<\/b><\/p>\n
\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/3368-1.png\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
\t\t\t\t\t\tK\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n 1995 y\u0131l\u0131nda Mahsum
\nKorkmaz Akademisinde, \u0130brahim Ahmed ve Mamosta Hawar ile G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019daki
\nPartiler hakk\u0131nda tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fcmler halinde yay\u0131nl\u0131yoruz.<\/p>\n
\u00a01.B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n <\/strong><\/p>\n Abdullah \u00d6calan:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u00fcrt hareketinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda ulusal ve modern bir hareket K\u00fcrt hareketinin Ko\u00e7giri\u2019deki ba\u015flang\u0131c\u0131 M. Kemal hareketi Bununla birlikte bir devlete dayand\u0131klar\u0131ndan, pa\u015fa ve Her \u00fc\u00e7 par\u00e7ada da ba\u015flayan K\u00fcrt hareketleri K\u00fcrdistaniydi, Ayn\u0131 d\u00f6nemde Antep ve Urfa\u2019da bir K\u00fcrt hareketi vard\u0131. Ama Bu d\u00f6nemde \u0130ngilizler i\u00e7in \u00f6nemli bir sorun da Irak Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u0130ngilizler K\u00fcrtlerin Kemalistlerin hakimiyeti Bu d\u00f6nemde baz\u0131 K\u00fcrt partileri de olu\u015ftu. K\u00fcrt partileri Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da Kemalistlerin olu\u015fturdu\u011fu fa\u015fist iktidar Tabii burada en \u00f6nemli konu K\u00fcrtler \u2013yani KDP\u2013 \u0130ran, Irak ve II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda K\u00fcrt ulusal hareketinde neden K\u00fcrt ulusal hareketi \u015fu anda yeni bir d\u00f6nemdedir. \u0130\u00e7erde ise a\u015firet\u00e7ilik ve d\u00fc\u015f\u00fcncesi, yine bunun \u00f6nderli\u011fi Bunun i\u00e7in dar d\u00fc\u015f\u00fcnmemek gerekir. \u00c7ok keyfi ve \u015fahsi de Evet Mamosta, tarihe k\u0131saca de\u011finebilirsiniz. I. D\u00fcnya \u00a0<\/p>\n \u0130brahim Ahmet:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kurulan bu cemiyetlerin ilkelerinden \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7 I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 Almanya ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Bu d\u00f6nemde K\u00fcrt hareketlerinin liderli\u011fini yapan \u015eerif Pa\u015fa Di\u011fer bir nokta ise \u015fudur: Tarihe bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, K\u00fcrt M. Kemal K\u00fcrtleri yaln\u0131z bunlara kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131rmakla O g\u00fcnk\u00fc ko\u015fullarda yitirilen umudumuz neydi? \u0130ngilizler Bu \u00e7eli\u015fkilerin artmas\u0131ndan dolay\u0131 \u0130ngilizler, K\u00fcrtler Bu s\u00fcrg\u00fcnden sonra da G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da baz\u0131lar\u0131n\u0131n ulusal Kurulan K\u00fcrt devleti, \u0130ngilizlerin kurmak istedikleri Arap Bunun \u00fczerine \u0130ngiltere ve T\u00fcrklerin Musul eyaleti T\u00fcrkler \u0130ngilizlerle uzla\u015fmaya vararak somut ger\u00e7ekli\u011fin BM Ayn\u0131 g\u00fcn bu karar m\u00fcnasebetiyle toplan\u0131p \u015fenlik yapan Di\u011fer bir nokta, Lozan Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n bir maddesi Musul\u2019un Sadece bunda de\u011fil, \u0130ngilizlerin genelde b\u00fct\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019da Bu arada II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131. Bu d\u00f6nemde K\u00fcrt hareketi Irak\u2019ta k\u0131rk tane parti vard\u0131. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu da K\u00fcrt O d\u00f6nemde ben Halep\u00e7e hakimiydim ve Gelaw\u00eaj isimli bir dergi Hakimlik g\u00f6revimi b\u0131rakt\u0131ktan sonra, i\u00e7lerinde Kom\u00fcnist Barzani hareketi, 1944-45\u2019lerde, yani ba\u015flang\u0131c\u0131nda Biliniyor ki, Qazi Muhammet \u2013baz\u0131 \u015fahsi sebeplerden dolay\u0131 Hamza Abdullah bir K\u00fcrt devrimcisiydi ve solcuydu. Irak Bunun \u00fczerine komitemiz \u00fcst d\u00fczeyde bir toplant\u0131 yapt\u0131. \u0130ran Barzani KDP\u2019si K\u00fcrdistani de\u011fildi<\/p>\n \u2013 KDP, \u00f6nce \u0130ran\u2019da m\u0131 olu\u015ftu? \u0130lk toplant\u0131s\u0131n\u0131 nas\u0131l yapt\u0131, \u2013 Barzani, bana g\u00f6nderdi\u011fi mektupta Hamza Abdullah\u2019a yard\u0131m Molla Mustafa parti \u00f6nderi olmak istiyordu. \u015eeyh Mahmut\u2019un \u2013 Mahabad K\u00fcrt Cumhuriyeti y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f m\u0131yd\u0131?<\/p>\n \u2013 Yok, hen\u00fcz y\u0131k\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n \u2013 B\u00f6yle bir partinin olu\u015fturulmas\u0131, esas cesaretini Mahabat \u2013 Molla Mustafa, Mahabad\u2019da Qazi Muhammet\u2019in KDP\u2019yi \u2013 \u0130nsan partinin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu anlamak istiyor.<\/p>\n \u2013 Ben I. Kongre\u2019de haz\u0131rd\u0131m. Ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 anlatay\u0131m.<\/p>\n \u2013 \u00dcye miydin?<\/p>\n \u2013 \u00dcye de\u011fildim, ama haz\u0131rd\u0131m. Benden \u00fcye olmam\u0131 istediler. \u2013 Yani hem Irak\u2019ta KDP var, hem de buna ba\u011fl\u0131 sizin i\u00e7inde \u2013 Ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z, partimizin K\u00fcrdistan\u2019\u0131 kapsayan bir parti Mahabad Cumhuriyeti\u2019nin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra, bizim G\u00fcney\u2019de \u2013 KDP\u2019ye kat\u0131lmaktan ziyade neden komitenizi daha da \u2013 Mahabat K\u00fcrt Cumhuriyeti\u2019nin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra, bizim \u2013 Mahabat K\u00fcrt Cumhuriyeti\u2019nin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra \u0130ran\u2019da \u2013 Hay\u0131r, varl\u0131\u011f\u0131 kalmad\u0131, sonralar\u0131 tekrar kuruldu. Mahabad Ben mahkemedeyken, isnat edilen bir \u015fahit benim i\u00e7in, G\u00fcney \u2013 \u0130tiraf\u00e7\u0131, Irak veya \u0130ran\u2019\u0131n i\u015fbirlik\u00e7isi miydi?<\/p>\n \u2013\u00a0 <\/span>Yok, Irak\u2019ta Bunun \u00fczerine, o d\u00f6neme kadar parti sekreterli\u011fini yapan M\u00fccadelemiz di\u011fer partiler gibi y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, miting ve bildiri da\u011f\u0131tmaktan Partimiz o d\u00f6nemde bir ilkokul gibiydi. Bize gelip \u2013 Mamosta, bu d\u00f6nemde parti sekreteri mi oldun?<\/p>\n \u2013 Ben resmi olmamakla birlikte 1951\u2019de parti sekreteriydim. \u2013 Sekreterlik d\u00f6neminde ideolojide nas\u0131l de\u011fi\u015fiklik oldu?<\/p>\n \u2013 1953 Konferans\u0131\u2019nda program\u0131m\u0131z\u0131 olu\u015fturdu\u011fumuzda, \u2013 Bu d\u00f6nemde Barzani\u2019ye mensup olarak bilinenlerin durumu \u2013 O d\u00f6nemde Barzaniler Rusya\u2019da olduklar\u0131ndan, onlarla ne \u2013 Aile ve a\u015firetiyle de mi, \u00fclkeyle de mi ili\u015fkisi yoktu?<\/p>\n \u2013 Hi\u00e7 kimseyle, \u00fclkesiyle, a\u015firetiyle, ailesiyle bile 1956 ve 1957\u2019de Moskova\u2019da Uluslararas\u0131 D\u00fcnya Gen\u00e7lik \u2013 Hamza Abdullah o d\u00f6nem nereye gitmi\u015fti?<\/p>\n \u2013 Hamza Abdullah o d\u00f6nem daha \u00e7ok kom\u00fcnistlere yak\u0131nl\u0131k \u2013 \u0130kinci mektup neydi?<\/p>\n \u2013 \u0130kinci mektubu a\u00e7t\u0131\u011f\u0131mda deh\u015fetle irkildim. Ben gen\u00e7ken, O d\u00f6nem ve y\u0131llarda Arap ulusalc\u0131lar\u0131 bizimle ili\u015fkiye \u2013 Bu devrimi esas olarak kimler yapt\u0131?<\/p>\n \u2013 Subaylar ve askerler, ulusalc\u0131 olup bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve \u2013 K\u00fcrt de var m\u0131yd\u0131?<\/p>\n \u2013 K\u00fcrt de vard\u0131. Devrimin olu\u015fumundan sonra devrim Ben ve Nuri Ahmet Taha, sahte pasaportla \u00c7ekoslovakya\u2019n\u0131n Biz Ba\u011fdat\u2019tan ayr\u0131lmadan \u00f6nceye ili\u015fkin belirtmek istedi\u011fim \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 \u201cMolla Mustafa ile geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde T\u00fcrkiye Bir g\u00fcn el\u00e7i ile otururken, yan\u0131mda kalan refakat\u00e7im gelip T\u00fcrkler K\u00fcrdistan meselesini, \u00f6zellikle Kuzey K\u00fcrdistan T\u00fcrkler, K\u00fcrtlerin esas d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fu ana kadar K\u00fcrt K\u00fcrdistan ulusal kurtulu\u015f hareketinin zaferi Kuzey \u2013 1970\u2019lere kadar gelebilirsin, yani de\u011ferlendirmeni \u2013 Ben sizin gibi \u00d6nderimi ve arkada\u015flar\u0131 g\u00f6rd\u00fckten sonra, \u2013 \u0130nsan\u0131 konu\u015fturan nedir? Ama\u00e7 b\u00fcy\u00fck oldu mu, insan sabaha \u2013 Do\u011frudur.<\/p>\n \u2013 B\u00fcy\u00fck ama\u00e7 \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcd\u00fcn\u00fcz ve d\u00fcnyan\u0131n sonuna kadar \u2013 Yapt\u0131\u011f\u0131n \u015feyler, umut ve hayallerimi yerine getirdi\u011finden \u2013 Amac\u0131n\u0131z neydi? K\u00fcrdistan\u2019d\u0131. Onun i\u00e7in 1947\u2019den \u00f6nce de, Di\u011fer bir nokta da, Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da b\u00fcy\u00fck devrimin Geldik 1960 tarihine, yani devrimin ba\u015flang\u0131c\u0131na\u2026<\/p>\n 14 Temmuz Devrimi\u2019nden sonra, G\u00fcney K\u00fcrdistan halk\u0131 i\u00e7in bir Mamosta da bu y\u0131llarda m\u00fccadele etti. Neden b\u00f6yle oldu? \u2013 Abd\u00fclkerim Kas\u0131m d\u00f6neminde K\u00fcrt hareketi, K\u00fcrt meselesi K\u00fcrt hareketlerinin Irak\u2019ta ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fczeyi ve Tabii biz bunu kabul etmedi\u011fimiz gibi, gidip bu plan\u0131 A. Irak h\u00fck\u00fcmeti parti program\u0131m\u0131zda baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlere itiraz \u0130lk defa s\u00f6m\u00fcrgeci metropolde legal bir toplant\u0131 yapt\u0131k. 9 May\u0131s g\u00fcn\u00fc \u00c7ekoslovakya\u2019n\u0131n kurtulu\u015f g\u00fcn\u00fc vesilesiyle \u00c7ek Abd\u00fclkerim Kas\u0131m \u00e7ok bilin\u00e7li bir insand\u0131. \u00d6zellikle Molla Mustafa baz\u0131 insanlar\u0131 se\u00e7ip partimizin merkezine Molla Mustafa bu g\u00f6r\u00fc\u015flerimi kabul etmedi. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f de benim \u00a0<\/p>\n 1995\/L\u00fcbnan-Mahsum Korkmaz Akademisi<\/p>\n \u00a0<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 \u00a0<\/p>\n 0<\/p>\n 21<\/p>\n TR<\/p>\n \t :” ” <\/p>\n \t :”” <\/p>\n \t ” “,” ” <\/p>\n \t :” ” <\/p>\n \t<\/p>\n
\n<\/span>Arkada\u015flar, de\u011ferli misafirimiz K\u00fcrt ulusal hareketinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda
\nbir d\u00f6nem b\u00fcy\u00fck i\u015f yapan Mamosta \u0130brahim Ahmet\u2019i, yine b\u00fcy\u00fck yazar ve devrimci
\nHawar\u2019\u0131 huzurunuzda selaml\u0131yorum. <\/p>\n
\nolarak KDP (K\u00fcrdistan Demokrat Partisi) m\u00fccadelesi, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131,
\nhatta daha \u00f6ncesinde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Lakin bir\u00e7ok sebepten dolay\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7taki
\nb\u00fcy\u00fck rol\u00fcn\u00fc oynayamad\u0131. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan \u00f6nce, hatta I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131
\nsonras\u0131 K\u00fcrdistan, baz\u0131 imkanlardan dolay\u0131 yeni bir d\u00f6neme girdi. I. D\u00fcnya
\nSava\u015f\u0131\u2019n\u0131n bitimiyle bir\u00e7ok ezilen halk, Ekim Devrimi\u2019ne dayanarak kurtulu\u015f
\nimkan\u0131na kavu\u015ftu. \u0130nsan \u015funu belirtebilir: Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun sona
\nermesinden sonra, b\u00fct\u00fcn milletlerden \u00f6nce M. Kemal \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda T\u00fcrk
\nulusal hareketi de o d\u00f6nemde Ekim Devrimi\u2019nden \u00e7ok yararland\u0131. <\/p>\n
\n\u00f6ncesine rastlar. G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da ise \u015eeyh Mahmut Berzenci \u00f6nderli\u011findeki
\nhareket \u0130ngiliz emperyalizmine kar\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131. Bu d\u00f6nemde daha M. Kemal ortaya
\n\u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131 ve bu ortam K\u00fcrtlere b\u00fcy\u00fck imkan sunuyordu. Yaln\u0131z Osmanl\u0131
\n\u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra K\u00fcrtler ortadan kalkt\u0131. Denilebilir ki, o
\nd\u00f6nemde bir K\u00fcrtler bir dernek \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda \u00f6rg\u00fctleniyorlard\u0131. \u0130smi de K\u00fcrt
\nTeali Cemiyeti\u2019ydi. Daha \u00e7ok ayd\u0131nlar\u0131n kurdu\u011fu bir cemiyetti bu. Fakat bunlar
\nher a\u00e7\u0131dan zay\u0131ft\u0131lar, \u00f6rg\u00fctlenmeleri zay\u0131ft\u0131 ideolojileri ise d\u00f6neme denk
\nd\u00fc\u015fmeyen bir ideolojiydi. Ayr\u0131ca ulusall\u0131klar\u0131 da epey yetersizdi. Buna kar\u015f\u0131n
\nKemalistlerin T\u00fcrk ulusall\u0131\u011f\u0131 ve \u015fovenizmi epey g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc. <\/p>\n
\nvaliler de T\u00fcrk\u2019t\u00fc. M. Kemal, baz\u0131 pa\u015falar ve valilerle ili\u015fkiye ge\u00e7erek
\nm\u00fccadeleye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda K\u00fcrtler yeni yeni kendilerine geliyorlard\u0131. K\u00fcrt Teali
\nCemiyeti K\u00fcrdistan\u2019a ula\u015fmak istiyordu ve baz\u0131 ad\u0131mlar da att\u0131lar. Kuzey
\nK\u00fcrdistan\u2019da Kemalistlerden \u00f6nce ba\u015flayan isyan\u0131n ard\u0131ndan, Dersim ve t\u00fcm Kuzey
\nK\u00fcrdistan\u2019da isyan g\u00fc\u00e7lenebilirdi. G\u00fcney\u2019de Mahmut Berzenci \u00f6nderli\u011finde
\nba\u015flayan hareket, Kuzey-G\u00fcney birlikteli\u011fi temelinde b\u00fct\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019\u0131
\nkapsayabilirdi. Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019da ise \u0130smail S\u0131mko \u00f6nderli\u011finde bir K\u00fcrt
\nhareketi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Yani her \u00fc\u00e7 par\u00e7ada da K\u00fcrt hareketi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n
\nulusald\u0131 ulusal olduklar\u0131 kadar da devlet kurmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yorlard\u0131. Yaln\u0131z
\nKemalizm\u2019in ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, K\u00fcrtlerin ellerine ge\u00e7en f\u0131rsat\u0131n yava\u015f yava\u015f
\nortadan kalkmas\u0131na neden oldu. Daha do\u011frusu, Kemalizm ideolojisi ve
\n\u00f6rg\u00fctlenmesi K\u00fcrtlerinkinden daha g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc ayr\u0131ca siyasette de daha
\ng\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fcler. Kemalistler 1920\u2019de Fransa ile Ankara Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 imzalad\u0131lar.
