f6zel sava\u015f imalat\u0131 ad\u0131mlar\u0131n K\u00fcrtler \u00fczerinde etkileri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n 29 Mart se\u00e7imlerinden K\u00fcrt demokratik hareketi g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7\u0131k\u0131nca, hem PKK Y\u00fcr\u00fctme Komitesi toplant\u0131s\u0131, hem de KCK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi toplant\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131. Toplant\u0131larda \u015fu yakla\u015f\u0131m benimsendi: Se\u00e7im oldu, DTP de b\u00fcy\u00fck bir oy ald\u0131, b\u00f6yle bir demokratik, yumu\u015fak ortam do\u011fdu biz bu ortam\u0131 demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in de\u011ferlendirelim. Herhalde bu ortamda T\u00fcrkiye’nin tutumu da yumu\u015fak olmal\u0131yd\u0131. K\u00fcrtler, K\u00fcrt sorununun bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc istiyor. T\u00fcrk devleti de herhalde buna cevap verir, bu yumu\u015fak ortam da devam eder ve bu temelde K\u00fcrt sorununun demokratik yollardan \u00e7\u00f6zme imkan\u0131 do\u011far d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle biz 13 Nisan’da resmi ate\u015fkes ilan ettik. T\u00fcrk devletini demokratik ortam\u0131 geli\u015ftirmeye, demokratikle\u015fme ad\u0131mlar\u0131 atmaya, K\u00fcrt sorununu demokratik temelde \u00e7\u00f6zmeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131k. D\u00fcnyan\u0131n herhangi bir \u00fclkesinde b\u00f6yle bir se\u00e7im olsayd\u0131 ve K\u00fcrtler bu kadar belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazansayd\u0131, b\u00f6yle bir yumu\u015fak ortam olsayd\u0131 o devlet, ‘demokratik ortamda demokratik bir se\u00e7im oldu, oylar K\u00fcrt demokratik partisine gitti o zaman bizim de bu se\u00e7imin sonu\u00e7lar\u0131na ve se\u00e7im mesaj\u0131na uyarak yumu\u015famam\u0131z ve demokratik yoldan \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn yollar\u0131n\u0131 aramam\u0131z, demokratik siyasetin \u00f6n\u00fcn\u00fc daha fazla a\u00e7mam\u0131z gerekir, derdi. Yani ‘K\u00fcrtler demokratik siyasete bu kadar \u00f6nem verip demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcmde \u0131srar ediyorlar, o zaman biz de demokratik siyasetin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7al\u0131m, sorunu demokratik temelde \u00e7\u00f6zelim’ demeleri beklenirdi. Herhangi bir normal devlet akl\u0131 d\u00fcnyada b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Ama ne oldu? Biz demokratik siyasetin, demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak ve ortam\u0131 yumu\u015fatmak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ate\u015fkes ilan\u0131ndan bir g\u00fcn sonra 14 Nisan’da BDP\u2019lilere, K\u00fcrt demokratik siyasetine y\u00f6nelik siyasi soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n Ayn\u0131 g\u00fcn, 14 Nisan’da siyasi operasyonlar\u0131n oldu\u011fu g\u00fcn \u0130lker Ba\u015fbu\u011f gazetecileri kar\u015f\u0131s\u0131na alarak bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131 yapt\u0131. Daha do\u011frusu yeni K\u00fcrt politikas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Kim a\u00e7\u0131kl\u0131yor? Ba\u015fbakan de\u011fil, H\u00fck\u00fcmet de\u011fil, \u0130lker Ba\u015fbu\u011f a\u00e7\u0131kl\u0131yor! Atat\u00fcrk, ‘T\u00fcrkiye’de ya\u015fayan herkese T\u00fcrkiye halk\u0131 denir ama bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc de T\u00fcrk milletini olu\u015fturur’ demi\u015f! Ba\u015fbu\u011f ‘farkl\u0131 kimlikler olabilir, ama hepsi T\u00fcrkiye halk\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor ve T\u00fcrk milleti oluyor’ diyerek asl\u0131nda kendisinin ve devletin yeni K\u00fcrt politikas\u0131n\u0131 izah etti. 14 Nisan’da bu operasyonlar niye yap\u0131ld\u0131? \u015eunun i\u00e7in: \u0130lker Ba\u015fbu\u011f’un ilan etti\u011fi K\u00fcrt politikas\u0131 se\u00e7imden \u00f6nce kabul edilmi\u015fti. Bu politika \u00e7er\u00e7evesinde K\u00fcrt sorunu halledilecekti daha do\u011frusu K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi ezilecekti. Ama 29 Mart se\u00e7imlerinde neyi g\u00f6rd\u00fcler? 