\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/5104-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
N\u00fcfus Say\u0131m\u0131yla Teslimiyete \u00c7a\u011fr\u0131<\/strong><\/p>\n \u0130ran ile sava\u015f\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 epey y\u0131pranan Irak ordusu Bu keskin ayr\u0131m\u0131 yapman\u0131n tek yolu Kimyasal Ali\u2019ye g\u00f6re \u00a0<\/span>Bu say\u0131ma Ba\u015fur\u2019\u00ea \u201c1977 say\u0131m\u0131nda S\u00fcleymaniye\u2019nin 1.877 k\u00f6y\u00fc bulunmaktayd\u0131 Say\u0131m bittikten sonra saflar netle\u015fmi\u015f oluyordu. Ondan sonra \u201cEnfal\u2019\u0131n ana askeri hamlelerini, Birinci ve Be\u015finci 1.Enfal Operasyonu:<\/strong><\/p>\n “Mah\u015fer g\u00fcn\u00fc gibiydi Tanr\u0131\u2019n\u0131n huzurundayd\u0131k.”<\/strong><\/p>\n Operasyon ba\u015flang\u0131c\u0131, YNK i\u00e7in \u00f6nemli bir \u00fcs alan\u0131 olan ana \u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Halep\u00e7e Birinci enfal\u0131n ikinci aya\u011f\u0131 60.000 n\u00fcfusu olan Halep\u00e7e Irak ordusu kenti ele ge\u00e7irdikten sonra, buldozerlerle Halep\u00e7e katliam\u0131n di\u011fer \u00f6nemli bir \u015feyi ise t\u00fcm Ba\u015fur\u2019\u00ea Bu operasyondan sonra arka arkaya enfal operasyonlar\u0131 \u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Cah\u015flar\u2019\u0131n Cah\u015flar\u2019\u0131n ( korucular) bu operasyondaki rolleri hi\u00e7te \u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Toplama Toplama kamplar\u0131 t\u0131pk\u0131 Hitler\u2019in II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda bir\u00e7ok \u00fclkedeki Bu ruh haliyle toplama kamplar\u0131na ta\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Orada Ko\u015fullar s\u0131hhi olmaktan uzakt\u0131. Mahk\u00fbmlar ba\u011f\u0131rsak S\u00fcrekli bir \u015fekilde kamplara getirilen ve \u00e7\u0131kar\u0131lan insanlar Bu kamplara girenlerin \u00e7o\u011funlu\u011fu Irak\u2019\u0131n g\u00fcney \u00e7\u00f6llerinde Yar\u0131n: 1991-KDP ve YNK\u2019nin H\u00fckmetti\u011fi K\u00fcrdistan <\/strong><\/p>\n G\u00f6\u00e7 Dosyas\u0131-Abdullah \u00d6calan Sosyal Bilimler Akademisi<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n www.lekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 \u00a0<\/p>\n 0<\/p>\n 21<\/p>\n TR<\/p>\n HE<\/p>\n \t :” ” <\/p>\n \t :”” <\/p>\n \t ” “,” ” <\/p>\n \t<\/p>\n
\nKimyasal Ali\u2019nin K\u00fcrdistan\u2019da ba\u015flatm\u0131\u015f oldu\u011fu operasyonun kapsam\u0131na g\u00fcc\u00fc
\nyetmiyordu. Bu operasyonlar hem ciddi bir ekonomik g\u00fc\u00e7 gerektiriyordu, hem de
\narazinin geni\u015fli\u011finden kaynakl\u0131 epey bir ordu g\u00fcc\u00fcne ihtiya\u00e7 vard\u0131. Irak ordusu
\nsanki \u0130ran ile sava\u015f\u0131 durdurmu\u015f K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015fcas\u0131na, Kimyasal
\nAli K\u00fcrdistan\u2019\u0131n t\u00fcm co\u011frafyas\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcne alm\u0131\u015ft\u0131. Ordu g\u00fcc\u00fc yetmeyince
\noperasyonlara ve k\u00f6y imha etme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na Haziran -1987- ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131na
\ndo\u011fru ara verilir. Burada ki as\u0131l hedef elindeki ordu g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re daha
\n\u00f6ncelikli olan alanlara operasyon d\u00fczenlemekti. Zaten k\u0131sa bir s\u00fcre sonra as\u0131l
\nhedef belirlenmi\u015fti \u201cMusul\u2019dan Erbil, Kerk\u00fck ve Duzxurmatu\u2019ya, oradan da do\u011fuya
\nd\u00f6nmeden Kifri, Keler, P\u00eebaz ve Derbend\u00eexan\u2019a giden otoyol etraf\u0131ndaki, \u00f6nceden
\nh\u00fck\u00fcmetin kontrol\u00fc alt\u0131nda bulunan geni\u015f bir b\u00f6lgeyi ortadan kald\u0131rmak \u015feklinde
\noldu. T\u00fcm bunlar Enfal operasyonlar\u0131n\u0131n \u00f6n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131yd\u0131. \u0130kinci \u00f6nemli
\nhaz\u0131rl\u0131k ise Enfal operasyonlar\u0131n\u0131n hemen \u00f6ncesinde bizzat Kimyasal Ali
\ntaraf\u0131ndan K\u00fcrt halk\u0131na s\u00f6z\u00fcm ona \u201culusal saflara \u00e7a\u011fr\u0131yla tan\u0131nan bir \u015fanst\u0131.
