\n<\/b><\/p>\n
\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/www.lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/3287-1.png\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
B\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7te K\u00fcrdistan, sahip oldu\u011fu geni\u015f tar\u0131m potansiyeli ve y\u00fcksek i\u015fg\u00fcc\u00fc d\u00fczeyi ile T\u00fcrkiye ve d\u00fcnya sermayesinin ilgi oda\u011f\u0131 haline gelmi\u015f durumda. Herkes, kendi ideolojik perspektifinden K\u00fcrdistan i\u00e7in bir kalk\u0131nma program\u0131 haz\u0131rlarken, K\u00fcrtler de bu s\u00fcre\u00e7te kooperatifler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yeni ve dayan\u0131\u015fmac\u0131 bir ekonomik kalk\u0131nman\u0131n aray\u0131\u015flar\u0131na h\u0131z verdiler. Bu yaz\u0131da, b\u00f6ylesi bir aray\u0131\u015fa katk\u0131 olarak, kooperatif \u00f6rg\u00fctlenmesinde belediyelerin rol\u00fc ve i\u015fleyi\u015fi tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. <\/p>\n
K\u00fcrt illerinin sosyoekonomik durumlar\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seren a\u015fa\u011f\u0131daki tabloyu, tart\u0131\u015fmaya maddi bir zemin kazand\u0131rmak \u00fczere okurlar\u0131n dikkatine sunuyoruz.<\/p>\n
16 K\u00fcrt \u0130linin \u0130statistiksel Performanslar\u0131<\/strong><\/font> \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kent<\/p>\n<\/td>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n GSMH \u0130\u00e7indeki Pay\u0131<\/p>\n<\/td>\n \u00a0<\/p>\n Tar\u0131mda \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n Toplam \u0130stihdama Oran\u0131<\/p>\n<\/td>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0 <\/p>\n \n 0<\/p>\n 21<\/p>\n TR<\/p>\n \t :” ” <\/p>\n \t :”” <\/p>\n \t ” “,” ” <\/p>\n \t :” ” <\/p>\n Fabrika Say\u0131s\u0131<\/span><\/p>\n<\/td>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u015eehirle\u015fme Oran\u0131<\/p>\n<\/td>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Okuryazarl\u0131k Oran\u0131<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Mu\u015f<\/p>\n<\/td>\n % 0.2<\/p>\n<\/td>\n %83,4<\/p>\n<\/td>\n 2<\/p>\n<\/td>\n %35,1<\/p>\n<\/td>\n %70<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n A\u011fr\u0131<\/p>\n<\/td>\n % 0.2<\/p>\n<\/td>\n %73,4<\/p>\n<\/td>\n 6<\/p>\n<\/td>\n %47,7<\/p>\n<\/td>\n %68<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Bitlis<\/p>\n<\/td>\n % 0.2<\/p>\n<\/td>\n %69,8<\/p>\n<\/td>\n 2<\/p>\n<\/td>\n %56,5<\/p>\n<\/td>\n %72,3<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \u015e\u0131rnak<\/p>\n<\/td>\n % 0.2<\/p>\n<\/td>\n %46,5<\/p>\n<\/td>\n 0<\/p>\n<\/td>\n %59,8<\/p>\n<\/td>\n %65,7<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Hakk\u00e2ri<\/p>\n<\/td>\n % 0.1<\/p>\n<\/td>\n %52,4<\/p>\n<\/td>\n 2<\/p>\n<\/td>\n %58,9<\/p>\n<\/td>\n %70,7<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Bing\u00f6l<\/p>\n<\/td>\n % 0.1<\/p>\n<\/td>\n %69,9<\/p>\n<\/td>\n 1<\/p>\n<\/td>\n %48,6<\/p>\n<\/td>\n %73,6<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Van<\/p>\n<\/td>\n % 0.5<\/p>\n<\/td>\n %67,2<\/p>\n<\/td>\n 13<\/p>\n<\/td>\n %50,9<\/p>\n<\/td>\n %68<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Ardahan<\/p>\n<\/td>\n % 0.1<\/p>\n<\/td>\n %77,8<\/p>\n<\/td>\n 1<\/p>\n<\/td>\n %29,7<\/p>\n<\/td>\n %84,6<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Siirt<\/p>\n<\/td>\n % 0.2<\/p>\n<\/td>\n %56,8<\/p>\n<\/td>\n 1<\/p>\n<\/td>\n %58,2<\/p>\n<\/td>\n %68,6<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Mardin<\/p>\n<\/td>\n % 0.5<\/p>\n<\/td>\n %69,9<\/p>\n<\/td>\n 16<\/p>\n<\/td>\n %55,5<\/p>\n<\/td>\n %71,2<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Batman<\/p>\n<\/td>\n % 0.4<\/p>\n<\/td>\n %63,5<\/p>\n<\/td>\n 4<\/p>\n<\/td>\n %66,6<\/p>\n<\/td>\n %71<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n I\u011fd\u0131r<\/p>\n<\/td>\n % 0.1<\/p>\n<\/td>\n %68,3<\/p>\n<\/td>\n 1<\/p>\n<\/td>\n %48,4<\/p>\n<\/td>\n %75,5<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Urfa<\/p>\n<\/td>\n % 1.0<\/p>\n<\/td>\n %72,8<\/p>\n<\/td>\n 33<\/p>\n<\/td>\n %58,3<\/p>\n<\/td>\n %67,6<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Kars<\/p>\n<\/td>\n % 0.2<\/p>\n<\/td>\n %68,1<\/p>\n<\/td>\n 6<\/p>\n<\/td>\n %43,7<\/p>\n<\/td>\n %83<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Diyarbak\u0131r<\/p>\n<\/td>\n % 1.2<\/p>\n<\/td>\n %63,8<\/p>\n<\/td>\n 33<\/p>\n<\/td>\n %60,0<\/p>\n<\/td>\n %69,5<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n Dersim<\/p>\n<\/td>\n % 0.1<\/p>\n<\/td>\n %42,3<\/p>\n<\/td>\n 1<\/p>\n<\/td>\n %58,2<\/p>\n<\/td>\n %83<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n 0<\/p>\n 