\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/5086-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Ba\u015fur\u00ea K\u00fcrdistan\u2019da G\u00f6\u00e7 ve \u0130skan Politikas\u0131<\/strong><\/p>\n Birinci D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda yenik d\u00fc\u015fen Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, Irak\u2019\u0131n T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 uzun s\u00fcre tart\u0131\u015fma konusu olduktan \u0130ngilizlerin 1925\u2019te Musul\u2019u Irak\u2019a d\u00e2hil edece\u011fi netle\u015fince 23 A\u011fustos 1921 tarihinde krall\u0131k rejimi olarak ilan edilen Yeni kurulan Kas\u0131m h\u00fck\u00fcmeti, genel politik \u00e7izgisini de \u015fu K\u00fcrtler, Irak\u2019taki Abd\u00fclkerim Kas\u0131m darbesinin en \u00f6nemli Celal Talabani\u2019nin kay\u0131npederi ve d\u00f6nemin KDP parti meclis Bu d\u00f6nemde K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan Parti kurmak, h\u00fck\u00fcmet olmak \u00a0<\/span>8 \u015eubat 1963\u2019te Baas rejimi petrol ve yer alt\u0131 kaynaklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan zengin Bu t\u00fcr uygulamalar sonucunda K\u00fcrdistan\u2019da, Baas rejimine \u00a0<\/span>6 Mart 1975 tarihinde Barzani \u00f6nderli\u011findeki hareketin teslimiyeti kesinle\u015fince Bu konuyla ilgili ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z al\u0131nt\u0131 olduk\u00e7a \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r: Yar\u0131n: \u0130ran ve Irak Sava\u015f\u0131nda K\u00fcrtler \/ Enfal G\u00f6\u00e7 Dosyas\u0131-Abdullah \u00d6calan Sosyal Bilimler Akademisi<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n www.lekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 0<\/p>\n 21<\/p>\n TR<\/p>\n HE<\/p>\n \t :” ” <\/p>\n \t :”” <\/p>\n \t ” “,” ” <\/p>\n \t<\/p>\n
\n30 Ekim 1918 tarihinde imzalam\u0131\u015f oldu\u011fu Mondros anla\u015fmas\u0131yla teslimiyeti resmen
\nkabul ederek sava\u015ftan geri \u00e7ekilmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun
\nh\u00e2kimiyetindeki topraklar \u0130tilaf (\u0130ngiltere, Fransa, \u0130talya) devletlerine
\nb\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olur. Zaten daha \u00f6nceden \u0130ngiltere ve Fransa 16 May\u0131s 1916 Kahire\u2019de
\ngizlice bir araya gelerek Sykes-Picot anla\u015fmas\u0131yla b\u00f6lgeyi kendi aralar\u0131nda
\npayla\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Bu fiili durum Irak\u2019\u0131n direk \u0130ngiltere h\u00e2kimiyetine
\nb\u0131rak\u0131lmas\u0131yd\u0131. \u0130ngiltere kukla bir y\u00f6netim yerine kendisi \u00fclkeyi idare etmeye
\n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131ysa da halk\u0131n \u015fiddetli tepkisi kar\u015f\u0131s\u0131nda geri ad\u0131m atarak kukla bir
\nh\u00fck\u00fcmet ile i\u015fleri idare etmeyi kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na daha yak\u0131n buldu. B\u00f6l-par\u00e7ala
\nve y\u00f6net politikas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde Irak idari y\u00f6netimi in\u015fa edilirken, Irak
\nhalk\u0131n\u0131n etnik ve mezhep bile\u015fimi dikkate al\u0131narak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Irak halk\u0131n\u0131n
\ntahminen %60\u2019\u0131 dolay\u0131nda \u015eii Arap, % 18 K\u00fcrt, %12 S\u00fcnni Arap ve di\u011fer
\naz\u0131nl\u0131klardan, % 10 dolay\u0131nda ise T\u00fcrkmen, Asuri ve di\u011fer etnik gruplardan