\nBu \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n esas amac\u0131 K\u00fcrt halk\u0131n\u0131 devletin yan\u0131nda ve kar\u015f\u0131s\u0131nda olmak \u00fczere
\nkeskin bir ayr\u0131ma g\u00f6t\u00fcrmekti. K\u00f6ylerini ve yerle\u015fim birimlerini b\u0131rak\u0131p devlete
\nve onun olu\u015fturmu\u015f oldu\u011fu merkezi kamplara yerle\u015fenler \u201culusal saflara kat\u0131lm\u0131\u015f
\nsay\u0131lacakt\u0131. Kendi k\u00f6ylerinde ve yerle\u015fim birimlerinde kalmakta \u0131srar edenler
\nkar\u015f\u0131 taraftand\u0131 ve dolays\u0131yla d\u00fc\u015fmand\u0131lar. <\/p>\n
\nyeniden n\u00fcfus say\u0131m\u0131 yapmaktan ge\u00e7iyordu. Yap\u0131lacak n\u00fcfus say\u0131m\u0131 bildi\u011fimiz
\ndi\u011fer n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131 olacakt\u0131. Burada as\u0131l ama\u00e7 \u00fclkedeki
\nn\u00fcfusun belirlenmesi de\u011fildi. N\u00fcfus say\u0131m\u0131na kat\u0131lan herkes direk \u201culusal
\nsaflara kat\u0131lmay\u0131, say\u0131ma kat\u0131lmayanlarda \u00fclke vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcp
\nkar\u015f\u0131 taraftan say\u0131larak saflar\u0131 netle\u015ftirme say\u0131m\u0131 oluyordu. D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir
\nyerinde n\u00fcfus say\u0131m\u0131na kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sorgusuz sualsiz \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na
\n\u00e7arpt\u0131r\u0131lan bir uygulama ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r? \u0130\u015fte bu n\u00fcfus say\u0131m\u0131n\u0131n b\u00f6yle
\nbir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131. Say\u0131ma kat\u0131lmayanlara Irak yasalar\u0131nca hakk\u0131nda g\u0131yaben
\n\u00f6l\u00fcm cezas\u0131 veriliyordu. Yine say\u0131m yapacak olan memurlar halk i\u00e7inde
\ndola\u015fm\u0131yordu, Irak ordusunun h\u00e2kimiyetinde ki bir b\u00f6lgede a\u00e7m\u0131\u015f olduklar\u0131 bir
\nb\u00fcro ile i\u015fleri y\u00fcr\u00fct\u00fcy\u00fcr\u00fct\u00fcyorlard\u0131. N\u00fcfus say\u0131m\u0131na kat\u0131lmak isteyenlerin
\nkendileri gidip bu b\u00fcrolara ba\u015fvurmak zorundayd\u0131lar. Bu uygulaman\u0131n bir di\u011fer
\namac\u0131 ise Pe\u015fmerge g\u00fc\u00e7lerinin denetimindeki halk\u0131nda gelip Irak g\u00fc\u00e7lerine
\nteslim olmas\u0131yd\u0131. Bu bir say\u0131m de\u011fil a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 teslimiyet belgesinin
\nverilmesiydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc say\u0131ma kat\u0131lmak, ayn\u0131 zamanda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yeri b\u0131rak\u0131p onlar\u0131n
\ndenetiminde ki merkezi kamplardan birine yerle\u015fmek anlam\u0131na geliyordu.<\/p>\n
\nK\u00fcrdistan halk\u0131n\u0131n %70\u2019i kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o ana kadar g\u00f6rm\u00fc\u015f olduklar\u0131
\nuygulamalar deh\u015fet vericiydi. \u00d6l\u00fcm ve kal\u0131m karar\u0131n\u0131n, sadece ama sadece psikopat
\nruhlu bir adam\u0131n elinde oldu\u011fu birinin inisiyatifine kim kendini b\u0131rakabilir.
\nSivil K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n y\u00fcreklerine korku ve deh\u015fet salm\u0131\u015f bu g\u00fcruhun verece\u011fi s\u00f6ze
\nkim g\u00fcvenebilirdi ki? Onun i\u00e7in halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu olabildi\u011fince bu g\u00fcruhtan ka\u00e7may\u0131
\nve uzak durmay\u0131 tercih etmi\u015ftir. Se\u00e7ime kat\u0131lan K\u00fcrtler ise onlarla birlikte
\nhareket eden ve onlar\u0131n denetimindeki alanlar\u0131nda bulunan kesimler olmu\u015ftur.
\nZaten say\u0131mdan sonra e\u015fleri ya da birinci derece akrabalar\u0131 pe\u015fmerge g\u00fc\u00e7lerinin
\ni\u00e7inde olan ama kendileri Irak ordusunun denetiminde ki kamplarda ya da
\nyerle\u015fim birimlerinde olan ailelerin kabul edilmeyece\u011fi ve onlar\u0131nda Pe\u015fmerge
\ng\u00fc\u00e7lerinin bulundu\u011fu alana g\u00f6nderilece\u011fi karar\u0131 al\u0131n\u0131r. Ama t\u00fcm erkekler
\nay\u0131klanarak sadece kad\u0131nlar g\u00f6nderilir. Erkeklerin \u00e7o\u011fundan daha sonra hi\u00e7
\nhaber al\u0131nmayacakt\u0131r. \u201c6 Eyl\u00fcl\u2019de Ali Hasan el\u2013Mecid, say\u0131m haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131
\ng\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere Baas partisi \u00fcst d\u00fczey yetkilileri ile bir toplant\u0131 yapt\u0131.
\nM\u00fcmk\u00fcn olan en yasal \u015fekilde herkesin tek tek hangi tarafta yer ald\u0131\u011f\u0131 tespit
\nedilecekti. “Pi\u015fman olan bozguncular\u0131n” say\u0131m g\u00fcn\u00fcne kadar s\u00fcr\u00fcye
\n[devletin saflar\u0131na \u2013y.h.n.] kat\u0131lmalar\u0131na izin verildi. Ancak 17 Ekim\u2019den
\nsonra “silahlar\u0131n\u0131 teslim etseler bile” kabul edilmeyeceklerdi. Ayn\u0131
\nzamanda, El\u2013Mecid, pi\u015fman olmayan sabotajc\u0131lar\u0131n ailelerinin h\u00fck\u00fcmet
\nkontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerde kalmas\u0131n\u0131 kabul edilemez buldu. Bu insanlar, yasak
\nb\u00f6lgelerdeki sabotajc\u0131 akrabalar\u0131n\u0131n yanlar\u0131na g\u00f6nderilecek ve zorla onlara
\nkat\u0131lmalar\u0131 sa\u011flanacakt\u0131. S\u00f6z konusu aileler, bozguncu akrabalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu
\nb\u00f6lgelere s\u00fcr\u00fclecekti, bunun tek istisnas\u0131, 12 ve 50 ya\u015f aras\u0131 erkekler
\ng\u00f6zalt\u0131na kalacakt\u0131.”(79) <\/p>\n
\n1987 say\u0131m\u0131nda bu say\u0131 186\u2019ya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Yakla\u015f\u0131k 1.700 k\u00f6y resmi haritadan
\nsilinmi\u015fti. Bunlar\u0131n birka\u00e7 y\u00fcz tanesi 1970 s\u0131n\u0131r temizlikleri s\u0131ras\u0131nda ve
\n\u0130ran sava\u015f\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fik a\u015famalar\u0131nda yok edilmi\u015fti. Buralarda oturanlar, 1987
\nsay\u0131m listesinde de yer alan dokuz komplekse yerle\u015ftirilmi\u015flerdi. Kalan k\u00f6yler
\nsay\u0131lmad\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar p\u00ea\u015fmergenin tesirindeki \u2018yasak b\u00f6lgelerdeydi. (80) <\/p>\n
\nsay\u0131ma kat\u0131lmayan b\u00f6lgeler yani Ba\u015fur\u2019\u00ea K\u00fcrdistan\u2019\u0131n %70\u2019i a\u011f\u0131r bombard\u0131mana
\ntutulur. Bunun yan\u0131 s\u0131ra toplu katliamlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in talimatlar verilir.
