\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/18-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
ABD ve Rusya, Barack Obama\u2019n\u0131n Rusya ziyaretinin temel konusu olan
\nstratejik n\u00fckleer silahlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 ama\u00e7layan g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri
\ns\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.
Her iki \u00fclke aras\u0131nda s\u00fcren g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde ge\u00e7mi\u015fteki
\nanla\u015fmazl\u0131klar\u0131 a\u015fma \u00e7abas\u0131 g\u00f6r\u00fcnse de sadece kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 askeri
\ndengeler de\u011fil silahlanmaya yol a\u00e7an uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerdeki
\nanlay\u0131\u015f, kurum ve hukuksal i\u015fleyi\u015fteki yetersizliklerde de k\u00fcresel
\npolitika de\u011fi\u015fikliklerine ihtiya\u00e7 var. Yine taraflar, balistik
\nsilahlar\u0131n \u00fcretim ve ticaretinde kapasitenin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesini g\u00f6ze
\nalamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in k\u00f6kl\u00fc ve kal\u0131c\u0131 bir anla\u015fmaya var\u0131labilmesi olduk\u00e7a
\ng\u00fc\u00e7. \u00a0<\/p>\n
Daha \u00f6nce her iki \u00fclke aras\u0131nda yap\u0131lan n\u00fckleer silahlar\u0131n
\nindirimi anla\u015fmalar\u0131 asl\u0131nda d\u00fcnyay\u0131 yok etmek i\u00e7in gerekli olandan
\narta kalan kapasitenin indirimi gibi bir politikaya \u00f6zg\u00fc trajik-komik
\ny\u00f6nlere sahipti. Ancak art\u0131k taraflar d\u00fcnyadaki silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n
\ndurdurulmas\u0131 ve kontrol d\u0131\u015f\u0131 n\u00fckleer silah edinme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131
\ndurdurmak i\u00e7in bile olsa belli bir anla\u015fman\u0131n olmas\u0131n\u0131n gereklili\u011finin
\nfark\u0131nda.
N\u00fckleer silahlanma her iki \u00fclkenin \u00e7\u0131kar sava\u015f\u0131n\u0131n bir
\n\u00fcr\u00fcn\u00fc ve sonucu olsa da sadece her iki \u00fclkenin sorunu olmad\u0131\u011f\u0131 art\u0131k
\nd\u00fcnyay\u0131 tehdit edecek kadar n\u00fckleer silah\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkenin elinde var
\noldu\u011fu biliniyor. Bu n\u00fckleer silah edinen y\u00e2da edinme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde
\nolan \u00fclkelerin \u00e7o\u011funun da asl\u0131nda her ikisinden birinin ittifak\u0131 oldu\u011fu
\nda bir ger\u00e7ek. <\/p>\n
Ayr\u0131ca ortaya \u00e7\u0131kan yeni bir ayr\u0131nt\u0131 n\u00fckleer
\nsilahlarda nicel indirimi anlams\u0131z k\u0131lar nitelikte buda, ABD\u2019nin\u00a0 \u00e7ok
\ndaha etkili ve g\u00fc\u00e7l\u00fc n\u00fckleer silah \u00fcretti\u011fi. E\u011fer d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen
\nsavunma uzmanlar\u0131n\u0131n bu iddialar\u0131 do\u011fru ise art\u0131k n\u00fckleer silahlardaki
\nnicel indirim anlam\u0131n\u0131 kaybedecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman say\u0131ca az da olsa
\nonunu yerini nitel olarak daha b\u00fcy\u00fck bir vurucu g\u00fcce sahip bombalar
\nalacak. Bu y\u00fczdende ger\u00e7ek anlamdaki bir indirim daha \u00e7etrefilli bir
\nhale gelecektir.