21<\/p>\n TR<\/p>\n \u00a0Derlenen kaynak: Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131, \u0130llerin Sosyoekonomik Performanslar\u0131 Ara\u015ft\u0131rmas\u0131, 2003<\/strong><\/em><\/p>\n Entegre bir b\u00f6lgesel yap\u0131lanma olarak K\u00fcrdistan\u2019\u0131n ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin unsurlar, kabaca \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir: tar\u0131ma dayal\u0131 sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 imalat sanayii yat\u0131r\u0131mlar\u0131 tar\u0131msal \u00fcretimde verim art\u0131\u015f\u0131na dayal\u0131 canlanma sosyal hizmetler alan\u0131nda koruyucu kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve nihayet kamunun sorumlulu\u011fundaki enerji, sulama, yol, haberle\u015fme vb. sekt\u00f6rlerdeki altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131. Bunlara e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k alan\u0131ndaki yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve kredilendirme olanaklar\u0131n\u0131 da eklemek gerekir. Fakat ortada duran as\u0131l soru, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yapacak olan\u0131n kim oldu\u011fudur: \u00f6zel sekt\u00f6r m\u00fc, devlet mi? Bizim bu soruya verece\u011fimiz yan\u0131t a\u00e7\u0131kt\u0131r: belediyeler ve kooperatifler eliyle halk\u0131n ta kendisi.<\/p>\n Ya\u011fmaya A\u00e7\u0131larak Kalk\u0131nma \u0130le Halk Egemenli\u011finde Kalk\u0131nma Aras\u0131nda\u2026<\/strong><\/font><\/p>\n K\u00fcrdistan \u00f6l\u00e7e\u011finde kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz kurals\u0131z ve alabildi\u011fine dizginsiz bir bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015fecektir sermaye kesiminin \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc budur. B\u00f6yle bir sald\u0131r\u0131 dalgas\u0131na verilebilecek yan\u0131t ise belediye \u00f6l\u00e7ekli, ekolojiye duyarl\u0131 bir end\u00fcstrile\u015fme ve tar\u0131m alan\u0131nda belediye koordinat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde kooperatifle\u015fmedir. Bu a\u00e7\u0131dan belediyeler, korporal bir bi\u00e7imde piyasalara birer akt\u00f6r olarak girmelidirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fer mesele adil, e\u015fitlik\u00e7i ve halk yarar\u0131na bir kalk\u0131nma ise, b\u00f6lgeye ili\u015fkin bundan ba\u015fka bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fimdilik ufukta g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Yani b\u00f6lge belediyeleri, yeni bir t\u00fcr korporatist ekonomik giri\u015fimci rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmeli ve halka ait, halk i\u00e7in ve halk taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen i\u015fletmeleri koordine etmelidir. Bunu da, mevcut yasalarda da yeri olan, belediyelerin birliklere ve kooperatiflere \u00fcye olma, i\u015fletmelere ortak olma ve \u015firket kurma haklar\u0131ndan yararlanarak ger\u00e7ekle\u015ftirmelidirler. TC\u2019nin mevcut a\u015f\u0131r\u0131 merkeziyet\u00e7i idari yap\u0131lanmas\u0131ndan kaynakl\u0131, Bakanlar Kurulunun ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n belediyeler \u00fczerindeki a\u011f\u0131r vesayeti bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme engelmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de, sonu\u00e7 olarak T\u00fcrkiye’nin AB m\u00fczakereleri \u00e7er\u00e7evesinde uygulamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu b\u00f6lgeselle\u015fme reformu s\u00fcreci, b\u00f6ylesi bir giri\u015fime f\u0131rsat tan\u0131maktad\u0131r. \u00d6te yandan, konu zaten \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi\u2019nin ve Demokratik \u00d6zerklik Projesi\u2019nin de perspektifinde bulundu\u011fu i\u00e7in, meselenin bu yan\u0131 a priori \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilir kabul edilmelidir. Bu, i\u015fin teorik k\u0131sm\u0131d\u0131r. Gelelim pratik k\u0131sm\u0131na\u2026<\/p>\n K\u00fcrdistan ekonomisine geleneksel olarak hakim olmu\u015f sekt\u00f6rler, tar\u0131ma dayal\u0131d\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta verilen tabloda yer alan 16 kentin toplam n\u00fcfusu \u015fu an yakla\u015f\u0131k 8,5 milyondur. Her bir kentin n\u00fcfusunun ortalama %65\u2019i tar\u0131mla u\u011fra\u015fmaktad\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6lgede yakla\u015f\u0131k 5,5 milyon ki\u015finin k\u0131rsal b\u00f6lgelerde ya\u015famakta oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Kuzeyde, Kars\u2019tan Van\u2019a kadar uzanan b\u00f6lgede a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak hayvanc\u0131l\u0131k faaliyetleri y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcrken g\u00fcneydeki ovalarda ziraat yayg\u0131nd\u0131r. Fakat her iki alt sekt\u00f6rde de verimlilik d\u00fc\u015f\u00fck ve buna ba\u011fl\u0131 olarak \u00fcretim hacmi dard\u0131r. Di\u011fer yandan zirai faaliyetlerde m\u00fclkiyet yap\u0131s\u0131 \u00f6zel ellerde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f feodal toprak a\u011fal\u0131\u011f\u0131 kapitalizme eklemlenerek geri sosyal yap\u0131 korunmu\u015ftur. Yoksul k\u00f6yl\u00fcl\u00fck, b\u00f6lgede halen yayg\u0131nd\u0131r. Fakat zaten \u00e7ok say\u0131da k\u00f6y\u00fcn bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle bug\u00fcn topraklar i\u015flenemez haldedir. Tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri fiyatlar\u0131n\u0131n 2000\u2019lerin ba\u015f\u0131ndan bu yana uluslar aras\u0131 piyasalardaki dalgalanmalara kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 korumas\u0131z ve s\u00fcbvansiyonlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olu\u015fu da, k\u00fc\u00e7\u00fck aile ziraatini giderek daha fazla imkans\u0131z hale getirmi\u015ftir. GAP ise sulama yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n tamamlanmam\u0131\u015f olmas\u0131 ve tamamlananlar\u0131n da b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerine hizmet etmesi nedeniyle b\u00f6lge ekonomisine anlaml\u0131 bir katk\u0131 sa\u011flamamaktad\u0131r. <\/p>\n Kuzeyde ise hayvanc\u0131l\u0131k faaliyetleri a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak b\u00fcy\u00fck ba\u015f besi hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7iminde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Fakat yerli s\u0131\u011f\u0131r \u0131rk\u0131n\u0131n gerek s\u00fct besisi olarak, gerekse de et besisi olarak verimsiz olu\u015fu, aileler a\u00e7\u0131s\u0131ndan durumu zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zellikle 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda et ithalat\u0131n\u0131n serbestle\u015ftirilmesi nedeniyle fiyat bak\u0131m\u0131ndan rekabet \u015fans\u0131n\u0131 yitiren b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n beli, h\u00fck\u00fcmetler taraf\u0131ndan uygulanan hatal\u0131 \u0131rk \u0131slah\u0131 projeleri nedeniyle ikinci bir kez b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. (G\u00fcneydeki k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u015f hayvanc\u0131l\u0131k ise, yine sava\u015f ko\u015fullar\u0131ndan k\u00f6t\u00fc etkilenerek \u00fcretim ve verim bak\u0131m\u0131ndan gerilemi\u015ftir.) B\u00f6lgenin kuzeyindeki k\u0131rsal alanda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen hayvanc\u0131l\u0131k faaliyetinin \u00e7\u00f6z\u00fclmeye ba\u015flamas\u0131n\u0131n bir di\u011fer nedeni de \u00f6zellikle s\u00fct \u00fcretimi alan\u0131nda il\u00e7eler d\u00fczeyinde ya\u015fanan tekelle\u015fme olgusudur. Bilindi\u011fi gibi b\u00f6lgede hakim olan yap\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck aile \u00fcreticili\u011fidir. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00f6ylerde hanelerin \u00fcrettikleri s\u00fct, \u00f6zel mand\u0131ralar taraf\u0131ndan toplanmakta ve buradan Bat\u0131\u2019daki veya b\u00f6lgedeki \u00fcretim merkezlerine aktar\u0131lmaktad\u0131r. Tekelle\u015fmenin bug\u00fcnk\u00fc kadar yayg\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde k\u00f6yl\u00fcler, nispeten de olsa bir fiyat rekabeti yaratabiliyor ve \u00fcrettikleri s\u00fct\u00fc ge\u00e7imlerini sa\u011flayabilecek bir fiyattan satabiliyorlard\u0131. Oysa bug\u00fcn b\u00f6lgede tek tek il\u00e7eler baz\u0131nda tespit edilecek kadar yayg\u0131n bir kartelle\u015fme ve tekelle\u015fme a\u011f\u0131 mevcuttur. <\/p>\n B\u00f6lgedeki herhangi bir il\u00e7eye ba\u011fl\u0131 k\u00f6ylerde \u00fcretilen s\u00fct\u00fc sat\u0131n alan birka\u00e7 mand\u0131ra, rekabet etmek yerine aralar\u0131nda anla\u015farak tek ve genellikle \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bir fiyat belirlemekte ve bunu k\u00f6yl\u00fclere dayatmaktad\u0131r. Sataca\u011f\u0131 s\u00fct\u00fcn paras\u0131n\u0131 6 ay \u00f6nceden pe\u015fin almak zorunda olan k\u00f6yl\u00fc ise, \u00e7aresizce bu fiyat\u0131 kabullenmekte ancak sonunda elinde avucunda tek kuru\u015f kalmamaktad\u0131r. K\u0131sacas\u0131 hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde olan, \u00f6zellikle ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fct \u00fcretimi ile kazanan yoksul K\u00fcrt k\u00f6yl\u00fcs\u00fc, ge\u00e7en y\u0131llar i\u00e7inde yoksulla\u015fmakta ve sonunda bu d\u00f6ng\u00fcy\u00fc s\u00fcrd\u00fcremez hale gelince de k\u00f6y\u00fcnden g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalmaktad\u0131r. Kente