\nB\u00f6ylece G\u00fcney\u2019i Kemalistlere s\u00fcrekli a\u00e7\u0131k tuttular. <\/p>\n
\nbu hareket daha sonra Kemalistlerin kontrol\u00fcne girdi. 1921\u2019de Moskova ile
\nittifak yap\u0131ld\u0131. Bu f\u0131rsattan da yararlanarak Kars ve Ardahan\u2019\u0131 ele ge\u00e7irdi. O
\nd\u00f6nemde Kars ve Erzurum\u2019da \u015eura ad\u0131 verilen bir devrimci hareket vard\u0131. Bu da
\nKemalistlerin denetimine girmi\u015f oldu. Ayn\u0131 d\u00f6nemde G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da Mahmut
\nBerzenci \u00f6nderli\u011findeki K\u00fcrt hareketi \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 epey ilerleme
\nsa\u011flayarak kendini devletle\u015ftirmi\u015fti. <\/p>\n
\npetrol\u00fcyd\u00fc. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Sovyetlere kar\u015f\u0131 o da Do\u011fu\u2019yu elinde tutmak
\nistiyordu. \u0130ngilizler bu iki nedenden dolay\u0131 Kemalistlerle ili\u015fkilerini
\ng\u00fc\u00e7lendirdiler. Ancak bu d\u00f6nemde \u0130ngilizler K\u00fcrt hareketiyle oynayarak
\nKemalistleri korkutmak suretiyle yan\u0131na \u00e7ekmek istiyordu. Kemalistler
\n\u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 \u015eeyh Mahmut\u2019u destekleme tehdidinde bulunurken, \u0130ngilizler de
\nKemalistlere kar\u015f\u0131 Kuzey\u2019deki K\u00fcrt hareketini koz olarak kullanmak istemelerine
\nra\u011fmen, her iki taraf da K\u00fcrt hareketini desteklemeyerek onunla oynad\u0131. En
\nsonunda Kemalistler Musul ve Kerk\u00fck\u2019\u00fcn petrol\u00fcn\u00fc \u0130ngiltere\u2019ye b\u0131rakarak
\nkendilerinden uzak kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar. <\/p>\n
\nalt\u0131nda kalmas\u0131n\u0131 onaylad\u0131lar. Bu anla\u015fma \u00fczerine K\u00fcrdistan\u2019\u0131 par\u00e7alamay\u0131
\ntamamlad\u0131lar. Ayr\u0131ca \u0130ngilizler Kemalistleri yava\u015f yava\u015f denetimleri alt\u0131na
\nald\u0131lar Kemalistler \u0130ngiliz efendileri i\u00e7in Sovyetlere kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7ti.
\nDaha sonra bunlar\u0131 peki\u015ftirmeyi ifade eden Ba\u011fdat ve onun ard\u0131ndan CENTO
\nPaktlar\u0131 olu\u015fturuldu. Bu paktlar \u00f6z\u00fcnde Sovyetler Birli\u011fi ve K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131
\nolu\u015fturulmu\u015f olan paktlard\u0131. <\/p>\n
\n1920 ve 1930\u2019lardan sonra, yani II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi nas\u0131l olu\u015ftu ve bunlar
\nneden rollerini oynamad\u0131lar? En \u00f6nemlisi de KDP Mahabad K\u00fcrt Cumhuriyeti\u2019nde
\nneden rol\u00fcn\u00fc oynayamad\u0131 ve G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da neden devletle\u015femedi? Bu d\u00f6nemde
\nDersim isyan\u0131 ve ayn\u0131 \u015fekilde Kuzey K\u00fcrdistan neden bo\u011fuldu? <\/p>\n
\nK\u00fcrtleri hakimiyeti alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131. Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019da da, G\u00fcney\u2019de de bu t\u00fcrden
\n\u015feyler oldu. Buralarda y\u00fcr\u00fct\u00fclen siyaset Kemalistlerin 1920-40 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda
\nKuzey K\u00fcrdistan\u2019da y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri siyasete benzer bir siyasetti. \u0130ranl\u0131lar Do\u011fu
\nK\u00fcrdistan\u2019da 1945\u2019lerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar. Irak\u2019ta ise 1958 Temmuz
\nDevrimi\u2019nden sonra olu\u015fan iktidar, ayn\u0131 Kemalistler gibiydi \u015fu anda da devam
\nediyor ve Kemalistler gibi h\u00fckmediyorlar. <\/p>\n
\nT\u00fcrkiye\u2019de rol\u00fcn\u00fc neden oynayamad\u0131, \u00f6nderli\u011fi neydi? Bunlar \u00f6nemli noktalard\u0131r.\n<\/p>\n
\nbaz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar olu\u015ftu? \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt toplumunda farkl\u0131la\u015fma olu\u015fmu\u015ftu. Eski
\ntoplum feodal a\u015firet\u00e7i bir toplumdu. KDP bu temel \u00fczerinde olu\u015fmu\u015ftu. K\u00fcrt
\ntoplumu yeniye do\u011fru de\u011fi\u015fince i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve burjuva kesimi olu\u015ftu. Siyasette
\nde buna denk d\u00fc\u015fen de\u011fi\u015fiklikler meydana geldi. Ancak feodalizm ve a\u015firet\u00e7ilik
\nde halen s\u00fcr\u00fcyordu. Bunun \u00fczerine \u00f6zellikle klasik K\u00fcrt hareketi 1960\u2019lardan sonra
\niki parti bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flad\u0131. Bunlardan birisi ilkel milliyet\u00e7ili\u011fi
\ntemsil ediyor ve Barzani \u00f6nderli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyordu. Di\u011feri ise yeni, modern
\nKDP idi. De\u011ferli \u00f6nder \u0130brahim Ahmet, 1964\u2019ten sonra ba\u015far\u0131 elde etmek i\u00e7in bir
\n\u00e7izgi olu\u015fturmak istedi. Yine 1975\u2019te YNK (K\u00fcrdistan Yurtseverler Birli\u011fi)
\nolu\u015ftu. Ayn\u0131 d\u00f6nemde PKK olu\u015ftu ve bug\u00fcne kadar m\u00fccadele ve sava\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131
\ns\u00fcrd\u00fcrmektedir. <\/p>\n
\nSovyetlerin y\u0131k\u0131lmas\u0131yla d\u00fcnya ve b\u00f6lge dengeleri de\u011fi\u015fti. \u0130ran-Irak Sava\u015f\u0131
\nK\u00fcrtler i\u00e7in objektif \u015fartlar\u0131 olgunla\u015ft\u0131rd\u0131. En \u00f6nemlisi de Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da
\nPKK hareketi devrimi geli\u015ftirip ilerletti ve \u015fu anda da b\u00fcy\u00fck bir sava\u015f\u0131
\ny\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Ulusal hareket sava\u015f\u0131 ve siyaseti epey ilerletip geli\u015ftirdi. Yine
\nG\u00fcney K\u00fcrdistan da \u00f6nemli bir d\u00f6nemdedir. Bu nedenle K\u00fcrdistan\u2019daki objektif
\n\u015fartlar\u0131n epey olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtilebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc eskisi gibi Ba\u011fdat ve CENTO
\nPaktlar\u0131 yoktur, bunlar da\u011f\u0131ld\u0131. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye ve \u0130ran birbirine kar\u015f\u0131tt\u0131rlar.
\nT\u00fcrkiye ve Irak birbirlerine kar\u015f\u0131d\u0131rlar. ABD eskisi gibi K\u00fcrtleri kom\u00fcnist
\nolarak g\u00f6rm\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Sovyetler da\u011f\u0131ld\u0131, b\u00fcy\u00fck devletlerin K\u00fcrt hareketi
\n\u00fczerindeki oyunlar\u0131 \u015fu anda y\u00fcr\u00fcm\u00fcyor. B\u00fct\u00fcn bunlar olumlu durumlard\u0131r. <\/p>\n
\nepey geriledi. Barzani \u00f6nderli\u011fi \u015fu anda epey s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k
\nulusal hareket devrimde, bilin\u00e7 ve ulusal birlik yolunda epey b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Eski
\n\u00f6nderlik hemen hemen tasfiye oluyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k modern \u00f6nderlik, b\u00fcy\u00fck bir
\nimkanla kendi kendini olu\u015fturuyor ve bu modern \u00f6nderlik b\u00fct\u00fcn par\u00e7alarda ulusal
\nbirlik temelinde b\u00fcy\u00fck bir istek durumuna geldi. Herkes bu \u00f6nderlikle ad\u0131mlar
\natmak istiyor. Ulusal kurtulu\u015f i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc strateji tespit edilerek bu
\ny\u00fcr\u00fct\u00fclebilir. Strateji var, hareket var, K\u00fcrtlerin ulusal birli\u011fi giderek
\nb\u00fcy\u00fcyor. K\u00fcrtler baz\u0131 par\u00e7alarda federasyonlara kavu\u015fabilir, bu m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nHaz\u0131rl\u0131klar\u0131m\u0131z var, sava\u015f\u0131m\u0131m\u0131z da s\u00fcr\u00fcyor. Ulusal federasyonlar i\u00e7in Kuzey,
\nG\u00fcney ve Do\u011fu\u2019da da rol\u00fcm\u00fcz\u00fc oynayal\u0131m.<\/p>\n
\nd\u00fc\u015f\u00fcnmemek gerekir. B\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen g\u00fcnlerde siyasal ve birlik yolunda rollerin
\noynanmas\u0131 gerekir. Biz sonuna kadar haz\u0131r\u0131z. Say\u0131n \u0130brahim Ahmet ve Mamosta
\nHawar, k\u0131saca belirtti\u011fim bu noktalar\u0131, m\u00fccadeleyi siyasal yanlar\u0131yla derin ve
\ngeni\u015f bir \u015fekilde a\u00e7abilirler. \u0130nan\u0131yorum ki, yaln\u0131z Mahsum Korkmaz Akademisi
\n\u00f6\u011frencileri i\u00e7in de\u011fil, b\u00fct\u00fcn K\u00fcrt okurlar\u0131, devrimcileri ve devrimci ulusal
\nhareketleri i\u00e7in bu konu\u015fmalar\u0131n iyi bir ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 rol\u00fc olacakt\u0131r. K\u00fcrt
\ntarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra ya\u015fanan tecr\u00fcbeleri iyi irdeler ve
\na\u00e7\u0131mlarsak, m\u00fccadelemiz ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u00e7in bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 olacakt\u0131r. Birbirimize
\ny\u00f6nelik sorular geli\u015ftirebiliriz. Bu \u015fekilde tarihi irdeleyece\u011fiz ve g\u00fcnl\u00fck
\nolarak do\u011fru siyaseti, ulusal siyaseti ayd\u0131nlataca\u011f\u0131z. Yine K\u00fcrt siyaseti ve
\niktidar\u0131n\u0131 nas\u0131l kuraca\u011f\u0131m\u0131z \u00fczerinde de \u00f6nemle duraca\u011f\u0131z. <\/p>\n
\nSava\u015f\u0131\u2019ndan sonra K\u00fcrtlerin \u015fans\u0131 neydi ve tarihte \u015fanss\u0131zl\u0131klar\u0131 nas\u0131l oldu?
\nBa\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in bu noktay\u0131 ayd\u0131nlatmak yerinde olacakt\u0131r. Yani I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131
\nsonras\u0131nda K\u00fcrtler i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan f\u0131rsatlar nas\u0131l olu\u015ftu ve neden bundan
\nyararlan\u0131lamad\u0131? Bunun i\u00e7 ve d\u0131\u015f nedenleri neydi? Daha \u00e7ok da Kemalizm nas\u0131l
\nolu\u015ftu, nas\u0131l katliamlar yapt\u0131lar? Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da ve di\u011fer par\u00e7alarda
\nolu\u015fan K\u00fcrt hareketleri nas\u0131l ezildiler? II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na nas\u0131l ula\u015ft\u0131k?