\u00a0
ANLA\u015eMANIN K\u00dcRESELLE\u015eME \u0130HT\u0130YACI VAR\u00a0\u00a0 \u00a0
Moskova
\nve Washington 18 May\u0131stan itibaren 1991 y\u0131l\u0131nda ABD ile Sovyetler
\nBirli\u011fi aras\u0131nda imzalanan Stratejik Silahlar\u0131n Azalt\u0131lmas\u0131
\nAnla\u015fmas\u0131n\u0131n (\/START-I) devam\u0131 niteli\u011findeki bir antla\u015fmaya varmak i\u00e7in
\ng\u00f6r\u00fc\u015fmelerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, her iki taraftan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar yeni
\nanla\u015fman\u0131n kapsam\u0131n\u0131n silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n yava\u015flat\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin
\numutlar ta\u015f\u0131yor. Bunun sebebi n\u00fckleer silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n ger\u00e7ek
\nsebeplerine ili\u015fkin (tamam\u0131yla olmasa bile) k\u0131smi do\u011fru tespitlerin yer
\nalmas\u0131.<\/p>\n
Bunlardan en \u00f6nemlisi n\u00fckleer silah sahibi olan y\u00e2da olma
\nkapasitesi ta\u015f\u0131maya ba\u015flayan \u00fclkelerin de dikkate al\u0131nmas\u0131. Obama,
\n“N\u00fckleer silahlarda indirim sadece orta\u011f\u0131m\u0131z Rusya ile de\u011fil, t\u00fcm
\nn\u00fckleer silah bulunduran \u00fclkeleri kapsamal\u0131. Bunu ba\u015farmak i\u00e7in uzun
\nd\u00f6nemli perspektifler geli\u015ftirmemiz gerekiyor.”\u00a0 Diyerek bu konudaki
\nilk i\u015faretleri verdi. Bunun i\u00e7in Moskova\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen
\ng\u00f6r\u00fc\u015fmelerde de anlay\u0131\u015f birli\u011fine var\u0131ld\u0131.\u00a0\u00a0 Ancak bunun \u015fimdilik hem
\nindirimde s\u0131n\u0131rland\u0131rma gerek\u00e7esi olarak hem de \u0130ran ve Kuzey Kore gibi
\n\u00e7eli\u015fkili \u00fclkelere kar\u015f\u0131 elini g\u00fc\u00e7lendirmeye y\u00f6nelik niyetleri
\ni\u00e7eriyor. Ancak uzun d\u00f6nemde anla\u015fmay\u0131 \u00c7in, Fransa, \u0130srail, Hindistan,
\nPakistan gibi \u00fclkelerin n\u00fckleer potansiyellerini \u0130ran ve Kuzey Kore
\ngibi \u00fclkelerin bu konudaki \u00e7abalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131racak bi\u00e7imde
\ngeni\u015fletilmeye elveri\u015fli yap\u0131lanma umutlar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor. <\/p>\n
NASIL B\u0130R \u0130ND\u0130R\u0130M
Taraflar\u0131n
\nelindeki N\u00fckleer silah kapasiteleri bir birinden farkl\u0131d\u0131r. E\u015fit
\nolmayan bir kapasiteden e\u015fit olmayan bir indirim taraflardan birinin
\ng\u00fcvenli\u011fini zafiyete d\u00fc\u015f\u00fcrme riski ta\u015f\u0131yor. Bu y\u00fczdende Lavrov yapt\u0131\u011f\u0131
\na\u00e7\u0131klamada \u201ce\u015fit g\u00fcvenlik istediklerini a\u00e7\u0131klad\u0131.\u00a0 \u00a0<\/p>\n
E\u015fit
\ng\u00fcvenli\u011fin birinci aya\u011f\u0131 indirimlerde ABD\u2019nin nitelik ve nicelikteki
\n\u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde daha fazla indirime gidilmesini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Yine sadece
\nbuda de\u011fil \u00f6ng\u00f6r\u00fclen anla\u015fman\u0131n kapsayaca\u011f\u0131 n\u00fckleer silahlar\u0131n
\nmodelleri, stoklarda bulunan ba\u015fl\u0131klardan imha edilecek olanlar\u0131n
\nsay\u0131lar\u0131 ve kalanlar\u0131n depolanma bi\u00e7imleri (acil sald\u0131r\u0131 pozisyonuna
\nge\u00e7meyecek \u015fekilde olmas\u0131) ile (imha s\u00fcreci ve sonras\u0131) kontrol
\nmekanizmalar\u0131 konusundaki noktalarda \u00f6nemli.