\nolu\u015fmaktayd\u0131. \u0130ngiltere, S\u00fcnni az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 iktidarda tutarak \u00e7o\u011funlu\u011fu bask\u0131
\nalt\u0131na alarak\u00a0 <\/span>kendisine s\u00fcrekli bir
\n\u015fekilde ihtiya\u00e7 duyacak bir idari yap\u0131 kurmu\u015f oldu. 1921 Mart ay\u0131nda Kahire\u2019de
\nyap\u0131lan kongrede Irak i\u00e7in krall\u0131k rejimi uygun g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130ngilizler, Irak
\ndevletinin me\u015fruiyetini ve i\u00e7erden di\u011fer mezhep ve etnik gruplardan gelebilecek
\nolas\u0131 tepkilerin \u00f6n\u00fcn\u00fc almak i\u00e7in Hz. Muhammet\u2019in soyundan geldi\u011fini iddia
\nettikleri Kral Faysal bin H\u00fcseyin\u2019i Irak\u2019\u0131n ba\u015f\u0131na getirirler. Ayr\u0131ca bu
\ny\u00f6ntemle \u0130ngilizler hem Irak\u2019a tamamen hakim olurken hem de Osmanl\u0131n\u0131n ard\u0131ndan
\ndo\u011fan halife bo\u015flu\u011funu bu \u015fekilde doldurularak di\u011fer \u0130slam \u00fclkelerine de
\netkilemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Ama ayn\u0131 zamanda S\u00fcnni az\u0131nl\u0131\u011fa dayanan bu h\u00fck\u00fcmetin
\nkendisi d\u0131\u015f\u0131nda dayana\u011f\u0131n\u0131n da olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n hesab\u0131n\u0131 iyi yapm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
\nsonra 5 Haziran 1926 tarihinde Ankara\u2019da, \u0130ngiltere ile T\u00fcrkiye devleti
\naras\u0131nda yap\u0131lan Ankara anla\u015fmas\u0131yla netlik kazan\u0131r. Bu anla\u015fmay\u0131 K\u00fcrt halk
\n\u00f6nderi Abdullah \u00d6calan K\u00fcrt soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak ele al\u0131r. Ayn\u0131
\n\u015fekilde K\u00fcrdistan tekrardan par\u00e7alanm\u0131\u015f olur. Bu anla\u015fma, K\u00fcrt ink\u00e2r ve imha
\npolitikas\u0131n\u0131n b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 alanda fiili olarak hayata ge\u00e7irilmesi
\nanlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu. <\/p>\n
\nBirle\u015fmi\u015f Milletler, Irak y\u00f6netiminden K\u00fcrtlerin haklar\u0131n\u0131 verilmesini ister.
\nBuna kar\u015f\u0131l\u0131k o zaman\u0131n\u0131n Irak h\u00fck\u00fcmeti BM\u2019ye K\u00fcrtlerin t\u00fcm haklar\u0131n\u0131n
\nverilece\u011fi taahh\u00fcd\u00fcnde bulunarak gerekli belgelere imza atar. Irak h\u00fck\u00fcmeti
\nb\u00f6ylelikle K\u00fcrtlerin baz\u0131 haklar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alm\u0131\u015f oluyordu. Bunlardan
\nbiri Irak\u2019\u0131n resmi dili Arap\u00e7a fakat ba\u015fta K\u00fcrt\u00e7e ve di\u011fer dillerin e\u011fitim
\ng\u00f6rme ve dili geli\u015ftirme olanaklar\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n
\nIrak rejimi, 1950\u2019li y\u0131llara do\u011fru gelindi\u011finde Kral Faysal\u2019\u0131n tutucu ve bat\u0131
\nyanl\u0131s\u0131 politikalar\u0131na maruz kald\u0131. Buna kar\u015f\u0131 1957 y\u0131l\u0131nda ordu i\u00e7inde Albay
\nAbd\u00fclkerim Kas\u0131m \u00f6nderli\u011finde \u00f6rg\u00fctlenen \u00d6zg\u00fcr Subaylar birli\u011fi, 14 Temmuz 1958
\ntarihinde h\u00fck\u00fcmet\u00e7e planlanm\u0131\u015f bir askeri hareketten yararlan\u0131p askeri bir
\ndarbe yaparak krall\u0131k rejimini devirerek yerine Cumhuriyet ilan ettiler. Kas\u0131m,
\nyeni Cumhuriyet\u2019in rengini 27 Temmuz 1958 tarihinde ge\u00e7ici bir anayasa yaparak
\nvermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu ge\u00e7ici anayasada \u015fu de\u011fi\u015fikli\u011fi yapar \u201cIrak toplumu t\u00fcm