\nAsl\u0131nda Enfal operasyonlar\u0131n\u0131n start\u0131n\u0131n verilmesiydi. Irak ordusuna g\u00f6re her
\n\u015fey netle\u015fmi\u015fti, bunun i\u00e7in daha sistematik ve kapsaml\u0131 bir \u015fekilde \u00f6ncelikli
\noperasyon alanlar\u0131 belirlenerek s\u0131rayla bunlar\u0131n insanlardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131
\ngerekiyordu. Yani soyk\u0131r\u0131m operasyonlar\u0131n\u0131n start\u0131 verilmi\u015f oluyordu. <\/p>\n
\nKolordular\u0131n d\u00fczenli birlikleri yap\u0131yordu, \u0130ran cephesinden f\u0131rsat kald\u0131\u011f\u0131nda
\ndi\u011fer birliklerin deste\u011fi de al\u0131n\u0131yordu. 5 Se\u00e7kin Cumhuriyet Muhaf\u0131zlar\u0131,
\nEnfal\u2019\u0131n ilk evresinde g\u00f6rev ald\u0131lar Enfal\u2019da yer alan di\u011fer birlikler
\naras\u0131nda ise \u00d6zel Kuvvetler (Quwat al\u2013Khaehs), Komando Kuvvetleri (Maghawir) ve
\nAcil Kuvvetler (Quwat al\u2013Taware) bulunmaktad\u0131r. Acil Kuvvetler, Baas partisi
\nkontrol\u00fcndeki ter\u00f6rizme kar\u015f\u0131 \u015fehir timleridir. Son olarak ise, d\u00fczenli ordunun
\n\u00f6n\u00fcnde yerle\u015fim yerlerine girip k\u00f6yleri yakmak ve ya\u011fmalamak, ka\u00e7ak k\u00f6yl\u00fcleri
\ntakip edip yakalayarak teslim etmek gibi \u00e7e\u015fitli destek faaliyetleri ise
\nparamiliter K\u00fcrt cah\u015flar taraf\u0131ndan yerine getiriliyordu. (81) <\/p>\n
\nkararg\u00e2h\u0131n\u0131n \u00fcstlenmi\u015f oldu\u011fu Caf a\u015firetinin bulundu\u011fu Cafat\u00ee vadisineydi. Yine
\nYNK\u2019nin politb\u00fcro \u00fcyelerinin \u00e7o\u011funlu\u011fu, hastanesi ve radyo istasyonu Yek\u015famar
\nve Bergel\u00ee k\u00f6ylerinde \u00fcslenmi\u015fti. Yine YNK\u2019nin ikinci b\u00f6lge komutanl\u0131\u011f\u0131 Sergel\u00ee
\nnahiyesindeydi. Bu b\u00f6lgenin t\u00fcm\u00fc daha \u00f6nceden Irak ordusu taraf\u0131ndan yasakl\u0131
\nb\u00f6lge olarak ilan edilmi\u015fti. Bu vadide yakla\u015f\u0131k olarak 30 k\u00f6y vard\u0131. Ayr\u0131ca ilk
\nkimyasal silah\u0131 15 Nisan 1987 tarihinde burada kullanm\u0131\u015flard\u0131. 23 \u015eubat 1988
\ntarihinde Irak ordusu b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 ile bu alan\u0131 abluka alt\u0131na al\u0131r. \u00d6ncelikle
\nyo\u011fun bir hava bombard\u0131man\u0131 yap\u0131l\u0131r. Daha sonra ise karadan ilerlemeye
\nba\u015flarlar. Bu an\u0131 olaya tan\u0131kl\u0131k eden bir pe\u015fmerge \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yor
\n“Kararg\u00e2h\u0131 ku\u015fatan ordu o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc ki sanki b\u00f6lgeyi K\u00fcrdistan\u2019\u0131n
\ndi\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan ay\u0131ran bir \u00e7it vard\u0131”. G\u00f6l\u00fcn do\u011fu yakas\u0131ndaki
\nBingird\u2019den Dokan\u2019a, sonra da S\u00fcleymaniye\u2019ye ve Mawat ve \u00c7warte kasabalar\u0131na
\nkadar uzanan cephe hatt\u0131 tam altm\u0131\u015f d\u00f6rt kilometre uzunlu\u011fundayd\u0131. Sald\u0131r\u0131da
\nordu, hava kuvvetleri ve Enfal\u2019\u0131n sadece ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famalar\u0131nda
\ng\u00f6revlendirilmi\u015f olan se\u00e7kin Cumhuriyet Muhaf\u0131zlar\u0131\u2019n\u0131n yer alm\u0131\u015ft\u0131. (82) Bu
\nsald\u0131r\u0131da pe\u015fmerge g\u00fc\u00e7lerinin direni\u015fi k\u0131r\u0131l\u0131nca ordu buldozerlerle bu vadiye
\ngirerek t\u00fcm k\u00f6yleri tek bir ev ayakta kalmayacak \u015fekilde yerle bir etti. Can\u0131n\u0131
\nkurtaran insanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00e7areyi tekrardan s\u0131n\u0131ra yak\u0131n olan \u0130ran\u2019a
\nka\u00e7makta bulmu\u015ftu. Ka\u00e7anlar sadece siviller de\u011fildi pe\u015fmgergelerde sald\u0131r\u0131n\u0131n
\nkapsam\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce ne halk\u0131 nede kendilerini savunacak g\u00fc\u00e7lerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131
\nanlam\u0131\u015flard\u0131 ve h\u0131zla alandan \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Sergel\u00eeli orta ya\u015fl\u0131 bir
\nk\u00f6yl\u00fcn\u00fcn belirtti\u011fi gibi “50 y\u0131lda biriktirdi\u011fimiz her \u015feyi b\u0131rakt\u0131k da geldik”.
\n“Halk paniklemi\u015f s\u0131\u011f\u0131r s\u00fcr\u00fcs\u00fc misali da\u011flardan \u0130ran y\u00f6n\u00fcne hareket
\nediyordu. Ya\u011fmur ya\u011f\u0131yordu. Sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 tepemizdeydi….Sergel\u00eeli alt\u0131 ki\u015fi
\nyolda donarak \u00f6ld\u00fc ve di\u011fer k\u00f6ylerden otuz ki\u015fi de ayn\u0131 vadide \u00f6ld\u00fc.” (83)\u00a0 <\/span><\/p>\n
\nKatliam\u0131:<\/strong><\/p>\n
\nkasabas\u0131yd\u0131. Irakl\u0131 bir \u00fcst d\u00fczey yetkili Halep\u00e7e kasabas\u0131 i\u00e7in Washington
\nPost\u2019dan Patrick Tyler\u2019a yapm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131klamada “Tarihimizde ilk kez
\n\u0130ranl\u0131lar\u0131n sald\u0131rmas\u0131n\u0131 istiyoruz \u201cdiyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Halep\u00e7e kenti bulundu\u011fu
\nco\u011frafik konumu gere\u011fi Irak rejiminin uzun s\u00fcreden beri h\u00e2kimiyet kuramad\u0131\u011f\u0131
\nbir aland\u0131. YNK, Sosyalist, Kom\u00fcnist ve \u0130slami hareketlerin \u00fcs alan\u0131 gibiydi.
