İHA’lar Ve Qileban Katliamı

Qileban katliamı, İnsansız Hava Uçakları’nın Türk devleti için sadece HPG gerillalarına karşı değil, sivillere yönelik katliamlar için ne denli önem arz ettiğini de gözler önüne serdi.

Türk devletinin ABD’nin verdiği istihbarat bilgilerine dayanarak Medya Savunma Alanları’na düzenlediği ilk hava saldırısı 16 Aralık 2007’de gerçekleştirildi. ABD ordusuna ait İnsansız Hava Uçakları (İHA) hedefleri tespit ederken, Türk savaş uçakları da verilen koordinatları 11 gün boyu bombaladı.

Wikileaks belgelerine göre, bu işbirliğin temeli bir ay öncesinde resmileştirilmişti. Kasım 2007’de, dönemin ABD Başkanı George W. Bush ile Türk Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, ‘Ortak İstihbarat Füzyon Hücresi’ (Combined Intelligence Fusion Cell – CIFC) adı verilen bir birimin oluşturulmasına karar verdiler. Ankara merkezli bu birimde son dört yıldır iki devletin yetkilileri İHA’lardan sağlanan bilgileri ve değişik istihbaratları analiz edip, bu bilgileri operasyon planlamalarına kavuşturuyor.

YENİ KONSEPT

Ancak yakın zamanda bu birimde esas alınan 8 aşamalı prosedüre dayalı operasyon kararı usulü, yeni bir konsept için rafa kaldırıldı. Dün ANF’de yer alan bir habere göre, Qileban’a bağlı Roboski köyünde 35 köylünün vurulduğu katliam, AKP’nin ağustos ayında belirlediği ‘yeni saldırı konsepti’nin bir sonucu. Haberde, Roboski için vur kararının 2 saat içinde verildiğine dikkat çekildi. Son dönemde HPG gerillalarına karşı hava saldırılarında ‘zaman kaybı’ önlemek için, konuyla ilgili yetki Batman’daki Hava Üssü ve Malatya’daki 2. Ordu Komutanlığı’na verildi. İHA’ların topladığı bilgiler Batman’da analiz edilirken, bu bilgiler temelinde operasyonel emirler Malatya’da veriliyor.

Wikileaks’in yayınladığı belgeler arasında yer alan 7 Şubat 2008 tarihli bir telgrafa göre, Medya Savunma Alanları üzerinde uçuş yapan ABD’nin İHA’ları şöyle: U-2, Lockheed EP-3, Boeing RC-135, Global Hawk ve Predator. Özellikle Predator’ler Türk ordusunca tercih ediliyor, zira bu model İHA anlık bilgi sunarken, hareket halindeki hedeflerin vurulmasını da mümkün kılıyor. Şimdiye kadar Irak’taki ABD Predatorlerden faydalanan Türk devleti, Irak’tan çekilen ABD’lilerden, İHA’ların Türkiye’de konuşlandırılmasını istemişti. Ardından geçen ay dört tane Predator İncirlik Üssü’nde konuşlandırıldı.

‘ASİMETRİK SAVAŞ’ VE QİLEBAN

Günümüzde ‘Asimetrik Savaş’ yürüten devletler açısından giderek daha büyük önem kazanan İHA’lar, savaş teknolojileri endüstrisi açısından da temel bir faaliyet alanı oluşturuyor. Qileban’da Kürtlerin, İHA’ların verdiği koordinatlar doğrultusunda Türk savaş uçaklarıyla vurulduğu gün BBC ABD’nde özel şirketlerce geliştirilen İHA’larla ilgili kapsamlı bir habere yer verdi. Aynı gün El Cezire televizyonunda da, konuyu eleştirel bir perspektiften hak ve hukuk ihlalleri ile birlikte ele alan yaklaşık 30 dakikalık bir program yayınlandı.

Türk devleti açısından ‘Asimetrik Savaş ve İHA’lar konusunun ne denli ‘stratejik’ bir alan oluşturduğunu, ABD’deki Jamestown Vakfı’ndan Dr. Andrew McGregor’un Haziran 2008’de hazırladığı ‘Asimetrik Savaş İçin Silahlanma: 21. Yüzyılda Türkiye’nin Silah Endüstrisi’ başlıklı 34 sayfalık raporu da gözler önüne seriyor. Türkiye’nin ‘olağan’ savaşlar için donanımlı olduğu belirtilen raporda, ’ TSK, sayısal ve yapısal olarak asimetrik savaş durumunun oluşturduğu yeni tehditleri karşılamaya hazır mı?” diye soran McGregor, İHA’ların asimetrik savaşın vazgeçilmez temel aracını oluşturduğunu vurguluyor. Dönemin Genelkurmay Başkanı Yaşar Büyükanıt da Ekim 2006’da TSK’nin modernleştirilmesi için ihtiyaç duyulan teknikler arasında İHA’ları sıralıyordu. ABD Ankara Büyükelçisi tarafından 28 Mayıs 2009’da Washington’a gönderilen bir telgrafta da ise “Türkler, şimdiye kadar PKK’ye karşı sağlanan askeri başarıların büyük kısmını ABD İHA’larına borçlu olduklarını anladı” deniliyor.

Türk ordusu, şimdiye dek Heron’larını ABD ve İsrail’den satın alırken, kendi insansız savaş sistemini geliştirmeyi de esas alıyor. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii tarafından şimdiye kadar üretilen en büyük İHA olan Anka, 22 Ekim’de bir dizi testten geçti. 3 bin metre yüksekliğinde 130 dakika boyunca havada kalan Anka tipi İHA üzerinde çalışmaya devam ediliyor, zira teknik sorunları henüz çözülmüş değil. İHA’lar kadar, onların tespit ettiği hedefleri vuran savaş uçakları da önem arz ediyor. ABD Kongresi geçtiğimiz ay, uzun bir süredir HPG gerillalarına karşı düzenlenen operasyonlarda kullanılan AH-1’lerin bir üst modeli olan AH-1 Super Cobra modelinden üç adet helikoperin 110 milyon dolar karşılığında Türkiye’ye satılmasını onayladı. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii tarafından üretilen Phoenix modeli savaş uçağının da 2012’de kullanımına açılması planlanıyor.

İHA’LAR SİVİL KATLİAM ARACI

İHA’lar bir başka boyuttan daha ele alınmalı. O da, Qileban katliamının örtbas edilmesi için Türk devleti ve onun polisçik medyasının sarıldığı ‘hata’ argümanı. Oysa sadece son on yılda NATO’nun Afganistan ve Pakistan sınır bölgesinde İHA’lara dayalı 3 bin sivili katlettiği dikkate alındığında, bu tekniğin ‘asimetrik savaş’ yanı sıra sivillerin katliamdan geçirilmesi için muazzam imkânlar sunduğu açık.

Meral Çiçek

Kürdistan Stratejik Araştırmalar Merkezi

www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net – www.lekolin.info