\nAyr\u0131ca bu d\u00f6nemde siz ne yapt\u0131n\u0131z, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131n\u0131z neydi, neden ba\u015faramad\u0131n\u0131z? II.
\nD\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda KDP\u2019nin olu\u015fturulmas\u0131 var. Bu nas\u0131l olu\u015fturuldu? Bu
\nkonulara de\u011finebilirsiniz.<\/p>\n
\n<\/span>Bildi\u011finiz gibi K\u00fcrt hareketi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6nemli bir a\u015famadan ge\u00e7iyor.
\nGe\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan yanl\u0131\u015fl\u0131klara d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in eski K\u00fcrt hareketlerinden ba\u015flamak
\ngerekir. \u0130ttihat ve Terakki Hareketi\u2019nin \u00e7\u0131kmas\u0131 Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu i\u00e7indeki
\nuluslar\u0131n ulusal bilincinin nispeten ilerlemesine neden oldu. \u0130lk etapta
\nK\u00fcrtler, Araplar ve imparatorluk i\u00e7indeki di\u011fer uluslar kendi cemiyetlerini
\nkurdular. <\/p>\n
\n\u015fudur: Bu cemiyetler ba\u015flang\u0131\u00e7ta Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019ndan ayr\u0131lmak
\nistemiyorlard\u0131. Bunun yerine \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin slogan\u0131 olan \u2018birlik,
\nh\u00fcrriyet ve e\u015fitlik\u2019 ilkesini ama\u00e7 edinmi\u015flerdi. Ancak \u0130ttihat ve Terakkililer,
\nOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu i\u00e7indeki di\u011fer uluslar\u0131 kendi i\u00e7lerinde eritmek i\u00e7in
\n\u00e7ekiyorlard\u0131. Bundan dolay\u0131 programlar\u0131, ilkeleri ve m\u00fccadeleleri de\u011fi\u015fti. I.
\nD\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7te Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu i\u00e7erisindeki ulusal
\nhareketler kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndayd\u0131lar. \u00d6yle inan\u0131yorum ki K\u00fcrt hareketi
\ndi\u011fer hareketler i\u00e7erisinde ulusal a\u00e7\u0131dan en zay\u0131f olan\u0131yd\u0131. Ama I. D\u00fcnya
\nSava\u015f\u0131\u2019nda K\u00fcrtler T\u00fcrklerden daha fazla Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun topraklar\u0131n\u0131
\nsavunmu\u015flard\u0131. <\/p>\n
\nsava\u015fta yenilgiye u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fcttefiklerin ise sava\u015f\u0131n galibi olduklar\u0131n\u0131
\nbiliyoruz. Yani bu sava\u015fta \u0130ngilizler ve Frans\u0131zlar sava\u015f\u0131n galibi oldular.
\n\u0130ngilizlerin, Frans\u0131zlar\u0131n ve Ruslar\u0131n Ortado\u011fu ve Do\u011fu b\u00f6lgesi \u00fczerinde baz\u0131
\nama\u00e7lar\u0131 s\u00f6z konusuydu. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi bu \u00fc\u00e7 \u00fclke aralar\u0131nda
\nSykes-Picot Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 yapm\u0131\u015flard\u0131. Bu anla\u015fmaya g\u00f6re hasta adam olarak
\nisimlendirilen Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun topraklar\u0131n\u0131 kendi aralar\u0131nda
\npayla\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Yine bu anla\u015fmaya g\u00f6re K\u00fcrdistan\u2019\u0131 da par\u00e7alayarak Musul
\nvilayeti olarak bilinen k\u0131sm\u0131n Fransa\u2019ya verilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu arada
\nbaz\u0131 K\u00fcrt feodalleri, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 ulusal a\u00e7\u0131dan
\nkullanmak istediler. <\/p>\n
\nOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun \u0130sve\u00e7\u2019teki b\u00fcy\u00fckel\u00e7isiydi. \u015eerif Pa\u015fa, sava\u015ftan
\nba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131kan m\u00fcttefiklerin Ermeni ulusal hareketini daha fazla
\ndestekleyeceklerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak \u2013\u00e7\u00fcnk\u00fc Ermeniler H\u0131ristiyan\u2019d\u0131\u2013
\nErmenilerle yard\u0131m ve dayan\u0131\u015fma i\u00e7erisine girdi. \u015eerif Pa\u015fa, Ermeni hareketinin
\nlideri ile ili\u015fkilerini g\u00fc\u00e7lendirerek K\u00fcrt ve Ermeni uluslar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n
\ngarantisini m\u00fcttefiklerden istedi. Sevr Anla\u015fmas\u0131\u2019nda iki ulusun baz\u0131 haklar\u0131
\ndile getirildi. Bu anla\u015fmaya g\u00f6re K\u00fcrtlere baz\u0131 nispi haklar tan\u0131nd\u0131. Sevr
\nAnla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 3. maddesinin 62, 63, 64. bentleri K\u00fcrtlerin sorunlar\u0131yla ilgili
\nolanlard\u0131. Buna g\u00f6re Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da bir K\u00fcrt devletinin kurulmas\u0131 kabul
\nedildi. Ancak kurulacak K\u00fcrt devletinin k\u0131sa bir d\u00f6nem m\u00fcttefiklerin himayesi
\nalt\u0131nda kalmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. M\u00fcttefikler K\u00fcrtlerin kendi kendilerini y\u00f6netebilecekleri
\nbir a\u015famaya geldikleri kanaatine vard\u0131klar\u0131nda, K\u00fcrtlere ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131
\nvereceklerini ifade ediyorlard\u0131. Ancak Musul vilayeti i\u00e7erisinde Fransa\u2019ya
\nba\u011flanan par\u00e7aya ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k de\u011fil de otonomi vermeyi \u00f6ng\u00f6rd\u00fcler. Bu \u00f6zerklik
\ni\u00e7erisinde ya\u015fayan K\u00fcrtlerin de kendi kendilerini y\u00f6netmeyi ba\u015fard\u0131klar\u0131nda,
\nKuzey\u2019de olu\u015fturulan ba\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrdistan ile birle\u015fmeleri kabul ediliyordu. <\/p>\n
\nhareketlerinin K\u00fcrdistan topraklar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, Avrupa\u2019da olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc
\nOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu i\u00e7erisinde ya\u015fayan K\u00fcrtlerin \u0130mparatorlukla ba\u011flar\u0131 ve
\nili\u015fkileri devam etmekteydi. K\u00fcrtler par\u00e7alanan Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun eski
\nkonumuna gelebilece\u011fi kanaatini ta\u015f\u0131yorlard\u0131. K\u00fcrt hareketi feodal ve a\u015firet\u00e7i
\noldu\u011fundan dolay\u0131, a\u015firetler \u0130slam halifeli\u011finin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra K\u00fcrt
\nulusal hareketinin gereksiz oldu\u011funa, \u015fayet olacaksa da bu hareketin K\u00fcrtler
\ni\u00e7in de\u011fil, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu i\u00e7in olmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yorlard\u0131. Bunu
\n\u00e7ok iyi bilen M. Kemal, bilin\u00e7li olarak bu noktay\u0131 ustaca istismar ederek
\nbundan faydaland\u0131. M. Kemal akabinde K\u00fcrdistan\u2019a ge\u00e7erek, \u201cT\u00fcrkl\u00fck ad\u0131na
\n\u0130slam\u2019\u0131n kurtulu\u015fu \u015fiar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrerek, bir\u00e7ok yeri gezip toplant\u0131lar yaparak,
\nK\u00fcrt a\u015firet reislerini, \u015feyhlerini ve ileri gelenlerini birle\u015ftirmede ba\u015far\u0131l\u0131
\noldu. Bu g\u00fcce dayanarak hem m\u00fcttefikleri, hem de K\u00fcrt devletinin olu\u015fmas\u0131n\u0131
\nisteyen unsurlar\u0131 etkisizle\u015ftirmek amac\u0131yla K\u00fcrtlerden bir g\u00fc\u00e7 olu\u015fturup kendi
\nama\u00e7 ve \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda sava\u015ft\u0131rd\u0131. <\/p>\n
\nkalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk-Yunan \u00e7eli\u015fkisinde de kulland\u0131. O d\u00f6nemde
\nYunanl\u0131lar, \u0130zmir ve \u00e7evresini ele ge\u00e7irip Yunanistan\u2019a katmak istiyorlard\u0131. M.
\nKemal bunlara kar\u015f\u0131 K\u00fcrtleri sava\u015ft\u0131rd\u0131. Tabii ki buna kar\u015f\u0131l\u0131k M. Kemal
\nK\u00fcrtlere y\u00fczde y\u00fcz net olmayan baz\u0131 haklar\u0131, bir nevi federasyonu mu\u011flak
\nolarak, belirsiz bir \u015fekilde ifade etmi\u015fti. K\u00fcrtler, M. Kemal \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda
\n\u00e7ok direndiler ve \u00e7ok kan d\u00f6kt\u00fcler. Bu o kadar ileri boyutlara ula\u015ft\u0131 ki,
\nme\u00e7hul asker an\u0131t\u0131 yap\u0131l\u0131rken, M. Kemal\u2019in me\u015fhur bir s\u00f6z\u00fc var: \u201cKay\u0131p me\u00e7hul
\nasker b\u00fcy\u00fck ihtimalle K\u00fcrt\u2019t\u00fcr der. Bu bizzat M. Kemal\u2019in s\u00f6yledi\u011fi bir s\u00f6z
\nolmamakla birlikte, M. Kemal ad\u0131na gelen temsilcinin Sakarya\u2019da sarf etti\u011fi bir
\ns\u00f6zd\u00fcr. Bu durum ulusal hareketimizi yitirmenin yan\u0131 s\u0131ra, Sevr Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n
\nuygulanmas\u0131n\u0131 da kaybederek g\u00fcvenin yitirilmesine neden oldu. Yani Sevr
\nAnla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 asgari de olsa desteklemek i\u00e7in bir istek vard\u0131, bu
\nf\u0131rsat da kaybedildi. Bu durum T\u00fcrkler i\u00e7in destek oldu, dolay\u0131s\u0131yla K\u00fcrtlerin
\nhi\u00e7bir \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 sava\u015flar\u0131n i\u00e7ine \u00e7ekilmesine neden oldu. T\u0131pk\u0131 bug\u00fcn
\nK\u00fcrtlerin \u00e7\u0131kar\u0131na olmad\u0131\u011f\u0131 halde, T\u00fcrkler i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen sava\u015f\u0131n i\u00e7ine
\n\u00e7ekildi\u011fi gibi. <\/p>\n
\nbilin\u00e7li olarak sergiledikleri oyunlarla Fransa\u2019y\u0131 ikna edebilirlerdi.
\nSuriye\u2019ye ba\u011fl\u0131 olan Hatay, \u0130skenderun ve \u00e7evresinin Fransa\u2019ya b\u0131rak\u0131lmas\u0131na
\nkar\u015f\u0131l\u0131k, Musul\u2019un b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ba\u015far\u0131labilirdi. Bununla birlikte K\u00fcrdistan\u2019\u0131n
\ndi\u011fer par\u00e7alar\u0131nda \u0130ngilizlerin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir K\u00fcrt devleti kurma gibi bir
\nistekleri yoktu. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131 Madrid\u2019de ula\u015f\u0131lan ate\u015fkes d\u00f6neminde
\n\u0130ngilizler, K\u00fcrdistan\u2019\u0131n bir\u00e7ok yerini denetimleri alt\u0131na almam\u0131\u015flard\u0131.
\n\u0130ngilizler, \u015eeyh Mahmut Berzenci ile belli bir uzla\u015fma sa\u011flad\u0131ktan sonra
\nS\u00fcleymaniye\u2019ye girebildiler. Ard\u0131ndan haklar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019\u0131n
\nMusul eyaletinin di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 i\u015fgal ettiler. Bunun sonucunda \u0130ngilizlerle
\nT\u00fcrkler aras\u0131nda Musul eyaleti \u00fczerinde bir anla\u015fmazl\u0131k ba\u015flad\u0131. T\u00fcrkler,
\n\u0130ngilizlere \u201cI. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ele ge\u00e7irilmeyen topraklar\u0131 sava\u015f
\nsonras\u0131nda ele ge\u00e7irme hakk\u0131n\u0131z yoktur diyorlard\u0131. <\/p>\n
\ni\u00e7inde var olan ulusal bilinci istismar edip T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7irmek
\nistediler. Yurtsever olan \u015eeyh Mahmut ise, Osmanl\u0131lardan kalan bu K\u00fcrdistan
\npar\u00e7as\u0131 \u00fczerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z bir K\u00fcrt devleti kurmak istiyordu. Kurulacak bu K\u00fcrt
\ndevletinin de \u0130ngilizlerin denetimi alt\u0131nda olmas\u0131n\u0131 istemiyordu. Bu konuda
\n\u015eeyh Mahmut ile \u0130ngilizler aras\u0131nda \u00e7eli\u015fkilerin do\u011fmas\u0131, \u0130ngilizlerle \u015eeyh
\nMahmut g\u00fc\u00e7leri aras\u0131nda sava\u015f\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu. \u00c7\u0131kan sava\u015f\u0131n i\u00e7inde
\nbizzat \u015eeyh Mahmut da vard\u0131 ve yaralanmas\u0131 sonucu \u0130ngilizlere esir d\u00fc\u015ft\u00fc. Daha
\nsonra Ba\u011fdat\u2019ta yap\u0131lan askeri bir mahkemede idam cezas\u0131 verildi. Ancak bu ceza
\nm\u00fcebbet hapis cezas\u0131na \u00e7evrildi. Ard\u0131ndan onu baz\u0131 arkada\u015flar\u0131 ve yak\u0131n
\nakrabalar\u0131 ile birlikte Hindistan\u2019a s\u00fcrg\u00fcn ettiler. <\/p>\n
\nbilin\u00e7 ve istemleri devam etti. Bu da \u00e7eli\u015fkilerin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyordu ve
\n\u0130ngilizler var olan K\u00fcrt \u00e7eli\u015fkisini \u00e7\u00f6zemiyorlard\u0131. Her ne kadar baz\u0131
\ny\u00f6ntemlerle \u00e7\u00f6zmek istedilerse de ba\u015faramad\u0131lar. Bundan dolay\u0131 \u015eeyh Mahmut\u2019u
\ntekrar Ba\u011fdat\u2019a getirip K\u00fcrdistan\u2019\u0131n h\u00fck\u00fcmdar\u0131 olarak kabul ettiler. Ama bir
\n\u015fartlar\u0131 vard\u0131: \u015eeyh Mahmut\u2019un \u0130ngiliz m\u00fcste\u015farlar\u0131 kabul etmesini istediler.