\nT\u00fcm hareketlerin ortak noktas\u0131 ise \u0130ran ile s\u0131k\u0131 ili\u015fkilerinin olmas\u0131 ve \u0130ran
\ntaraf\u0131ndan desteklenmi\u015f olmalar\u0131yd\u0131. Bundan kaynakl\u0131 \u0130ran istihbarat g\u00fc\u00e7leri ve
\naskerleri Halep\u00e7e kasabas\u0131nda cirit at\u0131yorlard\u0131. Dolays\u0131yla Halep\u00e7e her zaman
\nIrak rejimi i\u00e7in kanayan bir yara olmu\u015ftur. Irak rejimi bunun intikam\u0131n\u0131 almak
\nistiyordu. Irak istihbarat \u00f6rg\u00fct\u00fc, Halep\u00e7e\u2019de ki hareketlili\u011fi fark etmi\u015f ve
\n\u0130ran ile YNK g\u00fc\u00e7lerinin ortak bir operasyon haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde oldu\u011fu bilgisini
\ndaha \u00f6nce almas\u0131na ra\u011fmen hi\u00e7bir tedbir almadan adeta sald\u0131rmalar\u0131n\u0131 istiyordu.
\nBunun \u00fczerine \u0130ran ve YNK g\u00fc\u00e7leri birlikte 13 Mart 1988 tarihinde Halep\u00e7e
\nkentine sald\u0131r\u0131rken, Irak askeri g\u00fc\u00e7leri ve devlet memurlar\u0131 hi\u00e7 direnmeden
\ngeri \u00e7ekildiler. 16 Mart tarihinde \u00f6nce top at\u0131\u015flar\u0131, daha sonra ise yo\u011fun hava
\nsald\u0131r\u0131lar\u0131nda napalm, fosfor ve kimyasal bombalar kullan\u0131ld\u0131. Saatlerce hi\u00e7
\ndurmadan hava sald\u0131r\u0131s\u0131 devam ettirilir. Ak\u015fam oldu\u011funda \u201c\u00d6l\u00fc bedenler
\n\u2013insanlar ve hayvanlar\u2013 sokaklara serilmi\u015f, kap\u0131larda y\u0131\u011f\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015f ve
\narabalar\u0131n direksiyonlar\u0131na kapaklanm\u0131\u015f vaziyetteydi. Hayatta kalanlar
\nsendeleyerek dola\u015f\u0131rken histerik kahkahalar at\u0131yorlar, en sonunda da yere
\nd\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131. Koruyucu elbiseler giymi\u015f ve y\u00fczlerinde gaz maskeleri olan \u0130ran
\naskerleri karanl\u0131k sokaklardan ge\u00e7erek s\u0131v\u0131\u015ft\u0131lar. (84) Gaz maskesi olanlar
\nsadece \u0130ranl\u0131 askerler de\u011fildi ayn\u0131 \u015fekilde pe\u015fmerge g\u00fc\u00e7lerinde de gaz
\nmaskeleri vard\u0131. \u0130ran askerleri ve pe\u015fmergeler bu duruma haz\u0131rl\u0131kl\u0131yd\u0131lar.
\nHalk\u0131 korumak i\u00e7inde herhangi bir tedbirleri s\u00f6z konusu de\u011fildi. Ona ra\u011fmen
\nb\u00f6yle bir \u015feye neden kalk\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ve YNK\u2019nin neden b\u00f6yle bir oyunda yer ald\u0131\u011f\u0131
\nbir muamma olarak kald\u0131. \u0130ran, Irak\u2019\u0131 uluslararas\u0131 kamuoyunda zor durumda
\nb\u0131rakmak i\u00e7in b\u00f6yle bir oyuna ba\u015fvurmu\u015f olabilir? Peki, YNK\u2019ye ne demek
\ngerekiyor? <\/p>\n
\ngirerek t\u00fcm evleri ve binalar\u0131 yerle bir ederek Halep\u00e7e kentini adeta haritadan
\nsilmi\u015f oldu. \u015eehirdeki halk, yerdeki cesetler d\u0131\u015f\u0131nda herkes \u0130ran\u2019a ka\u00e7mak
\nzorunda kald\u0131. Irak ordusu \u015fehri y\u0131kt\u0131ktan sonra geri \u00e7ekilerek \u015fehri \u0130ran\u2019a
\nb\u0131rakt\u0131. Kimi kaynaklara g\u00f6re bu sald\u0131r\u0131da 5000 ile 7000 insan \u00f6ld\u00fc. 15000
\ninsan yaraland\u0131 ve \u00e7o\u011funlu\u011fu kal\u0131c\u0131 hastal\u0131klara yakaland\u0131. Ve halada bir
\n\u00e7ocu\u011fun sakat do\u011fmas\u0131 ve do\u011fu\u015ftan kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu kimi hastal\u0131klar\u0131n as\u0131l
\nsebebinin kimyasal silahlar oldu\u011fu belirtiliyor. Irak ordusu Temmuz ay\u0131nda
\nHalep\u00e7e \u015fehrine girdi\u011finde hala sokaklarda insan cesetleri vard\u0131. \u0130\u015fin ilgin\u00e7
\nyan\u0131 Irak ordusunun, Halep\u00e7e katliam\u0131n\u0131 Enfal operasyonun d\u0131\u015f\u0131nda tutmas\u0131yd\u0131.