Di\u011feri sadece n\u00fckleer
\nba\u015fl\u0131klar de\u011fil, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n say\u0131lar\u0131,\u00a0 F\u00fcze savunma sistemi
\nprogram\u0131, uzay\u0131n silahland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve planlanan konvansiyonel ba\u015fl\u0131klar
\nbunlar\u0131 ta\u015f\u0131yan f\u00fcze, bombard\u0131man u\u00e7a\u011f\u0131 ve denizalt\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131 ve
\ndaha bir\u00e7ok konuda indirim gerektiriyor.<\/p>\n
Ancak t\u00fcm bunlar olsa
\nbile uluslar aras\u0131 savunma uzmanlar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131 son tart\u0131\u015fmalar yeni
\nsoru i\u015faretlerine yol a\u00e7\u0131yor. Bunlardan birincisi ABD\u2019nin nicel olarak
\ndaha az ancak nitel olarak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir vurucu g\u00fcce sahip n\u00fckleer
\nsilah \u00fcretti\u011fi. \u0130kincisi ise Polonya ve \u00c7ekoslovakya\u2019ya yerle\u015ftirmeyi
\nd\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc f\u00fcze savunma sistemi projesini k\u00fcresel \u00f6l\u00e7e\u011fe uyarlayacak
\nproje olu\u015fturma \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde oldu\u011fu. O zaman Do\u011fu Avrupa \u00fcstlenmesini
\nde\u011fi\u015ftirse bile bu Rusya\u2019y\u0131 rahatlatmayacakt\u0131r. \u00a0
Peki, o zaman
\nger\u00e7ek bir indirim i\u00e7in ne gerekiyor? Alenilik. Temel n\u00fckleer silah
\n\u00fcreticisi \u00fclkelerin \u00fcretim kapasitelerini dengelemek ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131
\ng\u00fcven verecek tek indirim n\u00fckleer \u00fcretiminin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 denetime
\na\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r.\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/p>\n
S\u0130LAH T\u0130CARET\u0130N\u0130 ETK\u0130LEME KAYGISI \u00a0
Yine
\nher iki \u00fclkenin n\u00fckleer silahlar\u0131n indirimini tart\u0131\u015f\u0131rken duyduklar\u0131
\ngizli bir kayg\u0131da var ki asl\u0131nda insanl\u0131k i\u00e7in silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n
\ngeriletilmesi konusunda hayati bir \u00f6neme sahip. O da N\u00fckleer silahlarda
\nyap\u0131lacak indirimin balistik silah \u00fcretimi ve ticaretini etkileme
\nkapasitesi.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc balistik silahlardaki a\u015f\u0131r\u0131 orant\u0131s\u0131zl\u0131k n\u00fckleer
\nsilahlara olan talebi art\u0131r\u0131yor. Baz\u0131 \u00fclkelerin n\u00fckleerin silah edinme
\nisteklerinin balistik silahlardaki a\u015f\u0131r\u0131 orant\u0131s\u0131zl\u0131k oldu\u011fu yine uzun
\nmenzilli f\u00fczeler ve n\u00fckleer ba\u015fl\u0131klar N\u00fckleer ve balistik
\norant\u0131s\u0131zl\u0131klara kar\u015f\u0131 kestirme ve radikal bir denge yaratma aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n
\nbir par\u00e7as\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00d6rne\u011fin Piyong yang y\u00f6netimi de
\npek\u00e2l\u00e2 ABD ve Rusya kadar kendi g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in n\u00fckleer veya uzun
\nmenzilli f\u00fczeler denedi\u011fini s\u00f6yleyebilir. Bu konudaki aray\u0131\u015f\u0131ndaki
\ndi\u011fer \u00fclkelerde ayn\u0131 iddia ve aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar.\u00a0\u00a0 \u00a0<\/p>\n
Yani
\nkendilerini yetersiz g\u00f6ren \u00fclkeler n\u00fckleer silah edinme \u00e7abas\u0131na