29 Mart se\u00e7imlerinde DTP’ye bu kadar oy veren, her tarafta DTP\u2019yi destekleyen bu K\u00fcrt halk\u0131na, bu K\u00fcrt demokratik hareketine \u0130lker Ba\u015fbu\u011f’un ortaya koydu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcm projesi kabul ettirilemezdi. \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck politikle\u015fmi\u015f ve DTP\u2019ye bu kadar oy veren K\u00fcrt halk\u0131na \u00f6n g\u00f6rd\u00fckleri K\u00fcrt politikas\u0131n\u0131 kabul ettiremeyeceklerini g\u00f6rd\u00fckleri i\u00e7in K\u00fcrtlerin \u00f6rg\u00fctlenmesini, iradesini k\u0131rmak ve \u0130lker Ba\u015fbu\u011f’un liberal demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm dedi\u011fi K\u00fcrt politikas\u0131n\u0131 kabul ettirmek i\u00e7in bu siyasal soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Siyasal soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n amac\u0131, tamamen 29 Mart se\u00e7imleri sonucu ortaya \u00e7\u0131kan K\u00fcrt ger\u00e7e\u011fine o tasfiye politikas\u0131n\u0131n kabul edilmeyece\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden -zaten tasfiye politikalar\u0131 da g\u00fcndemdedir- o tasfiye politikas\u0131n\u0131 kabul edecek toplumsal, siyasal, psikolojik zemini ortaya \u00e7\u0131karmakt\u0131. Bu y\u00fczden siyasal soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131 yo\u011fun olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Ne zaman, nerede ba\u015flad\u0131? Buna kim-kimler \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti? Neden Oslo?<\/strong><\/p>\n Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri resmi olarak 2008 Eyl\u00fcl’\u00fcnde ba\u015flad\u0131. Ama \u00f6nceden dolayl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler var. Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin ger\u00e7ekle\u015fmesine arac\u0131l\u0131k yapan, uluslararas\u0131 bir kurumdur. Dolay\u0131s\u0131yla baz\u0131 b\u00fcy\u00fck devletlerle ili\u015fkili olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da vard\u0131r. G\u00f6r\u00fc\u015fmeler Oslo’da oldu\u011fu i\u00e7in Norve\u00e7 devletinin de bilgisi dahilinde oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekir. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde, Srilanka-Tamiller, Filipinler, i\u015fte me\u015fhur Filistin-\u0130srail g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, en son Kolombiya-FARC g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin hepsi bu \u00fclkede olmaktad\u0131r. Asl\u0131nda Norve\u00e7\u2019e itilafl\u0131 konularda b\u00f6yle bir rol verilmi\u015f. T\u00fcrk devleti ve PKK aras\u0131ndaki ilk g\u00f6r\u00fc\u015fme Eyl\u00fcl 2008’de yap\u0131ld\u0131. \u0130kincisi ya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc Mart 2009’da yap\u0131ld\u0131. Se\u00e7imlerden sonra May\u0131s’ta da g\u00f6r\u00fc\u015fmeler oldu. 14 Nisan operasyonlar\u0131na ra\u011fmen Y\u00fcr\u00fctme Konseyi Ba\u015fkan\u0131m\u0131z Hasan Cemal ile yap\u0131lan s\u00f6yle\u015fide demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm iradesini bir kere daha ortaya koydu. May\u0131s’taki g\u00f6r\u00fc\u015fmede Hareketimiz, 14 Nisan operasyonlar\u0131na ra\u011fmen yumu\u015fak mesajlar g\u00f6nderdi. Yine \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc zorlamak istedi. \u00d6nder Apo da ‘bir Yol Haritas\u0131 haz\u0131rlayaca\u011f\u0131m’ dedi. Daha sonra Temmuz’da g\u00f6r\u00fc\u015fmeler oldu. 2009 yaz\u0131ndaki Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, ayn\u0131 zamanda \u00d6nder Apo\u2019nun bir Yol Haritas\u0131 haz\u0131rlayarak devlete sundu\u011fu s\u00fcrece tekab\u00fcl ediyordu. Devletin soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmesine ra\u011fmen Hareketimiz makul ve yumu\u015fak yakla\u015f\u0131mlar g\u00f6sterdi. Biraz da \u00d6nder Apo\u2019nun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Yol Haritas\u0131’na devletin verece\u011fi cevap beklendi diyebilirim. O zaman M\u0130T M\u00fcste\u015far Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ekibiyle geliyordu. Daha sonra 2009 A\u011fustos\u2019unda, Yol Haritas\u0131’n\u0131n devlete verildi\u011fi s\u00fcre\u00e7ten sonra Hakan Fidan da g\u00f6r\u00fc\u015fmelere kat\u0131ld\u0131. O zamanlar Ba\u015fbakanl\u0131k M\u00fcste\u015far Yard\u0131mc\u0131s\u0131\/Ba\u015fbakan Temsilcisi olarak g\u00f6r\u00fc\u015fmlere kat\u0131l\u0131yordu. G\u00f6r\u00fc\u015fmeler b\u00f6yle s\u00fcrd\u00fc. \u00d6nder Apo, 22 A\u011fustos’ta Yol Haritas\u0131’n\u0131 sundu. Buna hi\u00e7bir cevap verilmedi\u011fi gibi Yol Haritas\u0131’n\u0131n verilmesinden sonraki ilk Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde Yol Haritas\u0131’n\u0131n verilmeyece\u011fini s\u00f6ylediler. Belirli b\u00f6l\u00fcmlerini okuyabileceklerini s\u00f6ylediler. Sadece \u015furadan buradan hep Hareketin ataca\u011f\u0131 ad\u0131mlar\u0131n s\u00f6ylendi\u011fi b\u00f6l\u00fcmleri pasaj pasaj okuyorlard\u0131. Yol Haritas\u0131’n\u0131n verilmemesinden de anla\u015f\u0131ld\u0131 ki bir \u00e7\u00f6z\u00fcm politikalar\u0131 yok.<\/p>\n Yol Haritas\u0131’ndan \u00f6nce de 2007’de, \u00d6nderlik 125 sayfal\u0131k bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi, bir nevi Yol Haritas\u0131’n\u0131n daha \u00f6z bir bi\u00e7imini sunmu\u015ftu, o da verilmemi\u015fti. Yol Haritas\u0131’n\u0131 da vermedikleri gibi Be\u015fir Atalay taraf\u0131ndan olumsuz de\u011ferlendirmeler oldu. Yol Haritas\u0131 da verilmeyince, \u00d6nderlik, AKP’nin bir \u00e7\u00f6z\u00fcm politikas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc ve bir giri\u015fim daha yapt\u0131. Bildi\u011finiz gibi Habur\u2019dan bar\u0131\u015f gruplar\u0131n\u0131 g\u00f6nderdi. Meclis’te g\u00f6r\u00fc\u015fme olacakt\u0131. Bar\u0131\u015f gruplar\u0131 bu s\u00fcre\u00e7te Hareketin g\u00f6r\u00fc\u015flerini kamuoyuna aktaracakt\u0131. Hatta Meclis’e bile gidip hareketin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini aktarabilecekleri s\u00f6ylenmi\u015fti. \u00d6yle bir \u015fey planlanm\u0131\u015ft\u0131. Ama Habur’da milyonlar ovalardan kasabalardan yollara d\u00f6k\u00fcl\u00fcp bar\u0131\u015f gruplar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131nca, ayn\u0131 29 Mart se\u00e7imlerinden sonraki tepkiyi g\u00f6sterdiler. 29 Mart se\u00e7imleri yumu\u015fak bir se\u00e7imdi, ama hemen ard\u0131ndan 14 Nisan operasyonlar\u0131n\u0131 yapt\u0131lar. Habur’da da ayn\u0131 29 Mart se\u00e7imlerinden sonraki tepkiyi g\u00f6sterdiler. Habur\u2019u as\u0131l olarak bozan bu yakla\u015f\u0131m olmu\u015ftur. “Biz bu halka tasfiye politikas\u0131n\u0131 kabul ettiremeyiz” dediler. B\u00f6yle bir halk AKP’nin istedi\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc kabul etmez diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in Habur\u2019dan sonra siyasi soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131lar. 29 Mart se\u00e7imlerinden sonra neden siyasi soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131 yap\u0131ld\u0131ysa, Habur’dan sonra da siyasi soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131 ayn\u0131 nedenle yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu halka kendi \u00e7\u00f6z\u00fcm politikalar\u0131n\u0131 ya da kendi tasfiye etme politikalar\u0131n\u0131 kabul ettiremeyeceklerini g\u00f6rd\u00fckleri i\u00e7in bu halk\u0131 ezerek, zindanlara doldurarak kendi tasfiye politikalar\u0131n\u0131 kabul ettirecek duruma getirmek istediler. Bilmem Habur’da \u015f\u00f6yle tahrik yapt\u0131lar, i\u015fte bilmem Silvan’da tahrik yapt\u0131lar, \u015furada \u015funu yapt\u0131lar… Bunlar\u0131n hepsi hikayedir! Bahaneler arad\u0131lar. 12 Haziran se\u00e7imlerinden de K\u00fcrt demokratik hareketi b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131kmad\u0131 m\u0131? Kendi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc kabul ettiremeyeceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in 29 Mart se\u00e7imlerinden sonra, Habur’dan sonra hangi tepkiyi vermi\u015flerse, 12 Haziran se\u00e7imlerinden sonra da ayn\u0131s\u0131 oldu. Ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemde ya\u015fananlar\u0131n ve ortaya konulan tepkilerin izah\u0131 b\u00f6yle yap\u0131l\u0131rsa do\u011fru anla\u015f\u0131l\u0131r, yoksa do\u011fru anla\u015f\u0131lamaz.<\/p>\n Hareket ad\u0131na sizden Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde kimler yer ald\u0131, kimlerle nas\u0131l g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc?<\/strong><\/p>\n Art\u0131k kamuoyu kimlerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fi i\u00e7in belirtmekte sak\u0131nca yok. Hareketin y\u00f6netimi bir heyet tespit etti. Bu heyetle Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine kat\u0131l\u0131nd\u0131. Daha \u00f6nce zaten b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flatmak i\u00e7in Hareketin y\u00f6netimiyle da\u011f alan\u0131nda baz\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 2006’dan beri olgunla\u015fan bir durumdu. Yani \u0130ki-\u00fc\u00e7 y\u0131la dayanan \u00f6ncesi var. Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmesine heyet olarak Sozdar arkada\u015f, Avrupa\u2019dan KNK \u00dcyesi ve Diplomat Adem Uzun arkada\u015f ile yine D\u0131\u015fili\u015fkilerden sorumlu ve ayn\u0131 zamanda KCK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi olan Z\u00fcbeyir Aydar arkada\u015f kat\u0131l\u0131yordu. Zaman zaman Remzi Kartal arkada\u015f\u0131m\u0131z da g\u00f6r\u00fc\u015fmelere kat\u0131ld\u0131. Birka\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015fmeden sonra da (3. G\u00f6r\u00fc\u015fme ile birlikte) Sabri Ok arkada\u015f da g\u00f6r\u00fc\u015fmelere kat\u0131ld\u0131. En son iki \u00fc\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015fmeye ben kat\u0131lmad\u0131m. Sabri Arkada\u015f kat\u0131ld\u0131. Onlar (devlet taraf\u0131) be\u015f-alt\u0131 ki\u015filik bir heyetle geliyorlard\u0131. Onlar ilk \u00f6nce devlet ad\u0131na geldiklerini s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Ondan sonraki s\u00fcre\u00e7te biraz s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131nca, ‘biz her \u015feyi bilemeyiz, devletin farkl\u0131 kurumlar\u0131 var’ diyerek \u00e7\u00f6z\u00fcm ad\u0131na somut yakla\u015f\u0131mlar i\u00e7ine giremediler. Devletin taahh\u00fct alt\u0131na girmesinden ziyade, daha \u00e7ok bizden istenen, ate\u015fkes olsun ortam sa\u011flans\u0131n, ortam sa\u011flan\u0131rsa, devlet baz\u0131 \u015feyleri yapar, gibi taleplerde bulunuyorlard\u0131.<\/p>\n Ne gibi talepler?<\/strong><\/p>\n Siz ortam\u0131 yumu\u015fat\u0131rsan\u0131z dil, kimlik ve k\u00fclt\u00fcr konusunda devlet ad\u0131mlar atabilir, belli yumu\u015famalar olabilir diyorlard\u0131. \u00c7ok genel ge\u00e7er, somut olmayan ve K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n taleplerini kar\u015f\u0131lamayacak d\u00fczeydeydi. Somut \u015feyler s\u00f6ylemiyorlard\u0131. Biz her defas\u0131nda somut \u015feyler yapmak istiyorduk.