\n\u015eeyh Mahmut ise, \u0130ngilizlerin bu iste\u011fini ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren kabul etmedi.
\nS\u00fcleymaniye\u2019ye d\u00f6nerek bir h\u00fck\u00fcmet kurdu. Kendini kral ilan ederek bakanlar
\nkurulunu olu\u015fturdu. Sonra da \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131yla beraber bayrak
\n\u00e7\u0131kard\u0131 ve ordusunu olu\u015fturdu postane kurdu, pul \u00e7\u0131kard\u0131. B\u00f6ylece bir K\u00fcrt
\ndevleti kurdu. <\/p>\n
\ndevletine, dolay\u0131s\u0131yla \u0130ngiliz \u00e7\u0131karlar\u0131na kar\u015f\u0131t durumda kald\u0131. Bunun \u00fczerine
\n\u0130ngilizler, K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir vah\u015fete giri\u015ftiler, b\u00fct\u00fcn silahlarla
\nK\u00fcrdistan\u2019a sald\u0131rd\u0131lar. Diyebilirim ki, S\u00fcleymaniye \u0130ngilizlerin yeni
\nsilahlar\u0131n\u0131 denedikleri bir yer oldu. B\u00f6ylece \u0130ngilizler ikinci sefer
\nS\u00fcleymaniye\u2019ye girmi\u015f oldular. Arap ordusu da ilk defa 1924 y\u0131l\u0131nda
\nS\u00fcleymaniye\u2019ye girmi\u015f oldu. Bu giri\u015f \u0130ngiliz dan\u0131\u015fmanlar\u0131n asker, silah ve
\ndestekleriyle oldu. \u0130ngilizler bu i\u015fgali onaylad\u0131lar. <\/p>\n
\n\u00fczerindeki \u00e7eli\u015fkiler daha da artt\u0131. Bu \u00e7eli\u015fkiler nedeniyle \u0130ngilizler
\nK\u00fcrtlerin bir b\u00fct\u00fcn olarak ezilmesini istemiyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt kart\u0131n\u0131n
\nkendileri taraf\u0131ndan T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusuydu. \u015eeyh Mahmut,
\nK\u00fcrdistan\u2019da h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre\u00e7te, 24 Kas\u0131m 1922\u2019de \u0130ngiliz-Irak
\nortak bildirisinde kurulan K\u00fcrt devletini tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131, ancak bir K\u00fcrt
\nheyetinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n belirlenmesinin yan\u0131 s\u0131ra, ticari ve ekonomik ili\u015fkilerini
\n\u0130ngilizler ve Irak ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesini talep ediyorlard\u0131. Ger\u00e7ekte ise, bu
\nbildiride y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri siyasetle T\u00fcrkleri korkutmak istiyorlard\u0131. Ama\u00e7lar\u0131 bu
\nsiyasetle T\u00fcrklerin Musul vilayetinden vazge\u00e7melerini sa\u011flamakt\u0131. Pratikle\u015fen
\nde bu oldu. T\u00fcrklerin siyaseti kar\u0131\u015ft\u0131. Zorunlu olarak, BM\u2019den bir heyet
\nisteyerek, heyetin buray\u0131 denetlemesini talep ettiler. <\/p>\n
\ntaraf\u0131ndan incelenmesini sa\u011flad\u0131lar. Hatta BM belgelerinde, verilen raporda,
\nG\u00fcney K\u00fcrdistanl\u0131 K\u00fcrtlerin T\u00fcrkiye ve Irak\u2019la birlikte ya\u015famak istemedikleri,
\nba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015famak istedikleri belgelenmi\u015ftir. Ancak o d\u00f6nemdeki d\u00fcnya devletler
\ntoplulu\u011fu \u0130ngiliz hakimiyeti alt\u0131ndayd\u0131. Nas\u0131l ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde BM \u00fczerindeki
\nhakimiyet ABD\u2019nin ise, o zaman da \u0130ngilizlerindi. Bundan dolay\u0131 daha sonra, 25
\nKas\u0131m 1925\u2019te, d\u00fcnya devletler toplulu\u011funda K\u00fcrtlerin Irak devleti i\u00e7inde baz\u0131
\n\u015fartlarla kalmalar\u0131, ya\u015fam, dil ve k\u00fclt\u00fcrlerinin korunmas\u0131, ancak ba\u011f\u0131ms\u0131z bir
\ndevlet olarak var olmamalar\u0131 gerekti\u011fi karar\u0131 al\u0131nd\u0131. <\/p>\n
\nIrak-\u0130ngiliz toplant\u0131s\u0131nda, \u0130ngiliz heyeti sorumlusu \u015funu s\u00f6yledi: \u201cT\u00fcrklerin
\nK\u00fcrtleri T\u00fcrkle\u015ftirmek istedikleri gibi K\u00fcrtleri Arapla\u015ft\u0131rmaman\u0131z gerekir. K\u00fcrtler
\nT\u00fcrklerin uygulad\u0131klar\u0131 zora dayanamay\u0131p T\u00fcrkle\u015febilirler, ancak T\u00fcrkler de
\n\u015fapka ve ceketle Avrupal\u0131 olamazlar. Yani hi\u00e7bir surette K\u00fcrtler T\u00fcrk
\nolmayacaklar\u0131 gibi, T\u00fcrkler de \u015fapka ve ceketle Avrupal\u0131 olamazlar. Irak kral\u0131
\nFaysal, bu \u0130ngiliz g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yerinde bir g\u00f6r\u00fc\u015f olarak g\u00f6rd\u00fc ve devamla Araplar\u0131n
\nK\u00fcrtleri K\u00fcrt olarak g\u00f6rmelerini, K\u00fcrtlerin de kendi K\u00fcrtl\u00fcklerine ba\u011fl\u0131
\nolmalar\u0131 ve hakiki, asil K\u00fcrt olmalar\u0131 gerekti\u011fini belirtti. Yaln\u0131z bizim
\nbildi\u011fimiz bu yolda birle\u015fik, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Irak\u2019t\u0131r. Bu ilkelerin nas\u0131l hayat
\nbuldu\u011funu anlad\u0131k. Bu d\u00f6nemde \u015eeyh Mahmut hareketi yenildi ve bitti. <\/p>\n
\ny\u00f6netimine ili\u015fkindi. Tarihi ger\u00e7e\u011fin de s\u00f6yledi\u011fi gibi, \u0130ngilizlerle T\u00fcrkler
\naras\u0131nda bir anla\u015fma vard\u0131. T\u00fcrklerin Rus dostlu\u011fundan vazge\u00e7meleri ko\u015fuluna
\nkar\u015f\u0131l\u0131k, \u0130ngilizler de K\u00fcrt ulusal hareketine desteklerini \u00e7ekme konusunda
\nanla\u015fm\u0131\u015flard\u0131. K\u00fcrtler kand\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 anlad\u0131lar. Hem Kuzey hem de G\u00fcney
\nK\u00fcrdistan\u2019da yeniden m\u00fccadelelerine ba\u015flad\u0131lar. Bu m\u00fccadelelerde baz\u0131 ayd\u0131nlar
\nyer alsa da, \u00f6nc\u00fcler daha \u00e7ok \u015feyh, molla ve a\u011fayd\u0131lar. Bu hareketlerden biri
\nde Piranl\u0131 \u015eeyh Sait hareketiydi. Hem a\u00e7\u0131k olmak hem de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz modern
\nko\u015fullar\u0131nda davam\u0131z\u0131n zafere ula\u015fmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan itiraf ediyorum ki, \u0130ngilizlerin
\n\u015eeyh Sait hareketinde parmaklar\u0131 vard\u0131. Ancak bu destek, hareketin zafere
\nula\u015fmas\u0131ndan ziyade yenilgiye u\u011framas\u0131 i\u00e7indi. Hareket ba\u015flang\u0131\u00e7ta
\n\u0130ngilizlerden habersiz ve onlar\u0131n onay\u0131 olmadan ba\u015flam\u0131\u015f ve g\u00fc\u00e7lenmi\u015fti.
\nSonras\u0131nda \u0130ngilizler buna m\u00fcdahale edip yenilgiye g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. <\/p>\n
\ngeli\u015fen hareketlerin yenilgiye u\u011framas\u0131nda parma\u011f\u0131 vard\u0131r. Ne yaz\u0131k ki, bu
\nd\u00f6nemin sonunda K\u00fcrt milleti herhangi bir umuduna ve hakk\u0131na ula\u015famad\u0131. K\u00fcrt
\nhareketi yeni bir sistemle tekrar m\u00fccadeleye ba\u015flad\u0131. Kimi ayd\u0131nlar taraf\u0131ndan
\nbaz\u0131 partiler kuruldu. Ne yaz\u0131k ki olu\u015fturulan partiler, ayd\u0131nlara y\u00f6nelik
\nd\u0131\u015far\u0131dan baz\u0131 yard\u0131mlarla ve bir tak\u0131m talepler do\u011frultusunda kurulmu\u015f
\npartilerdi. \u00d6zellikle \u0130ngilizlerin bu y\u00f6nl\u00fc talebi ve deste\u011finden bahsetmek
\ngerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ngilizler, muhtemel bir Arap ulusal hareketinin kendilerine
\nkar\u015f\u0131 geli\u015febilece\u011fini hesaplayarak, K\u00fcrt kart\u0131n\u0131 Irak\u2019ta s\u00fcrekli elinde
\nbulundurma ihtiyac\u0131n\u0131 duyuyordu. <\/p>\n
\nzay\u0131ft\u0131. Ancak Sovyetlerin bu sava\u015fa girmesi, baz\u0131 durumlar\u0131n de\u011fi\u015fmesine neden
\noldu. \u00d6zelikle \u0130ran\u2019a girip kendi kontrol\u00fc alt\u0131na almas\u0131yla Ruslar\u0131n bir,
\n\u0130ngilizlerin ise di\u011fer K\u00fcrdistan par\u00e7alar\u0131na girmesi, K\u00fcrt hareketinin tekrar
\ng\u00fc\u00e7lenerek boy vermesine yol a\u00e7t\u0131. Bu devletler kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in b\u00f6lgede
\nK\u00fcrtleri istismar etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Hatta o d\u00f6nemde Almanlar bile baz\u0131
\nK\u00fcrtlere dayanarak bunlar\u0131 kendi m\u00fcttefiki haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
\npartisiydi ve bunlardan biri de Hiva Partisi\u2019ydi. Bu partilerin i\u00e7inde her ne
\nkadar bir\u00e7ok yurtsever olsa da, benim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re bunlar\u0131n \u00f6nderli\u011fi
\n\u0130ngilizlere ba\u011fl\u0131yd\u0131. Bu \u00f6nderlik Hiva Partisi\u2019nin par\u00e7alanmas\u0131na neden oldu.
\nBu esnada Hiva i\u00e7inde baz\u0131 unsurlar\u0131n deste\u011fi ve te\u015fvikiyle \u0130ran\u2019da bir cemiyet
\nolu\u015ftu. Bu cemiyete destek veren unsurlar, \u0130ngilizlere ba\u011fl\u0131 olan
\n\u00f6nderliklerine ba\u011fl\u0131 de\u011fillerdi. Bunlar \u0130ran\u2019da K\u00fcrdistan\u2019\u0131 Yeniden Ya\u015fatma
\nCemiyeti\u2019ni olu\u015fturdular. <\/p>\n
\n\u00e7\u0131kar\u0131yordum. Baz\u0131 nedenlerden dolay\u0131 hakimlik g\u00f6revinden ayr\u0131ld\u0131m. O d\u00f6neme
\nkadar herhangi bir partinin \u00fcyesi de\u011fildim. Her ne kadar istedilerse de Hiva
\nPartisi\u2019ne girmedim. Hiva\u2019ya girmek isteyen baz\u0131 \u015fahsiyetlerle ayn\u0131 evde
\nbulunuyorduk. Bunlar benim de Hiva\u2019ya girmemi istediler. Bir odaya ge\u00e7tik.
\nOrada masa \u00fcst\u00fcnde bir tabanca ve bir Kuran-\u0131 Kerim vard\u0131. \u00dcst\u00fcm\u00fczde de Hiva
\nPartisi liderinin resmi vard\u0131. Benden istenen resme bak\u0131p elimi Kuran\u2019a ve
\ntabancaya koyarak yemin etmemdi. Yeminleri \u201cK\u00fcrtlere ihanet etmeyece\u011fim idi.
\nBu yeminin K\u00fcrtler i\u00e7in bir itham oldu\u011funu belirterek, sizin yemininiz ne
\nsilahla ne de Kuran\u2019la olmal\u0131 olmas\u0131 gereken, halka edilen yemindir e\u011fer
\nyerinizi bu \u015fekilde belirlerseniz, kan\u0131m\u0131n son damlas\u0131na kadar halk\u0131ma hizmet
\nedece\u011fim dedim. <\/p>\n
\nPartisi de olmak \u00fczere bir\u00e7ok parti bana \u00fcyelik teklif etti. Hatta \u0130ran\u2019da
\nolu\u015fturulan K\u00fcrtleri Ya\u015fatma Cemiyeti\u2019nden baz\u0131lar\u0131 bana gelip, bunun yeni bir
\nkomitesini olu\u015fturmak istediklerini s\u00f6ylediler. Bunlar 1944\u2019te posta yoluyla
\nbenimle ili\u015fkiye ge\u00e7tiler. Program\u0131n\u0131 okudum. Programlar\u0131n\u0131n daha ilk iki
\nsat\u0131r\u0131n\u0131 okudu\u011fumda, bu cemiyet ne \u0130ran, ne Irak, ne de T\u00fcrkiye cemiyetidir bu
\ncemiyet sadece K\u00fcrdistan cemiyetidir diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu cemiyet b\u00fct\u00fcn K\u00fcrdistan
\npar\u00e7alar\u0131nda \u015fubelerini veya komitelerini olu\u015fturmak istiyordu. Ben de onun
\n\u00fcyesi olmay\u0131 kabul ettim. Bu konuyu bir tarafa b\u0131rak\u0131p Barzanilerin meselesine
\ngelmek istiyorum. <\/p>\n
\nyurtsever bir hareket de\u011fil, a\u015firetsel bir hareketti. Hiva i\u00e7inde baz\u0131 iyi
\nunsurlar vard\u0131: Emin Revanduzi, \u0130zzet Abd\u00fclaziz, Xeyrullah vb. Bu hareketi
\na\u015firetsel bir hareket olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p yurtsever, ulusalc\u0131 bir hareket durumuna
\n\u00e7ekmek istiyorlard\u0131. Yaln\u0131z bu hareket da\u011f\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u015firet\u00e7i y\u00f6n di\u011fer
\ny\u00f6n\u00fcnden daha g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc. Bundan dolay\u0131 Molla Mustafa ve adamlar\u0131 \u0130ran\u2019a \u00e7\u0131kmak
\nzorunda kald\u0131lar. Molla Mustafa s\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7ti\u011fi s\u0131rada baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri vard\u0131.