\ngirmeseler bile daha fazla balistik silah edinme \u00e7abas\u0131na girerek bu
\nsahadaki ticaretin art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. \u0130\u015fte her iki \u00fclkenin itiraf
\netmedi\u011fi temel nokta budur. Bu yar\u0131\u015f balistik silahlarda en y\u00fcksek
\n\u00fcretim sahibi bu \u00fclkelere ve silah \u015firketlerine b\u00fcy\u00fck karlar sa\u011fl\u0131yor.\u00a0
\n\u00a0<\/p>\n
DAHA FAZLA S\u0130LAH G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130 ARTIRMIYOR
\u00d6rne\u011fin ge\u00e7en y\u0131l
\nABD\u2019nin bu y\u0131l ise Rusya\u2019n\u0131n silah sat\u0131\u015f\u0131ndan elde etti\u011fi gelirlerde
\nb\u00fcy\u00fck art\u0131\u015flar g\u00f6zlendi\u011fi a\u00e7\u0131klan\u0131yor.\u00a0 ABD Hava Kuvvetlerinde \u00e7o\u011fu
\nsilah sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesinden sorumlu olan Bruce Lemkin, kendileri
\ni\u00e7in s\u00f6z konusu olan\u0131n silah sat\u0131\u015f\u0131 de\u011fil, ”d\u00fcnyay\u0131 daha g\u00fcvenli hale
\ngetirmek” oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. Yani Lemkin kendi ittifaklar\u0131na silah
\nsatarak d\u00fcnyay\u0131 daha g\u00fcvenli hale getirdiklerini iddia etmi\u015fti. \u0130\u015fte
\nher iki \u00fclke aras\u0131ndaki silahlanma yar\u0131\u015f\u0131 ve silah ticareti silahlanma
\nd\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc art\u0131rarak silah ticaretinden daha fazla kara yol a\u00e7\u0131yor. Oysa
\nsilahlar d\u00fcnyay\u0131 daha g\u00fcvenli hale getirmiyor, bilakis daha tehlikeli
\nhale getiriyor. Bu kadar basit bir realitenin \u00e7arp\u0131t\u0131lmas\u0131 da ancak bu
\nkadar basit bir dille olabilir. <\/p>\n
Her iki \u00fclke aras\u0131ndaki
\nsilahlanma yar\u0131\u015f\u0131 ayn\u0131 zamanda d\u00fcnyadaki silah pazar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirip
\naktifle\u015ftiriyor. B\u00f6ylece silah ticaretinden daha fazla kar elde
\nedebiliyorlar. Yani daha g\u00fcvenli bir d\u00fcnya onlara daha az kara mal
\nolabilir. Bu kapsaml\u0131 bir anla\u015fmay\u0131 engelleyici bir fakt\u00f6r olarak
\nortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.\u00a0 \u00a0
Ancak bunun i\u00e7in n\u00fckleer olmayan askeri
\nm\u00fchimmat\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve kontrol\u00fcn\u00fc \u00f6ng\u00f6ren Avrupa Konvansiyonel
\nKuvvetler Anla\u015fmas\u0131 konusundaki belirsizliklerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131
\ny\u00e2da genelle\u015ftirilip, g\u00fcncelle\u015ftirilmesi ile bu konuda da belli bir
\nanla\u015fma \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7abilir.\u00a0 \u00a0
Ancak son yap\u0131lan yorumlarda
\nEski anla\u015fman\u0131n bile \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bu y\u00fczdende yeni bir anla\u015fman\u0131n bu
\ny\u0131l\u0131n sonuna ula\u015famayaca\u011f\u0131 iddialar\u0131d\u0131r. Hatta baz\u0131 kaynaklar yeni ve
\nkapsaml\u0131 bir anla\u015fma i\u00e7in zamana ihtiya\u00e7 oldu\u011funu bu y\u00fczden de eski
\nanla\u015fman\u0131n k\u0131smi olarak de\u011fi\u015ftirilip yeniden imzalanaca\u011f\u0131n\u0131
\nbelirtiyorlar.\u00a0 \u00a0
Ama her hal\u00fckarda n\u00fckleer silahlar\u0131n kontrol d\u0131\u015f\u0131
\nart\u0131\u015f\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131c\u0131 bir anla\u015fma hi\u00e7 yoktan daha iyi
\nolacakt\u0131r. <\/p>\n
Rahmi Ya\u011fmur\/Moskowa<\/strong><\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.lekolin.org<\/p>\n \t<\/p>\n