\nyurtta\u015flar\u0131n tam bir i\u015fbirli\u011fi, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc temeli \u00fczerinde kuruludur. Bu
\nulus i\u00e7inde Araplar\u0131n ve K\u00fcrtlerin i\u015fbirli\u011fi esast\u0131r. Irak anayasas\u0131, ulusal
\nhaklar\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r” der.\u00a0
\n<\/span>Ve ayr\u0131ca iki halk\u0131n e\u015fitli\u011fi, yeni cumhuriyetin armas\u0131nda da sembolize
\nedilerek bir K\u00fcrt han\u00e7eri Arap k\u0131l\u0131c\u0131yla \u00e7apraz resmedilir.<\/p>\n
\n\u015fekilde ortaya koyar: “Ulusal Birlik Cephesi, Irak’\u0131n mevcudiyetinin b\u00fct\u00fcn
\nyurtta\u015flar\u0131n i\u015fbirli\u011fine, onlar\u0131n haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesine,
\n\u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. Ulusal Birlik Cephesi, bu
\nhaklar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r der.<\/p>\n
\nm\u00fcttefiki idiler. Darbeyle iktidara gelen Kas\u0131m, k\u0131sa zamanda kaleme al\u0131nan
\nyeni anayasada Irak\u2019\u0131n asli unsurlar\u0131n\u0131n K\u00fcrtlerden ve Araplardan olu\u015ftu\u011funu
\nteyit etti. Albay Abd\u00fclkerim Kas\u0131m, K\u00fcrtlerle ili\u015fkilerini s\u0131cak tutmak ister.
\nBu ama\u00e7la 1947 y\u0131l\u0131ndan beri hapiste bulunan \u015eeyh Ahmed Barzani’yi serbest
\nb\u0131rak\u0131r ve Moskova’da bulunan Mustafa Barzani\u2019nin de Irak’a d\u00f6nmesine izin
\nverir.<\/p>\n
\n\u00fcyesi ve sekreteri olan \u0130brahim Ahmet bu d\u00f6nem i\u00e7in, K\u00fcrt Halk\u0131 \u00d6nderi Abdullah
\n\u00d6calan ile 1995 y\u0131l\u0131nda ulusal sorun, K\u00fcrt partilerinin ge\u00e7mi\u015fi ve gelece\u011fi
\n\u00fczerinde yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalarda \u015funlar\u0131 ifade eder \u201c14 Temmuz Devrimi’nden
\nsonra, Ba\u015fur\u00ea K\u00fcrdistan halk\u0131 i\u00e7in bir f\u0131rsat ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Fakat bu par\u00e7a,
\nbu tarihte k\u0131sa bir d\u00f6nem i\u00e7inde K\u00fcrt meselesini \u00e7\u00f6zmedi\u011fi gibi, daha da
\na\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131yor. 1961 Devrimi’nin ba\u015flamas\u0131yla yaratt\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131k sevaptan,
\nolu\u015fan isyan\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ise iyiliklerden daha fazlad\u0131r. Bunun nedeni
\n\u00f6nderliktir. \u00c7ok yanl\u0131\u015f taktikler de vard\u0131r. Sonu\u00e7ta Irak’ta diktat\u00f6rl\u00fck egemen
\noldu. K\u00fcrt hareketi \u00e7ok zay\u0131flad\u0131. Bu anlamda b\u00fct\u00fcn K\u00fcrdistan’a da zarar
\nverdi. Abd\u00fclkerim Kas\u0131m d\u00f6neminde K\u00fcrt hareketi, K\u00fcrt meselesi yaln\u0131z G\u00fcney’de
\nde\u011fil di\u011fer K\u00fcrdistan par\u00e7alar\u0131nda da d\u00f6nemin temel sorunlar\u0131ndan biri oldu
\ndiyen \u0130brahim Ahmet \u015funlar\u0131 ifade ediyor \u201cB\u00f6lgede ve d\u00fcnyada temel sorunlardan
\nbiri oldu\u011fundan \u00fczerinde durulmas\u0131 gerekti\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Hatta d\u00fcnyada ve
\nb\u00f6lgede Irak ile ili\u015fkileri olan devletlerin Irak’taki konsolosluklar\u0131, K\u00fcrt
\nhareketi ile \u00f6zg\u00fcn ilgileniyorlard\u0131. KDP’yi siyasi bir hareket olman\u0131n yan\u0131
\ns\u0131ra, bir milletin temsilcisi olarak da g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Irak h\u00fck\u00fcmeti ilk defa
\nIrak topraklar\u0131n\u0131n Araplar\u0131n ve K\u00fcrtlerin oldu\u011funa ili\u015fkin itirafta bulundu.