<\/p>\n Hatta biz her defas\u0131nda di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde daha somut ad\u0131mlar\u0131 tart\u0131\u015fal\u0131m diyorduk, o da olmuyordu. Hatta biz baz\u0131 somut maddeleri koyuyorduk, devlet \u015funlar\u0131 \u015funlar\u0131 yapmal\u0131 diyorduk. En son \u00e7ok zorland\u0131lar, biz de 14 maddelik bir talepler manzumesi sunduk. Tamam biz bunlar\u0131 al\u0131r devlete g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u00fcz, dediler. G\u00f6r\u00fc\u015fmeler \u00e7ok da \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinin tart\u0131\u015fmalar\u0131 gibi de\u011fildi. AKP H\u00fck\u00fcmeti’ne ve devlete ad\u0131m att\u0131rma konusunda \u00e7ok verimli ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yleyemeyiz. Asl\u0131nda \u00d6nderlik de biz de Hareket olarak AKP’nin ve devletin bir \u00e7\u00f6z\u00fcme haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorudk. Ortam\u0131 k\u0131smen de olsa yumu\u015fatarak, devleti toplumu \u00e7\u00f6z\u00fcme haz\u0131rlamak, bu temelde de AKP’yi de acaba bir \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecine sokabilir miyiz, yakla\u015f\u0131m\u0131yla hareket ettik. Yoksa Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinden beli oluyordu ki, somut bir \u00e7\u00f6z\u00fcm politikalar\u0131 yok. Ama o g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle biz ger\u00e7ekten de toplumu, devleti \u00e7\u00f6z\u00fcme haz\u0131rlayabilir miyiz, AKP’yi b\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcme zorlayabilir miyiz, yakla\u015f\u0131m\u0131yla hareket ettik. Uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7lere de bak\u0131n biz \u00e7\u00f6z\u00fcmden yanay\u0131z mesaj\u0131 vererek, onlar\u0131 da \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinin destek\u00e7isi yapma yakla\u015f\u0131m\u0131 ile hareket ettik. AKP\u2019nin hi\u00e7 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yakla\u015f\u0131m\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc zorlayan, \u00e7\u00f6z\u00fcm konusundaki yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 bu toplant\u0131larda g\u00f6steren hep biz olduk.<\/p>\n \u00c7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci i\u00e7in herhangi bir takvim netle\u015ftirildi mi?<\/strong><\/p>\n G\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bir \u00e7\u00f6z\u00fcm takvimi belirlenmedi. Her defas\u0131nda bir dahaki sefer geldi\u011fimiz zaman \u00e7\u00f6z\u00fcm projesi ile gelelim. Siz de getirin, biz de getirelim, dedik. Ama onlar \u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcm projesi ile gelmiyorlard\u0131. En son dedi\u011fim gibi biz 14 maddelik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm taleplerimizi ortaya koyduk. Yani \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in neyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc ortaya koyan yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 sunmu\u015f olduk. Bu arada \u00d6nder Apo daha aktif devreye girdi. G\u00f6r\u00fc\u015fmeleri sonuca do\u011fru g\u00f6t\u00fcren, bir projeye, \u00e7\u00f6z\u00fcm perspektifine ba\u011flayan yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 mektuplarla ad\u0131m ad\u0131m geli\u015ftirdi. 12 Haziran 2011 se\u00e7imleri \u00f6ncesi h\u00fck\u00fcmete sunulan protokoller b\u00f6yle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n Oslo ve \u0130mral\u0131\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde K\u00fcrt Halk \u00d6nderi ile mesaj al\u0131\u015f-veri\u015finiz nas\u0131l oluyordu?