\nOnun i\u00e7in Halep\u00e7e katliam\u0131ndan ka\u00e7an kimseyi tutuklamad\u0131lar. Onlara g\u00f6re Enfal,
\n\u015fehirlere de\u011fil k\u0131rsal kesimde ki k\u00f6ylere kar\u015f\u0131 uygulanmal\u0131d\u0131r. Bir di\u011fer \u015fey
\nise yap\u0131lanlar\u0131n propagandas\u0131n\u0131n iyi yap\u0131lmas\u0131 gerekiyordu. Bunun i\u00e7inde bu
\ndeh\u015fete tan\u0131k olanlar\u0131n y\u00fcreklerine sald\u0131klar\u0131 korkunun gittikleri yerlere
\nta\u015f\u0131r\u0131lmas\u0131 ve istenilen d\u00fczeyde panik yarat\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131yordu. Bir \u00f6zel
\nsava\u015f takti\u011fi olarak uygulamaya tabii olanlar\u0131n kendi dilinden olay\u0131
\nanlatmalar\u0131 daha da etkili olacakt\u0131. Oysa k\u0131rsal kesimlerde yap\u0131lan
\noperasyonlarda ka\u00e7anlar tutukland\u0131\u011f\u0131 gibi, teslim olanlarda enfal operasyonlar\u0131
\ni\u00e7in haz\u0131rlanan kamplara g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu. Bu kamplar \u00f6l\u00fcm kamplar\u0131yd\u0131.<\/p>\n
\nK\u00fcrdistan halk\u0131 \u00fczerinde yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu psikolojik durumdu. Daha \u00f6ncede Irak
\nordusu \u00e7e\u015fitli yerlerde kimyasal silah kullanm\u0131\u015ft\u0131 ama bu d\u00fczeyde kapsaml\u0131 ve
\nyo\u011funluklu de\u011fildi. Ayn\u0131 \u015fekilde pe\u015fmerge g\u00fc\u00e7leri \u00fczerinde de ciddi bir
\npsikolojik etki yaratm\u0131\u015ft\u0131. Onun i\u00e7in Ba\u015fur\u2019\u00ea K\u00fcrdistan halk\u0131 kafile kafile
\n\u00fclke topraklar\u0131ndan ka\u00e7\u0131yorlard\u0131. Ne pe\u015fmerge g\u00fc\u00e7lerinin nede halk\u0131n, Irak
\nordusu kar\u015f\u0131s\u0131nda zafer kazanaca\u011f\u0131na ve sava\u015fabilece\u011fine inanc\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131.
\nBa\u015fur\u2019\u00ea K\u00fcrdistan, tarihinin en b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc bu d\u00f6nemden sonra ya\u015fad\u0131. <\/p>\n
\nd\u00fczenlenir. 2. Enfal operasyonu (22 Mart \u2013 1 Nisan) Karada\u011f m\u0131nt\u0131kas\u0131na, 3.
\nEnfal operasyonu (7-20 Nisan) Germiyan b\u00f6lgesine olur. \u00c7ok geni\u015f bir b\u00f6lge
\noldu\u011fu ve tek harekette t\u00fcm yerle\u015fim birimlerinin temizlenmesi m\u00fcmk\u00fcn
\nolmad\u0131\u011f\u0131dan birinci operasyon Duzxurmatu\u2019ya, ikinci operasyon Qadir Kerem\u2019e ve
\nKuzey Germiyan\u2019a, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc operasyon ise Sengaw ve G\u00fcney Gemiyan\u2019a\u00a0 <\/span>d\u00fczenlenilir. 4.enfal operasyonu (3-8
\nMay\u0131s\u2019ta) ilk operasyon k\u00fc\u00e7\u00fck Zap vadisine, ikinci operasyon G\u00f6ktepe ve
\nEsker\u2019e, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc operasyon Taqtaq\u2019\u0131n do\u011fusuna ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc operasyon \u015eiwan
\nb\u00f6lgesine yap\u0131l\u0131r. 5.-6.-7. Enfal operasyonlar\u0131 (15 May\u0131s-26 A\u011fustos) \u015eeqlawa
\nve Rewand\u00fbz Da\u011f\u0131 vadilerine yap\u0131l\u0131r. 8.enfal operasyonu (25 A\u011fustos-6 Eyl\u00fcl)
\nBehdinan b\u00f6lgesini kapsar. Operasyon olarak ismi ge\u00e7en alanlar\u0131n t\u00fcm yerle\u015fim
\nbirimlerinde -k\u00f6y ve kasaba- \u201ctemizlik operasyonu yap\u0131l\u0131r. Sekiz a\u015famada
\ntamamlanan Enfal operasyonlar\u0131nda kimi kaynaklara g\u00f6re 4000 k\u00f6y, t\u00fcm evleri
\nimha edilerek yerle bir edildi ve 182 bin insan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Operasyon kapsam\u0131na
\ngiren halk\u0131n de\u011ferli e\u015fyalar\u0131, hayvanlar\u0131 ve ta\u015f\u0131nabilir t\u00fcm mal varl\u0131klar\u0131
\naskerler ve cah\u015flar taraf\u0131ndan talan edilir. Binlerce k\u00f6y yerle bir edilir.
\nHalep\u00e7e\u2019den \u00f6nce ve sonra defalarca kimyasal silah kullan\u0131ld\u0131. On binlerce
\ninsan toplama kamplar\u0131na yerle\u015ftirdi ve en k\u00f6t\u00fc ko\u015fullarda ya\u015famaya mahk\u00fbm
\nedildi. Y\u00fczbinlerce insan kullan\u0131lan kimyasal silahtan ve askeri operasyonlar\u0131n
\nkorkusundan T\u00fcrkiye ve \u0130ran\u2019a ge\u00e7tiler. Sadece Behdinan operasyonunda 80 bine
\nyak\u0131n insan T\u00fcrkiye\u2019ye ge\u00e7mi\u015ftir. K\u00fcrdistan adeta insans\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.