yerle\u015fen ve sermayesi olmayan k\u00f6yl\u00fc ise e\u011fer \u015fans\u0131 yaver giderse herhangi bir in\u015faatta ge\u00e7ici bir i\u015f bulabilmekte ancak genellikle i\u015fsiz ya\u015famaktad\u0131r. Metropollerdeki K\u00fcrt kitlesi, i\u015fte bu \u015fekilde gettola\u015fmaktad\u0131r. Kent ile gettola\u015fm\u0131\u015f bir mahallede tan\u0131\u015fan yeni nesillerin, e\u011fer siyasal bilin\u00e7 kazanmay\u0131p \u00f6rg\u00fctlenme mekanizmalar\u0131na uzak kalm\u0131\u015flarsa, kriminal \u00f6rg\u00fctlenmelere yakalar\u0131n\u0131 kapt\u0131rma riski artmaktad\u0131r. <\/p>\n Hayvanc\u0131l\u0131kta ya\u015fanan kartelle\u015fme sorunu, \u00e7ift\u00e7ilikle u\u011fra\u015fan kesim a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erlidir. Bilhassa monok\u00fclt\u00fcrel ziraatin uyguland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde arac\u0131-t\u00fcccarlar\u0131n oligopol kurmalar\u0131 daha kolay olmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin kay\u0131s\u0131 \u00fcretiminin yayg\u0131n oldu\u011fu Malatya\u2019da ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda bu sorun ya\u015fanm\u0131\u015f ve sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6zlenmi\u015ftir. 2005 y\u0131l\u0131na kadar Malatya\u2019da ortalama kilo ba\u015f\u0131 ya\u015f kay\u0131s\u0131 fiyat\u0131 1,5 milyon TL seviyesindeyken o y\u0131l bu fiyat 550-600 bin liraya kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu keskin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, elbette \u00fcreticileri son derece sarsm\u0131\u015f ve bir\u00e7ok aileyi iflasa s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Fakat d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn arkas\u0131ndaki neden sonradan anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgede \u00fcretilen kay\u0131s\u0131y\u0131 sat\u0131n alarak i\u015flenmesi i\u00e7in Yunanistan\u2019a satan arac\u0131lar, 2005 y\u0131l\u0131nda aralar\u0131nda birlik kurarak fiyat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015fler ve bu sayede b\u00fcy\u00fck bir vurgun ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015flerdir. (\u00d6rnekleri \u00e7o\u011faltmak m\u00fcmk\u00fcn: Urfa\u2019daki f\u0131st\u0131k \u00fcreticileri ve yak\u0131n zamanda Karadeniz\u2019deki f\u0131nd\u0131k \u00fcreticileri de benzer sorunlar\u0131 ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131.)<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak belediyelerin bu mevcut tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda yapabilecekleri nelerdir? \u00d6ncelikle tar\u0131msal \u00fcretimin hakim m\u00fclkiyet yap\u0131s\u0131n\u0131n kuzeyde k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011fe dayanmas\u0131 bir avantajken g\u00fcneydeki yap\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle geni\u015f ovalarda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak b\u00fcy\u00fck toprak sahipli\u011fine dayanmas\u0131 bir dezavantaj olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir. Fakat b\u00f6lgenin i\u00e7sel dinamiklerinin farkl\u0131 karakterlerde olmas\u0131 ve g\u00fcneyde k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u015f hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck aile \u00fcretimi karakteri ta\u015f\u0131mas\u0131, belirli bir modelin uygulanabilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7maktad\u0131r.\u00a0 <\/p>\n Bu modelin \u00f6ng\u00f6rd\u00fckleri \u015funlard\u0131r: tar\u0131msal \u00fcreticilerin yasal kooperatiflerde \u00f6rg\u00fctlenmesi ve \u00f6ncelikle hammadde \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131n\u0131n arac\u0131-t\u00fcccarlar ve karteller taraf\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekilmesinin engellenmesi, modelin omurgas\u0131d\u0131r. Fakat esas ama\u00e7, \u00fcretici birliklerinin geleneksel hammadde tedarik\u00e7isi konumundan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p, as\u0131l olarak sat\u0131\u015fa haz\u0131r mamul \u00fcreticisi k\u0131l\u0131nmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin s\u00fct \u00fcreticisi bir k\u00f6yl\u00fc, b\u00f6lgesindeki ya da il\u00e7esindeki \u00fcretim kooperatifinin bir \u00fcyesi olarak \u00f6ncelikle piyasada bir hammadde tedarik\u00e7isidir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6ncelikli geliri, piyasadaki ortalama s\u00fct fiyat\u0131 \u00fczerinden elde edebilece\u011fi k\u00e2r oran\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Basitle\u015ftirirsek: piyasada 1 litre s\u00fct i\u00e7in al\u0131c\u0131lar ortalama 50 kuru\u015f fiyat \u00f6neriyorlarsa k\u00f6yl\u00fc, kooperatife verdi\u011fi 1 litre