\nKDP’yi de bir K\u00fcrt siyasi partisi olarak kabul etti. Bunun \u00fczerine Ba\u011fdat’ta,
\nKDP’nin yay\u0131n organ\u0131 olan Xebat isimli gazeteyi Abd\u00fclkerim Kas\u0131m d\u00f6neminde
\n\u00e7\u0131karmaya ba\u015flad\u0131k. Bu organda, \u0130ran ve T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrtlerle ilgili yaz\u0131lar
\na\u00e7\u0131k ve \u00f6zg\u00fcr bir \u015fekilde yaz\u0131l\u0131yordu. <\/p>\n
\nveya koalisyonlarda yer almak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Gizli y\u00fcr\u00fct\u00fclen KDP\u2019nin faaliyetleri bu
\ns\u00fcre\u00e7ten sonra resmile\u015fti. Daha sonra Abd\u00fclkerim Kas\u0131m \u00f6nderli\u011finde kurulan
\nulusal cephe i\u00e7inde KDP\u2019de yerini al\u0131r.\u00a0
\n<\/span>B\u00f6ylelikle resmen h\u00fck\u00fcmette yer ald\u0131lar, kendilerine bakanl\u0131klar
\nverildi. Irak\u2019taki bu geli\u015fmelerden ba\u015fta ABD, \u0130srail, \u0130ngiltere olmak \u00fczere
\nbir\u00e7ok Arap emir ve \u015feyhleri ayr\u0131ca T\u00fcrk ve \u0130ran devletleri rahats\u0131zd\u0131lar.
\nBunun i\u00e7in i\u00e7erden ve d\u0131\u015fardan Irak\u2019taki yeni rejime m\u00fcdahale ederek alt etmek
\nistiyorlard\u0131. \u00d6zelikle i\u00e7erden baz\u0131 Arap ve K\u00fcrt a\u015firetleriyle yap\u0131lan
\ng\u00f6r\u00fc\u015fmeler, yine zaman\u0131n KDP lideri konumundaki \u015fahsiyetlerle yap\u0131lan gizli
\ng\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonucunda K\u00fcrtler lehine olan bu s\u00fcre\u00e7 tersine \u00e7evirilerek bo\u015fa
\n\u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u0130brahim Ahmet bu konuda \u015funlar\u0131 ifade eder \u201cAd\u0131 ge\u00e7en
\ndevletler (\u0130ran, T\u00fcrkiye ve Arap devletleri) o d\u00f6nemde K\u00fcrtlere, Araplara ve
\nIrak Cumhuriyeti’ne kar\u015f\u0131 komplo ve oyunlara giri\u015fmeye ba\u015flad\u0131lar. Bu devletler
\ni\u00e7erde Kral Faysal d\u00f6neminde \u00e7\u0131karlar\u0131 olan baz\u0131 Arap ve K\u00fcrt a\u015firetlerine
\ndayanarak, meliklik rejimini geri getirmek istiyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7evrelerin
\n\u00e7\u0131karlar\u0131 A. Kerim Kas\u0131m taraf\u0131ndan yerine getirilmiyordu. Bu muhalefet,
\ns\u00f6m\u00fcrgeci \u00fclkelerin yan\u0131 s\u0131ra ABD taraf\u0131ndan da destekleniyordu. ABD, Kas\u0131m
\nrejimine kar\u015f\u0131 Musul’dan ba\u015flay\u0131p yava\u015f yava\u015f t\u00fcm Irak’\u0131 kapsayacak bir darbe
\nplanlad\u0131. B\u00f6yle bir darbe hareketine ba\u015flamadan \u00f6nce \u00f6zellikle de K\u00fcrtlerle
\nili\u015fkiye ge\u00e7ti. Ayr\u0131ca KDP ile ili\u015fkiye ge\u00e7ip, “sizin partinizin Kas\u0131m’a
\nkar\u015f\u0131 giri\u015fece\u011fi hareketi maddi, manevi ve silahl\u0131 olarak destekleyece\u011fiz”
\ndediler. Hatta bizden dost ve \u00fcyelerimizi L\u00fcbnan’a Ketayiplerin -gerici bir
\nL\u00fcbnan H\u0131ristiyan hareketi- yan\u0131na g\u00f6nderip e\u011fiteceklerini, bunlar\u0131
\nsilahland\u0131racaklar\u0131n\u0131 bile s\u00f6ylediler. 1961-62 y\u0131llar\u0131na kadar bu s\u00fcre\u00e7 b\u00f6yle
\ndevam etti. Daha sonra Irak h\u00fck\u00fcmeti ile K\u00fcrtler aras\u0131nda sorunlar \u00e7\u0131kt\u0131 ve