<\/strong><\/p>\n \u00d6nderlik ile mesaj al\u0131\u015f veri\u015fimiz \u015f\u00f6yle oluyordu. Yani o d\u00f6nem heyet geliyordu, mektuplar\u0131n\u0131 getiriyordu. Biz de o heyetle toplant\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6nderiyorduk. O d\u00f6nemde bu mektuplar\u0131n gidi\u015finde geli\u015finde bir s\u0131k\u0131nt\u0131 yaratm\u0131yorlard\u0131. Bazen daha geni\u015f yaz\u0131larak, bazen de daha k\u0131sa yaz\u0131larak g\u00f6r\u00fc\u015fme sonras\u0131 notlar g\u00f6nderiliyordu. O s\u00fcre\u00e7te arac\u0131lar da mektuplar g\u00f6t\u00fcr\u00fcp getiriyorlard\u0131. Dedi\u011fim gibi uluslararas\u0131 bir kurum arac\u0131l\u0131k yap\u0131yordu. Zaten hemen hemen her g\u00f6r\u00fc\u015fme \u00f6ncesi o arac\u0131lar, hem gidip T\u00fcrk devleti ile hem de bizimle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131. Bir nevi yeni g\u00f6r\u00fc\u015fmenin ortam\u0131n\u0131 haz\u0131rl\u0131yorlard\u0131. B\u00f6yle bir trafik vard\u0131. O trafik herhangi bir aksamaya u\u011framadan 2011\u2019in yaz\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n \u0130ngiltere\u2019nin garant\u00f6r devlet olarak g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde yar ald\u0131\u011f\u0131 bas\u0131na yans\u0131d\u0131, bu do\u011fru mu?<\/strong><\/p>\n Biz b\u00f6yle bir \u015feyi kesin s\u00f6yleyemeyiz. O g\u00f6r\u00fc\u015fme heyetinin i\u00e7inde \u0130ngiliz k\u00f6kenliler de vard\u0131. Ba\u015fka k\u00f6kenliler de vard\u0131. Hatta g\u00f6r\u00fc\u015fmeye kat\u0131lan Asya k\u00f6kenli de vard\u0131. Ama do\u011frudan devletle ger\u00e7ekten de ili\u015fkili midir buna bir \u015fey diyemeyiz. Norve\u00e7 devleti i\u00e7inde oldu\u011funa g\u00f6re, belki Norve\u00e7 \u00fczeri de bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle baz\u0131 b\u00fcy\u00fck devletler ili\u015fkili olabilir. BM Konseyi olan Avrupal\u0131 devletlerin ve ABD’nin bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin arkas\u0131nda oldu\u011fu hep s\u00f6ylenir. Herhalde bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle iligilenen bu t\u00fcr g\u00fc\u00e7ler vard\u0131r ama garant\u00f6rl\u00fck gibi herhangi bir durum yoktur. Yani \u00f6yle bir \u015fey olmad\u0131. Biz esas olarak arac\u0131 heyeti biliyoruz. Olsa olsa baz\u0131 tahminler s\u00f6ylenebililir.<\/p>\n Protokoller konusu var, bas\u0131n da \u00e7ok i\u015fledi, Oslo’da ya da \u0130mral\u0131’da ka\u00e7 protokol haz\u0131rland\u0131? Bu protokoller hangi konular\u0131 kaps\u0131yordu? Devlet neden imzalamad\u0131?<\/strong><\/p>\n Bu protokolleri \u00d6nderlik haz\u0131rlad\u0131. Yani Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u00fcrecinde en son g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde de arkada\u015flar \u00d6nderli\u011fe bilgi veriyorlar. Zaten bilgi al\u0131\u015fveri\u015fi s\u00fcrekli oluyordu. B\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin sonucunda \u00d6nder Apo \u00fc\u00e7 protokol haz\u0131rlad\u0131. San\u0131r\u0131m 2011\u2019in Nisan ay\u0131nda bize geldi. Biz her \u00fc\u00e7 protokol\u00fc de uygun g\u00f6rd\u00fck, onaylad\u0131k. Sadece bir iki maddesine de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131k, eklemeler yapt\u0131k. Nas\u0131l ki bu son gelen mektuplarda esas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeden baz\u0131 r\u00f6tu\u015flar\u0131 yapt\u0131ysak, o zaman da b\u00f6yle bir iki madde konusunda g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi belirttik. Temelde \u00fc\u00e7 protokol vard\u0131, anayasal \u00e7\u00f6z\u00fcm, bar\u0131\u015f ve hakkikatleri ara\u015ft\u0131rma protokol\u00fcyd\u00fc. Yani ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan cinayetleri ara\u015ft\u0131ran bir komisyon da kurulacakt\u0131.