\n\u015eehirler, k\u00f6yler ve kasabalar hayalet alanlar\u0131 and\u0131r\u0131yordu. <\/p>\n
\nEnfaldaki Rolleri:<\/strong><\/p>\n
\nk\u00fc\u00e7\u00fcmsenecek d\u00fczeyde de\u011fildi. Her \u015feyden \u00f6nce b\u00f6lge insan\u0131 olmalar\u0131ndan
\nkaynakl\u0131 araziye hakimiyetleri s\u00f6z konusuydu. Irak ordusuna k\u0131lavuzlu\u011fun yan\u0131
\ns\u0131ra \u00f6nc\u00fc kuvvetler olarakta operasyonlarda epeyce rol oynuyorlard\u0131. Yine
\noperasyonlardan ka\u00e7an halk\u0131n gelip teslim olmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir rol
\n\u00fcstlendiler. Halk, o \u00e7aresizlik i\u00e7inde tutunaca\u011f\u0131 bir dal ararken Arap
\naskerlere de\u011fil de, t\u0131pk\u0131 kendileri gibi K\u00fcrt olan ve kendi dilleriyle konu\u015fan
\ncah\u015flara teredd\u00fct etse de inanmak istedi. Cah\u015flar\u00a0 <\/span>o duygular\u0131 suistimal ederek, onlar\u0131
\ninsafs\u0131zca \u00f6l\u00fcme g\u00f6nderdiler. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ise kendi cellad\u0131n\u0131n taktirini
\nald\u0131lar ama hi\u00e7bir zaman cellad\u0131n g\u00fcvenini tam olarak kazanmad\u0131lar. Ama gere\u011finden
\nfazla ganimet toplad\u0131lar. Belki de operasyonlara \u00e7\u0131kman\u0131n temel sebebi, Irak
\nordusunun kendilerine vermi\u015f oldu\u011fu ganimet s\u00f6z\u00fcyd\u00fc. Irak ordusu, cah\u015flar\u0131n
\na\u015firet reislerine m\u00fcste\u015far s\u0131fat\u0131 vermi\u015fti. Di\u011fer ad\u0131yla Milli Savunma
\nTaburlar\u0131\u2019n\u0131n dan\u0131\u015fmanlar\u0131yd\u0131. Dan\u0131\u015fmanl\u0131klar\u0131 askeri uzmanl\u0131klar\u0131ndan
\ngelmiyordu. Araziyi ve b\u00f6lge a\u015firetlerini iyi tan\u0131d\u0131klar\u0131ndan kaynakl\u0131
\nk\u0131lavuzluk ve \u00f6nc\u00fc kuvvetler olarak ileri s\u00fcr\u00fclmelerinden geliyordu. Irak
\nordusu bu halk hainleri i\u00e7in \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oldu\u011fu kararda m\u00fckafatlar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu
\na\u00e7\u0131kl\u0131yordu \u201cMilli Savunma Taburlar\u0131\u2019n\u0131n dan\u0131\u015fmanlar\u0131 (m\u00fcste\u015farlar) ya da
\nonlar\u0131n sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilen, a\u011f\u0131r, destek ve orta silahlar
\nd\u0131\u015f\u0131ndaki her \u015fey bedelsiz olarak kendilerine verilecektir.” Yine ba\u015fka
\nbir yerde \u201cBaas Partili “yolda\u015f” bunu bir cah\u015f liderine \u015f\u00f6yle
\nterc\u00fcme etmi\u015ftir, “Adamlar\u0131 bize ver, mallar\u0131 senin olsun.” Ordu
\nistihbarat subaylar\u0131n\u0131n verdi\u011fi bir seminerde eski m\u00fcste\u015fara \u015fu s\u00f6ylenmi\u015fti,
\n“P\u00ea\u015fmergeler birer imans\u0131zd\u0131r ve onlara b\u00f6yle davranmak gerekir. Onlarla
\nsava\u015f\u0131rken ele ge\u00e7irdi\u011finiz p\u00ea\u015fmerge mallar\u0131n\u0131 almal\u0131s\u0131n\u0131z. T\u0131pk\u0131 koyunlar\u0131 ve
\ns\u0131\u011f\u0131rlar\u0131 gibi kar\u0131lar\u0131 da sizin helalinizdir.” (85) Cah\u015flar t\u0131pk\u0131
\nkendilerine s\u00f6yledikleri gibi girdikleri her k\u00f6yde ve kasabada \u00f6n\u00fcne gelen her
\n\u015feyi talan etmi\u015flerdir. Talanda s\u0131n\u0131r tan\u0131mam\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu onlar\u0131n kendi
\nhakk\u0131yd\u0131 ihanetlerine kar\u015f\u0131l\u0131k verilen \u00f6d\u00fcld\u00fc. Evi ve k\u00f6y\u00fc cah\u015flar taraf\u0131ndan
\ntalan edilen kad\u0131n g\u00f6rd\u00fcklerini \u015f\u00f6yle ifade ediyor \u201cCah\u015flar benim de
\nbulundu\u011fum s\u0131rada b\u00fct\u00fcn mefru\u015fat da dahil olmak \u00fczere evimdeki her \u015feyi
\nald\u0131lar. Param yoktu ama ziynet e\u015fyalar\u0131m\u0131, hayvanlar\u0131m\u0131 ve trakt\u00f6r\u00fcm\u00fc ald\u0131lar
\nve hepsini bir kamyona y\u00fcklediler. K\u00f6ydeki di\u011fer evleri de ayn\u0131 \u015fekilde silip
\ns\u00fcp\u00fcrd\u00fcler. Sonra onlar\u0131, elbiseler gibi evlerin i\u00e7inde bulduklar\u0131 ve
\nkendilerinin ve askerlerin i\u015fine yaramayan \u015feyleri yakarken g\u00f6rd\u00fcm. Evleri
\nate\u015fe vermek i\u00e7in kerosen kulland\u0131lar g\u00f6zlerimle g\u00f6rd\u00fcm. (86) K\u00f6ylerin
\nCah\u015flar taraf\u0131nda talan edilip ya\u011fmalamalar\u0131na, Irak ordusundan bir subay
\n\u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7erisinde \u015fu ifadeleri kullan\u0131r \u201c”Bu insanlar \u00f6l\u00fcme
\ngidiyorlar para ya da alt\u0131nlar\u0131 yanlar\u0131na alm\u0131\u015f olamazlar.” (87) Kimi
\nkaynaklara g\u00f6re toplama kamplar\u0131na toplat\u0131lan insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclece\u011fi konusu,
\nIrak ordusu taraf\u0131ndan hi\u00e7bir zaman Cah\u015flara ifade edilmemi\u015ftir. Hatta daha
\n\u00f6nce \u2013 1976 y\u0131llar\u0131nda – oldu\u011fu gibi merkezi ve daha modern k\u00f6ylere
\nyerle\u015ftirecekleri ifade edilmi\u015f. \u0130\u015fin asl\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, baz\u0131 cah\u015flar\u0131n bu
\nkamplardaki insanlar\u0131n ka\u00e7\u0131\u015f\u0131na yard\u0131m etti\u011fi halk taraf\u0131ndan da ifade
\nedilmi\u015ftir. <\/p>\n
\nKamplar\u0131:<\/strong><\/p>\n
\nYahudi halk\u0131n\u0131 toplayarak kapatm\u0131\u015f oldu\u011fu kamplara \u00e7ok benzemektedir. Belki bu
\nkamplara toplanan sadece Ba\u015fur\u2019\u00ea K\u00fcrdistan\u2019daki halkt\u0131. Ama \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131,
\nkad\u0131n, erkek, hasta hatta K\u00fcrtlerin delileri bile bu kamplara toplanm\u0131\u015flard\u0131.