\nKDP isimli bir parti ve K\u00fcrt cumhuriyetinin kurulmas\u0131n\u0131 umut ediyordu. Birka\u00e7
\nay sonra, daha \u00f6nce belirtti\u011fimiz K\u00fcrtleri Yeniden Ya\u015fatma Cemiyeti\u2019nin ad\u0131n\u0131
\nde\u011fi\u015ftirip KDP yapt\u0131. G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da bu cemiyetin birinci dereceden
\nsorumlusu olmama ra\u011fmen, bu isim de\u011fi\u015fikli\u011finin ne \u015fekilde oldu\u011funu bilmiyorum.
\nBir s\u00fcre sonra ilkesine ba\u011fl\u0131 bu iyi unsurlardan, yurtseverlerden olu\u015fan
\ncemiyet bir K\u00fcrt hareketinin bitmesine neden oldu. <\/p>\n
\nda olsa\u2013 Molla Mustafa\u2019y\u0131 kesin olarak bir \u0130ngiliz ajan\u0131 olmakla su\u00e7luyordu.
\nBarzani g\u00fc\u00e7leri, s\u0131n\u0131r kesiminde bulunan iki k\u00f6yde s\u0131k\u0131\u015f\u0131k bir bi\u00e7imde
\ntoplanm\u0131\u015flard\u0131. Ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 olduk\u00e7a zordu. Onlara bula\u015f\u0131c\u0131 bir hastal\u0131k
\nbula\u015fm\u0131\u015ft\u0131, hatta baz\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fc. Molla Mustafa oradan S\u00fcleymaniye\u2019ye bir \u015fah\u0131s
\narac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bana bir mektup g\u00f6nderdi. Mektupta her iki k\u00f6ydeki ya\u015fam
\nko\u015fullar\u0131n\u0131 izah ederek, S\u00fcleymaniye\u2019de onlara yard\u0131m toplayarak g\u00f6ndermemi
\nistiyordu. Bunun \u00fczerine S\u00fcleymaniye\u2019de komitemizin b\u00f6lgesinde iki defa yard\u0131m
\ntoplayarak g\u00f6nderdik. Bir defas\u0131nda da tan\u0131nan K\u00fcrt subay\u0131 Nuri Ahmet Taha ve
\n1945 y\u0131l\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru Hamza Abdullah isimli birini S\u00fcleymaniye\u2019ye g\u00f6nderdi.\n<\/p>\n
\nh\u00fck\u00fcmetinin bask\u0131s\u0131na maruz kalm\u0131\u015ft\u0131. Irak kimli\u011fi kendisinden al\u0131narak
\nT\u00fcrkiye\u2019ye s\u00fcrg\u00fcn etmi\u015flerdi. Sonra \u0130ran\u2019a ge\u00e7mi\u015fti. Molla Mustafa onun
\narac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ikinci bir mektup daha g\u00f6nderdi. Ayr\u0131ca \u015eeyh Mahmut Berzenci\u2019nin
\no\u011fluna teslim etmem i\u00e7in de bir mektup vard\u0131 ve a\u00e7\u0131kt\u0131. Mektubu okudum.
\nMektupta, Barzani\u2019nin kendi k\u00f6y ve alan\u0131na d\u00f6nmesi i\u00e7in \u015eeyh Mahmut\u2019un o\u011flunun
\ngidip Kral Faysal\u2019la arac\u0131l\u0131k yapmas\u0131n\u0131 istiyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Barzanilerden y\u00fcz on
\nbir ki\u015fi hakk\u0131nda idam karar\u0131 vard\u0131. Bu idam kararlar\u0131n\u0131n hafifletilmesi, bunun
\nm\u00fcebbede d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi isteniyordu. Bunun yap\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, Barzani,
\nIrak\u2019a d\u00f6nmeye haz\u0131r oldu\u011funu belirtiyordu. \u0130ste\u011fi buydu.<\/p>\n
\nh\u00fck\u00fcmetinin daha \u00f6nce Qazi Muhammet\u2019i destekleyen a\u015firet reislerini ona kar\u015f\u0131
\n\u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u2013bunlar parayla sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131\u2013 bunlar\u0131n \u0130ran taraftar\u0131
\nolduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Molla Mustafa da Irak\u2019a d\u00f6nerse Mahabat Cumhuriyeti\u2019ni
\nart\u0131k kimse savunamayacakt\u0131. Bu nedenle Barzani\u2019nin g\u00f6nderdi\u011fi mektubu \u015eeyh
\nMahmut\u2019un o\u011fluna vermedik. \u0130ran\u2019da kal\u0131p Mahabat Cumhuriyeti\u2019ni savunsun dedik.
\nBunun d\u0131\u015f\u0131nda, ne yaz\u0131k ki baz\u0131 \u015fahsiyetler, a\u015firet reisleri ad\u0131na bir belge
\nhaz\u0131rlad\u0131k ve \u015eeyh Mahmut\u2019un ikinci o\u011flu \u015eeyh Latif de dahil, hepimiz
\nimzalayarak bir bildiriye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fck. Bildiride Molla Mustafa ve
\nyan\u0131ndakilerin Irak h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan affedilip yerlerine d\u00f6nmelerini ve onu
\nK\u00fcrtlerin temsilcisi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc belirttik. \u00d6te yandan Qazi Muhammet\u2019in
\nzay\u0131f konumu, i\u015flerin ve durumun alt\u00fcst olmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131 ve b\u00fcy\u00fck tahribatlar
\nortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Barzani, g\u00f6nderdi\u011fi di\u011fer mektupta ise, Hamza Abdullah\u2019a destek
\nvermemi, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130ran\u2019da olu\u015fturulan KDP gibi bir partiyi Irak\u2019ta olu\u015fturmak
\nistediklerini belirtiyordu. I-KDP isimli bu partiyi reddettim. <\/p>\n
\nkimler vard\u0131? K\u0131sa ve uzun vadeli amac\u0131 neydi? Program\u0131 var m\u0131yd\u0131, yok muydu?
\nBu parti nerede olu\u015fturuldu, amac\u0131 neydi? Kuzey K\u00fcrtlerinden kimse var m\u0131yd\u0131?
\nSonra neden Kuzey\u2019de KDP olu\u015ftu, ne oldu, neyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131n\u0131z ki bu olu\u015ftu?
\nBunu bir ki\u015fi mi olu\u015fturdu, yoksa bir toplant\u0131 m\u0131 oldu? Bu partinin olu\u015fumunda
\n\u00e7evrenin etkisi neydi? \u0130steminiz neydi? Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye nas\u0131l ula\u015ft\u0131n\u0131z, bunu
\nolu\u015fturmada objektif ko\u015fullar\u0131n etkisi neydi?<\/p>\n
\netmemi istiyordu. Mektupta ayr\u0131ca baz\u0131 isimler de belirtmi\u015fti ve olu\u015fturulacak
\npartide bu isimlerin yer almas\u0131n\u0131 istiyordu. Bu partinin bir K\u00fcrdistan partisi
\nolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Yani parti Irak partisiydi, bundan dolay\u0131 bu partide yer
\nalmak istemedim.<\/p>\n
\no\u011flu \u015eeyh Latif ve Koysancakl\u0131 Gege Ziyat\u2019\u0131n \u2013K\u00fcrt a\u015firet ileri
\ngelenlerindendi\u2013 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 olmas\u0131n\u0131 ve bir merkez komitenin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131
\nistiyordu. Ancak bu partinin hi\u00e7bir program\u0131, ama\u00e7lar\u0131 ve u\u011fruna m\u00fccadele
\nedecek ilkeleri de yoktu. Yaln\u0131z g\u00fczel baz\u0131 laflardan edilerek, bu parti K\u00fcrt
\nmilletinin \u00e7\u0131kar\u0131 i\u00e7in olu\u015fturuluyor deniliyordu. O d\u00f6nemde \u015eore\u015f ve R\u0131zgari
\ngibi partiler de vard\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar da bu partide yer almak istediklerini
\ns\u00f6ylediler. Ancak istisnai olarak baz\u0131 K\u00fcrt \u015fahsiyetleri, bu partinin a\u015firet\u00e7i
\nbir parti oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrerek i\u00e7inde yer almayacaklar\u0131n\u0131 belirttiler. Bu
\n\u015fekilde parti, 11 A\u011fustos 1946\u2019da Irak\u2019ta kuruldu.<\/p>\n
\nCumhuriyeti\u2019nden mi al\u0131yordu?<\/p>\n
\nkurmas\u0131ndan esinlenerek b\u00f6yle bir partiyi Irak\u2019ta kurmak ve Qazi Muhammet gibi
\npartinin lideri olmak istedi.<\/p>\n
\nAncak ben \u0130ran\u2019da olu\u015fan partimizin merkez komitesinden herhangi bir karar
\ngelmeden \u00fcye olmayaca\u011f\u0131m\u0131, S\u00fcleymaniye\u2019deki komitemizi feshetmeyece\u011fimizi ve
\nba\u015fka bir partiye \u00fcye olmayaca\u011f\u0131m\u0131 belirttim. <\/p>\n
\nyer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z komite (Laq) var. Sizin komite ile I-KDP aras\u0131nda nas\u0131l bir fark
\nvard\u0131?<\/p>\n
\nolmas\u0131yd\u0131. Suriye ve T\u00fcrkiye par\u00e7alar\u0131nda bile buna ba\u011fl\u0131 komitelerin
\nolu\u015fturulmas\u0131n\u0131 istiyorduk. Barzani KDP\u2019si ise Irak\u2019a \u00f6zg\u00fc bir partiydi. Yani
\nb\u00fct\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019\u0131 kapsam\u0131yordu. Bu aram\u0131zdaki temel farkt\u0131. Barzani KDP\u2019si,
\nIrak Kom\u00fcnist Partisi ile ili\u015fkiye ge\u00e7erek Kral Faysal d\u00f6neminde birlikte
\nmiting ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f gibi baz\u0131 faaliyetler de y\u00fcr\u00fctt\u00fcler. Bu d\u00f6nemde
\nkom\u00fcnistlerden baz\u0131 tutuklanmalar oldu. Bunlar\u0131n itiraflar\u0131 \u00fczerine b\u00fct\u00fcn
\npartilerden tutuklanmalar ya\u015fand\u0131. <\/p>\n
\nolu\u015fturdu\u011fumuz komite ortada kald\u0131. Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplant\u0131da \u00f6n\u00fcm\u00fczde iki
\nse\u00e7ene\u011fin oldu\u011funu belirttik. Ya kom\u00fcnistlere ya da Irak KDP\u2019sine kat\u0131lacakt\u0131k.
\nSonu\u00e7ta \u00e7o\u011funluk KDP\u2019ye kat\u0131lma y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015f belirtti. Bunun \u00fczerine Nisan ve
\nMay\u0131s 1947\u2019de KDP\u2019ye kat\u0131ld\u0131k. Kom\u00fcnistlerin itiraflar\u0131nda ad\u0131 ge\u00e7enlerden biri
\nde bendim ve tutukland\u0131m. <\/p>\n
\ngeli\u015ftirip yetkinle\u015ftirmediniz?<\/p>\n
\nhi\u00e7bir f\u0131rsat ve olana\u011f\u0131m\u0131z kalmam\u0131\u015ft\u0131. Mecbur kal\u0131p KDP\u2019ye kat\u0131ld\u0131k. <\/p>\n
\nKDP\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131 devam etti mi?<\/p>\n
\nCumhuriyeti\u2019nin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki neden, yaln\u0131z Ruslar\u0131n geri \u00e7ekilip bizden
\nvazge\u00e7meleri de\u011fildi. Esas neden i\u00e7erden kaynaklan\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc var olan
\nhareket esas olarak ulusal kurtulu\u015f hareketi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, K\u00fcrdistani bir
\nhareket de de\u011fildi. O d\u00f6nemde onlara da \u015fahsen yazm\u0131\u015ft\u0131m. Mahabad\u2019\u0131 korumak
\ni\u00e7in Irak ordusundan be\u015f y\u00fcz ki\u015finin silahlar\u0131 ile birlikte \u00f6l\u00fcm\u00fcne haz\u0131r
\noldu\u011funu belirttim. Ayr\u0131ca bir\u00e7ok ayd\u0131n, memur ve yurtsever vard\u0131. Bunlar da
\ncumhuriyeti kanlar\u0131 ile korumaya haz\u0131r insanlard\u0131. Ancak bize verdikleri
\ncevapta bizden hi\u00e7bir \u015fey istemediklerini belirterek, \u201cvarsa bize okul
\nkitaplar\u0131 ve bir doktor g\u00f6nderin dediler. Hatta onlardan baz\u0131lar\u0131, bu
\ncumhuriyeti G\u00fcney K\u00fcrtlerinin gelip el koymalar\u0131 i\u00e7in olu\u015fturmad\u0131klar\u0131n\u0131
\ns\u00f6ylediler. Yani \u201ckoltuklar\u0131m\u0131z\u0131 bizden almak istiyorlar diyorlard\u0131. <\/p>\n
\nK\u00fcrdistan\u2019\u0131 da Mahabad\u2019a katmak suretiyle ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet kurmak
\nistedi\u011fimizi belirtiyordu. Bu \u015fahit, Irak Kom\u00fcnist Partisi MK \u00dcyesiydi. Hi\u00e7 unutmayaca\u011f\u0131m
\nbir \u015fey de, \u201c\u0130ran ordusunun Tebriz\u2019i i\u015fgal etti\u011fi g\u00fcn, ben \u0130brahim Ahmet\u2019in
\nevindeydim dedi. Do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyordu, o gece benim evimdeydi. Bu ki\u015fi
\nkom\u00fcnistlerin merkez yedek \u00fcyesiydi ve \u015eeyh Latif\u2019in arkada\u015f\u0131 konumundayd\u0131. O
\ngece ikisinin evimde randevular\u0131 vard\u0131. Tebriz\u2019in d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn a\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131
\ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve a\u011flama i\u00e7in de, ne bedbaht\u0131z, Mahabad Cumhuriyetimizin daha k\u0131zken
\n\u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi\u011fimi belirtti. Sonu\u00e7ta mahkeme, ben ve di\u011fer tutuklular i\u00e7in
\niki y\u0131l hapis, iki y\u0131l da polis g\u00f6zetimi cezas\u0131 verdi. <\/p>\n
\nh\u00fck\u00fcmet nezdinde itiraf etmi\u015fti. Sanki ben Kom\u00fcnist Partisi \u00dcyesiymi\u015fim gibi
\nele al\u0131n\u0131yordum, o temelde de ceza ald\u0131m. Ben hapisteyken gelen g\u00f6r\u00fc\u015fmeciler,
\npartinin yan\u0131 s\u0131ra Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin ve di\u011fer partilerin de zor durumda
\nolduklar\u0131n\u0131 ve zay\u0131flad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. \u00c7\u00fcnk\u00fc kom\u00fcnistlerin merkez
\n\u00fcyelerinin teslimiyete yat\u0131p itiraf etmeleri ortam\u0131 alt\u00fcst etmi\u015fti. Her ne
\nkadar genel durum buyduysa da, ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck direni\u015fler sergileyenler de
\nvard\u0131. Bunu da belirtmek gerekir. Cezaevinde yan\u0131m\u0131zda ba\u015fkalar\u0131 da vard\u0131.