s\u00fct\u00fc i\u00e7in bu fiyat\u0131n en az %50 fazlas\u0131 \u00fczerinden, yani en az 75 kuru\u015fluk bir fiyat alacakt\u0131r (kartelin elde etti\u011fi vurgun oran\u0131n\u0131n en az %50 oldu\u011funu farz ediyoruz). Fakat model, k\u00f6yl\u00fcy\u00fc bu noktada b\u0131rakmamakta ve tedarik\u00e7inin \u00fcretimle entegrasyonunu \u00f6ng\u00f6rmektedir. <\/p>\n \u00d6rne\u011fimizden devam edecek olursak: Piyasadaki herhangi bir s\u00fct fabrikas\u0131n\u0131n s\u00fct al\u0131m\u0131 yaparken litre ba\u015f\u0131na bi\u00e7ti\u011fi fiyat 75 kuru\u015f olsun. \u00c7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7ta arac\u0131 da ald\u0131\u011f\u0131 s\u00fct\u00fc, e\u011fer kendisi \u00fcretemiyorsa bu b\u00fcy\u00fck \u00fcreticilere satmaktad\u0131r. E\u011fer k\u00f6yl\u00fc bu noktada kal\u0131rsa, piyasa \u015fartlar\u0131nda a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lmeyecek kadar bir gelir elde edebilecek fakat yoksulluk sarmal\u0131ndan \u00e7\u0131kamayacakt\u0131r. Model ise bu k\u00f6yl\u00fcye \u015funu \u00f6nermektedir: kurdu\u011funuz kooperatif, ayn\u0131 zamanda s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri \u00fcreten bir fabrikan\u0131n kurucusu ya da orta\u011f\u0131 olsun. Bu fabrika ise belediyelerimizden birinin i\u015ftiraki olsun. Bu i\u015ftirakin, yani \u015firketin hakim orta\u011f\u0131 en az %51 oran\u0131nda hisse maliki olarak belediyedir. \u015eirketin \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin tan\u0131t\u0131m\u0131 ve sat\u0131\u015f-pazarlamas\u0131 ise \u015firketin y\u00f6netim konseyine ba\u011fl\u0131 kurumsal bir departman\u0131n sorumlulu\u011funda olsun. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u015firket, herhangi bir \u015firket gibi \u00fcreten ve \u00fcr\u00fcnlerini pazarlayan bir \u015firkettir. Bu faaliyetlerini kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri i\u00e7erisinde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re k\u00e2r elde etmektedir. Bu k\u00e2r ise \u00fccret d\u0131\u015f\u0131 maliyetler \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra, ayn\u0131 zamanda fabrikan\u0131n da orta\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlara ve yine dolayl\u0131 olarak fabrikan\u0131n orta\u011f\u0131 olan tedarik\u00e7ilere, yani kooperatiflere ve oradan da k\u00f6yl\u00fcye ula\u015fmaktad\u0131r. Bu de\u011fer zincirinin her bir halkas\u0131nda emek vard\u0131r ve biriken sermaye, amortisman d\u0131\u015f\u0131nda, organik olarak d\u0131\u015far\u0131ya a\u00e7\u0131kt\u0131r. <\/p>\n \u00d6rnekte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi k\u00f6yl\u00fc, \u00fcretti\u011fi s\u00fcrece bir fabrikan\u0131n da orta\u011f\u0131 olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fcretilen ve raflarda yerini alan mamul maddenin sat\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinden elde edilen k\u00e2r, o \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcreten fabrika i\u015f\u00e7isi ya da pazarlamas\u0131n\u0131 yapan sat\u0131\u015f i\u015f\u00e7isine oldu\u011fu gibi, hammaddeyi sa\u011flayan k\u00f6yl\u00fcye de e\u015fitlik\u00e7i bir bi\u00e7imde geri d\u00f6necektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada ama\u00e7, maliyet-fiyat mekanizmas\u0131 i\u00e7erisindeki katma de\u011feri toplumsalla\u015ft\u0131rmak ve kom\u00fcnalize etmektir. (Bunun iktisadi a\u00e7\u0131klamas\u0131, burada yer verilemeyecek kadar detayl\u0131 oldu\u011fundan, \u015fimdilik modelin i\u015fleyi\u015fine odaklanmakla yetinebiliyoruz.) Fabrikan\u0131n hissesi, \u00fcretim d\u0131\u015f\u0131 fonlara kapal\u0131d\u0131r yani al\u0131n\u0131r-sat\u0131l\u0131r bir menkul de\u011fer de\u011fildir. Bu y\u00fczden de sadece \u00fcreticilere aittir. <\/p>\n Ayn\u0131 model, farkl\u0131 sekt\u00f6rler i\u00e7in de uygulanabilir. \u00d6rne\u011fin kay\u0131s\u0131 \u00fcreticileri de t\u0131pk\u0131 bu \u015fekilde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f kooperatiflerde bir araya gelerek, \u00fcr\u00fcnlerini Yunanistan\u2019da (ya da herhangi bir fabrikada) i\u015flenmek \u00fczere hammadde olarak satmak yerine, kendilerinin tek tek ve kooperatif olarak alt\u0131ndan kalkamayacaklar\u0131 bir bile\u015fimi ger\u00e7ekle\u015ftiren, belediye b\u00fcnyesindeki fabrikada i\u015flenmi\u015f mamul hale gelmesini sa\u011flayabilir ve b\u00f6ylece olu\u015fan katma de\u011feri k\u00e2r olarak \u00f6zel sermayeye terk etmemi\u015f olurlar. <\/p>\n Tar\u0131ma dayal\u0131 sanayi giri\u015fimlerinin belediye b\u00fcnyesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in gerekli yasal \u015fartlar bir yana, burada kurulacak yap\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden biri, ba\u015flang\u0131\u00e7 yat\u0131r\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekli giri\u015fim sermayesi ile sonras\u0131nda gerekli i\u015fletme sermayesinin elde edilmesi ve bunlarla birlikte, t\u0131pk\u0131 kapitalist bir giri\u015fimci gibi i\u015fini ciddiye alacak insan sermayesinin yeti\u015ftirilmesidir. Finansa ili\u015fkin konularda, merkezi h\u00fck\u00fcmetin sundu\u011fu te\u015fvik, hibe ve kredi gibi olanaklar de\u011ferlendirilebilir. Bunun yan\u0131nda yerel bor\u00e7lanma ve halk kat\u0131l\u0131m\u0131 gibi konularla ilgili detayl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma da haz\u0131rlanabilir. Ancak i\u015f\u00e7ilerle k\u00f6yl\u00fclerin fabrika ile kuracaklar\u0131 ili\u015fki ve \u00f6zellikle \u00fcr\u00fcn geli\u015ftirme alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak insanlar\u0131n yeti\u015ftirilmesi ayr\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 gerektiren konulard\u0131r. Sonu\u00e7ta bu, e\u011fitim ile ilgilidir ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferli yan\u0131, i\u015f\u00e7ilerin ideolojik e\u011fitimidir. <\/p>\n Tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6rlerde kurulabilecek \u00fcretim birimleri kendi i\u00e7inde sekt\u00f6rel olarak \u00e7e\u015fitlilik arz etmektedir. Ancak imalat sanayii bak\u0131m\u0131ndan izlenecek perspektif, yine temel t\u00fcketim mallar\u0131 ve temel insani ihtiya\u00e7lar olmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin giyim \u00fcr\u00fcnlerinin \u00fcretimi, yani tekstil b\u00f6lgede ger\u00e7ekle\u015ftirilebilecek yat\u0131r\u0131mlara ili\u015fkin ilk elden akla gelecek sekt\u00f6rd\u00fcr. Bunun i\u00e7in de k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rnek kurgulayal\u0131m: i\u015fsizli\u011fin yo\u011fun ve i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn donan\u0131ml\u0131 oldu\u011fu bir \u015fehrin belediyesi kent merkezinde bir tekstil fabrikas\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131 yaps\u0131n. \u00dcretilecek \u00fcr\u00fcn, \u00f6ncelikle b\u00f6lgenin i\u00e7 talebine kar\u015f\u0131l\u0131k verebilecek niteli\u011fe ve kaliteye sahip olsun. B\u00f6lge i\u00e7 talebini belli d\u00fczeyde kar\u015f\u0131layabilen bu fabrika, \u00fcretim a\u015famas\u0131nda belirli bir sistemi ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 oturttuktan sonra, d\u0131\u015f pazarlara y\u00f6nelik \u00fcr\u00fcn \u00fcretimine ba\u015flas\u0131n. Fakat burada da izlenecek mant\u0131k, tar\u0131msal sanayide izlenecek olana benzerdir. \u00d6nemli olan, ham ya da ara mamul \u00fcreticisi olmak de\u011fil t\u00fcketime haz\u0131r mamul \u00fcreticisi olmakt\u0131r. \u00dcretim konusu tekstil oldu\u011funa g\u00f6re, \u00fcretim zincirinin halkalar\u0131n\u0131n tek bir \u00fcretici birimde bir araya getirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fulda bile, ihtiya\u00e7 duyulan halkalar, benzer bir yap\u0131dan, \u00f6rne\u011fin ba\u015fka bir belediye b\u00fcnyesindeki \u00fcretici birimlerden tercih edilsin. Basitle\u015ftirecek olursak: g\u00f6mlek \u00fcretimi yapan bir fabrika, kendi tasar\u0131m at\u00f6lyesini kurmal\u0131 ve burada geli\u015ftirdi\u011fi tasar\u0131mlar\u0131 \u00fcretime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, kendi olu\u015fturdu\u011fu marka alt\u0131nda pazara sunmal\u0131d\u0131r. G\u00f6mlek i\u00e7in gerekli temel hammadde olarak kuma\u015f\u0131n tedarikini ise optimal ko\u015fullarda \u00f6nce piyasadan sa\u011flamal\u0131 ileriki d\u00f6nemde plana uygun olmas\u0131 dahilinde kendisi i\u00e7in ve piyasaya y\u00f6nelik kuma\u015f \u00fcretimine de ge\u00e7ebilmelidir. <\/p>\n B\u00f6ylesi bir tekstil fabrikas\u0131n\u0131n kurucusu ve hakim orta\u011f\u0131 belediye olacakt\u0131r. Belediyenin hisse m\u00fclkiyeti %51 ile %100 aras\u0131nda olabilir fakat modelin \u00f6nerisi \u015fudur: kurulduktan sonra cari dengeler itibariyle d\u00fc\u015f\u00fck k\u00e2rl\u0131 i\u015fletmeler, k\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 artana dek belediyenin m\u00fclkiyetinde kalmal\u0131 k\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 artt\u0131\u011f\u0131 oranda hisseleri i\u015f\u00e7ilerine da\u011f\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ortaya \u00e7\u0131kacak k\u00e2r\u0131n, yat\u0131r\u0131m sermayesini geri \u00f6dedikten sonraki k\u0131sm\u0131, belli bir oran \u00f6l\u00e7e\u011finde belediyeler aras\u0131 ortak bir fona katk\u0131 sunmal\u0131d\u0131r. Model, optimum ko\u015fullarda bu fonun kontrol\u00fcn\u00fcn halk meclislerinde olmas\u0131n\u0131 ve al\u0131nacak yeni yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131na