\nnitekim sava\u015f ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
\nAbd\u00fclselam Arif komutas\u0131ndaki ordunun ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi darbe ile Baas Partisi
\niktidara gelir ve Abd\u00fclselam Arif devlet ba\u015fkan\u0131 olur. Ama \u00f6mr\u00fc pek uzun olmaz
\n\u00e7\u00fcnk\u00fc 18 Kas\u0131m 1963\u2019te Baas Partisi i\u00e7indeki b\u00f6l\u00fcnmeden sonra yetkileri
\nk\u0131s\u0131tlanan Abd\u00fclselam Arif, ordunun deste\u011fi ile Baas\u00e7\u0131lar\u0131 tasfiye eder.\u00a0 <\/span>17 Temmuz 1968\u2019de Baas Partisi yeni bir darbe
\nile iktidar\u0131 tekrar ele ge\u00e7irir ve Saddam H\u00fcseyin\u2019in akrabas\u0131 olan General
\nHasan El-Bekr devlet ba\u015fkan\u0131 olur. Bu s\u00fcre\u00e7ten sonras\u0131 Ba\u015fur\u00ea K\u00fcrdistan i\u00e7in
\nyeni bir d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Koyu Arap milliyet\u00e7ili\u011finin \u015fekillendi\u011fi
\nd\u00f6nemdi. Sadece Irak\u2019ta de\u011fil, b\u00f6lgede ve t\u00fcm Arap camias\u0131nda y\u00fckselen bir
\ndurumdu. Milliyet\u00e7ili\u011fin yeni ad\u0131 Baas\u00e7\u0131l\u0131kt\u0131. Baas ideolojisinin Irak\u2019ta
\niktidara gelmesinden sonra K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 uygulanan asimilasyon, g\u00f6\u00e7 ve
\ndemografik yap\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 planl\u0131 ve sistematik bir hal
\nal\u0131r. Devlet memuru, askeriyede subay, devlet \u015firketlerinde \u00e7al\u0131\u015fan olabilmek
\ni\u00e7in \u00f6ncelikle Baas partisinin bir \u00fcyesi olma zorunlulu\u011fu getirilmi\u015ftir. 1968
\ny\u0131l\u0131nda \u201cIrak Arap kimli\u011finin d\u00fczeltilmesi ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan bir yasa ile
\nFiili, Kakai, Goi, \u00d6meri, Harun\u00ee, Ez\u00eed\u00ee K\u00fcrtlerin hepsinin k\u00fct\u00fcklerinde
\nde\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak Arap milliyeti yaz\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Baas yasalar\u0131na g\u00f6re
\nK\u00fcrtler\u2019in, Irak\u2019ta hi\u00e7bir \u015fekilde gayrimenkul, araba ya da m\u00fclkiyet edinme
\nhaklar\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildi. Bu hak ancak Arap oldu\u011funda tan\u0131n\u0131rd\u0131. Bu yasa ile
\nBaas rejimi K\u00fcrtlerin Irak\u2019ta az\u0131nl\u0131kta oldu\u011funu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, uzun
\ns\u00fcrede ise K\u00fcrtleri tamam\u0131yla asimile ederek Arapla\u015ft\u0131rmay\u0131 hedeflemi\u015ftir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n
\nolan Musul, Kerk\u00fck, Xaneqin, b\u00f6lgelerine \u00f6zel politika uygulad\u0131. \u00d6ncelikle Irak
\ndevleti, petrol \u015firketinde \u00e7al\u0131\u015fan t\u00fcm K\u00fcrtleri \u00e7\u0131kard\u0131. Daha sonra bu
\nb\u00f6lgelerde ikame eden K\u00fcrtleri ya Irak\u2019\u0131n daha i\u00e7lerine ya da K\u00fcrdistan\u2019\u0131n
\nHewler, S\u00fcleymaniye ve Dohuk gibi yerlerine s\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131. Bunlar yerine koyu
\nArap milliyet\u00e7isi olan S\u00fcnni Araplar\u0131 yerle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu b\u00f6lgelere
\nyerle\u015ftirilen her Arap ailesine ev, arazi ve ayr\u0131ca 10 bin dinar para verdiler.