\nPeki neden sonra, II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda Hitlerin Yahudi halk\u0131na uygulad\u0131\u011f\u0131
\nkatliamlardan daha beteriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ktan sonra. Toplama kamplar\u0131na
\nkapat\u0131lmadan \u00f6nce Irak ordusu en a\u011f\u0131r hava bombard\u0131manlar\u0131yla \u00e7e\u015fitli kimyasal
\nsilahlar kullanarak binlerce insan\u0131 katletmi\u015f binlercesini de kimyasal silahla
\nyaralam\u0131\u015ft\u0131r. Irak ordusunun halk \u00fczerinde y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f oldu\u011fu psikolojik harp
\nsomut uygulamalar\u0131yla kad\u0131n, \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131 ve erkeklerin y\u00fcreklerine deh\u015fet
\nsa\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 <\/span>Deyim yerinde ise cehennemdeki
\nt\u00fcm zebaniler ba\u015flar\u0131na toplanm\u0131\u015f. Ka\u00e7acak hi\u00e7bir yeri olmayan bu insanlar\u0131n
\ng\u00f6zlerinde ve y\u00fcreklerindeki korkuyu tahmin etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zaten o
\nkorkunun etkisiyle olacak ki, \u00e7o\u011fu kad\u0131n ve \u00e7ocuk \u00e7areyi ka\u00e7makta de\u011fil
\ncellatlar\u0131na teslim olmakta bulmu\u015flard\u0131r. Belki vicdanlar\u0131 galeyana gelirde
\naffedilirler diye? Ama nafile \u00e7\u00fcnk\u00fc bu uygulamalar\u0131n sahipleri her \u015feyden \u00f6nce
\nvicdani seslerini dinleyecek karakterden yoksunlard\u0131. T\u0131pk\u0131 HANNAH ARENDT\u2019in
\nYahudi soyk\u0131r\u0131m\u0131ndan yarg\u0131lanmak i\u00e7in \u0130srail\u2019e ka\u00e7\u0131r\u0131lan Hitler\u2019in bir subay\u0131
\nolan Adolf Eichmann\u2019\u0131n i\u00e7in dile getirdi\u011fi gibi \u201c\u2026Eichmann\u2019\u0131n defalarca kar\u015f\u0131
\n\u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u015fey iddia makam\u0131n\u0131n savlar\u0131n\u0131n aksine kendi inisiyatifiyle hi\u00e7bir \u015fey
\nyapmad\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Tek yapt\u0131\u011f\u0131, iyi veya k\u00f6t\u00fc niyet bar\u0131nd\u0131rmaks\u0131z\u0131n verilen
\nemirlere harfiyen itaat etmekti. Bu tipik Nazi mazereti d\u00fcnyada i\u015flenmi\u015f en
\nb\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin \u00f6nemsiz insanlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a
\nortaya koyuyor. Herhangi bir gayesi bulunmayan fikirden yoksun, ruhsuz kalpleri
\nveya \u015feytani iradeleri olmayan insanlar. Birey olmay\u0131 reddeden insanlard\u0131r. Ve
\nben bu olguya k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131 diyorum. Bir birey olmay\u0131 reddederek,
\nEichman o tek ve en belirleyici insani \u00f6zellikten vazge\u00e7mi\u015fti. D\u00fc\u015f\u00fcnebilme
\nyetisinden yani. Sonu\u00e7 olarak da ahlaki kararlar alma yetene\u011fine sahip
\nde\u011fildir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnme yetersizli\u011fi bir s\u00fcr\u00fc s\u0131radan adam\u0131n dev bir \u00f6l\u00e7ekte ve
\ndaha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir bi\u00e7imde k\u00f6t\u00fcl\u00fckler i\u015flemeleri i\u00e7in imk\u00e2n yaratt\u0131
\ndiyordu. Evet, Arendt\u2019in dedi\u011fi gibi bu uygulamalar\u0131n sahiplerinin \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131
\ns\u0131radanl\u0131klar\u0131yla sars\u0131c\u0131 eylemleri aras\u0131nda bir ba\u011f kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu
\nkarakterlerin ne kadar zavall\u0131 ve insani erdemlerden yoksun olduklar\u0131n\u0131
\nanlars\u0131n\u0131z. Ac\u0131nacak durumda olanlar \u00f6l\u00fcme gidenler de\u011fil \u00f6l\u00fcm ferman\u0131n\u0131
\nuygulayanlar oldu\u011fu gayet net ve anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131r. Bu duruma bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Hitler\u2019in
\nsubaylar\u0131yla Saddam H\u00fcseyin\u2019in subaylar\u0131 aras\u0131nda hi\u00e7bir fark\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 gayet
\nnet bir \u015fekilde anla\u015f\u0131l\u0131r. O zaman K\u00fcrdistan\u2019daki bu soyk\u0131r\u0131mdan sadece Saddam
\nH\u00fcseyin veya Ali Hasan el\u2013Mecid denilen \u015fahs\u0131 sorumlu tutmak bu rejimin
\narkas\u0131nda ki sistemi ve g\u00fc\u00e7leri aklamak olur. As\u0131l karar sahibi ve onay
\nmakamlar\u0131 uluslararas\u0131 hemonik g\u00fc\u00e7lerdir.\u00a0\u00a0
\n<\/span><\/p>\n
\nilk yapt\u0131klar\u0131 \u015fey tek tek geni\u015f ve detayl\u0131 sicillerinin al\u0131nmas\u0131, akraba veya
\naile i\u00e7inde pe\u015fmerge g\u00fc\u00e7lerine kat\u0131lan olup olmad\u0131\u011f\u0131, daha \u00f6nce sicillerinde
\nIrak rejime kar\u015f\u0131 i\u015flenen bir su\u00e7un olup olmad\u0131\u011f\u0131 netle\u015ftirilir. Daha sonra 12-
\n50 ya\u015f aras\u0131 t\u00fcm erkekler ve evlenmemi\u015f gen\u00e7 k\u0131zlar ay\u0131rt edilerek \u00e7\u00f6l ortas\u0131na
\nkonulmu\u015f derme \u00e7atma \u00e7ad\u0131rlara ya da barakalara konulur. Kimi kamplarda
\nkad\u0131nlara yakla\u015f\u0131m daha k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Taciz, tecav\u00fcz vb. uygulamalara s\u0131k s\u0131k
\nrastlan\u0131r. Bu kamplara konulan gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu daha sonra hediye olarak
\nArap \u00fclkelerine ve \u015feyhlerine g\u00f6nderilir. Geri kalanlar bu \u00fclkelerde t\u0131pk\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde
\nDA\u0130\u015e\u2019in Ez\u00eed\u00ee k\u0131zlar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 gibi sat\u0131l\u0131r. Erkelere g\u00fcnl\u00fck kaba dayak ve
\ni\u015fkence neredeyse rutin bir hal al\u0131r. Topzawa toplama kamp\u0131nda kalan biri
\ng\u00f6rd\u00fcklerini \u015fu \u015fekilde ifade ediyor \u201cTopzawa\u2019daki \u015fartlar oradaki herkes i\u00e7in
\ndeh\u015fet verici olsa da erkek mahk\u00fbmlar\u0131n tutuldu\u011fu a\u015f\u0131r\u0131 kalabal\u0131k barakalar
\ng\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla en k\u00f6t\u00fcs\u00fcyd\u00fc. “Kendi salonumuzdan
\nayr\u0131lam\u0131yorduk” diyor askeri hizmet i\u00e7in ya\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck olan fakat annesinin
\nyan\u0131nda kalmas\u0131na izin verilemeyecek kadar da b\u00fcy\u00fck olanlarla bir arada
\ntutulan, Qadir Kerem yak\u0131nlar\u0131ndan bir erkek \u00e7ocuk. “Salon betondan in\u015fa
\nedilmi\u015fti, cams\u0131z olan pencere ve kap\u0131lar\u0131nda \u00e7ok sa\u011flam ve kal\u0131n demir
\nparmakl\u0131klar vard\u0131. Salon alt\u0131ya otuz metre b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeydi ve \u00e7ok kalabal\u0131kt\u0131.