\nGelen ziyaret\u00e7ilerle de anla\u015ft\u0131k, d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir konferans yapacakt\u0131k.
\nSonra konferans\u0131 yapt\u0131k. Konferansta, eski merkez komite \u00fcyelerine y\u00f6nelik
\nitirazlar oldu. Sonu\u00e7ta yeni bir merkez se\u00e7ildi. \u00d6nceki merkez \u00fcyelerinden
\nhesap sorulmas\u0131 istendi ve bilimsel temelde yeni bir parti program\u0131n\u0131n
\nolu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. <\/p>\n
\nHamza Abdullah ile birlikte be\u015f on kadar ki\u015fi partiden ayr\u0131ld\u0131lar. Hamza
\nAbdullah, \u201cben, Molla Mustafa\u2019n\u0131n vekili oldu\u011fumdan asil \u00fcyeyim diyordu. 1953
\nba\u015flang\u0131c\u0131nda, partinin eski ismi olan \u201cPartiya Demokrat\u00ee Kurd idi.
\nDe\u011fi\u015ftirerek \u201cPartiya Demokrat\u00ee Kurdistan yapt\u0131k. Bununla hem dar milliyet\u00e7ili\u011fi
\na\u015fmay\u0131, hem de daha geni\u015f kitleyi kapsamay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131k. Ayr\u0131ca Mao ve
\nStalin\u2019den faydalanarak d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fcn bilimsel sosyalist bir d\u00fc\u015f\u00fcnce
\noldu\u011funu belirttik ve m\u00fccadele ettik. <\/p>\n
\nibaretti. O d\u00f6nemde bir\u00e7ok Irak partileri aras\u0131nda birlik cepheleri olu\u015fuyordu.
\nAncak parti olarak birlik ve cephelere kabul edilmiyorduk. Bize K\u00fcrt partisi ve
\nK\u00fcrdistanl\u0131 parti g\u00f6z\u00fcyle bakt\u0131klar\u0131ndan, bizi ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 olarak
\nnitelendirdiklerinden, ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n b\u00f6yle bir cepheye \u2013Irak i\u00e7in birlik
\ncephelerine\u2013 al\u0131nmamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Partimiz KDP ile Kom\u00fcnist
\nPartisi aras\u0131ndaki ili\u015fkiler bazen d\u00fczeliyor, bazen de k\u00f6t\u00fcle\u015ferek s\u00fcr\u00fcyordu.
\nEsas ayr\u0131l\u0131k, K\u00fcrtlerin ulus olarak kendi kaderlerini tayin etme haklar\u0131 var
\nm\u0131, yok mu noktas\u0131ndayd\u0131. Ve Kom\u00fcnist Partisi bunu kabul etmiyordu. <\/p>\n
\nkat\u0131lanlar ilk e\u011fitimlerini ald\u0131ktan sonra gidip Kom\u00fcnist Partisi\u2019ne
\ngiriyorlard\u0131. Ancak 1953 y\u0131l\u0131ndan sonra bu durum de\u011fi\u015fti ve bu Kom\u00fcnist Partisi
\nmerkez \u00fcyeleri bile gelip partimize normal \u00fcye olarak kat\u0131l\u0131yorlard\u0131.
\nDolay\u0131s\u0131yla K\u00fcrt hareketinin bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Ayr\u0131ca Arap Ulusal
\nHareketi bile partimizi b\u00fcy\u00fck bir tehlike olarak g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131. Bu durum 14
\nTemmuz 1958\u2019e kadar devam etti.<\/p>\n
\nAma resmi olarak 1953 Konferans\u0131\u2019ndan 1964 ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131na kadar parti genel
\nsekreteriydim. Ayr\u0131l\u0131klar 1964\u2019ten 1970\u2019e kadar da \u2013ayr\u0131l\u0131k oldu\u011funda
\nsekreteriydim\u2013 s\u00fcrd\u00fc. Ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bile her iki taraf ayn\u0131 parti ismini
\nkullan\u0131yordu. Yani 1953\u2019ten 1970\u2019e kadar ben parti sekreteriydim.<\/p>\n
\nKom\u00fcnist Partisi bizim i\u00e7in, \u201cbunlar da kom\u00fcnist oldu, ama neden bir \u00fclkede iki
\nkom\u00fcnist parti olu\u015ftu diye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p m\u00fccadele ettiler. Yani ideolojimizin
\nkom\u00fcnizm oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Ayn\u0131 onlar\u0131nki gibiydi. <\/p>\n
\nneydi?<\/p>\n
\nili\u015fkimiz vard\u0131 ne de bir haberimiz s\u00f6z konusuydu. Hatta kimse yerini bile
\nbilmiyordu. <\/p>\n
\nili\u015fkisi yoktu. O Orta Asya\u2019dayd\u0131.<\/p>\n
\nKonferans\u0131 yap\u0131ld\u0131. Biz de partimiz ad\u0131na Celal Talabani\u2019yi temsilci olarak
\ng\u00f6nderdik. Bu konferans esnas\u0131nda Molla Mustafa ile Moskova\u2019da g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi.
\nCelal Talabani geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, Molla Mustafa\u2019dan iki mektup ve foto\u011fraf\u0131n\u0131
\ngetirdi. Bu gelen mektuplardan biri bana \u2013\u015fahsi\u2013, di\u011feri ise parti i\u00e7in
\ng\u00f6nderilmi\u015fti. Barzani mektuplar\u0131nda bizden Hamza Abdullah ile anla\u015farak onu
\ntekrar partiye almam\u0131z\u0131 istiyordu. <\/p>\n
\nduyuyordu.<\/p>\n
\n\u015eeyh Mahmut Hindistan\u2019da s\u00fcrg\u00fcndeyken, m\u00fcrit ve \u015feyhler y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ve mitinglerle
\n\u0130ngilizlerden \u015eeyh Mahmut\u2019un d\u00f6nmesini talep ediyorlard\u0131. Ve sloganlar\u0131n\u0131 da
\n\u201ckudan Xudah \u015feklinde inleme ile ifade ediyorlard\u0131. Molla Mustafa\u2019n\u0131n
\nmektubunda bir \u015fey yoktu. Bir m\u00fcrit mant\u0131\u011f\u0131yla bizden ricada bulunarak, \u201cbu
\nmektubu karde\u015fim \u015eeyh Ahmet\u2019e iletin diyordu. Bir m\u00fcrit gibi benden ikinci
\nmektubu Basra \u015fehrinde hapiste olan \u015eeyh Ahmet\u2019e iletmem isteniyordu. Bunun
\n\u00fczerine merkez komite ile toplanarak tart\u0131\u015ft\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu mektup devletin eline
\nge\u00e7erse \u015eeyh Ahmet\u2019i idam ederdi. \u00d6te yandan ha\u015fmeti ile bilinen Molla Mustafa
\nBarzani, general Barzani, bir m\u00fcrit gibi mektup yazm\u0131\u015ft\u0131. Halbuki da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131m\u0131z
\nbildirilerde \u201cYa\u015fas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, ya\u015fas\u0131n general Barzani \u00f6nderli\u011findeki
\nK\u00fcrdistan, diyorduk.<\/p>\n
\nge\u00e7tiler, ba\u011flant\u0131lar\u0131m\u0131z oldu. 14 Temmuz Devrimi\u2019nden bir y\u0131l \u00f6nce Arap
\nulusalc\u0131lar\u0131n bana g\u00f6nderdikleri mektupta, Kral Faysal rejimine kar\u015f\u0131 bir
\nm\u00fccadele ba\u015flatmam\u0131z durumunda, Cemal Abd\u00fclnas\u0131r\u2019\u0131n bize silah yard\u0131m\u0131nda
\nbulunaca\u011f\u0131 belirtiliyordu. Arap ulusalc\u0131s\u0131 benden Ba\u011fdat\u2019a, oradan da Cemal
\nAbd\u00fclnas\u0131r\u2019\u0131n yan\u0131na giderek g\u00f6r\u00fc\u015fmemizi istedi. Ayn\u0131 \u015fah\u0131s 14 Temmuz sonras\u0131
\nbakan oldu. Ancak \u00fczerimde mahkeme karar\u0131 oldu\u011fundan, Irak topraklar\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131
\n\u00e7\u0131kmama olanak ve izin yoktu. Bunun \u00fczerine i\u00e7i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131ndan \u2013\u00e7\u00fcnk\u00fc
\nK\u00fcrt\u2019t\u00fc\u2013 ricada bulundum. Elimdeki doktor raporuna g\u00f6re kansere yak\u0131n bir
\nhastal\u0131\u011f\u0131m vard\u0131. Tedavi olmak i\u00e7in pasaport ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ma izin verilmesini
\nistedim. \u0130\u00e7i\u015fleri bakan\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde iki ay sabretmemi s\u00f6yledi. \u0130ki
\nihtimal vard\u0131: Birincisi, iki ay sonra pasaportsuz ve izinsiz gidebilece\u011fim
\ngibi, ikincisi de hi\u00e7bir zaman Irak\u2019tan ayr\u0131lmayabilece\u011fimi s\u00f6yledi. Ger\u00e7ekten
\nde bir ay sonra Irak\u2019\u0131n ordusunu \u00dcrd\u00fcn \u00fczerinden Beyrut\u2019a g\u00f6nderip Beyrut\u2019u ele
\nge\u00e7irme istedi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Plan buydu. Ancak olu\u015fturulan ordu Beyrut\u2019a
\ngidip ele ge\u00e7irece\u011fine Ba\u011fdat\u2019a y\u00f6nelerek melikli\u011fi devirdi. 14 Temmuz
\nDevrimi\u2019ni ger\u00e7ekle\u015ftirdi. <\/p>\n
\n\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fclerdi, yani \u00e7ok cihet vard\u0131.<\/p>\n
\nh\u00fck\u00fcmetine g\u00f6nderdi\u011fim mektupta, Ba\u011fdat Pakt\u0131 Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n reddedilmesini,
\nIrak i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn halklar\u0131n e\u015fitli\u011fine dayanan demokratik bir iktidar\u0131
\ndestekleyece\u011fimizi belirttik. \u0130ki g\u00fcn sonra Politb\u00fcromuz toplan\u0131p anla\u015farak,
\nolu\u015facak bir heyetin Ba\u011fdat\u2019a gidip h\u00fck\u00fcmet lideri ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesine karar
\nverildi. Ben ve Politb\u00fcro \u00dcyesi Ali Abdullah gittik. Devrim h\u00fck\u00fcmetinden ilk
\niste\u011fimiz ve \u015fart\u0131m\u0131z, Barzani\u2019nin geri d\u00f6nmesi, tutuklular\u0131n ve \u015eeyh Ahmet\u2019in
\nserbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131yd\u0131. \u015eeyh Ahmet serbest b\u0131rak\u0131larak Ba\u011fdat\u2019a yerle\u015ftirildi.