<\/p>\n 12 Haziran 2011 se\u00e7imlerden \u00f6nce Oslo\u2019da bir g\u00f6r\u00fc\u015fme daha olacakt\u0131. Fakat o g\u00f6r\u00fc\u015fme olmad\u0131. Devletin haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylendi. Se\u00e7imden \u00f6nce olmas\u0131 gereken g\u00f6r\u00fc\u015fme olmad\u0131 ve zaten se\u00e7imden sonra da hi\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015fme olmad\u0131. Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri se\u00e7imden \u00f6nce bitti. \u00d6nder Apo\u2019nun sundu\u011fu protokolleri h\u00fck\u00fcmetin de kabul etmeyece\u011fi belli oldu. H\u00fck\u00fcmetin o g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri onaylamad\u0131\u011f\u0131 arac\u0131lar vas\u0131tas\u0131yla duyuruldu. Arac\u0131lar geldiler, devletin bu protokollerin alt\u0131na resmi olarak imza atmayacaklar\u0131n\u0131, s\u00f6ylediler. O zaman da anla\u015f\u0131ld\u0131 ki, bir taahh\u00fct alt\u0131na girmeyecekler.<\/p>\n \u00c7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131zda Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ne anlam ifade ediyor?<\/strong><\/p>\n Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri tabi \u015funu ifade ediyor devletin ve AKP\u2019nin \u00e7ok s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131. Devlet ve AKP s\u0131k\u0131\u015fmasayd\u0131, oyalama d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile de olsa -ki biraz \u00f6yleydi- b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015fme i\u00e7ine girmezdi. S\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in devlet bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri kabul etti. Di\u011fer yandan uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7ler de -ki o g\u00fcne kadar PKK ter\u00f6ristir, \u015f\u00f6yledir b\u00f6yledir bi\u00e7imindeki politikalar\u0131na ra\u011fmen-, PKK ile T\u00fcrkiye aras\u0131nda ya\u015fanan bu sorunda arabulucu olma, giri\u015fimlerine bulunmu\u015flard\u0131r. Yani onlarda da PKK\u2019ye kar\u015f\u0131 beli bir yakla\u015f\u0131m de\u011fi\u015fikli\u011fi olmu\u015ftur. Bu m\u00fccadelenin etkili bi\u00e7imde s\u00fcrmesi, b\u00fct\u00fcn tasfiye hareketlerine ra\u011fmen, bu tasfiye sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 hem T\u00fcrk devleti, hem de uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7ler ortak yapt\u0131\u011f\u0131 halde ba\u015far\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve PKK\u2019n\u0131n sadece Kuzey K\u00fcrdistan da de\u011fil, b\u00fct\u00fcn par\u00e7alarda K\u00fcrtlerin \u00fczerinde etkili oldu\u011funun g\u00f6r\u00fclmesi sonucu b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015fme ba\u015flad\u0131. Yani K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’nin m\u00fccadelesinin ulusal alanda ve uslulararas\u0131 alanda etkili hale geldi\u011fini, muhatap bir g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. Bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan e\u011fer bir d\u00f6neme\u00e7 anlam\u0131nda ifade edilecekse b\u00f6yle s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde masay\u0131 devirenin PKK oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Buna da Silvan’da ger\u00e7ekle\u015fen olay \u00f6rnek g\u00f6steriliyor. Masay\u0131 siz mi devirdiniz?<\/strong><\/p>\n G\u00f6r\u00fc\u015fmeler 4 y\u0131la yak\u0131n s\u00fcrd\u00fc. Herhalde sekiz-dokuz g\u00f6r\u00fc\u015fme olmu\u015ftur. Devletin \u00e7\u00f6z\u00fcm politikas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini \u0131srarla s\u00fcrd\u00fcrd\u00fck. Sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmay\u0131nca 2010\u2019un 31 May\u0131s\u0131 4. M\u00fccadele D\u00f6nemi dedi\u011fimiz Devrimci Halk Sava\u015f\u0131 s\u00fcrer. \u2013 Yeni \u00d6zg\u00fcr Politika<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\n \t<\/p>\n