\nYatmaya yer yoktu.”<\/p>\n
\nhareketleri i\u00e7in odadaki tenekeleri kullan\u0131yordu, idrarlar\u0131n\u0131 ise kap\u0131n\u0131n
\nd\u0131\u015f\u0131na ya da \u00e7\u00f6meldikleri yere yap\u0131yorlard\u0131. E\u011fer \u015fansl\u0131ysalar, namlunun \u00f6n\u00fcnde
\nbe\u015fli ya da onlu gruplar halinde bazen yolda koaks kablolarla d\u00f6ven muhaf\u0131zlar
\ntaraf\u0131ndan g\u00fcnde iki kere tuvalete g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilirlerdi. Bu arada \u00e7o\u011fu ishalden
\nmuzdaripti, \u00f6zellikle de hapishane yeme\u011fi yemi\u015flerse. “Anlat\u0131lmamas\u0131 daha
\nhay\u0131rl\u0131 olacak” diyen, Topzawa\u2019dan canl\u0131 \u00e7\u0131kabilmi\u015f birka\u00e7 gen\u00e7 adamdan birisi.
\n“E\u011fer a\u00e7 olmasayd\u0131n\u0131z bu yeme\u011fi yemezdiniz. \u0130\u00e7inde kemik art\u0131klar\u0131 ve
\nya\u011flar\u0131n y\u00fczd\u00fc\u011f\u00fc bir t\u00fcr \u00e7orbayd\u0131. Herkes hastaland\u0131.” Topzawa
\nmahk\u00fbmlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu i\u00e7in bu bile yoktu\u2014her g\u00fcn iki k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7a bayat yuvarlak
\nekmek (somun) ve biraz su. Baz\u0131lar\u0131na hi\u00e7 yiyecek verilmiyordu. Fakat kad\u0131nlar
\nve \u00e7ocuklar ba\u015fka \u015fekillerde a\u011f\u0131r ac\u0131lara katlan\u0131yorlard\u0131. Birlikte
\nge\u00e7irdikleri k\u0131sa bir s\u00fcreden sonra sopal\u0131 muhaf\u0131zlar, ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131 \u015fiddet
\nkullanmak suretiyle s\u00fcr\u00fckleyerek k\u0131zlar\u0131ndan ve torunlar\u0131ndan kopard\u0131lar ve
\npald\u0131r k\u00fcld\u00fcr bilinmeyen bir yere yollad\u0131lar. Anlat\u0131lan en az iki olayda,
\naskerler ve muhaf\u0131zlar, Topzawa\u2019daki ilk gecelerinde kad\u0131nlar\u0131n barakalar\u0131na
\ndald\u0131lar ve \u00e7ocuklar\u0131, hatta memedeki bebekleri bile kad\u0131nlardan al\u0131p
\ng\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. (88)<\/p>\n
\nvard\u0131. \u00c7\u0131kar\u0131lan insanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun \u00f6l\u00fcme gittiklerini herkes biliyordu.
\nYine kamp ortas\u0131nda ibretlik olsun diye kafalar\u0131na kur\u015fun s\u0131k\u0131larak ya da
\nsopalarla d\u00f6v\u00fclerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclen insanlar vard\u0131. Bunun yan\u0131 s\u0131ra a\u00e7l\u0131ktan \u00f6len
\n\u00e7ocuklarda s\u00f6z konusuydu. Bu konuda S\u00fcleymaniye \u00d6zerk B\u00f6lge \u0130stihbarat
\nsorumlusunun 29 Ekim 1988 tarihli mektubunda \u015funlar ifade edilmi\u015ftir:
\n\u201cBismillahirrahmanirrahim: \u00d6zerk B\u00f6lge\u2019nin G\u00fczide Y\u00f6neticisi, telefon
\ng\u00f6r\u00fc\u015fmemize istinaden, istenilen istatistikler a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r…” diye
\nba\u015fl\u0131yor. Yap\u0131lan eylemlerin \u00f6zet bir listesi var: Ali Hasan el\u2013Mecid\u2019in
\nkaleminin emriyle, su\u00e7lu dokuz bozguncu, ailelerinden on sekiz ki\u015fiyle beraber
\nidam edildi di\u011fer on dokuz ki\u015fi yasak b\u00f6lgelerde bulunduklar\u0131, 20 Haziran 1987
\ntarihli 4008 no\u2019lu talimat\u0131 ihlal ettikleri i\u00e7in idam edildi di\u011fer k\u0131rk yedi
\nbozguncu Devrimci Mahkeme taraf\u0131ndan idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131.\u00a0 <\/span>Ve son olarak, “aralar\u0131nda \u015fanl\u0131 \u2018Enfal\u2019
\noperasyonlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda tutuklananlar\u0131n da bulundu\u011fu 2532 ki\u015fi ve 1869 aile,
\ntoplam 9030 ki\u015fi, el-Ta\u2019mim (Kerk\u00fck) vilayetindeki Halk Ordusu kamp\u0131na
\ng\u00f6nderildi.” (89)<\/p>\n
\ncanl\u0131 canl\u0131 toplu mezarlara g\u00f6m\u00fclerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir. Belki de \u00fczerlerine
\nkep\u00e7e ile kum d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde halada ya\u015famdan umutlar\u0131n\u0131 kesmemi\u015flerdi. Belki de
\numut edilen, bu zavall\u0131 insanlar\u0131n biran i\u00e7inde olsa d\u00fc\u015f\u00fcnme yetisine
\nkavu\u015fmalar\u0131 ve yapt\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden vazge\u00e7meleriydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc umut edenler \u00e7ok
\niyi biliyorlard\u0131 ki \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnmek, insanlara o bir anl\u0131k beliren kritik zamanlarda
\nfelaketleri \u00f6nleme g\u00fcc\u00fc verir. (Hannah Arendt) Ama ne yaz\u0131k ki cellatlar
\nd\u00fc\u015f\u00fcnme yetilerini yitirmi\u015flerdi. Onlar sadece emirlere uyan zavall\u0131 insan\u0131ms\u0131
\nyarat\u0131klard\u0131.<\/p>\n
\nwww.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http:\/\/kursam.org\/index.html<\/strong><\/p>\n