\nTopraklar\u0131ndan ve evlerinden \u00e7\u0131kar\u0131lan K\u00fcrtlere ise \u015fayet Basra, Ba\u011fdat yani Irak\u2019\u0131n
\ndaha i\u00e7lerine gitmeyi tercih ederlerse devlet olarak e\u015fyalar\u0131yla birlikte
\nonlar\u0131 ta\u015f\u0131yabileceklerini ama K\u00fcrdistan\u2019a gitmeyi tercih ederlerse e\u015fyalar\u0131na
\nda el konularak s\u00fcr\u00fclmesi y\u00f6ntemini izlemi\u015flerdir. B\u00f6ylelikle kendileri
\na\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik g\u00f6rd\u00fckleri b\u00f6lgeleri K\u00fcrtlerden temizleyerek Arapla\u015ft\u0131rmaya
\n\u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
\nkar\u015f\u0131 direni\u015f geli\u015fince rejimin uygulamalar\u0131 da giderek sertle\u015fir. Bu d\u00f6nemde
\nrejim taraf\u0131ndan da\u011fl\u0131k kesimde bulunan bir\u00e7ok K\u00fcrt k\u00f6y\u00fc direni\u015fe destek
\nveriyor ad\u0131 alt\u0131nda yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131ld\u0131. Yine bir\u00e7ok K\u00fcrt\u2019te zorla Irak\u2019\u0131n i\u00e7lerine
\ndo\u011fru s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu konuyla ilgili al\u0131nt\u0131 ya\u015fan\u0131lanlar\u0131 daha iyi ifade
\netmektedir: \u201c1975 y\u0131l\u0131nda Genel af ile \u0130ran\u2019dan d\u00f6nen Barzani A\u015fireti
\nb\u00f6lgesinden binlerce m\u00fcltecilerinde bulundu\u011fu baz\u0131 K\u00fcrtler Ba\u015fur\u00ea Irak\u2019ta ki
\nd\u00fcz ve \u0131ss\u0131z b\u00f6lgelere zorla yerle\u015ftirildiler. Ta\u015f\u0131nd\u0131ktan sonra geleneksel
\n\u00e7ift\u00e7iliklerini devam ettirmeye dahil hi\u00e7bir umutlar\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131. \u201cH\u00fck\u00fcmetin
\nK\u00fcrtlere tahsis etti\u011fi evler birbirlerinden yakla\u015f\u0131k 1 Km uzaktayd\u0131 diyordu.
\nGeri d\u00f6nen bir m\u00fclteci.\u201c Bana burada oturmam ve art\u0131k burada \u00e7ift\u00e7ilik yapmam
\ngerekti\u011fini s\u00f6ylediler. Ama orada \u00e7ift\u00e7ilik yapamazd\u0131k her taraf \u00e7\u00f6ld\u00fc. Kas\u0131m
\n1975\u2019te bir Irakl\u0131 g\u00f6revli 50 bin K\u00fcrd\u00fcn g\u00fcneyde ki Nasiriye ve Divaniye
\nb\u00f6lgelerine s\u00fcrg\u00fcn edildi\u011fini itiraf etmi\u015fti. Ger\u00e7ek rakamlar bunlardan daha
\nfazlayd\u0131. (65)<\/p>\n
\nIrak ve \u0130ran aras\u0131nda yap\u0131lan Cezayir anla\u015fmas\u0131 K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan tam bir
\ny\u0131k\u0131m, katliam, s\u00fcrg\u00fcn ve K\u00fcrdistan demografik yap\u0131s\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn
\nIrak rejimi taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilmesiydi. Irak ile \u0130ran aras\u0131ndaki sorunlardan
\nfaydalanmak isteyen Molla Mustafa Barzani \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki pe\u015fmerge g\u00fc\u00e7leri, Irak
\nrejimine kar\u015f\u0131 direni\u015fe ge\u00e7erken tamam\u0131yla \u0130ran rejimine dayanarak bunu yapmak
\nistedi. \u0130ran rejimi kendi \u00f6z g\u00fc\u00e7lerine dayanmayan bu g\u00fc\u00e7leri Irak rejimine
\nkar\u015f\u0131 sonuna kadar kulland\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7 Cezayir anla\u015fmas\u0131na kadar devam etti.