\nMolla Mustafa, kald\u0131\u011f\u0131 yerden devrim liderine bir kutlama mesaj\u0131 g\u00f6ndererek
\nIrak\u2019a geri d\u00f6nmek istedi\u011fini belirtti. <\/p>\n
\nba\u015fkenti Prag\u2019a gittik. Pasaportun sahte olmas\u0131n\u0131 Irak h\u00fck\u00fcmeti istedi. D\u0131\u015far\u0131
\n\u00e7\u0131kmadan \u00f6nce \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131\u2019n\u0131 \u2013ayn\u0131 zamanda ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131s\u0131yd\u0131\u2013 ziyaret
\netti\u011fimizde \u2013\u00e7\u0131k\u0131\u015ftaki amac\u0131m\u0131z gidip Molla Mustafa\u2019y\u0131 getirmekti\u2013, \u201cAnayasada
\na\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131lan yerde Araplar\u0131n ve K\u00fcrtlerin bu topraklarda ortak olmalar\u0131n\u0131,
\nK\u00fcrtlerin hukuklar\u0131n\u0131n garanti alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 diliyorum dedim. <\/p>\n
\nikinci bir nokta da, K\u00fcrdistan\u2019daki arkada\u015flar\u0131n her yerde miting ve g\u00f6steri yapmalar\u0131
\ngerekirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc anayasada sadece K\u00fcrtlerin ve Araplar\u0131n karde\u015fli\u011finden
\nbahsediliyordu. \u00d6yle ki, K\u00fcrtler baz\u0131 haklar alabilsin. Ayr\u0131ca var olan ve
\ndevrimde rol oynayan partilere de anayasaya K\u00fcrtler i\u00e7in \u00f6zerkli\u011fin konmas\u0131
\ni\u00e7in ba\u015fvurduk. Ancak bu partilerin hi\u00e7biri bunu kabul etmedi. <\/p>\n
\n\u00fczerinden de\u011fil M\u0131s\u0131r yoluyla gelin, ayr\u0131ca Cemal Abd\u00fclnas\u0131r\u2019la da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ve
\nhaklar\u0131n\u0131z\u0131 ondan isteyin. \u015eayet Nas\u0131r haklar\u0131n\u0131z\u0131 kabul ederse biz de kabul edece\u011fiz
\ndedi. Prag\u2019a gittik. Molla Mustafa ile d\u00f6nece\u011fimiz zaman, Sovyet yetkilileri
\nbize T\u00fcrkiye \u00fczerinden gitmememizi, \u00e7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrklerin u\u00e7a\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebileceklerini
\ns\u00f6ylediler. M\u0131s\u0131r\u2019a ula\u015ft\u0131k. Irak Konsoloslu\u011fu\u2019na giderek Nas\u0131r\u2019\u0131 varl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan
\nhaberdar ettik. O da bize \u201cdevlet misafirisiniz dedi. Daha sonra Nas\u0131r bizi
\nkar\u015f\u0131lad\u0131. O g\u00f6r\u00fc\u015fmede Nas\u0131r\u2019a haklar\u0131m\u0131zdan, K\u00fcrt halk\u0131ndan bahsettik. Ona
\ns\u00f6ylediklerimize itiraz etmedi. Lakin biz Ba\u011fdat\u2019tan ayr\u0131lmadan \u00f6nce baz\u0131
\nhareketlerden dolay\u0131 Irak ve M\u0131s\u0131r aras\u0131ndaki ili\u015fki bozulmu\u015ftu. <\/p>\n
\nbana T\u00fcrk el\u00e7isinin k\u0131zg\u0131n oldu\u011funu ve beni g\u00f6rmek istedi\u011fini s\u00f6yledi. Onunla
\nbir randevumuzun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, e\u011fer beklerse onu g\u00f6rebilece\u011fimi belirttim. T\u00fcrk
\nel\u00e7isi aniden i\u00e7eri girdi \u00f6n\u00fcme gelip durarak \u015fiddetli bir \u015fekilde bana bir
\nm\u00fczekkere vererek, s\u00f6zle de \u201c\u0130\u00e7i\u015flerimize kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 devletimiz ad\u0131na
\nsizi protesto ediyorum dedi. Bizim m\u00fcdahale etti\u011fimiz i\u00e7 mesele nedir diye
\nsordum. Bana \u201cK\u00fcrt meselesidir dedi. Ben, m\u00fcdahale etmemi\u015fiz, K\u00fcrt meselesi
\nile ilginiz nedir dedim ve devam ettim. Sizin \u00fclkenizde K\u00fcrt var m\u0131 diye
\nsordum. Bana \u201cyok dedi. Peki, televizyon, radyo ve gazetelerde bir tek K\u00fcrt
\ns\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ge\u00e7miyor. Ayn\u0131 \u015fekilde hi\u00e7bir konunuzda K\u00fcrt kelimesi ge\u00e7miyor. Bana
\ndevletinizde ge\u00e7en bir K\u00fcrt kelimesini g\u00f6sterin ki i\u00e7i\u015flerinize nas\u0131l m\u00fcdahale
\netti\u011fimizi bilelim dedim. Bunun \u00fczerine T\u00fcrk el\u00e7isi sinirlenip gitti ve bir
\ndaha da gelmedi. <\/p>\n
\nmeselesini neden daha \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcyorlar? \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk devletinin K\u00fcrtler hakk\u0131nda
\nkat\u0131 inkarc\u0131 bir politikas\u0131 var. T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetleri yaln\u0131z Kuzey K\u00fcrdistan
\nK\u00fcrtlerinin d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, b\u00fct\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019daki ve t\u00fcm par\u00e7alardaki K\u00fcrt
\nhalk\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131yorlar. <\/p>\n
\nkimli\u011fini ve ad\u0131n\u0131 bile kabul etmemi\u015flerdir. Bundan dolay\u0131 bir yurtsever K\u00fcrt,
\nhakiki ve asli K\u00fcrt, ger\u00e7e\u011fi iyi bilince \u00e7\u0131karmal\u0131 ve tan\u0131mal\u0131d\u0131r. Kuzey
\nK\u00fcrtlerinin T\u00fcrklerden haklar\u0131n\u0131 elde etmemeleri durumunda ve Kuzey\u2019de K\u00fcrtler
\nhaklar\u0131n\u0131 kazanmadan, di\u011fer bir par\u00e7ada ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet de kursak ve t\u00fcm d\u00fcnya
\nbizi desteklese de, Kuzey\u2019de K\u00fcrt sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclmeden \u2013esas sorun Kuzey
\nK\u00fcrdistan\u2019d\u0131r\u2013 kurulan ba\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrt devletinin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Di\u011fer
\ndevletler az da olsa K\u00fcrt ismini ve kimli\u011fini tan\u0131yorlar. Fakat T\u00fcrkler K\u00fcrt
\nismini ve kimli\u011fini tan\u0131mad\u0131klar\u0131ndan, di\u011fer par\u00e7alardaki K\u00fcrtler i\u00e7in herhangi
\nbir hakk\u0131n al\u0131nmas\u0131 veya ya\u015fanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, ya\u015fam haklar\u0131 bile
\nolmaz. Bundan dolay\u0131 inanc\u0131m odur ki her d\u00fcr\u00fcst, onurlu ve \u015ferefli K\u00fcrt, de\u011fil
\nbu harekete destek vermek, K\u00fcrt halk\u0131 i\u00e7in modern K\u00fcrt hareket olan PKK
\n\u00f6nderli\u011finde de\u011ferli \u00f6nder Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n komutas\u0131nda y\u00fcr\u00fcy\u00fcp \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nK\u00fcrdistan\u2019dad\u0131r, Kuzey K\u00fcrtlerinin elindedir ve bu belirleyicidir. \u0130ki ay \u00f6nce
\nbu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda Londra\u2019da bir seminer de verdim.<\/p>\n
\ns\u00fcrd\u00fcrebilirsin.<\/p>\n
\nsizden biri oldum, \u00fcye oldum. Kendimi 80 ya\u015f\u0131ndaki biri gibi de\u011fil, gen\u00e7
\nhissediyorum. Saatlerce konu\u015fabiliriz. Biliyorum ki, sizler kan\u0131n\u0131z\u0131 d\u00f6kerek
\nfedak\u00e2rl\u0131k yap\u0131yorsunuz, ben de kendimden fedak\u00e2rl\u0131k yapabilirim.<\/p>\n
\nkadar devam edebilir. Yani ba\u015fka bir yer olsa, bence b\u00f6ylesi bir s\u00f6z veremez ve
\nb\u00f6yle gen\u00e7le\u015femezsin.<\/p>\n
\nbile olsa insan s\u0131k\u0131lmaz.<\/p>\n
\ngen\u00e7 bir insan gibi olmama yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
\nsonra da bir parti kuruluyor, da\u011f\u0131l\u0131yor, toplan\u0131yordu. Tabii hepsi de bu ama\u00e7
\ni\u00e7indi. \u015eimdi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, PKK K\u00fcrdistan\u2019\u0131n kap\u0131s\u0131 ve kilididir, K\u00fcrdistan
\nhalk\u0131n\u0131n kendisidir. Mamosta Hawar da, arkada\u015flar da iyi biliyor. Baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck
\nad\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015f olabilir, ama ger\u00e7ekte PKK\u2019nin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc nedir? Kuzey K\u00fcrdistan
\ni\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir ad\u0131m, b\u00fct\u00fcn K\u00fcrdistan i\u00e7in b\u00fcy\u00fck zafer demektir. Kuzey\u2019de bir
\nad\u0131m y\u00fcr\u00fcy\u00fcp ilerlemek G\u00fcney K\u00fcrdistan, Do\u011fu K\u00fcrdistan i\u00e7in binlerce metre
\nilerleme anlam\u0131na gelir. Yani bu kadar \u00f6nemli ve etkilidir. <\/p>\n
\nolu\u015fmas\u0131yla, T\u00fcrkler \u015fu anda b\u00fct\u00fcn K\u00fcrtlere yard\u0131m etmeye haz\u0131rd\u0131r, federal
\ndevleti de kabul ettiler. Bu \u00f6nemli bir noktad\u0131r. Fakat sadece di\u011fer
\npar\u00e7alardaki K\u00fcrtleri kabul ediyorlar. Kuzey devrimi \u00fczerinde \u00f6zel bir sava\u015f
\ny\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Fakat KDP\u2019sini kabul ediyor, yard\u0131m ediyor. G\u00fcney\u2019de olu\u015fan
\nfederasyonu kabul ediyor ve Mesut\u2019a ve Celal\u2019a yard\u0131m ediyor. Kuzey\u2019de
\ndevrimimizi veya kimli\u011fimizi tan\u0131rsa, G\u00fcney\u2019de devlet olursunuz. Do\u011fu K\u00fcrdistan
\ndevlet olur. Bunun i\u00e7in diyorum ki, e\u011fer devlet olmak istiyorsan\u0131z, Kuzey
\ndevrimini destekleyin. \u015eu anda G\u00fcney\u2019de y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hamle Kuzey devrimi
\ni\u00e7indir G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019a m\u00fcdahale i\u00e7in de\u011fildir. Yard\u0131m etmek istiyorsan, bu
\nsava\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct. E\u011fer bu devrimi g\u00fc\u00e7lendirirsek G\u00fcney meselesi \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Mamosta
\n\u0130brahim Ahmet, bunu \u00e7ok iyi biliyor. Bunun \u00fczerinde derinlemesine durmak
\ngerekir. Mamosta Hawar da bu konularda g\u00f6r\u00fc\u015f belirtebilir. Bu husus \u00fczerinde
\n\u00e7ok durmal\u0131y\u0131z. <\/p>\n
\nf\u0131rsat ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Fakat bu par\u00e7a, bu tarihte k\u0131sa bir d\u00f6nem i\u00e7inde K\u00fcrt
\nmeselesini \u00e7\u00f6zmedi\u011fi gibi, daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131yor. 1961 Devrimi\u2019nin
\nba\u015flamas\u0131yla yaratt\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131k sevaptan, olu\u015fan isyan\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ise
\niyiliklerden daha fazlad\u0131r. Bunun nedeni \u00f6nderliktir. \u00c7ok yanl\u0131\u015f taktikler de
\nvard\u0131r. Sonu\u00e7ta Irak\u2019ta diktat\u00f6rl\u00fck egemen oldu. K\u00fcrt hareketi \u00e7ok zay\u0131flad\u0131,
\n\u015fimdiye kadar da bu zay\u0131flama devam ediyor. Bu anlamda b\u00fct\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019a da
\nzarar verdi. K\u00fcrt hareketi \u00fczerinde diktat\u00f6rl\u00fck olu\u015ftu. Irak\u2019ta da diktat\u00f6rl\u00fck
\nolu\u015ftu. Bu iki diktat\u00f6rl\u00fck h\u00fckmetti ve d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin yard\u0131m\u0131yla sonu\u00e7ta K\u00fcrtler
\n\u00e7ok zarar g\u00f6rd\u00fc. Son 4-5 y\u0131lda K\u00fcrdistan\u2019da g\u00f6r\u00fclen bu zarar, diyebilirim ki,
\niki d\u00fcnya sava\u015f\u0131 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen zarardan daha fazlad\u0131r. 1945\u2019ten 1960\u2019a kadar
\nK\u00fcrdistan b\u00f6yle bir zarar g\u00f6rmemi\u015fti. 1960\u2019tan sonra Barzani \u00f6nderli\u011fi her \u015feyi
\ndaralt\u0131yordu. <\/p>\n
\nYanl\u0131\u015fl\u0131k neydi, do\u011frusu neydi? Neden hakim olmad\u0131? K\u00fcrt burjuva \u00f6nderli\u011fi ve
\nparti ne durumdayd\u0131? Sonu\u00e7ta Irak\u2019ta olu\u015fan bu diktat\u00f6rl\u00fck ve K\u00fcrt hareketi
\nneden tasfiye oldu? K\u00fcrt \u00f6nderli\u011finde bu hastal\u0131k neden \u015fimdiye kadar b\u00fcy\u00fcd\u00fc?<\/p>\n
\nyaln\u0131z G\u00fcney\u2019de de\u011fil, di\u011fer K\u00fcrdistan par\u00e7alar\u0131nda da d\u00f6nemin temel
\nsorunlar\u0131ndan biri oldu. B\u00f6lgede ve d\u00fcnyada temel sorunlardan biri oldu\u011fundan
\n\u00fczerinde durulmas\u0131 gerekti\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Hatta d\u00fcnyada ve b\u00f6lgede Irak ile
\nili\u015fkileri olan devletlerin Irak\u2019taki konsolosluklar\u0131, K\u00fcrt hareketi ile \u00f6zg\u00fcn
\nilgileniyorlard\u0131. KDP\u2019yi siyasi bir hareket olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, bir milletin
\ntemsilcisi olarak da g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Irak h\u00fck\u00fcmeti ilk defa Irak topraklar\u0131n\u0131n
\nAraplar ve K\u00fcrtlerin oldu\u011funa ili\u015fkin itirafta bulundu. KDP\u2019yi de bir K\u00fcrt
\nsiyasi partisi olarak kabul etti. Bunun \u00fczerine Ba\u011fdat\u2019ta, KDP\u2019nin yay\u0131n organ\u0131
\nolan Xebat isimli gazeteyi Abd\u00fclkerim Kas\u0131m d\u00f6neminde \u00e7\u0131karmaya ba\u015flad\u0131k. Bu
\norganda, \u0130ran ve T\u00fcrkiye\u2019deki K\u00fcrtlerle ilgili yaz\u0131lar a\u00e7\u0131k ve \u00f6zg\u00fcr bir
\n\u015fekilde yaz\u0131l\u0131yordu. <\/p>\n
\nAbd\u00fclkerim Kas\u0131m Devrimi b\u00f6lgede s\u00f6m\u00fcrgecilere, \u0130ran, T\u00fcrkiye ve Arap
\n\u00fclkelerine zarar verdi\u011finden dolay\u0131, bu \u00fclkelerin bu devrime kar\u015f\u0131 tav\u0131r
\nalmalar\u0131na neden oldu. Ad\u0131 ge\u00e7en devletler o d\u00f6nemde K\u00fcrtlere, Araplara ve Irak
\nCumhuriyeti\u2019ne kar\u015f\u0131 komplo ve oyunlara giri\u015fmeye ba\u015flad\u0131lar. Bu devletler,
\ni\u00e7erde Kral Faysal d\u00f6neminde \u00e7\u0131karlar\u0131 olan baz\u0131 Arap ve K\u00fcrt a\u015firetlerine
\ndayanarak, meliklik rejimini geri getirmek istiyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7evrelerin
\n\u00e7\u0131karlar\u0131 A. Kerim Kas\u0131m taraf\u0131ndan yerine getirilmiyordu. Bu muhalefet,
\ns\u00f6m\u00fcrgeci \u00fclkelerin yan\u0131 s\u0131ra ABD taraf\u0131ndan da destekleniyordu. ABD, Kas\u0131m
\nrejimine kar\u015f\u0131 Musul\u2019dan ba\u015flay\u0131p yava\u015f yava\u015f t\u00fcm Irak\u2019\u0131 kapsayacak bir darbe
\nplanlad\u0131. B\u00f6yle bir darbe hareketine ba\u015flamadan \u00f6nce \u00f6zellikle de K\u00fcrtlerle
\nili\u015fkiye ge\u00e7ti. Ayr\u0131ca KDP ile ili\u015fkiye ge\u00e7ip, \u201csizin partinizin Kas\u0131m\u2019a kar\u015f\u0131
\ngiri\u015fece\u011fi hareketi maddi, manevi ve silahl\u0131 olarak destekleyece\u011fiz dediler.