finansal zemin haz\u0131rlamas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir. <\/p>\n B\u00f6ylesi bir modelin en \u00f6nemli yanlar\u0131ndan biri y\u00f6netim ve denetimde \u015feffafl\u0131kt\u0131r. Model, belediye \u015firketleri ve kooperatiflerinin y\u00f6netimine ili\u015fkin, konsey y\u00f6netimi tekni\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedir. \u00d6l\u00e7e\u011fi ne olursa olsun, her \u00fcretici birimin sahibi belediye olaca\u011f\u0131ndan, y\u00f6netimde belediye meclisinden temsilcilerin bulunmas\u0131n\u0131n yasal bir zorunluluk olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Fakat as\u0131l olarak fabrikan\u0131n y\u00f6netim konseyinin bile\u015fiminde her kademeden i\u015f\u00e7iler de yer alacak ve b\u00f6ylece fabrika ile belediye aras\u0131nda e\u015fg\u00fcd\u00fcm sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Belediye meclisinin halk meclisleri ile ili\u015fkisi bu modelin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, Demokratik \u00d6zerklik Projesi\u2019nin kapsam\u0131 i\u00e7erisinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekir. Bu a\u00e7\u0131dan, belediye meclislerinin ge\u00e7erlili\u011fini korudu\u011fu ko\u015fullarda dahi, \u015firketlerde halk kat\u0131l\u0131m\u0131 dolayl\u0131 da olsa sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla model, d\u00fcnyan\u0131n en k\u00f6kl\u00fc demokrasi damarlar\u0131ndan biri olan \u201ci\u015f\u00e7i \u00f6zy\u00f6netiminde fabrika modelinin izindedir. \u0130srail\u2019in Kibbutzlar\u0131ndan Arjantin\u2019e ve Brezilya\u2019ya, Yugoslavya\u2019dan Venez\u00fcella\u2019ya ve Chiapas\u2019a uzanan bu gelenek, b\u00f6lgede de bu \u015fekilde filizlenebilir.<\/p>\n Belediye \u015firketlerinin ve i\u015fletmelerinin \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 konusu, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ileti\u015fim teknolojilerinin eri\u015fti\u011fi d\u00fczey g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok yarat\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme kap\u0131 aralamaktad\u0131r. \u015eirketlerin bilan\u00e7olar\u0131n\u0131n ve muhasebe kay\u0131tlar\u0131n\u0131n denetimi hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bug\u00fcn oldu\u011fu gibi Sanayi Bakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczeyinde merkezi organlar\u0131n denetimine tabi olabilir olmal\u0131d\u0131r da. Zira model, merkezi organlarla k\u00f6kl\u00fc bir kopu\u015fu de\u011fil, demokratik zeminde yeniden kurulan anayasal ve hukuki bir ili\u015fkiyi yani Demokratik \u00d6zerklik\u2019i \u00f6ng\u00f6rmektedir. Ancak denetim konusu, kabinenin de\u011fil, Say\u0131\u015ftay veya ayn\u0131 nitelikte bir \u00fcst kurulun g\u00f6revi olmal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, \u015firketler \u00fczerinde Say\u0131\u015ftay\u2019\u0131n teknik olarak \u201csonra denetim ad\u0131 verilen bir mali denetim ger\u00e7ekle\u015ftirmesi, \u015firketlerin g\u00fcvenilirli\u011fini peki\u015ftirecektir. Ancak bundan da \u00f6nemlisi, \u015firketlerin kendi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve halk taraf\u0131ndan denetlenmesidir. Bu ise, hesaplar\u0131n elektronik ortamda tutulmas\u0131 ve ilgililerin denetimine a\u00e7\u0131k olmas\u0131yla sa\u011flanabilir. <\/p>\n Belediyelerin \u00fcretimin yan\u0131 s\u0131ra t\u00fcketim ve pazarlama alan\u0131nda da i\u015fletmeler kurmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bug\u00fcn halen bu t\u00fcrden i\u015fletmeler \u201ct\u00fcketim kooperatifleri ve tanzim sat\u0131\u015f ma\u011fazalar\u0131 bi\u00e7iminde \u00e7e\u015fitli il belediyelerinde faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Fakat bu t\u00fcrden bir\u00e7ok kooperatif, son derece ilkel bir \u00e7al\u0131\u015fma tarz\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri ve fiyat-\u00fcr\u00fcn politikas\u0131n\u0131 oturtamamalar\u0131 nedeniyle bug\u00fcn at\u0131l durumdad\u0131rlar. Oysa y\u00f6ntemsel olarak t\u00fcketim kooperatifleri son derece kullan\u0131\u015fl\u0131 kurumlard\u0131r: halk\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu temel maddeleri do\u011frudan ve ucuz fiyata tedarik edebilen bu kooperatifler, \u00f6zellikle yoksullu\u011fun yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde \u00f6ncelikli olarak kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131labilirler. Fakat, bu kooperatiflerin daha modern ve ak\u0131lc\u0131 tekniklerle i\u015fletilmeleri, faaliyet alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fleterek halka daha yak\u0131n hale gelmelerini sa\u011flayacakt\u0131r. Modern marketler zinciri bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlenecek b\u00f6ylesi kurulu\u015flar, bir yandan halk\u0131n temel g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerini ucuza tedarik etmelerini sa\u011flarken di\u011fer yandan da halk\u0131n kendi \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin yeniden halka ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyecektir. <\/p>\n Belediye \u015firketlerinin bir fonksiyonu da toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmeyi peki\u015ftirici ve derleyici niteli\u011fidir. \u0130\u015f\u00e7ilerin dinlence, e\u011flence ve moral motivasyon gibi sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131 g\u00f6zetilirken di\u011fer yandan kre\u015f, anaokulu ve benzeri yan kurumlar, i\u015f\u00e7i \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okul \u00f6ncesi e\u011fitimine, \u00f6zellikle de anadilde e\u011fitim ihtiya\u00e7lar\u0131na kurumsal \u00e7\u00f6z\u00fcm sunabilirler. <\/p>\n Modelin uygulama zemini i\u00e7in gerekli \u015fartlar Model, idari bak\u0131mdan desantralize olmu\u015f, demokratik kurumlar\u0131 i\u015fleyen bir hukuk devletinde optimal olarak i\u015fleyebilir. Yani Demokratik \u00d6zerklik Projesi\u2019nin kurumsalla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n kendilerini ilgilendiren konularda yasama haklar\u0131n\u0131 da kullanabildikleri yerel y\u00f6netimlerin, okullara ve mahallelere kadar uzanan halk meclisleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netildikleri bir d\u00fczendir bu. Fakat elbette bu ideal idari ko\u015fullar, onlar i\u00e7in m\u00fccadele edilmeksizin elde edilemeyece\u011fine g\u00f6re, bir \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmde de\u011findi\u011fimiz gibi, mevcut ko\u015fullar i\u00e7erisinde bu modelin uygulama zemini yasal yollardan zorlanabilir. Bu alan\u0131 ilgilendirecek bir \u00e7er\u00e7eve yasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ve kitlenin bu projeyi sahiplenerek h\u00fck\u00fcmeti buna zorlamas\u0131 gerekmektedir. <\/p>\n Bu metnin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 dahilinde yeterince detaylar\u0131na girilemeyen ve kaba bir taslak olarak sunulan modelin uygulama zemini i\u00e7in gerekli bir di\u011fer \u015fart da b\u00f6lgedeki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n pratik zeminini haz\u0131rlayacak kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n bir an evvel ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir. Enerji, ula\u015f\u0131m, haberle\u015fme gibi kentsel altyap\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, k\u0131rsal kalk\u0131nma i\u00e7in gerekli sulama yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 i\u00e7in b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n merkezi h\u00fck\u00fcmete bask\u0131 uygulamas\u0131 gerekmektedir. Bu da ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede bir siyasal m\u00fccadeleye konu olmaktad\u0131r. Nihayetinde b\u00f6lge halk\u0131 t\u00fcm bu ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131n ve bunlar\u0131n t\u00fcmel olarak K\u00fcrt sorunuyla ili\u015fkisinin bilincindedir. Fakat b\u00fct\u00fcn bunlar, \u00f6nc\u00fc sorumlulu\u011fu ile donan\u0131m\u0131na ve kitlenin ideolojik e\u011fitimine a\u011f\u0131rl\u0131k vermesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. <\/p>\n Lekolin.org Haber Merkezi<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n <\/p>\n \t<\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n\n\n
\n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n
Ba\u015fta da belirtildi\u011fi gibi bu modelin optimal bir bi\u00e7imde uygulanmas\u0131n\u0131n \u00f6ncelikli \u015fart\u0131, T\u00fcrkiye’de k\u00f6kl\u00fc bir idari-politik reformun ger\u00e7ekle\u015ftirilerek, b\u00f6lgeselle\u015fmeye ili\u015fkin yasal d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131 merkezin yetkilerinin b\u00f6lgelere ve buradan da belediyelere aktar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Merkezin illerdeki temsilcisi olarak valilerin idari yetkileri ellerinden al\u0131narak, bu birimler merkez ile il aras\u0131nda koordinat\u00f6rl\u00fck g\u00f6revini \u00fcstlenen ve y\u00f6netsel birimin ald\u0131\u011f\u0131 kararlar \u00fczerinde sadece s\u0131n\u0131rl\u0131 veto yetkisine sahip olan birer merkezi g\u00f6revli olarak yeniden konumland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu, T\u00fcrkiye’nin bir idari desantralizasyon s\u00fcrecine girmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olabilecek bir konudur. Sonu\u00e7 olarak Demokratik \u00d6zerklik Projesi\u2019nin de yasal zemini buradad\u0131r yani idari reformda\u2026<\/p>\n