\nCezayir anla\u015fmas\u0131yla \u0130ran ve Irak rejimleri anla\u015fmaya var\u0131nca bu anla\u015fma gere\u011fi
\n\u0130ran devleti, Molla Mustafa Barzani\u2019ye verdi\u011fi deste\u011fi geri \u00e7eker. Molla
\nMustafa Barzani kimi kaynaklara g\u00f6re 130 binden daha fazla pe\u015fmerge g\u00fcc\u00fcne
\n\u201c\u0130ran bize yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131m\u0131 kesti ve dolay\u0131s\u0131yla m\u00fccadele sona erdi, herkes
\nkendi ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7aresine baks\u0131n der. B\u00f6ylelikle direni\u015f da\u011f\u0131l\u0131r. Bu s\u00fcreci
\nK\u00fcrtler \u201ca\u015f betal olarak isimlendirirler. Molla Mustafa Barzani\u2019nin kendisi
\n\u0130ran \u015fah\u0131 taraf\u0131ndan Amerika\u2019ya g\u00f6nderilirken pe\u015fmerge g\u00fc\u00e7leri ve aileleri
\nortal\u0131kta kal\u0131r. <\/p>\n
\nIrak Baas rejimi, 1977 y\u0131l\u0131nda Cezayir anla\u015fmas\u0131nda var\u0131lan anla\u015fma gere\u011fi
\nBa\u015fur\u2019\u00ea K\u00fcrdistan\u2019\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 boyunca \u201cg\u00fcvenlik koridoru ad\u0131 alt\u0131nda
\nderinli\u011fi kimi yerlerde 15 km, kimi yerlerde ise 30 km\u2019yi bulan bir g\u00fcvenlik
\nhatt\u0131 olu\u015fturmaya ba\u015flar. Plan, Ba\u015fur\u2019\u00ea K\u00fcrdistan\u2019\u0131n ve di\u011fer K\u00fcrdistan\u2019\u0131n \u00fc\u00e7
\npar\u00e7as\u0131(Bat\u0131, Do\u011fu ve Kuzey) s\u0131n\u0131rlar\u0131 boyunca uyguland\u0131. Irak rejimi olas\u0131 bir
\ndireni\u015fin \u00f6n\u00fcn\u00fc almak, \u0130ran ile ili\u015fkilerin bozulma durumunda K\u00fcrtler \u00fczerinden
\nIrak\u2019\u0131n i\u00e7 i\u015flerine m\u00fcdahalenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek, K\u00fcrtleri ge\u00e7im kaynaklar\u0131ndan ve
\n\u00fcretimden kopararak g\u00f6bekten devlete ba\u011flamak ve kendi denetim alanlar\u0131na
\n\u00e7ekerek uygulayaca\u011f\u0131 asimilasyon politikalar\u0131ndan sonu\u00e7 almak i\u00e7in bu plan\u0131
\nhayata ge\u00e7irdi. Devletin gerek\u00e7esi ise K\u00fcrt k\u00f6ylerinin bulundu\u011fu alanlar\u0131n \u00e7ok
\nda\u011fl\u0131k ve da\u011f\u0131n\u0131k oldu\u011fu, devlet olarak bu alanlara gerekli hizmeti -yol, su,
\nokul ve elektrik- veremedikleri i\u00e7in K\u00fcrt k\u00f6ylerini ovalarda ve daha merkezi
\nk\u00f6ylerde birle\u015fmelerinin gereklili\u011fi \u00fczerineydi. Bu yap\u0131l\u0131rken bo\u015falt\u0131lan k\u00f6y
\nve ekim arazilerinin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ne kadarsa Irak rejimi taraf\u0131ndan
\nkendilerine \u00f6denir. Kerk\u00fck ve Musul gibi petrol rezervlerin bulundu\u011fu
\n\u015fehirlerden K\u00fcrtler zorla g\u00f6\u00e7 ettirilirken b\u0131rak\u0131n m\u00fclkiyetlerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n
\n\u00f6denmesi e\u015fyalar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na bile izin verilmez iken, K\u00fcrdistan\u2019\u0131n da\u011fl\u0131k
\narazilerinde bulunan k\u00f6yl\u00fclere ev ve arazilerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6denmesi elbette
\npolitik bir yakla\u015f\u0131md\u0131. B\u00f6ylelikle o m\u00fclkiyetlerin tamam\u0131 devlet hazinesinin