\nHatta bizden dost ve \u00fcyelerimizi L\u00fcbnan\u2019a Ketayiplerin \u2013gerici bir L\u00fcbnan
\nH\u0131ristiyan hareketi\u2013 yan\u0131na g\u00f6nderip e\u011fiteceklerini, bunlar\u0131
\nsilahland\u0131racaklar\u0131n\u0131 bile s\u00f6ylediler. Bunlar\u0131n da Kas\u0131m\u2019a kar\u015f\u0131 harekete
\nge\u00e7melerini istediler. <\/p>\n
\nKerim Kas\u0131m\u2019a s\u00f6yledik. Kesinlikle bu plan sadece Kas\u0131m\u2019a kar\u015f\u0131 de\u011fil, ayn\u0131
\nzamanda K\u00fcrt hareketine de kar\u015f\u0131yd\u0131. K\u00fcrt a\u015firetleri Kas\u0131m\u2019a kar\u015f\u0131 muhalefetlerine
\ndevam ettiler. Musul\u2019daki Savat isimli darbeye kar\u015f\u0131 KDP ve K\u00fcrt halk\u0131 Kas\u0131m\u2019\u0131
\ndestekledi. Durumlar biraz de\u011fi\u015fince, A. Kerim Kas\u0131m Irak\u2019ta siyasi partilerin
\nkurulu\u015funa izin verdi. Biz ilk m\u00fcracaat edenlerdendik. KDP\u2019nin K\u00fcrt halk\u0131 ad\u0131na
\nkurulmas\u0131 i\u00e7in m\u00fcracaat ettik, ama Irak h\u00fck\u00fcmeti talebimizi reddetti. Parti
\nmerkezinin Kas\u0131m\u2019a m\u00fcracaat etmesini s\u00f6ylemeleri \u00fczerine biz bir heyet
\nolu\u015fturduk. Bunda Barzani liderli\u011finde birka\u00e7 Politb\u00fcro \u00fcyeleri ve ben yer
\nal\u0131yordum. <\/p>\n
\netmi\u015fti. \u0130tirazlar\u0131 \u015funlard\u0131: Birincisi, program\u0131m\u0131zda \u015f\u00f6yle bir \u015fey ge\u00e7iyordu:
\nNas\u0131l herhangi bir Arap Irak\u2019a geldi\u011finde vatanda\u015fl\u0131k kimli\u011fini alabiliyorsa,
\nherhangi bir K\u00fcrt de Irak\u2019a geldi\u011finde Irak kimli\u011fini alabilmelidir. \u0130tiraz
\nedilen ikinci nokta ise, KDP olarak her par\u00e7ada ya\u015fayan K\u00fcrtlerin haklar\u0131n\u0131
\ndiplomatik yolla korumay\u0131 esas al\u0131r. Parti olarak di\u011fer bir istemimiz ise,
\nh\u00fck\u00fcmetin resmi olarak K\u00fcrtlere ili\u015fkin otonomiyi kabul etmesiydi. A. Kerim
\nKas\u0131m bizzat partinin ad\u0131na itiraz ederek partinin ismindeki K\u00fcrdistan
\nkelimesini G\u00fcney yapmam\u0131z\u0131 istiyordu. Biz de en \u00e7ok partinin ismini de\u011fi\u015ftirmek
\ni\u00e7in bir sebep g\u00f6rm\u00fcyorduk. Uzun tart\u0131\u015fmadan sonra Kas\u0131m, \u201cprogram\u0131n\u0131zdaki
\nama\u00e7lar i\u00e7in m\u00fccadele ve uygulama yapmakta serbestsiniz, ama resmiyet ve
\nanayasa d\u0131\u015f\u0131nda hareket etmeyeceksiniz. Bunlar anayasaya girmesin dedi.
\nB\u00f6ylece partimizin yasalla\u015fmas\u0131na izin verdiler. <\/p>\n
\nMolla Mustafa o zaman Barzan\u2019dayd\u0131. Her ne kadar onun gelip bu konferansa
\nkat\u0131lmas\u0131n\u0131 istediysek de reddetti. Irak Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 konferans\u2019a devam
\netmemizi s\u00f6yledi. Bu haberi bize getiren de bir K\u00fcrt bakand\u0131. Biz, Kas\u0131m\u2019\u0131n
\ntalimat\u0131n\u0131 yerine getirece\u011fimize, bir heyet olu\u015fturup Barzan\u2019a g\u00f6nderdik.
\nBarzani\u2019yi konferansa gelmesi i\u00e7in ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. B\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131n
\nsonucunda ancak konferans\u0131n son oturumuna katabildik. Bu oturumda, merkez
\nkomite ve politb\u00fcro \u2013yenisi\u2013 i\u00e7in se\u00e7im yap\u0131l\u0131yordu. Ondan bir konu\u015fma
\nistedi\u011fimizde, hi\u00e7 de ho\u015f olmayan bir \u00fcslupla, toplant\u0131ya kar\u015f\u0131 da sayg\u0131s\u0131zl\u0131k
\nanlam\u0131na gelen bir yakla\u015f\u0131mla ve Molla Mustafa\u2019n\u0131n kendisine de yak\u0131\u015fmayan bir
\ntarzda, \u201cben bu partinin lideri olmaya tenezz\u00fcl etmiyorum dedi. K\u00fcrdistan\u2019daki
\nparti b\u00fcrolar\u0131ndan a\u015firet reislerini \u00e7\u0131kar\u0131p hareket etmemizi, onlar\u0131
\nincitti\u011fimizi s\u00f6yledi. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u201cbana parti lideri diyorsunuz, ama
\nbana k\u00fcfretseydiniz bundan daha iyiydi dedi ve parti anlams\u0131zla\u015ft\u0131. Bu konu\u015fma
\n\u00fczerine toplant\u0131m\u0131z\u0131 erteledik. <\/p>\n
\nKonsoloslu\u011fu\u2019na gittik. A. Kerim Kas\u0131m da oradayd\u0131. A. Kerim Kas\u0131m yan\u0131ma
\ngelerek a\u00e7\u0131k\u00e7a \u201cyapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z konferansta senin \u00e7izgini tamamen destekliyoruz ve
\nne s\u00f6yledi\u011fini biliyoruz dedi ayr\u0131ca bana gizli ve a\u00e7\u0131k telefon numaras\u0131n\u0131
\nvererek \u201cistedi\u011fin saat ve zamanda benimle konu\u015fabilirsin dedi. Kas\u0131m\u2019\u0131n bana
\nyapt\u0131\u011f\u0131 bu konu\u015fmay\u0131 hayretle kar\u015f\u0131layarak etraf\u0131mdakilere dan\u0131\u015ft\u0131m. Yar\u0131n bir
\ntoplant\u0131 yapal\u0131m dedik. \u00c7\u00fcnk\u00fc Behdinan\u2019dan baz\u0131 arkada\u015flar o g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131
\nBehdinan\u2019a gitmek istiyorlard\u0131. Abd\u00fclkerim Kas\u0131m\u2019dan anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla di\u011fer
\npartilere uygulad\u0131\u011f\u0131 plan\u0131 bize de uygulamak, onlara verdi\u011fi \u015feyleri bize de
\nvermek istiyordu. <\/p>\n
\npartileri tasfiye etmede ve kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmekte ustayd\u0131. \u00d6rne\u011fin Kom\u00fcnist
\nPartisi\u2019ni ikiye b\u00f6ld\u00fc ve birisini kendine ba\u011flad\u0131. Yani bu konularda \u00e7ok
\nustayd\u0131. Tek kalan parti bizim partiydi. Bu oyunu bize de oynamak, yani bizi
\nikiye b\u00f6lmek istiyordu. Ama partinin birli\u011fi konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z ba\u015far\u0131yla
\nsonu\u00e7land\u0131. Yaln\u0131z ba\u015fka \u015feyler s\u00fcrekli g\u00fcndemde tutuluyordu. Partinin i\u00e7inde
\ndemokrasi yoktu, biz de partinin par\u00e7alanmamas\u0131 i\u00e7in baz\u0131 \u015feyleri kabullenmek
\nzorunda kal\u0131yorduk. Baz\u0131lar\u0131m\u0131z da bu duruma kar\u015f\u0131 duruyorduk. Bu i\u015fin
\ndemokratik olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeydik. <\/p>\n
\nyerle\u015ftirmek istiyordu. Yaln\u0131z bunlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131 ve bu insanlar partiden
\nkovuldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar bu i\u015fi omuzlayacak g\u00fc\u00e7te insanlar de\u011fildi. Bir taraf
\nb\u00f6yleyken, di\u011fer yandan bize ula\u015fan baz\u0131 bilgiler vard\u0131. Bunlar da Molla
\nMustafa\u2019n\u0131n, Abd\u00fclkerim Kas\u0131m kar\u015f\u0131t\u0131 olan a\u015firetlerle ili\u015fkisi oldu\u011fu ve
\nonlar\u0131 destekledi\u011fiydi. Bu iddialar\u0131n do\u011fru olup olma\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in Molla
\nMustafa ile g\u00f6r\u00fc\u015fmek istedim. Molla Mustafa da \u201cbu durum yarar\u0131m\u0131zad\u0131r, bunu
\nde\u011ferlendirmek gerekir diyordu. Kendisine sebep nedir, ni\u00e7in destekliyorsunuz
\ndiye sordum. Bana, \u201cAbd\u00fclkerim Kas\u0131m askerlerine g\u00fcvenmiyor. Askerlere verece\u011fi
\nsilahlar\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131ndan korkuyor. B\u00f6yle bir durumda
\nAbd\u00fclkerim Kas\u0131m\u2019\u0131 tehdit ederek ve muhalif K\u00fcrt a\u015firetlerine dayanarak,
\nK\u00fcrtler i\u00e7in Abd\u00fclkerim Kas\u0131m\u2019dan baz\u0131 \u00f6d\u00fcnler koparabiliriz dedi. Ben de
\nkendisine \u015funu s\u00f6yledim: Abd\u00fclkerim Kas\u0131m\u2019\u0131 ne Irak ordusu ne de Araplar
\nseviyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Irak\u2019ta cumhurba\u015fkan\u0131 olarak ilk kez ve resmi d\u00fczeyde K\u00fcrt
\nhalk\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve haklar\u0131n\u0131 kabul eden ki\u015fidir. Abd\u00fclkerim Kas\u0131m\u2019\u0131n Irak\u2019\u0131
\npar\u00e7alayaca\u011f\u0131na inan\u0131yorlar. Arap emirleri ve \u015feyhleri K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 bu
\nsilahlar\u0131 sonuna kadar kullanmaya haz\u0131rd\u0131rlar. Yani bir kur\u015funda hedefi on
\nikiden vurmak istiyorlar. Onlar kendilerine ilk d\u00fc\u015fman olarak K\u00fcrtleri g\u00f6r\u00fcyor
\nve silahlarla K\u00fcrtleri yok etmek istiyorlar. Birincisi, Abd\u00fclkerim\u2019in K\u00fcrtlere
\narka \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ikincisi, ilk kez kendi h\u00fck\u00fcmetine K\u00fcrtleri alan Abd\u00fclkerim
\nKas\u0131m\u2019\u0131n oldu\u011funu ve K\u00fcrtlerin Add\u00fclkerim Kas\u0131m\u2019\u0131 destekledi\u011fini biliyorlar
\ndedim. <\/p>\n
\nde\u011fil partinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyd\u00fc. Ondan sonra Molla Mustafa yine Barzan m\u0131nt\u0131kas\u0131na
\nd\u00f6nd\u00fc ve Kas\u0131m kar\u015f\u0131t\u0131 muhalif K\u00fcrt a\u015firetleriyle ili\u015fkilerini geli\u015ftirdi,
\nm\u00fccadele i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klara ba\u015flad\u0131. Biz de tekrar Kom\u00fcnist Partisi ve di\u011fer
\nbaz\u0131 partiler nezdinde giri\u015fimlere ba\u015flad\u0131k. \u00d6zellikle K\u00fcrtlere tan\u0131nan ve
\nverilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131lan haklar\u0131n verilmesi i\u00e7in pratik ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131
\nistiyorduk. Yine K\u00fcrt halk\u0131na ve onun davas\u0131na kar\u015f\u0131 olanlara kar\u015f\u0131 giri\u015fimde
\nbulunduk. Biz merkez komitede Abd\u00fclkerim Kas\u0131m\u2019a kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131lmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde
\nbir karar \u00e7\u0131kard\u0131k. \u0130ki ki\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda herkes bu karar\u0131 onaylad\u0131. Abd\u00fclkerim\u2019e
\nkar\u015f\u0131 sava\u015fmak, K\u00fcrt halk\u0131na tan\u0131nan haklar\u0131n reddedilmesidir dedik. Yine
\nAbd\u00fclkerim Kas\u0131m\u2019a kar\u015f\u0131 sava\u015fmakla uygulanmak istenen demokratik ve \u00f6zg\u00fcr
\nortam\u0131n yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 da engellemi\u015f oluruz ancak Kas\u0131m \u015fartlar\u0131m\u0131z\u0131 yerine
\ngetirmezse o zaman sava\u015f\u0131r\u0131z dedik. Demokrasinin uygulanmas\u0131n\u0131 isteyece\u011fiz,
\ne\u011fer Barzan a\u015firetine kar\u015f\u0131 da sava\u015f\u0131rsa cevap verece\u011fiz dedik. Bu karar\u0131m\u0131z\u0131n
\nonaylanmas\u0131 i\u00e7in bir mektup \u015feklinde Molla Mustafa\u2019ya g\u00f6nderdik, kabul etti.
\nSadece bir noktay\u0131 onaylamad\u0131. O da ba\u015fka bir a\u015firetin korunmas\u0131 konusuydu. <\/p>\n
\nwww.lekolin.info<\/p>\n