Toplumsal diyalektiğin tarihi, donmuş çelişkilerin bastırılmış hafızasıdır. Kadın ile erkek, toplum ile doğa arasında süregelen karşılıklı üretici ilişki, zamanla çözüm değil, tahakküm aracı haline gelmiştir. Bu donma, toplumun kendi iç çelişkilerini ahlaki ve anlamlı biçimde çözme yetisini felce uğramasıdır. Böylece içsel olan, dışsallaşır, kadın eve, üretim tahakküme, ahlak, hukuka, anlam doğmaya, bilgi ise nesneleştirilmiş akla dönüşür. Devlet, sınıf, tanrı ve yasa gibi yapılar, tekli mutlak tahakküm, bu donmuş diyalektiğin dışsal organizmaları olur.
Dolayısıyla, Demokratik toplum sosyalizmi, yalnızca bir ideoloji, siyasal program ya da ekonomik model değildir. O, yaşamla, toplumla, doğayla, hakikatle, tarihsel diyalektik akışla kurulan etik bir ilişki biçimidir. Bu yönüyle sosyalizm, salt sistem karşıtlığı değil, varlığın ve ilişkinin kendisini yeniden çelişkiler üzerinden kurma çabasıdır.
Burada sosyalizm, devletin yokluğuyla değil, toplumun varlığıyla başlar. Toplum, doğası gereği ahlaki-politik bir varlıktır ve bu özüne dayandığında özgürlüğün, adaletin ve anlamın gerçek zeminine ulaşabilir. Dolayısıyla sosyalizm, dışsal müdahalelerle değil, toplumun kendi iç dinamikleriyle, kadın merkezli kurucu rolüyle, kültürel, zihinsel sürekliliğiyle, çelişkilerin akışkan kılınmasıyla, inanç ve direniş biçimleriyle gelişebilir.
Bu bağlamda demokratik sosyalizm, kadının sesiyle başlar, toplumun direnişiyle örgütlenir, ahlaki bağlarla yaşar, bilgiyle yön bulur ve doğayla uyum içinde var olur. Onun kuramsal hakikati, bireysel niyetten ya da siyasal talepten değil, tarihsel-toplumda süreklilik, etik sorumluluk ve varlıksal içkinlikten doğar.
Sosyalizm, ancak toplumun kendi iç ve öz örgütlenmesini kurduğu, ahlaki-politik birimlerle yaşadığı ve zihniyet dönüşümünü gerçekleştirdiği oranda gerçeklik kazanır. Böyle bir toplumsal sistem ne yıkılır ne çöker, çünkü onun temeli, meşruiyetini dışarıdan değil, içeriden alır.
Dolayısıyla toplumun içsel dönüşümünü sadece bilginin hakikatiyle değil, bilinç ve yapı birliği ve bütünlüğüyle kurumsallaşarak, toplumsal özgürlüğün taşıyıcısı olurlar. Bu nedenle toplumsal varlık, özne olarak ancak eko-çevresiyle vardır. Toplumsal çevre sadece fiziksel değildir fiziği anlamla dönüştürerek taşıyan onu aşıp anlamla sentezini kuran bir varlıktır. Toplum, yaşamın anlamı ve hakikatin sürekliliğidir.
Toplumun gerçek dönüşümü, dışsal müdahalelerle değil, kendi iç dinamiğini tanıması, anlamlandırması ve örgütlemesiyle mümkündür. Tarih boyunca sosyalizmin sınıf ve iktidar merkezli modelleri, bu hakikati göz ardı ederek toplumu dışsal bir yapı üzerinden yeniden düzenlemeye çalıştı. Bu yönelim, ne kadar devrimci görünse de öz itibariyle pozitivist, mekanik ve merkezîydi. Parti-devlet bütünleşmeleri, öncülüğü topluma dışsal bir bilinç taşıma misyonuna indirgerken, halkı nesnel ve edilgen bir konuma, özgürlük arayışını ise teknik, düzeniçi planlamaya dönüştürdü. Oysa artık biliyoruz ki, dışsal kurulumlarla özgürlük inşa edilemez, devletçi sosyalizmde olduğu gibi, Dışsal olan çöker, içsel olan zafere götürür. Bunun için ulus-devlet ve sınıfsal sosyalizm yenilgiye, demokratik toplum sosyalizmi zafere götürür.
Demokratik Toplum Sosyalizmi bu tarihsel birikim karşısında köklü bir yön değişikliğidir. Bu sosyalizm bir sonuçtur, toplumun içinden doğan bir yönelimin, bir anlam devriminin, bir etik-politik örgütlenmenin tarihsel meyvesidir. Bu meyve, salt bir fikir değil, yaşanmış, sınanmış ve kendi taşıyıcılarını üretmiş bir hakikattir. Dolayısıyla bu meyve yaşamın içseliğinde doğan komünal yaşamdan başlatmaktır. Toplumun kendi öz dinamiğiyle geliştirdiği bu sistemde, dönüşüm artık yukarıdan aşağıya değil, aşağıdan yukarıya gerçekleşir. Kadın özgürlüğü, yerel meclisler, komünler, akademiler ve topluluk ekonomisi gibi kurumlar bu içsel dönüşümün örgütlü formlarıdır.
İçsel dönüşüm, sadece bireysel bir bilinç değişimi değildir, toplumun kendi içinde yeniden var olma iradesidir. Bu irade, taşıyıcılarını yine toplumun içinden çıkarır. Ne dışsal bir öncüye, ne merkeze, ne de tepeden kurulan sınıflı-ulus, devletli iktidar aygıtına ihtiyaç duyar. Toplum kendi yaşamına müdahil oldukça, etik karar alma kapasitesini geliştirdikçe, örgütlü biçimde yeniden doğar. Bu yeniden doğuşun adı demokratik sosyalizmdir.
Bu nedenle Demokratik Sosyalizm, ne sistem içi bir tercih, ne de tarihsel determinist bir revizyon projesidir. O, toplumsal varlığın içkin gücüyle gelişen, kurumlaşan ve sistemleşen özgürlük biçimidir.
Toplumun ahlaki-politik özüyle, kadın eksenli yaşamsal örgütlenmesiyle, doğayla yeniden kurduğu ilişkiyle, ortak karar ve katılım biçimleriyle taşıdığı bu sistem, içsel dönüşümün meyvesidir, bu meyve, ancak toplumun kendi köklerinde, kendi elleriyle büyüttüğü zaman gerçek olabilir.
Sonuç olarak demokratik toplum sosyalizmi, yeni bir yorum değil, yeni bir varlık biçimidir. Sosyalizm yeniden ancak bu içsel bağlamdan kurulabilir. Ve bu kuruluş, dışsal bir iktidar-devlet-sınıf hedefi değil, hakikatin toplumsal örgütlenmesi haline gelmelidir.
Hakkı TEKİN