\nmal\u0131 oluyordu ve bir daha K\u00fcrtler isteseler bile d\u00f6nemeyeceklerdi. Yani geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn
\nt\u00fcm yollar\u0131 ellerinden al\u0131nm\u0131\u015f oluyordu.\u00a0
\n<\/span>Bunun \u00fczerine X\u0131nere ve Lolan alanlar\u0131nda bulunan k\u00f6yler bo\u015falt\u0131larak
\nSideka ve Diyana \u015fehirlerine yerle\u015ftirildiler. B\u00f6ylelikle 500 ile 600 k\u00f6y
\nbo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f oldu. Ayn\u0131 y\u0131llarda Rojava s\u0131n\u0131r\u0131nda bulunan \u015eengal\u2019de de bu
\npolitikalar geli\u015ftirildi. \u015eengal da\u011f\u0131n\u0131n etraf\u0131ndaki k\u00f6yler geli\u015fen direni\u015flere
\ndestek verdikleri i\u00e7in, Irak rejimi bu alanlarda h\u00e2kimiyet kuram\u0131yordu. Bunun
\n\u00fczerine rejim g\u00fc\u00e7leri \u015eengal da\u011f\u0131ndaki t\u00fcm Ez\u00eed\u00ee k\u00f6ylerini, susuz ve kurak bir
\novada ismine m\u00fccemma\u2019at dedikleri her birinin ortalama n\u00fcfusu 40-50 bin oldu\u011fu
\ntahmin edilen 9 tane stratejik merkezi k\u00f6yde bir araya getirdi. B\u00f6ylelikle
\nEz\u00eed\u00eeler hem \u00fcretimden kopar\u0131l\u0131r hem de tamam\u0131yla denetime al\u0131narak sindirme ve
\nasimilasyon politikalar\u0131n\u0131n cenderesine al\u0131nm\u0131\u015f olunur.<\/p>\n
\n\u201c1977-1978\u2019de 1975 tarihli Cezayir anla\u015fmas\u0131 uyar\u0131nca Irak, kuzey s\u0131n\u0131rlar\u0131nda
\ncordon sanitaire, g\u00fcvenlik ku\u015fa\u011f\u0131 olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131. Irak ordusunun eski bir
\nsubay\u0131n\u0131n Middleeast Watch\u2019a verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re, bu g\u00fcvenlik ku\u015fa\u011f\u0131 \u00f6nce Irak
\ni\u00e7erisinde 5 km\u2019ye daha sonra 10 km\u2019ye sonra 15 km\u2019ye ve en son olarak 30 km\u2019ye
\nkadar geni\u015fletildi. Bundan en k\u00f6t\u00fc etkilenen \u0130ran ile uzun bir da\u011f s\u0131n\u0131r\u0131 olan
\nS\u00fcleymaniye vilayeti oldu. Birinci s\u0131n\u0131r temizleme dalgas\u0131nda, b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc
\nS\u00fcleymaniye\u2019de olmak \u00fczere y\u0131k\u0131lan k\u00f6ylere dahil tahminlerde toplam say\u0131 500\u2019e
\nkadar \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yine resmi a\u00e7\u0131klamalar s\u00f6z konusu rakamlar\u0131n en az ne kadar
\noldu\u011fu hakk\u0131nda bir fikir vermektedir. Baas partisi gazetesi El-Thawra 1978
\nyaz\u0131nda sadece 2 ay i\u00e7erisinde s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesinde 28 bin ailenin ( 200 bine kadar
\ninsan) s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yazd\u0131. S\u00fcrg\u00fcn edilenlerin s\u00f6ylediklerine g\u00f6re toplanmak ve
\nevlerini terk etmek i\u00e7in kendilerine 5 g\u00fcn verildi ve bu s\u00fcre doldu\u011funda
\nordunun y\u0131k\u0131m ekipleri evlere girdiler. (66) <\/p>\n
\nOperasyonlar\u0131 ve K\u00fcrtlere Uygulanan Soyk\u0131r\u0131m<\/strong><\/p>\n
\nwww.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http:\/\/kursam.org\/index.html<\/strong><\/p>\n