O d\u00f6nemde Erdo\u011fan biraz da ‘acaba bu soruna bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulabilir miyiz?’ \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ku\u015fkusuz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcm K\u00fcrtlerin istedi\u011fi gibi de\u011fildir. Ama ‘acaba bir \u015fey yapabilir miyiz?’ bi\u00e7iminde bir yakla\u015f\u0131mla o konu\u015fmay\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Nas\u0131l ki bir zamanlar Demirel ‘K\u00fcrt realitesini tan\u0131yorum’ demi\u015ftir \u00c7iller ‘Bask Modeli’nden bahsetmi\u015ftir Mesut Y\u0131lmaz ‘AB\u2019nin yolu Amed\u2019den ge\u00e7er’ demi\u015ftir \u00d6zal fedarasyondan bahsetmi\u015ftir yani b\u00fct\u00fcn siyasiler zorlan\u0131nca K\u00fcrt sorunu ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnden s\u00f6z etmi\u015f, bir aray\u0131\u015f i\u00e7ine girmek istemi\u015flerse Erdo\u011fan da 2005\u2019te Amed\u2019de bu y\u00f6nl\u00fc bir konu\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ama t\u00fcm bu ki\u015filer bu t\u00fcr s\u00f6zleri sarfettikten sonra durumun ve T\u00fcrk devlet ger\u00e7e\u011finin amiyane deyimle kaz\u0131n aya\u011f\u0131n\u0131n kendilerinin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Nitekim Erdo\u011fan’\u0131n 2005’te, Amed’de K\u00fcrt sorunu benim de sorunumdur demesinden sonra \u015eemdinli’de Umut Kitapevi bombaland\u0131 ve polis halka sald\u0131rd\u0131. 2 yurtsever \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bombalamay\u0131 yapanlar yakaland\u0131. Erdo\u011fan, sonuna kadar gidece\u011fiz, dedi. Arkas\u0131ndan Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Ya\u015far B\u00fcy\u00fckan\u0131t, ‘ben iyi tan\u0131yorum, bunlar iyi \u00e7ocuklard\u0131r’ deyince geri ad\u0131m att\u0131. \u015eemdinli olay\u0131 i\u00e7in iddianame haz\u0131rlayan Savc\u0131 Ferhat Sar\u0131kaya’y\u0131 onlar\u0131n \u00f6n\u00fcne yem olarak att\u0131. B\u00f6ylece Erdo\u011fan, durumun \u00f6yle kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131. Ama \u015funu da g\u00f6rd\u00fc ki, PKK\u2019yle sava\u015farak bu i\u015fi g\u00f6t\u00fcremez, iktidar\u0131n\u0131 kaybedebilir. Bu a\u00e7\u0131dan kendine g\u00f6re do\u011fru bir taktik politika izledi. Hem bizi idare etme hem devleti idare etme politikas\u0131 izledi. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f s\u00fcrerse derin devletin ve toplumun bask\u0131s\u0131n\u0131 hissedecek, zorlanacakt\u0131. Bu a\u00e7\u0131dan ate\u015fkes ilan edildi\u011finde devletin ve toplumun bask\u0131s\u0131n\u0131 \u00fczerinden kald\u0131rarak devleti ve toplumu oyalayacakt\u0131. Bize de ‘ate\u015fkes yap\u0131n, baz\u0131 ad\u0131mlar atar\u0131z’ diyerek zaman kazanm\u0131\u015f olacakt\u0131. Ger\u00e7ekten ba\u015fka politikas\u0131 yoktu. Ne K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zme konusunda bir politikas\u0131 vard\u0131 ne de PKK’yi \u015fiddetle ezme politikas\u0131na haz\u0131rd\u0131. 2004-5-6 y\u0131llar\u0131nda 2007’deki gibi, 2008-2009’daki gibi \u00e7ok sert politikalara y\u00f6nelme yoktu. \u00c7\u00fcnk\u00fc 2002 se\u00e7imlerine yumu\u015fak s\u00f6ylemlerle ve demokrasiden s\u00f6z ederek girmi\u015fti. K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zme politikas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, ezme politikas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctme konusunda da toplumu, kendi ittifaklar\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015f de\u011fildi. O zaman orta yol denedi. Bizi ate\u015fkesle oyalamak ve yumu\u015fak ortamda da devleti idare etmek! 2006 ate\u015fkesi AKP’ye b\u00f6yle bir ortam haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\n